PSI: Στοιχηματίζοντας στην εξαθλίωση ενός λαού (Unfollow, #4, Μάρτιος 2012)

Οργή και αγανάκτηση προκάλεσε στην Γερμανία επενδυτικό προϊόν που είχε δημιουργήσει η Deutsche Bank στο οποίο οι επενδυτές πλούτιζαν όσο περισσότεροι από ένα δείγμα 500 ανωνύμων  Αμερικανών, οι οποίοι προσφέρονταν να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα εθελοντικά, πέθαιναν πριν την ώρα τους. Νωρίτερα δηλαδή από το προσδόκιμο ζωής. Στην αντίθετη περίπτωση, όταν τα μέρη του «δείγματος» εγκατέλειπαν τον μάταιο τούτο κόσμο αργότερα, τα κέρδη πήγαιναν στην «μάνα», την τράπεζα. Καθαρές δουλειές, χωρίς ψιλά γράμματα. Ωστόσο, η αποκάλυψη των λεπτομερειών του επενδυτικού χαρτοφυλακίου Kompass Life 3, όπως αποκαλούταν το πρόγραμμα, και οι αντιδράσεις που ακολούθησαν οδήγησαν στον πρόωρο τερματισμό του και την αποζημίωση των συμμετεχόντων με το 100% του κεφαλαίου τους. Η δε γερμανική τράπεζα παραδέχτηκε πως «το προϊόν δύσκολα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί συμβατό με τις αξίες μας, ιδίως όσες ισχύουν στον τομέα της προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας».

Τέλος καλό όλα καλά λοιπόν, αντίθετα με ότι συνέβη με ένα άλλο επενδυτικό πρόγραμμα που «έτρεξαν» οι γερμανικές τράπεζες εντός της ευρωπαϊκής ηπείρου, υπό την επωνυμία «εθελοντικό πρόγραμμα ανταλλαγής ελληνικών ομολόγων», PSI …στα ελληνικά. Είτε λόγω της μη εθελοντικής (τελικά) συμμετοχής των θυμάτων, είτε λόγω των αντεστραμμένων όρων, με τις γερμανικές τράπεζες να κερδίζουν από τον πρόωρο θάνατο του ανώνυμου δείγματος, το επενδυτικό πρόγραμμα κρίθηκε επιτυχημένο και συνεχίζεται μέχρι νεωτέρας…

Νέα αναδιάρθρωση εν όψει

Μέχρι πότε άγνωστο; Το πολύ στα επόμενα τρία χρόνια υπολογίζουν έγκυρες πηγές πως η Ελλάδα θα αναγκαστεί να προχωρήσει σε μια νέα αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους, αποδεικνύοντας με αυτό τον τρόπο πως το «στέρεο έδαφος» για το οποίο μίλησε ο πρωθυπουργός Λουκάς Παπαδήμος, στο διάγγελμά του την Παρασκευή 9 Μαρτίου 2012, όταν ολοκληρώθηκε το πρόγραμμα ανταλλαγής ελληνικών ομολόγων που κατέχουν ιδιώτες, με την απομείωση του 53% της αξίας τους, υπάρχει μόνο στη φαντασία του. Στην πραγματικότητα το πρόγραμμα ανταλλαγής των ελληνικών ομολόγων αποτελεί μια βαθιά επιζήμια για τον ελληνικό λαό και μεταβατική συμφωνία, που οξύνει το πρόβλημα χρέους και δεν το επιλύει.

Κατ’ αρχάς οποιαδήποτε αποτίμηση του προγράμματος δεν μπορεί παρά να τοποθετήσει από την άλλη μεριά του ισοζυγίου το τεράστιο κοινωνικό κόστος που απαιτήθηκε για να δοθεί το πράσινο φως από τις Βρυξέλλες και το Βερολίνο. Το αντίτιμο που πλήρωσε η ελληνική κοινωνία περιελάμβανε τους όρους του δεύτερου μνημονίου: μείωση των μισθών κατά 22% και για τους νέους κάτω των 25 ετών κατά 32%, κατάργηση των κλαδικών συμβάσεων, απόλυση 150.000 δημοσίων υπαλλήλων, αυξήσεις 25% στα εισιτήρια των λεωφορείων και των τρένων, μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση των συνηθισμένων υποζυγίων μέσω της κατάργησης φοροαπαλλαγών και της αύξησης των αντικειμενικών αξιών, μείωση των επικουρικών συντάξεων, μαχαίρι στις κοινωνικές δαπάνες και τα κονδύλια φαρμακευτικής περίθαλψης μέσω της χρήσης γενόσημων φαρμάκων, λουκέτο στο Οργανισμό Εργατικής Κατοικίας και Εστίας και, μεταξύ άλλων, αθρόες ιδιωτικοποιήσεις. Αυτά τα μέτρα οδηγούν σε παροξυσμό μια ήδη επιβαρυμένη κοινωνικά κατάσταση όπως μαρτυρά η εκτίναξη της ανεργίας στο 21% και το κλείσιμο του 2011 με μια ύφεση στο ύψος (καλύτερα το βάθος) του 7%, «τιμωρητική» όπως χαρακτηρίστηκε από την Wall Street Journal στις 7 Μαρτίου 2011. Δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε την αιτία. Ευρωπαϊκή Ένωση και Διεθνές Νομισματικό Ταμείο επέβαλαν ένα εξοντωτικό πρόγραμμα λιτότητας, χωρίς προηγούμενο για άλλη χώρα του βόρειου ημισφαιρίου, κι αυτό με τη συναίνεση της ελληνικής πολιτικής και οικονομικής ελίτ μόνο και μόνο ώστε καμιά άλλη χώρα να μην διανοηθεί να ακολουθήσει τον ελληνικό δρόμο, φλερτάροντας με την ιδέα να μην εξυπηρετήσει τις δανειακές υποχρεώσεις της.

Η προθυμία των σωτήρων

Η «προθυμία» δε να σώσουν την Ελλάδα ερμηνεύθηκε με τον πιο σαφή τρόπο από το Διεθνές Ινστιτούτο Χρηματοοικονομικής (Institute of International Finance), στο πλαίσιο εμπιστευτικής του έκθεσης όπου υπολόγιζε τις επιπτώσεις μια μη ελεγχόμενης χρεοκοπίας, όπως χαρακτηρίζεται αυτή που δεν έχει σχεδιαστεί από τους πιστωτές. Να υπενθυμίσουμε ότι στο συγκεκριμένο οργανισμό, που θεωρείται λόμπι των τραπεζών, ανατέθηκαν οι διαπραγματεύσεις για την αναδιάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους όχι μόνο από το ΔΝΤ και την ΕΕ, αλλά και από την κυβέρνηση του δοτού πρωθυπουργού Παπαδήμου που, κρίνοντας εξ ιδίων τα αλλότρια, υπέθεσε πως ό,τι είναι καλό για τις τράπεζες είναι και για την Ελλάδα. Τι κι αν αυτή η παραδοχή μέχρι σήμερα έχει οδηγήσει την μια ημερομηνία εξόδου στις αγορές να διαδέχεται η άλλη, για να φτάσουμε τώρα να μετατίθεται στο άγνωστο μέλλον, ακόμη και μετά από δέκα χρόνια… Το κόστος μια παύσης πληρωμών κατά τις εκτιμήσεις τους θα έφθανε το 1 τρισ. ευρώ, περιλαμβάνοντας: ζημιές για τους ιδιώτες ομολογιούχους ύψους 73 δις. ευρώ και για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ύψους 177 δις. ευρώ, νέα κεφάλαια για την Ιρλανδία και την Πορτογαλία ύψους 380 δις. ευρώ και έκτακτη στήριξη στην Ισπανία και την Ιταλία που θα έμπαιναν για τα καλά στο κάντρο της κρίσης, ύψους 350 δισ. ευρώ. Για να αποφευχθεί λοιπόν αυτό το σενάριο τρόμου που θα ξεκινούσε αν δεν πληρωνόταν το ομόλογο ύψους 14,5 δις. ευρώ με ημερομηνία λήξης 20 Μαρτίου, οδηγείται στην εξαθλίωση και το εξανδραποδισμό ένας ολόκληρος λαός.

Επίσης, τινάζεται στον αέρα το ασφαλιστικό σύστημα της Ελλάδας. Τα ασφαλιστικά ταμεία στο σύνολό τους (και όχι μόνο αυτά που δέχτηκαν να συμμετάσχουν οικειοθελώς στο κούρεμα) μετά την εφαρμογή των ρητρών συλλογικής δράσης, των περίφημων CAC, θα χάσουν περί τα 11 δις. ευρώ από τα αποθεματικά τους. Η μείωση αυτή αργά ή γρήγορα θα δώσει το έναυσμα για ένα γύρο σοβαρών μειώσεων στις κύριες και όχι μόνο τις επικουρικές συντάξεις. Η αναλγησία με την οποία αντιμετώπισαν η κυβέρνηση και η Τρόικα το χαντάκωμα των ασφαλιστικών ταμείων δεν μπορεί να μην συγκριθεί με την ευαισθησία που επέδειξαν απέναντι στις τράπεζες οι οποίες θα αποζημιωθούν και με το παραπάνω για τις ζημιές που θα καταγράψουν από την συμμετοχή τους στο πρόγραμμα εθελοντικής ανταλλαγής ομολόγων, με τίτλους ονομαστικής αξίας ή εγγυήσεως του δημοσίου ονομαστικής αξίας περίπου 50 δις. ευρώ.

Την τύχη των ασφαλιστικών ταμείων θα έχουν και οι ιδιώτες κάτοχοι ομολόγων που υπολογίζονται περίπου σε 11.000 άτομα, με ομόλογα συνολικής αξίας 2,7 δις. ευρώ. Σε αυτή την ομάδα συμπεριλαμβάνονται ακόμη και απολυμένοι, όπως για παράδειγμα της Ολυμπιακής Αεροπορίας, που ελλείψει ρευστού αποζημιώθηκαν με ομόλογα του ελληνικού δημοσίου. Παρόλα αυτά η κυβέρνηση δεν πρόκειται να καλύψει ούτε καν μέρος των ζημιών τους από το κούρεμα με το επιχείρημα ότι τότε άλλοι ομολογιούχοι πιθανά να έθεταν νομικό ζήτημα άνισης μεταχείρισης, τινάσσοντας στον αέρα το πρόγραμμα ανταλλαγής. Θαυμάστε ωστόσο υποκρισία: Άνιση μεταχείριση υφίσταται για τις τράπεζες που απομυζούν συστηματικά τον κρατικό προϋπολογισμό, από υπουργίας Αλογοσκούφη ακόμη, και πλέον με τις αποζημιώσεις που θα λάβουν ευθύνονται άμεσα για την υπερχρέωση του ελληνικού λαού, οδηγώντας το απεχθές χρέος στα ύψη. Η περίπτωσή τους δεν συνιστά, κατά την κυβέρνηση, διακριτική μεταχείριση, ενώ διακριτική μεταχείριση θα συνιστούσε η αποζημίωση των φυσικών προσώπων και των απολυμένων…

Η φτώχεια επομένως και η κατάργηση των κοινωνικών κατακτήσεων που σημάδεψαν τον 20ο αιώνα είναι το πρώτο, σημαντικότερο και ασφαλέστερο μέτρο για να αποτιμήσουμε το PSI. Το δεύτερο κριτήριο, είναι η αλλαγή του προφίλ του ελληνικού δημόσιου χρέους, μετά την λήψη του δανείου των 130 δις. ευρώ το οποίο από ιδιωτικό (οφειλόμενο δηλαδή σε ιδιώτες ομολογιούχους) κατά το μεγαλύτερο μέρος του (62% μέχρι την Πέμπτη 8 Μαρτίου) πλέον μετατρέπεται σε διακρατικό (καθώς με την ολοκλήρωση της συμφωνίας τα κράτη μέλη της ευρωζώνης και το ΔΝΤ θα κατέχουν το 77%). Σε συνδυασμό με το γεγονός ότι το δίκαιο που θα διέπει τα νέα ομόλογα ονομαστικής αξίας 46,5% της αρχικής τιμής των υπό ανταλλαγή ομολόγων θα είναι βρετανικό (το πιο φιλικό προς τους πιστωτές διεθνές δίκαιο) προκύπτει μια ραγδαία επιδείνωση των όρων δανεισμού. Κι αυτό γιατί απέναντι στους ιδιώτες δανειστές κάθε κράτος διαθέτει συντριπτική νομική υπεροχή. Απέναντι σε κράτη αυτή η υπεροχή μειώνεται σημαντικά. Λαβαίνοντας δε υπ’ όψη μας την ντε φάκτο δημιουργία κρατών δύο ταχυτήτων λόγω της κρίσης χρέους, αυτή η υπεροχή εξανεμίζεται αν πρέπει να ασκηθεί από κράτη-χρεώστες, όπως η Ελλάδα, απέναντι σε κράτη-δανειστές, όπως η Γερμανία με την πρωτοβουλία μάλιστα ασπόνδυλων πολιτικών ελίτ, όπως η ελληνική που εκχωρεί την εθνική ανεξαρτησία πριν καν της ζητηθεί! Η «αξία χρήσης» της νομικής δυνατότητας επαναδιαπραγμάτευσης του χρέους δεν είναι θεωρητική, καθώς πριν καλά – καλά σιγήσει ο αντίλαλος από τους διθυράμβους της ελληνικής κυβέρνησης για την επιτυχία του προγράμματος ανταλλαγής, οικονομολόγοι και αναλυτές στον διεθνή Τύπο χαρακτήριζαν την συμφωνία αν όχι νεκρή, τουλάχιστον με ημερομηνία λήξης. «Είναι επαρκές το “κούρεμα” για να ελευθερώσει την Ελλάδα από τα μεγαλύτερα βάρη της», ρώτησε ο δημοσιογράφος του γερμανικού περιοδικού Der Spiegel τον καθηγητή Οικονομικών Χέραλντ Χάου. «Όχι» ήταν η απάντησή του. Και συνέχισε: «Το κούρεμα που συμφωνήθηκε είναι ανεπαρκές. Χωρίς να έχει σημασία τι ακριβώς, θα υπάρχει ένα δεύτερο, κατάλληλο κούρεμα. Πιθανότατα θα πάρει εννιά μήνες με τρία χρόνια, αλλά τότε θα υπάρξει μια πραγματικά μεγάλη κρίση, οικονομική και πολιτική. Το πρόβλημα απλώς έχει μετατεθεί», ανέφερε ο καθηγητής  Οικονομικών στην ηλεκτρονική έκδοση του γερμανικού περιοδικού στις 9 Μαρτίου, την ώρα του πρωθυπουργικού διαγγέλματος… Με ποιά εργαλεία θα γίνει τότε η επαναδιαπραγμάτευση, είναι το ερώτημα…

Αποκρύπτοντας αυτή την σκληρή πραγματικότητα η κυβέρνηση συνέχισε να υποστηρίζει ότι το 2020 το δημόσιο χρέος θα φτάσει στο 120,5% του ΑΕΠ και θα είναι μάλιστα βιώσιμο. Ούτε το ένα, ούτε το άλλο πρόκειται να συμβεί. Άκρως απόρρητη έκθεση της Τρόικας, που φρόντισαν έγκαιρα οι βρετανικοί Financial Times να γίνει φέιγ βολάν, ως πιθανότερο σενάριο για την πορεία του χρέους έκρινε ότι το 2020 θα βρίσκεται στο 140% του ΑΕΠ ακόμη και στο 160%. Να θυμίσουμε δε ότι τον Σεπτέμβριο του 2009, πριν αρχίσει η δημιουργική λογιστική με την σύμπραξη της Eurostat που οδήγησε στην εκτίναξη του δημόσιου χρέους, κυμαινόταν στο 115% του ΑΕΠ. Και δεν χαρακτηριζόταν βιώσιμο. Μη βιώσιμο επίσης χαρακτηρίστηκε το δημόσιο χρέος της Ιταλίας το καλοκαίρι του 2011, όταν κι αυτό κυμαινόταν στα ίδια επίπεδα. Γιατί επομένως να είναι βιώσιμο το ελληνικό χρέος τότε στο επίπεδο του 115%, πολύ περισσότερο που όλες οι προβλέψεις για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας μέχρι τότε καταλήγουν σε μία σύσταση: «προσδεθείτε»…

Αυτό που αξίζει να κρατήσουμε από τα παραπάνω είναι ότι η βύθιση της ελληνικής οικονομίας στη δίνη της κρίσης χρέους ακόμη συνεχίζεται, χωρίς να διαφαίνεται ένα ορατό τέλος στα δεινά των εργαζομένων. Κι ούτε πρόκειται να διαφανεί όσο η τύχη του δημόσιου χρέους αφήνεται στα χέρια αυτών που το έφτασαν στο σημερινό του ύψος κι εξακολουθούν να εμφανίζουν ως εθνική επιτυχία την κήρυξη της Ελλάδας σε καθεστώς επίσημης χρεοκοπίας και την αύξηση του δημόσιου χρέους, μετά την αναδιάρθρωση, κατά 25 δις. ευρώ. Αυτός είναι ο λογαριασμός που προστίθεται αν από τα 130 δις. του νέου δανείου αφαιρέσουμε τα 105 δις. ευρώ που διαγράφτηκαν.

Στις συμπληγάδες της νέας ΕΕ και των δανειστών (Πριν, 5 Φεβρουαρίου 2012)

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΣYΜΦΩΝΟ

Χειρότερα μάλλον δεν γίνεται… Κι ας ξέρουμε, ότι όσες φορές ειπώθηκε κάτι τέτοιο τα τελευταία χρόνια επήλθε διάψευση και μάλιστα άμεσα. Η προηγούμενη εβδομάδα όμως, όπως ξεκίνησε με τη σύνοδο κορυφής και την έγκριση του Δημοσιονομικού Συμφώνου από τους 25 ηγέτες της ΕΕ και τελειώνει με την κορύφωση των διαπραγματεύσεων για την συμφωνία ανταλλαγής ομολόγων, προδιαγράφει ένα μέλλον ζοφερό, απέραντης φτώχειας σε όλη την Ευρώπη και τον πλήρη και οριστικό υποβιβασμό του ελληνικού λαού σε φόρου υποτελή απέναντι στους δανειστές. Αν φυσικά όλα αυτά εφαρμοστούν…

Η πρώτη σύνοδος κορυφής της ΕΕ για τον καινούργιο χρόνο μπορεί να μην συγκλήθηκε υπό το βάρος μιας απρόσμενης όξυνσης της κρίσης (δεν συνοδεύτηκε επομένως από δραματικές ανταποκρίσεις και ολονύχτια παζάρια), όπως σχεδόν συστηματικά συνέβαινε τον προηγούμενο ενάμισι χρόνο, το θέμα της ωστόσο ήταν η θεσμική κατοχύρωση του έκτακτου καθεστώτος που εγκαινιάσθηκε την προηγούμενη περίοδο με αφορμή την δημοσιονομική κρίση. Το κείμενο που υπέγραψαν οι 25 χώρες της ΕΕ, με εξαίρεση την Αγγλία και την Τσεχία, σηματοδοτεί το τέλος αυτής της πορείας αφόρητων πιέσεων για μεγαλύτερη λιτότητα και συνεχών εκβιασμών από την μεριά του Τέταρτου Ράιχ για τον περιορισμό των ελλειμμάτων, και την αρχή μιας άλλης, όπου οι περικοπές κοινωνικών δαπανών και οι μειώσεις μισθών, στο όνομα της διασφάλισης της βιωσιμότητας του ευρώ, θα είναι ο απαρέγκλιτος κανόνας και όχι η εξαίρεση. Το Δημοσιονομικό Σύμφωνο σε επίπεδο θεσμικό συμβολίζει το τέλος της «ΕΕ που ξέραμε» με τις ομοφωνίες και την τυπική έστω αναζήτηση ισορροπιών. Τη θέση αυτού του κανόνα καταλαμβάνουν πλέον συνταγματικά πραξικοπήματα, όπως έγινε τώρα με την εν κρυπτώ αναθεώρηση των καταστατικών αρχών της ΕΕ, καθώς και η διάσπαση της ΕΕ σε ομόκεντρους κύκλους διαφορετικών ταχυτήτων. Διαδικασία που επιβεβαιώνει την απογείωση των ενδοκαπιταλιστικών ανταγωνισμών στο έδαφος της οξυνόμενης κρίσης και τις αντιδράσεις που προκαλεί η επιθετικότητα της Γερμανίας.

Σε οικονομικό επίπεδο, το Δημοσιονομικό Σύμφωνο προβλέπει αρχικά την απαγόρευση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, με τη μορφή της έκκλησης για συνταγματική (ή εφάμιλλη νομοθετικά) κατοχύρωση των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών. Το μεγαλύτερο δυνατό έλλειμμα που μπορεί να γίνει δεκτό είναι της τάξης του 0,5% του ΑΕΠ, στα όρια δηλαδή του στατιστικού λάθους. Για τους παραβάτες προβλέπονται αυτόματες ή σχεδόν αυτόματες διαδικασίες παραπομπής στο ευρωπαϊκό δικαστήριο (που θα μπορούν να ενεργοποιηθούν ακόμη και μετά από υπόδειξη άλλων κρατών μελών), το οποίο αναβαθμίζεται σε προστάτη και εγγυητή της κοινωνικά επώδυνης πολιτικής των μηδενικών ελλειμμάτων. Το πρόστιμο δε που θα επιβάλλει στους παραβάτες, ίσο με το 0,1% του ΑΕΠ, το οποίο θα καταβάλλεται στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, θα δείχνει απλώς την πόρτα εξόδου από την ευρωζώνη σε όσα κράτη αρνούνται να θυσιάσουν τις κοινωνικές παροχές. Γιατί, το ζητούμενο των μηδενικών ελλειμμάτων δεν είναι τίποτε άλλο παρά η κατάργηση σε όλη την Ευρώπη μονομιάς (και σε όχι μόνο σε όσες χώρες βρίσκονται στην εντατική των «προγραμμάτων διάσωσης» όπως η Ελλάδα, η Ιρλανδία και η Πορτογαλία) κάθε κοινωνικής κατάκτησης της μεταπολεμικής περιόδου, το κράτος πρόνοιας, τις παροχές σε παιδεία, υγεία και κοινωνική ασφάλιση, τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας και τους ελάχιστους μισθούς κλπ. Οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί και η επίκληση της δημοσιονομικής πειθαρχίας είναι η αφορμή για να νομιμοποιηθεί στη συνείδηση της κοινωνίας και να συγκαλυφθεί το αντεργατικό πραξικόπημα του κεφαλαίου. Πρόκειται για μια πορεία που όσο κοινωνικά οδυνηρή θα αποδεικνύεται κατά την εφαρμογή της, άλλο τόσο και γεμάτη αντιφάσεις, στο βαθμό που η ανύπαρκτη κοινωνική της νομιμοποίηση θα αυξάνει την εγγενή της αστάθεια, αποκαλύπτοντας τον πραξικοπηματικό χαρακτήρα της αστικής κυριαρχίας.

Όλο και πιο ακριβή, όλο και πιο κοινωνικά οδυνηρή

η προσπάθεια κουρέματος του δημόσιου χρέους

Όπως λίγο – πολύ συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα, όπου η προσπάθεια για την επιτυχή ολοκλήρωση της συμφωνίας ανταλλαγής ομολόγων οδεύει στο τέρμα της. Είναι ωστόσο άγνωστο κατά πόσο θα ολοκληρωθεί αυτό το σαββατοκύριακο, όπως αναμενόταν, ή μια έκτακτη δανειοδότηση – «γέφυρα» θα αναλάβει να καλύψει την ανάγκη χρηματοδότησης του ομολόγου ύψους 14,4 δισ. ευρώ που λήγει στις 20 Μαρτίου, έτσι ώστε οι διαπραγματεύσεις να συνεχισθούν με την «άνεση χρόνου» που απαιτείται. Στην περίπτωση των διαπραγματεύσεων αυτών δεν χωρούν τελεσίγραφα ούτε εκβιασμοί, αντίθετα φυσικά με ό,τι συμβαίνει στην περίπτωση των από κάτω, που κάθε φορά βρίσκονται με το πιστόλι στον κρόταφο να επιλέξουν ανάμεσα στη Σκύλλα και τη Χάρυβδη. Οι επιπλοκές των τελευταίων ημερών αν κάτι φέρνουν στην επιφάνεια είναι τα αδιέξοδα και τον ασταθή χαρακτήρα της ακολουθούμενης περιοριστικής πολιτικής. Τίτλος της εναγώνιας προσπάθειας που καταβάλλεται εδώ και λίγα 24ωρα θα μπορούσε να είναι: «ζητούνται 20 δισ. ευρώ»! Τόσα τους λείπουν, όχι για να γίνει το ελληνικό δημόσιο χρέος βιώσιμο, αλλά για να φθάσει ακόμη και σε αυτό το (μη βιώσιμο) επίπεδο του 120% του ΑΕΠ το 2020, όπως ήταν ο αρχικός στόχος. Όμως, η υλοποίηση του συνεχώς απομακρύνεται, γιατί η πολιτική της λιτότητας παράγει αλλεπάλληλα χρηματοδοτικά κενά. Έτσι οδηγούμαστε σε μια νέα, ακόμη πιο δυσμενή, αναθεώρηση της απαράδεκτης συμφωνίας της ΕΕ της 27ης Οκτωβρίου, η οποία προέβλεπε την ανταλλαγή σε εθελοντική βάση των ομολόγων που κατέχουν ιδιώτες με την επωνυμία PSI (private sector involvement–συμμετοχή ιδιωτικού τομέα). Πλέον το πρόγραμμα ανταλλαγής έχει επεκταθεί πέραν του ιδιωτικού τομέα (που φυσικά δεν ήταν μόνο ιδιωτικός, καθώς σε μια τέτοια περίπτωση δεν θα έχαναν 12 δισ. ευρώ τα ασφαλιστικά ταμεία που τώρα προσφεύγουν στα δικαστήρια κατά της Τράπεζας Ελλάδας) και στον δημόσιο, όπως τουλάχιστον ορίζεται στο πλαίσιο της δικής του ορολογίας.

Το νέο σχέδιο με την επωνυμία OSI (official sector involvement– συμμετοχή δημόσιου τομέα) «απειλεί» να εντάξει στο κούρεμα τις εξής τέσσερις κατηγορίες ομολόγων: Πρώτο, ομόλογα που έχει στη διάθεσή της η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (πιθανολογούμενου ύψους 50 δισ. ευρώ), τα οποία μπορεί να μην κουρευτούν οριζόντια αλλά να συμμετάσχουν εμμέσως και πλαγιοτρόπως αν η ΕΚΤ αποδεχθεί να παραιτηθεί από τους τόκους που αποφέρουν. Δεύτερο, άλλα ομόλογα που έχουν οι εθνικές κεντρικές τράπεζες στα χαρτοφυλάκιά τους. Τρίτο, ομόλογα που έχουν φυσικά πρόσωπα, με τον πέλεκυ να κινδυνεύσει να πέσει ακόμη και στα ειδικά ομόλογα που έλαβαν οι απολυμένοι της Ολυμπιακής πριν δύο χρόνια. Τέταρτο, ακόμη το πρώτο δάνειο της Τρόικας, που συζητείται να «κουρευτεί» με τη μορφή μιας νέας, δεύτερης αναθεώρησης των όρων που το συνοδεύουν, η οποία θα μειώνει για παράδειγμα το επιτόκιο αποπληρωμής. Ακόμη ωστόσο κι αν ξεπερασθούν οι αντιδράσεις και υλοποιηθούν τα παραπάνω θεωρείται πολύ πιθανό να απαιτηθεί η αύξηση του δανείου των 130 δισ. ευρώ, έτσι ώστε να πιαστεί ο στόχος του 120% του ΑΕΠ για το 2020. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό το πώς η κινούμενη άμμος της λιτότητας καθιστά ανεπαρκή κάθε συμβιβασμό που επιτυγχάνεται στις διαπραγματεύσεις, όπως για παράδειγμα συμβαίνει τώρα που οι ιδιώτες δέχτηκαν μετά από πολλά ένα μεσοσταθμικό επιτόκιο της τάξης του 3,7%, το οποίο οδηγεί σε κούρεμα των ομολόγων τους κατά 70%-75%. Παρόλα αυτά, δια στόματος του Όλι Ρεν, απαιτείται ένα ακόμη μεγαλύτερο δάνειο, που θα φθάνει τα 145 δισ. ευρώ, έτσι ώστε να ολοκληρωθεί η συμφωνία ανταλλαγής και να αποφευχθεί μια στάση πληρωμών από τη μεριά του ελληνικού δημοσίου. Τα επιπλέον χρήματα μάλιστα θα καλύψουν τις μαύρες τρύπες στους ισολογισμούς των τραπεζών, επιβεβαιώνοντας τον ιδιωτικό και απεχθή κατά βάση χαρακτήρα του δημόσιου χρέους.

Ο αρμόδιος για τα νομισματικά ζητήματα επίτροπος της ΕΕ, όμως, είπε κι άλλα την προηγούμενη εβδομάδα όπως, για παράδειγμα, ότι δεν προβλέπεται καμιά χαλάρωση στο πρόγραμμα δημοσιονομικής εξυγίανσης της Ελλάδας, παρά την εμφανή και παταγώδη αποτυχία της υλοποίησης όσων είχε υποσχεθεί η ελληνική κυβέρνηση. Η επιμονή της Τρόικας να επιβληθούν έκτακτα μέτρα ύψους 4,4 δισ. ευρώ που θα καλύψουν τα ελλείμματα του προϋπολογισμού για το 2011 και το 2012, εν είδει μάλιστα προ-μνημονίου – κάτι σαν προκαταρκτικά της κύριας πράξης που θα έρθει με το νέο (έβδομο στη σειρά!) Μνημόνιο και τη νέα δανειακή σύμβαση – δείχνει ότι τις αμέσως επόμενες εβδομάδες θα ξετυλιχθεί μια επίθεση στα κοινωνικά δικαιώματα πολύ πιο βάρβαρη απ’ όλες τις προηγούμενες και πολύ πιο απροκάλυπτη. Ενδεικτικά, η Τρόικας απαιτεί την κατάργηση του φόρου πολυτελείας στα ακριβά ΙΧ, τα κοσμήματα και τα σκάφη και ταυτόχρονα την κατάργηση των απαλλαγών στα τέλη ταξινόμησης και κυκλοφορίας των ΙΧ των αναπήρων. Το παράδειγμα δείχνει ότι αυτή η πολιτική υπαγορεύεται και υπηρετεί τα συμφέροντα μιας ελάχιστης κοινωνικής μειοψηφίας, μιας ολιγαρχίας του μαύρου χρήματος. Απέναντι σε αυτή την «επέλαση των βαρβάρων»(καλύτερα των …Ούνων) τα αιτήματα παύσης πληρωμών και ανοίγματος των βιβλίων του δημόσιου χρέους και ταυτόχρονα εξόδου από την ευρωζώνη και την ΕΕ, συνιστούν τις πρώτες γραμμές άμυνας στην αναγκαία αντεπίθεση του εργατικού κινήματος, όρο εκ των ων ουκ άνευ για την αναχαίτιση της επίθεσης, την κατοχύρωση και την διεύρυνση των κοινωνικών δικαιωμάτων.

Θέμα χρόνου η χρεωκοπία (Πριν, 18 Σεπτέμβρη 2011)

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ,
ΦΑΝΗΣ ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ

Οι γαλλικές τράπεζες το τελευταίο θύμα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΜΕΡΚΕΛ

Προσωρινό ανάχωμα στην επέκταση της οικονομικής κρίσης δημιούργησαν οι μεγαλύτερες κεντρικές τράπεζες του κόσμου με τη συντονισμένη παρέμβασή τους την Πέμπτη. Αντιγράφοντας μια μέθοδο που χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 2008, στο απόγειο της τρέχουσας κρίσης, οι κεντρικές τράπεζες των ΗΠΑ, της Αγγλίας, της Ιαπωνίας, της Ελβετίας και μαζί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κάλυψαν με δολάρια τη ρευστότητα που ζητούσαν οι τράπεζες, αποτρέποντας την πιστωτική ασφυξία που θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και στην αναστολή των τραπεζικών δραστηριοτήτων, λόγω έλλειψης ρευστού. Το χέρι βοήθειας των κεντρικών τραπεζών στράφηκε πρώτα και κύρια προς τις γαλλικές τράπεζες που έχουν εξελιχθεί στο τελευταίο θύμα της κρίσης στην ευρωζώνη. Η υποβάθμισή τους από τους οίκους αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας δικαιολογήθηκε στη βάση της έκθεσής τους στο ελληνικό δημόσιο χρέος και επίσης στην ελληνική τραπεζική αγορά, λόγω των σημαντικών εξαγορών που πραγματοποίησαν τα προηγούμενα χρόνια (Societe Generale τη Γενική και Credit Agricole την Εμπορική Τράπεζα). Οι ζημιές που καταγράφουν οι δύο παραπάνω τράπεζες μαζί με τηνBNPParibas φθάνουν ακόμη και στο 50% της αξίας της μετοχής τους το τελευταίο μήνα ή από την αρχή του χρόνου, ενώ σε πρωτοφανή επίπεδα έχει φθάσει και η ασφάλισή τους απέναντι στο ενδεχόμενο χρεοκοπίας (CDS). Σε κάθε περίπτωση η θέση τους στην διεθνή αγορά έχει κλονιστεί μάλλον ανεπανόρθωτα.

Το πλήγμα που δέχτηκαν οι γαλλικές τράπεζες αναζωπύρωσε τις φήμες γα τη ελληνική χρεοκοπία ακριβώς τη στιγμή που η ίδια η Άνγκελα Μέρκελ επιχειρούσε να τις εκτονώσει, αποσυνδέοντάς τις από τις προθέσεις της κυβέρνησης και αποδίδοντάς τις στον αντικαγκελάριο της Γερμανίας και υπουργό Οικονομικών, Φίλιπ Ρέσλερ, επ’ αφορμή δηλώσεις του ότι δε χρειάζεται να υπάρχουν ταμπού στη διαμάχη για την κρίση του ευρώ. Αν δηλαδή παραστεί ανάγκη να οδηγηθεί σε συντεταγμένη χρεοκοπία η Ελλάδα, να πεταχτεί, ήταν η άποψη του ηγέτη του κόμματος των Ελεύθερων Δημοκρατών που αποδόθηκε στις απογοητευτικές επιδόσεις του κόμματός του στις τελευταίες δημοσκοπήσεις, βάσει των οποίων είναι αδύνατο να ξεπεράσει το κατώφλι του 5% και να ξαναμπεί στη Βουλή.

Ωστόσο, ακόμη και οι δηλώσεις της Μέρκελ δεν προκάλεσαν εφησυχασμό, αλλά επιβεβαίωση των ανησυχιών για την πορεία της ελληνικής οικονομίας, που αναπότρεπτα οδηγείται σε μια μεγάλης έκτασης αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους της, κατά πάσα πιθανότητα της τάξης του 50%. 

  • Η βαθιά ύφεση της ελληνικής οικονομίας, ως αποτέλεσμα της πιστής εφαρμογής των Μνημονίων, μειώνει τα φορολογικά έσοδα, αυξάνει το έλλειμμα και οδηγεί σε εκτροχιασμό το πλάνο κάλυψης των χρηματοδοτικών αναγκών. Αποτέλεσμα αυτών είναι η χρεοκοπία, την οποία έχει ήδη επεξεργαστεί ως σενάριο το Βερολίνο, ενημερώνοντας ταυτόχρονα και τις Βρυξέλλες, σύμφωνα με το γερμανικό περιοδικό Σπίγκελ.
  • Τα σενάρια για κούρεμα του δημόσιου χρέους κατά 50% αποτελούν ομολογία για τον ανέφικτο χαρακτήρα της αποπληρωμής όλου του χρέους

Λάδι στη φωτιά της συζήτησης για ενδεχόμενη ελληνική χρεοκοπία έριξε πρώτα και κύρια η πληροφορία του περιοδικού Σπίγκελ ότι αξιωματούχοι του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών έχουν ήδη επεξεργαστεί τα σενάρια με τις επιπτώσεις από μια πιθανή ελληνική χρεοκοπία. Το γερμανικό περιοδικό μάλιστα ανέφερε πως έκριναν ότι οι επιπτώσεις είναι «διαχειρίσιμες», ενώ ενημέρωσαν και τις Βρυξέλλες για τα πορίσματά τους. Το ότι δεν πρόκειται μόνο για την απελπισμένη προσπάθεια ενός «καμένου» πολιτικού να χαϊδέψει τα συντηρητικά αντανακλαστικά των γερμανών ψηφοφόρων φάνηκε επίσης από το γεγονός ότι αντίστοιχες εμπρηστικές δηλώσεις έκανε κι ο υπουργός Οικονομίας, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, ενώ σύμφωνα πάλι με το δημοσίευμα του Σπίγκελ οι επιπτώσεις από μια ελληνική χρεοκοπία συζητήθηκαν σε γεύμα που οργανώθηκε στο Βερολίνο από τον γερμανό υπουργό Οικονομικών της Γερμανίας με καλεσμένους τους ομολόγους του της Φινλανδίας και της Ολλανδίας.

Το θέμα λοιπόν της χρεοκοπίας έχει τεθεί. Από αυτούς μάλιστα που ανέλαβαν εργολαβικά τη “διάσωση” της ελληνικής οικονομίας τα δύο τελευταία χρόνια παίρνοντας το δημόσιο χρέος από το 115% τον Οκτώβριο του 2009 (όταν αποφασίστηκε η υπαγωγή της Ελλάδας στο ΔΝΤ σύμφωνα με τον υφυπουργό Οικονομικών Φίλιππο Σαχινίδη) και φθάνοντάς το στο 172%, όπου θα φθάσει το 2012, σύμφωνα με την έκθεση του γραφείου προϋπολογισμού της Βουλής. Μια έκθεση που στοίχισε την θέση της επικεφαλής του. Δεν ήταν όμως και η μοναδική λογιστική απάτη του ΠΑΣΟΚ για να εμφανίσει ως αναγκαία τη προσφυγή στον μηχανισμό ΔΝΤ – ΕΕ. Την Πέμπτη η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Ζωή Γεωργαντά, μέλος της διοίκησης της στατιστικής υπηρεσίας αποκάλυψε δημόσια ότι με τεχνητούς τρόπους, ως αποτέλεσμα λαθροχειριών δηλαδή, διογκώθηκε το δημοσιονομικό έλλειμμα του 2009 για να φτάσει στο 15,4%, τσουβαλιάζοντας και δαπάνες που δεν έπρεπε να περιληφθούν σε αυτά τα κονδύλια. Το σχέδιο ήταν το ελληνικό έλλειμμα να υπερβαίνει ακόμη και το έλλειμμα της Ιρλανδίας, που έφθανε το 14%, έτσι ώστε να καμφθούν οι όποιες αντιδράσεις απέναντι στα μέτρα λιτότητας που επιβλήθηκαν. Το πόσο βαριά εκτεθειμένη είναι η συμμορία του ΠΑΣΟΚ φάνηκε από την απόφαση της κυβέρνησης να πάψει τα 6 από τα 7(!) μέλη της διοίκησης της στατιστικής υπηρεσίας αφήνοντας στη θέση του μόνο τον πρόεδρό της, Ανδρέα Γεωργίου, που πριν έρθει στην Ελλάδα πέρυσι, εργαζόταν στο ΔΝΤ! Πραγματικά, όσο περνάει ο καιρός κι αρχίζουν να επιβεβαιώνονται οι χειρότερες υποψίες, αποκαλύπτεται το μέγεθος της πολιτικής και οικονομικής απάτης που στήθηκε από την κυβέρνηση Παπανδρέου για να οδηγηθεί τελικά η Ελλάδα στη χρεοκοπία.

Η χρεοκοπία επομένως είναι καθαρό αποτέλεσμα της πολιτικής του Μνημονίου. Δεν θα έλθει λόγω της ανεπαρκούς ή καθυστερημένης εφαρμογής του όπως λένε οι Γερμανοί και τα τσικό τους στο υπουργικό συμβούλιο, αλλά εξ’ αιτίας της απαρέγκλιτης και πιστής εφαρμογής του. Μόνο που η επιβολή του Μνημονίου είχε κι ορισμένες παράπλευρες απώλειες, όπως η απρόβλεπτου βάθους ύφεση, που το τελευταίο τρίμηνο έφθασε το 7,3%, με αποτέλεσμα η  ύφεση για όλο το έτος να φθάσει στο 5,3% και όχι 3,8% όπως αρχικά υπολόγιζαν. Σε ένα τέτοιο βούρκο ύφεσης ποιά πρόβλεψη για φορολογικά έσοδα μπορεί να σταθεί; Τα προϋπολογισθέντα έσοδα δίνουν τη θέση τους σε μαύρες τρύπες βάθους 4,8 δισ. ευρώ για το 8μηνο Ιανουαρίου – Αυγούστου, με αποτέλεσμα το έλλειμμα να βρίσκεται στο 8,2%, σχεδόν εκεί δηλαδή που κυμαινόταν και το 2009, όταν ήταν στο 8%!

Το θέμα όμως είναι πως τα μειωμένα φορολογικά έσοδα δημιουργούν χρηματοδοτικά κενά, οδηγώντας στο ναυάγιο το «πρόγραμμα σωτηρίας». Η ανακοίνωση από το Βαγγέλη Βενιζέλο του νέου φόρου στα ακίνητα, ύψους 2 δισ. ευρώ για φέτος κι άλλα 2 δισ. για τον επόμενο χρόνο επιχείρησε να καλύψει αυτό το κενό. Μάταια όμως. Όχι μόνο επειδή η είσπραξή του είναι αμφίβολη, λόγω των λαϊκών αντιδράσεων, αλλά γιατί η περιδίνηση της ελληνικής οικονομίας στην ύφεση δημιουργεί την μια μαύρη τρύπα μετά την άλλη, επιτείνοντας τις ανησυχίες για τον τρόπο με τον οποίο θα καλυφθούν τα χρηματοδοτικά κενά.

Ανοίγοντας μια παρένθεση, είναι περιττό να πούμε πως το ανέβασμα των τόνων κάθε φορά από το Βερολίνο και της Βρυξέλλες για τον κίνδυνο χρεοκοπίας αποτελεί πρώτης τάξης δικαιολογία για την επιβολή νέων μέτρων. Κάθε φορά που Βερολίνο και Βρυξέλλες δείχνουν τα δόντια τους, η κυβέρνηση Παπανδρέου σαν υπάκουο σκυλάκι, με τη βοήθεια φυσικά και του φιλικού της Τύπου, αναγγέλλει νέα αντιλαϊκά μέτρα. Πρόβλημα ωστόσο υφίσταται και το έχουν δημιουργήσει η Τρόικα με την κυβέρνηση από κοινού.

Δεύτερη αιτία που δυναμιτίζει τα σχέδια διάσωσης είναι οι περίφημες εγγυήσεις που προβλέπονται στη συμφωνία της 21ης Ιουλίου. Η βιασύνη ειδικά του Βαγγέλη Βενιζέλου να υπογράψει διμερή συμφωνία με την Φινλανδία άνοιξε την όρεξη και σε άλλες χώρες της ευρωζώνης να πάρουν ανταλλάγματα για να προχωρήσουν στην εκταμίευση της δικής τους συμμετοχής που θα επιτρέψει την δανειοδότηση της Ελλάδας με το δεύτερο δάνειο ύψους 110 δισ. ευρώ.

Η τρίτη αιτία που δείχνει και το βάθος των αντιφάσεων σχετίζεται με την αναδιάρθρωση του χρέους που κατέχουν οι ιδιωτικές τράπεζες, στο βαθμό που παρότι μακροπρόθεσμα είναι επωφελές για τα ταμεία τους, άμεσα διαταράσσει επικίνδυνα τους ισολογισμούς τους. Υπ’ αυτό το πρίσμα η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων που αναμένεται για την επόμενη εβδομάδα και η ευτυχής κατάληξη του στόχου της κυβέρνησης είναι αμφίβολο αν θα γιορταστεί απ’ όλους.

Τέλος, υπάρχει και μια άλλη, σημαντικότερη αιτία που σχετίζεται και αυτή με όσα προβλέπει η συμφωνία της 21ης Ιουλίου. Οι υπολογισμοί των Γερμανών για ένα αναγκαίο κούρεμα του δημόσιου χρέους της τάξης του 50%, πέραν του κουρέματος της τάξης του 21% που προβλέπει η συμφωνία και υλοποιείται υπό την επίβλεψη της Διεθνούς των Τραπεζών (IIF), αποδεικνύει ότι τα αρχικά σχέδια ήταν αερολογίες. Αποδεικνύει επίσης πόσο αυθαίρετες ήταν οι μεγαλοστομίες των γραικήλων της κυβέρνησης που υπόσχονταν πως η Ελλάδα θα εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της στο ακέραιο. «Ακόμη και παράνομο να είναι το χρέος εμείς θα το πληρώσουμε» έλεγε ο Γ. Παπακωνσταντίνου όταν ήταν στο υπουργείο Οικονομικών, για να έρθουν τώρα οι Γερμανοί και να κρίνουν ότι αυτό το χρέος των 350 δισ. ευρώ δεν μπορεί να πληρωθεί. Γιατί, πίσω από τους υπολογισμούς τους για ένα αναγκαίο κούρεμα της τάξης του 50% κρύβεται ένας ψυχρός υπολογισμός ότι δημόσιο χρέος ύψους 350 δισ. ευρώ για μια χώρα που βρίσκεται σε διαδικασία συρρίκνωσης δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί.

Οι παραπάνω αποτυχίες παίρνουν ασυνήθιστα απειλητικές διαστάσεις λόγω της μετατροπής της κρίσης κρατικών χρεών σε κρίση της πραγματικής οικονομίας που απειλεί το ευρωπαϊκό και παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα (όπως έδειξε η παρουσία του αμερικανού υπουργού Οικονομικών, Τίμοθι Γκάιτνερ στη προχθεσινή σύνοδο του Γιούρογκρουπ στην Πολωνία) με μια νέα τραπεζική κρίση αντίστοιχη του 2009. Γι’ αυτό το λόγο επείγει η διαχείριση του «ελληνικού ζητήματος», φέρνοντας στο τραπέζι όλα τα πιθανά σενάρια, από την χρεοκοπία της Ελλάδας μέχρι και την έξοδο από το ευρώ.

Βερολίνο και Βρυξέλλες προφανώς δεν επιδιώκουν την πάση θυσία έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη κι αυτό για πολλούς λόγους. Πρώτο, επειδή όσο η Ελλάδα είναι εντός του ευρώ οι χώρες του κέντρου εξάγουν τα προϊόντα τους απρόσκοπτα. Δεύτερο, μια πιθανή έξοδος της Ελλάδας θα άνοιγε το δρόμο για να ακολουθήσουν κι άλλες χώρες, καθώς τότε, όταν θα είχε «σπάσει το ταμπού» η ευρωζώνη δεν θα ήταν μια σταθερή νομισματική ένωση, αλλά μια χαλαρή ζώνη εναλλασσόμενου εύρους, ανάλογα με την οικονομική συγκυρία. Τρίτο, μια πιθανή έξοδο της Ελλάδας αναπόφευκτα θα οδηγούσε σε μείωση την συναλλαγματική ισοτιμία του ευρώ έναντι του δολαρίου, υπονομεύοντας το στόχο του Βερολίνου για συνεχή του ανατίμηση έτσι ώστε να αποδεικνύεται μια επωφελή τοποθέτηση για κάθε επενδυτή. Από την άλλη, η αποχώρηση της Ελλάδας από την ευρωζώνη θα αποδειχθεί μονόδρομος και θα επιβληθεί ακαριαία από το Βερολίνο αν, πρώτο, αυτή η λύση διευκολύνει την διαχείριση της ευρωπαϊκής κρίσης και τη διάσωση του ευρώ, σε ότι αφορά την λειτουργία του σαν παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα, καθώς τους είναι απολύτως απαραίτητο όσο και αναντικατάστατο εργαλείο, στον ανταγωνισμό τους με τα άλλα κέντρα του παγκόσμιου ιμπεριαλισμού. Ιδιαίτερα καθώς η κρίση της ευρωζώνης έχει την τάση να επεκταθεί και να επιδεινωθεί. Δεύτερο, η Γερμανία δεν θα διστάσει να πετάξει έξω την Ελλάδα από την ευρωζώνη αν αυτή της η απόφαση οδηγήσει, με έναν συγκροτημένο τρόπο, στην δημιουργία ενός δεύτερου, εφαπτόμενου στον σκληρό πυρήνα του ευρώ και απολύτως εξαρτώμενου από αυτόν, οικονομικά και πολιτικά, κύκλου χωρών, (π.χ. Ελλάδα, Πορτογαλία, Ιρλανδία, ίσως ακόμα και Ισπανία στην πιο φιλόδοξη εκδοχή), εξασφαλίζοντας έτσι για τις ηγεμονικές δυνάμεις της ΕΕ, την επωφελή γι’ αυτές συνέχεια της ήδη δεσπόζουσας παρουσίας τους σε αυτές της οικονομίες και τη συνέχιση της απομύζησής τους.

Ο τρόπος δε, της εξόδου της Ελλάδας από την ευρωζώνη βρίσκεται, υπερβαίνοντας τις τεχνικές δυσκολίες που δημιουργεί η απουσία σχετικής πρόβλεψης στα καταστατικά κείμενα της ευρωζώνης: Κάνοντας μας τον βίο αβίωτο κι επιβάλλοντας την μια εξωφρενική απαίτηση μετά την άλλη, μέχρι να φύγουμε οικειοθελώς.

Τι θέλει να αποφύγει το Βερολίνο

ΠΑΥΣΗ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΤΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΞΟΔΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΥΡΩ

Η Γερμανία δεν βρέθηκε προ απροόπτου κι αναγκάστηκε να αποδεχθεί δημόσια την ανάγκη κουρέματος του ελληνικού χρέους κατά 50%. Έγκαιρα, στη σύνοδος κορυφής της ΕΕ του Μαρτίου, είχε επιβάλλει να ψηφιστεί η διαδικασία της «συντεταγμένης χρεοκοπίας» και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (EMS), που θα τεθούν σε λειτουργία τον Ιούλιο του 2013. Αυτό που δεν είχε προβλέψει η Γερμανία ήταν η υποτροπή της κρίσης που θα έφερνε αναγκαστικά πιο κοντά τις απαραίτητες αποφάσεις, οδηγώντας ακόμη και σε ταχύτερη εφαρμογή τους. Γιατί στις διορθωτικές δηλώσεις που έκανε η Μέρκελ, αυτό που διέψευσε δεν ήταν η χρεοκοπία, αλλά η ανεξέλεγκτη χρεοκοπία: «Σε μια νομισματική ένωση με 17 μέλη μπορούμε να έχουμε ένα σταθερό ευρώ αν αποφύγουμε ανοργάνωτες διαδικασίες», δήλωσε στο ραδιοφωνικό σταθμό του Βερολίνου – Βραδενβούργου. Και συνέχισε με τα εξής: «Είναι επομένως κορυφαία μας προτεραιότητα να αποφύγουμε μια ανεξέλεγκτη χρεοκοπία». Το διακύβευμα επομένως έγκειται στους όρους, το πλαίσιο της χρεοκοπίας και τις συνέπειες που θα σημάνει κι όχι αν θα γίνει. Αυτό προεξοφλείται ως βέβαιο από το Τέταρτο Ράιχ.

Δύο είναι τα ενδεχόμενα που θα ήθελε να αποφύγει το Βερολίνο κι η ελληνική αστική τάξη, φυσικά. Το πρώτο ενδεχόμενο είναι μια κατάσταση χάους με την κυβέρνηση να ανακοινώνει νύχτα αδυναμία εξυπηρέτησης των δανειακών της υποχρεώσεων, κάτω από την ανάγκη των άδειων ταμείων. Πρόκειται για μια απόφαση που θα δημιουργούσε ντόμινο ανεξέλεγκτων και απρόβλεπτων καταστάσεων σε μια αγορά ούτως ή άλλως χαοτική, ακόμη και σε κανονικές συνθήκες. Μια κατάσταση εν ολίγοις που θα δημιουργούσε σοβαρές ζημιές και θα έθετε σε κίνδυνο ακόμη και την ύπαρξη της ευρωζώνης.

Το δεύτερο ενδεχόμενο που θέλει να αποτρέψει είναι κι η μοναδική λύση στο πρόβλημα του δημόσιου χρέους, με γνώμονα τα συμφέροντα της λαϊκής πλειοψηφίας: Παύση πληρωμών και διαγραφή του δημόσιου χρέους με πρωτοβουλία του οφειλέτη, λογιστικός έλεγχός του ώστε να αποκαλυφθεί κάθε είδους παράνομο χρέος, έξοδος από το ευρώ και την ΕΕ σε ένα πλαίσιο σύγκρουσης με τον ιμπεριαλισμό και το κεφάλαιο και εισαγωγή νέας νομισματικής μονάδας με ισοτιμία που θα ευνοεί την εγχώρια παραγωγή. Ουσιαστικές συνιστώσες αυτής της δυναμικής είναι η εθνικοποίηση των τραπεζών, η επιβολή εμποδίων στην κίνηση κεφαλαίων που θα αποτρέψει την μαζική έξοδό τους από την Ελλάδα και η άσκηση ενεργούς βιομηχανικής πολιτικής στην κατεύθυνση δημιουργίας θέσεων εργασίας, αναζωογόνησης της υπαίθρου, διατροφικής επάρκειας κ.λπ. Διαρκές ζητούμενο αυτής της δυναμικής πορείας δεν μπορεί να είναι παρά η αναδιανομή του κοινωνικού πλούτου. Τουλάχιστον.

ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΗ ΧΡΕΟΚΟΠΙΑ

Ιστορική αποτυχία της αστικής τάξης

ΠΤΩΣΗ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ 

Το βασικό περίγραμμα της “συντεταγμένης χρεοκοπίας” όπως την επιδιώκει ο γερμανικός ιμπεριαλισμός είναι ήδη γνωστό. Πρακτικά η μετατροπή της Ελλάδας σε προτεκτοράτο, όπου οι πιο σημαντικές αποφάσεις θα λαμβάνονται από την ίδια τη Γερμανία. Η εγκατάσταση στην Ελλάδα του Χορστ Ράιχενμπαχ, με καθήκοντα εκκαθαριστή που θα επιβλέψει τη διαδικασία πτώχευσης (αυτό είναι το πραγματικό του έργο κι όλα τα υπόλοιπα για την εκταμίευση των κοινοτικών κονδυλίων είναι προπέτασμα καπνού), μαζί με μια ομάδα 30 ακόμη τεχνοκρατών συμβολίζει τη νέα εποχή που ανατέλλει για τον ελληνικό καπιταλισμό. Η πρόθεσή του δε να δώσει προτεραιότητα στην περικοπή των δαπανών στην υγεία, την αλλαγή των εργασιακών σχέσεων και πάνω απ’ όλα στην προώθηση των Ειδικών Οικονομικών Ζωνών που θα μετατρέψουν την Ελλάδα σε Γουατεμάλα της Γερμανίας (δηλαδή μια απέραντη ζώνη φτώχειας όπου το εργασιακό, φορολογικό και περιβαλλοντικό δίκαιο θα το αποφασίζει μόνος του ο επενδυτής) δείχνουν πως θα είναι η επόμενη μέρα.

Εδώ αξίζει να αναφερθεί πως ήδη το Μνημόνιο έχει φέρει σε πέρας την πιο βρόμικη δουλειά, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά επίσης και στις άλλες δύο χώρες που υποβλήθηκαν στην χημειοθεραπεία των Μνημονίων: την Ιρλανδία και την Πορτογαλία. Σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε η ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία στην δημοσιότητα την Παρασκευή αυτές οι τρεις χώρες είναι οι μοναδικές σε όλη την ευρωζώνη και την ΕΕ όπου το ωριαίο κόστος εργασίας κατέγραψε πτώση το δεύτερο τρίμηνο του 2011, σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο. Να σημειωθεί δε πως δεν είναι η πρώτη φορά. Όλες οι έρευνες εργατικού κόστους το τελευταίο διάστημα καταγράφουν αντίστοιχη υποχώρηση. Συγκεκριμένα, στην Ελλάδα που κρατάει τα σκήπτρα της σύνθλιψης των αμοιβών το εργατικό κόστος μειώθηκε κατά 3,7%, στην Ιρλανδία κατά 3,5% και στην Πορτογαλία και 0,8%, όταν στην ευρωζώνη και την ΕΕ κατά μέσο όρο αυξήθηκε κατά 3,6% και 3,4%! Φαίνεται έτσι ποιό ήταν το ζητούμενο των Μνημονίων και των στατιστικών απατών που έκαναν τα λαμόγια του ΠΑΣΟΚ για να εμφανίσουν το δημοσιονομικό έλλειμμα εκτός ελέγχου. Ζητούμενο ήταν η αναίρεση εργατικών κατακτήσεων δεκαετιών και η συντριβή μισθών και ημερομισθίων. Τι σημασία έχει λοιπόν αν το δημοσιονομικό έλλειμμα παραμένει εκεί που ήταν το 2009, παρά τις τρομακτικές περικοπές κοινωνικών δαπανών; Αλλού στόχευαν οι περικοπές.

Παρόλα αυτά η μετατροπή της Ελλάδα σε αποικία της Γερμανίας, όπως θα συμβεί υπό το καθεστώς της “συντεταγμένης χρεοκοπίας”, παρά τα κέρδη που σηματοδοτούν για το κεφάλαιο οι μειώσεις μισθών και ημερομισθίων, δε σημαίνει ότι η αστική τάξη της Ελλάδας δεν βιώνει μια κραυγαλέα, ιστορικών διαστάσεων αποτυχία, που καθιστά την κυριαρχία της πολύ πιο αδύναμη, πολύ πιο τρωτή και ασταθής απέναντι στον προαιώνιο αντίπαλό της. Ο ελληνικός καπιταλισμός επιλέγει ωστόσο την “συντεταγμένη χρεοκοπία” γιατί εξασφαλίζει το μικρότερο δυνατό κόστος έναντι του μεγαλύτερου δυνατού οφέλους, που είναι η πάση θυσία παραμονή στο ευρώ και τον σκληρό πυρήνα της ΕΕ. Τόσο το αστικό πολιτικό σύστημα (κυβέρνηση – αντιπολίτευση), όσο και η άρχουσα τάξη, θεωρούν ότι με τον τρόπο αυτό θα καταφέρουν να ρίξουν ολοκληρωτικά το βάρος της κρίσης στους εργαζόμενους και με τη θυσία της δημόσιας περιουσίας και των λιγότερο ισχυρών κεφαλαίων, θα προστατέψουν στο μέτρο του δυνατού τα συμφέροντα της κυρίαρχης μερίδας του ελληνικού κεφαλαίου. Αυτή είναι η λογική της οργανωμένης-συντεταγμένης χρεοκοπίας μιας χώρας, που από ότι φαίνεται θα κάνει την παγκόσμια πρεμιέρα της στη χώρα μας. Ως οργανωμένη χρεοκοπία δηλαδή μπορεί να οριστεί η μεταφορά του εταιρικού πτωχευτικού δικαίου στο επίπεδο του έθνους-κράτους. Η νομολογία του εταιρικού πτωχευτικού δικαίου επιδιώκεται ουσιαστικά να αντικαταστήσει το δημόσιο διεθνές δίκαιο που διέπεται από την αρχή της κρατικής κυριαρχίας.

Νέος γύρος διεθνών επιθέσεων κατά της Ελλάδας (Επίκαιρα, 16.6.2011)

Την… τιμητική της είχε πάλι η Ελλάδα στα πρωτοσέλιδα του διεθνούς Τύπου τις τελευταίες δύο εβδομάδες. Αφορμή στάθηκε η συζήτηση και οι επακόλουθες διχογνωμίες για το δεύτερο δάνειο της περιβόητης διάσωσης και τον τρόπο με τον οποίο θα γίνει η αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους. Ζητούμενο της αντιπαράθεσης είναι τα μέσα με τα οποία θα αποπληρωθούν ελληνικά ομόλογα ύψους 30 δις. ευρώ που λήγουν τον επόμενο χρόνο. Αξίζει να υπογραμμίσουμε ότι καμιά πλευρά δεν συζητάει τον τρόπο με τον οποίο θα πληρωθούν οι συντάξεις και οι μισθοί των δημοσίων υπαλλήλων στην Ελλάδα, όπως εμφανίζει τη συζήτηση στην Ελλάδα η κυβέρνηση αντιστρέφοντας την πραγματικότητα. Η κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου επιχειρεί έτσι να τρομοκρατήσει την κοινωνία ώστε να δεχτεί με σκυμμένο το κεφάλι τις άγριες περικοπές και το πρωτοφανές ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας που περιέχεται στο Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο το οποίο αποτέλεσε την προϋπόθεση για να ξεκινήσει η συζήτηση για το νέο δάνειο και η ψήφιση επίσης την Παρασκευή 10 Ιούνη από την γερμανική Βουλή (Μπούντεσταγκ) της σχετικής πρότασης με τον αυστηρό όρο όμως της συμμετοχής και ιδιωτών. Είναι αναγκαίο επίσης να πούμε ότι το νέο δάνειο ύψους 60-90 δις. ευρώ ισοδυναμεί με πλήρη διάψευση των κυβερνητικών υποσχέσεων και εκβιασμών όπως διατυπώνονταν πέρυσι την Άνοιξη για να συναινέσει η ελληνική κοινωνία στη «χημειοθεραπεία» των περικοπών και είχαν συμπυκνωθεί στο δίλημμα «Μνημόνιο ή χρεοκοπία», για να ακολουθήσουν και τα δύο: και Μνημόνιο και χρεοκοπία…

Το εναρκτήριο λάκτισμα δόθηκε την Τρίτη 7 Ιουνίου με τη δημοσίευση της επιστολής του γερμανού υπουργού Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, προς τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Ζαν Κλοντ Τρισέ, το ΔΝΤ, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τους υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης. Απευθυνόμενος προς τους ομολόγους του ο Β. Σόιμπλε επανέλαβε τη θέση της Γερμανίας, την οποία υποστηρίζουν κι άλλες χώρες της Β. Ευρώπης που ανήκουν στον λεγόμενο σκληρό πυρήνα της ΕΕ, όπως η Φινλανδία και η Ολλανδία: να αναλάβουν και οι ιδιώτες επενδυτές μέρος του κόστους που θα επωμιστούν τα κράτη και οι ευρωπαίοι φορολογούμενοι για την δανειοδότηση της Ελλάδας. Σε αυτό το πλαίσιο πρότεινε συγκεκριμένα και εν όψει της σχετικής συζήτησης που θα γίνει στις 20 Ιούνη μια ανταλλαγή των ομολόγων που λήγουν με νέα, επταετούς διάρκειας, με τους ίδιους μάλιστα όρους. Ως κίνητρο για την ανταλλαγή προτάθηκε η ανακοίνωση από την ΕΚΤ πως θα δέχεται μόνο τα νέα ομόλογα ως ενέχυρο για τον δανεισμό των τραπεζών.

Απέναντι στο γερμανικό σχέδιο οι σημαντικότερες αντιδράσεις προέρχονται από τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Στη βάση της επιχειρηματολογίας του βρίσκεται η έκθεση της ΕΚΤ στο ελληνικό χρέος όπως διαμορφώθηκε τον τελευταίο χρόνο εξ αιτίας της αγοράς ελληνικών ομολόγων και της αποδοχής τους ως ενέχυρων για τη χρηματοδότηση των (αποκλεισμένων από τις αγορές κεφαλαίου) ελληνικών τραπεζών με χαμηλότοκα δάνεια. Λεπτομέρειες για το ακριβές ποσό των τοξικών ομολόγων (από όλη την περιφέρεια της ευρωζώνης) που διατηρεί στο χαρτοφυλάκιο της η ΕΚΤ δεν είναι γνωστές, με βάση τελευταίες εκτιμήσεις ωστόσο υπολογίζεται ότι φθάνουν σε 444 δις. ευρώ, εκ των οποίων τα 190 δις. ευρώ είναι ελληνικά και τα υπόλοιπα από Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ισπανία και Ιταλία. Για να αποτρέψει την συμμετοχή των ιδιωτών, το γερμανικό σχέδιο δηλαδή, η ΕΚΤ προειδοποιεί ότι οποιαδήποτε αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους θα οδηγήησει σε γενικευμένη τραπεζική κρίση καθώς οι τράπεζες δεν θα μπορούσαν πλέον να χρησιμοποιήσουν τα ομόλογα για να αποκτήσουν πρόσβαση στις πιστώσεις της ΕΚΤ. Κι αυτό επειδή μια πιθανή αναδιάρθρωση θα οδηγούσε στον χαρακτηρισμό της κίνησης ως χρεοκοπία ή «πιστωτικό γεγονός» από τους οίκους αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, με ολέθρια αποτελέσματα για τις «βαθμολογίες» που εκδίδουν.

Δεν είναι όμως και οι μοναδικές αντιδράσεις αυτές που προέρχονται από την ΕΚΤ. Την  αντίθεσή του εξέφρασε και ο εκπρόσωπος Τύπου της γαλλικής κυβέρνησης, δηλώνοντας ότι «η γαλλική θέση είναι πως είμαστε ενάντια σε μια αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, ανεξαρτήτως της μορφής που θα λάβει». Η γαλλική κυβέρνηση έχει αναλάβει ενεργό ρόλο στις υπό εξέλιξη συζητήσεις για την μορφή της αναδιάρθρωσης λόγω των υψηλών διακυβευμάτων για τις γαλλικές τράπεζες που θα υποστούν τις βαρύτερες απώλειες, σε σύγκριση με άλλες χώρες, από μια πιθανή κατάρρευση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Ενδεικτικά, τα ανοίγματά τους στο τέλος του προηγούμενου χρόνου, με βάση ανάλυση της International Herald Tribune την Πέμπτη 9 Ιούνη, ανέρχονταν σε 65 δις. δολ., σε σύγκριση με 39,9 δις. δολ. για τις γερμανικές τράπεζες και 41,5 δις. δολ. για τις αμερικανικές. Πολλά τα λεφτά για να μείνουν μόνες και αβοήθητες οι δυνάμεις της αγοράς χωρίς την αρωγή του κράτους, που ο ρόλος του στην τραπεζική προστασία-αντίθετα με την κοινωνική, εμφανίζεται ως αναγκαίος και αναντικατάστατος… Πολύ επιλεκτικά εφαρμόζεται λοιπόν η αρχή του λιγότερου κράτους…

Στη βάση της παραπάνω σφοδρότατης σύγκρουσης που εκτυλίσσεται πλέον δημόσια (στην οποία συμμετείχαν και οι ΗΠΑ μέσω του Μπαράκ Ομπάμα ο οποίος τάχθηκε με την πλευρά της ΕΚΤ και της Γαλλίας) προκαλεί αλγεινή εντύπωση η απόφαση της κυβέρνησης του Γ. Παπανδρέου να κρατάει στην άγνοια τον ελληνικό λαό, που θα κληθεί να καταβάλει και το κόστος της κάθε απόφασης. Πολύ περισσότερο όταν η κυβέρνηση συμμετέχει ενεργά στις μυστικές συνομιλίες που βρίσκονται σε εξέλιξη εδώ και πολλούς μήνες, στηρίζοντας ή δείχνοντας απλώς την ανοχή της για διάφορα σενάρια αναδιάρθρωσης. Προφανώς η λίστα των θεμάτων δημόσιας διαβούλευσης θα έχει γεμίσει με πολύ πιο σημαντικά ζητήματα από το ελληνικό δημόσιο χρέος… 

Ωστόσο, μέσα στο γενικό κλίμα απαξίωσης που συνοδεύει τις αναφορές για την Ελλάδα δεν λείπουν στον διεθνή Τύπο και δημοσιεύματα που είναι πολύ πιο ρεαλιστικά (σε σχέση για παράδειγμα με τον εφησυχασμό που δημιουργεί η κυβέρνηση) σε ό,τι αφορά την αποτύπωση των συνεπειών που θα έχει το νέο δάνειο στο ήδη υπέρογκο ελληνικό δημόσιο χρέος. Αναφέρεται για παράδειγμα στο τρέχον τεύχος του βρετανικού Economist, στις πρώτες του μάλιστα σελίδες: «Κάτω υπό οποιεσδήποτε ρεαλιστικές υποθέσεις για την μελλοντική μεγέθυνση και τα επιτόκια, το υπάρχον χρέος στο 150% του ΑΕΠ και όπως θα αυξάνεται, δεν είναι δυνατό να πληρωθεί». Το νέο δε δάνειο «δεν θα λύσει το πρόβλημα του χρέους. Όταν ολοκληρωθεί το νέο σχέδιο η Ελλάδα θα χρωστάει ακόμη περισσότερα απ’ αυτά που θα μπορεί να πληρώσει».

Ας κρατήσουμε αρχικά ότι κανείς στο εξωτερικό (με πιθανή εξαίρεση όσους έχουν άμεσο συμφέρον) δεν πείθεται ότι το πρόγραμμα γενικού ξεπουλήματος της δημόσιας περιουσίας πρόκειται να μειώσει το δημόσιο χρέος κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες όπως υπόσχεται η κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου, τα μέλη της οποίας θα είναι υπόλογα εφ’ όρου ζωής αν προχωρήσει αυτό το σκανδαλώδες σχέδιο. Το μεγάλο φαγοπότι στη δημόσια περιουσία, το οποίο υποτίθεται ότι θα αποφέρει 50 δις. ευρώ και στην πραγματικότητα πολύ λιγότερα, είναι το αντίτιμο που απαίτησε η ΕΕ για να εγκρίνει το νέο δάνειο, το οποίο γνωρίζει ότι δεν είναι δυνατό να αποπληρωθεί.

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι στο τέλος αυτής της οδυνηρής διαδρομής κανιβαλικής λιτότητας από τη μια και νέων δανείων από την άλλη, ή της λύση του Άκερμαν, του επικεφαλής του γερμανικού τραπεζικού κολοσσού της Ντόιτσε Μπανκ, όπως χαρακτήριζε την πρόταση για την Ελλάδα η International Herald Tribune του Σαβατοκύριακου, βρίσκεται η χρεοκοπία. Βρίσκεται ένα νέο «δυστυχώς επτωχεύσαμεν» το οποίο ο Γ. Παπανδρέου εύχεται να ανακοινώσει ο επόμενος πρωθυπουργός. Σε αυτό το πλαίσιο η παύση πληρωμών στην προοπτική διαγραφής του μεγαλύτερου μέρους του δημόσιου χρέους, σε σύγκρουση και όχι σε συνεννόηση με τους δανειστές μας, αποτελεί μονόδρομο για να μην εξαθλιωθεί ο ελληνικός λαός να μην πλιατσικολογηθεί η δημόσια περιουσία και να μη επιστρέψουν τα πολιτικά δικαιώματα και οι κοινωνικές κατακτήσεις στον 19ο αιώνα… 

Τοποθετήσεις σε ελληνικά ομόλογα τραπεζών του εξωτερικού

(Ποσά σε δισ. δολάρια)

Γερμανία: 22,65

Γαλλία: 14,96

Αγγλία: 3,41

Ιταλία: 2,35

Βέλγιο: 1,77

ΗΠΑ: 1,51

Πηγή: Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών, 31 Δεκέμβρη 2010

Θρίαμβος της Μέρκελ στη Σύνοδο Κορυφής (Επίκαιρα, 4-10/11/2010)

Μία Μέρκελ ταπεινωμένη και όλο θυμό να επιστρέφει στη Γερμανία άπραγη, έχοντας αποτύχει να μετασχηματίσει την οικονομική της ισχύ σε πολιτική επιρροή και έναν έλληνα πρωθυπουργό δαφνοστεφανωμένο να γυρίζει πίσω περιχαρής για τη νίκη του, έχοντας καταφέρει το αδύνατο: την μικρή Ελλάς παρά τις ταπεινώσεις και το καθεστώς κατοχής του ΔΝΤ να επιβάλλει τους όρους της απέναντι στη Γερμανία! Αυτή είναι η εικόνα που σχημάτιζαν όσοι έτυχε να ακούσουν τα λόγια του Γιώργου Παπανδρέου κατά τη συνέντευξη Τύπου την Παρασκευή από τις Βρυξέλλες αμέσως μετά τη λήξη των εργασιών της διήμερης συνόδου κορυφής των 27 ηγετών της ΕΕ. «Δεν δέχθηκα καν να τεθεί ως θέμα συζήτησης» τόνισε προς του δημοσιογράφους (και κυρίως προς τον ελληνικό λαό) αναφερόμενος στην πρόταση αναστολής του δικαιώματος ψήφου για όσες χώρες διατηρούν ελλείμματα και χρέη πέραν του ορίου του 3% και του 60% του ΑΕΠ. «Μια τέτοια πρόταση χτυπά το δημοκρατικό δικαίωμα των εθνών και των πολιτών μέσα στην ΕΕ», συνέχισε επιχειρώντας να εμφανιστεί ως ο μεγάλος νικητής της κρίσιμης αυτής Συνόδου Κορυφής.

Η πραγματικότητα ωστόσο είναι τελείως μα τελείως διαφορετική, από αυτήν που επιχείρησε να παρουσιάσει ο πρωθυπουργός προς άγρα εντυπώσεων στο εσωτερικό. Η πραγματικότητα είναι πως το Βερολίνο στη σύνοδο κορυφής της προηγούμενης εβδομάδας πέτυχε μια σαρωτική νίκη, η οποία συνίσταται στην άτυπη αναθεώρηση προς το συντηρητικότερο της Συνθήκης της Λισσαβόνας, που περιλαμβάνει την συνταγματική κατοχύρωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας και των περικοπών δημοσίων δαπανών. Αυτός ακριβώς ήταν ο στόχος της συνόδου και επί αυτού του στόχου καμία διαφοροποίηση δεν εκφράστηκε.

Ειδικότερα, η γερμανίδα καγκελάριος από την άνοιξη κιόλας, όταν με τα πολλά συναίνεσε στην συμμετοχή της Γερμανίας στο πακέτο των 110 δισ. που διατέθηκε για τη διάσωση των γερμανικών τραπεζών (μέσω της διάσωσης της Ελλάδας), είχε καταστήσει σαφή την πρόθεσή της να επιβάλλει την αυστηροποίηση του πλαισίου άσκησης δημοσιονομικής πολιτικής. Σκοπός δηλαδή της Γερμανίας ήταν να καταστήσει σαφές πως όταν λέμε 3% και 60% του ΑΕΠ για το έλλειμμα και το χρέος το… εννοούμε και επίσης η θεσμοθέτηση της ελεγχόμενης χρεοκοπίας! Το μέσο σε αυτή την κατεύθυνση ήταν μια σειρά από «μέτρα πειθάρχησης» όπως η απειλή στέρησης του δικαιώματος ψήφου στις χώρες που επέμεναν στη δημοσιονομική χαλαρότητα, το οποίο μέχρι τώρα προβλεπόταν μόνο για χώρες που παραβίαζαν ανθρώπινα δικαιώματα. Το σημαντικότερο ωστόσο για την Γερμανία ήταν να θωρακισθεί η πολιτική της αέναης λιτότητας. Η γερμανική προτεραιότητα κατέστη γνωστή και από την σύνοδο της Ντόβιλ, όπως χαρακτηρίστηκε η ξαφνική συνάντηση του Νικολά Σαρκοζύ με την Άνγκελα Μέρκελ στη γαλλική παραθαλάσσια πόλη λίγο πριν ξεκινήσει η σύνοδος κορυφής, όπου συζητήθηκαν διαδικαστικά θέματα για την τιμωρία των «απείθαρχων». Εκεί η Γερμανία παραιτήθηκε από την πρόταση που είχε καταθέσει για την επιβολή αυτόματων ποινών, αποδεχόμενη την «πολιτική» εξέταση κάθε ξεχωριστής περίπτωσης και την συζήτηση πριν την ανακοίνωση της ποινής. Το μήνυμα και πάλι ήταν καθαρό: Σημασία δεν είχε η ποινή, αλλά η πειθάρχηση.

Ο γερμανικός μάλιστα Τύπος δεν δίστασε να περιγράψει ως «μπλόφα» τις γερμανικές προτάσεις για κατάργηση του δικαιώματος ψήφου, που πρέπει να σημειωθεί ότι τις απέρριψαν 22 από τους 27 ηγέτες και όχι μόνο ο έλληνας πρωθυπουργός. Έγραφε για παράδειγμα η αγγλόφωνη ηλεκτρονική έκδοση του γερμανικού περιοδικού Der Spiegel, την προηγούμενη Παρασκευή 29 Οκτώβρη, την ίδια μέρα που ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου, επηρεασμένος πιθανά και από κλίμα της εθνικής επετείου, καμάρωνε για το… συντριπτικό πλήγμα που κατάφερε στη γερμανική αλαζονεία: «Ήταν εμφανές σε ορισμένους αντιπροσώπους στη σύνοδο ότι η φασαρία για το δικαίωμα ψήφου ήταν μια γερμανική μπλόφα. “Όλοι πιστεύουν ότι επί της ουσίας ήταν ένα διαπραγματευτικό παιχνίδι για να αποσπάσουν αυτό που πραγματικά ήθελαν” δήλωσε μια ανώνυμη πηγή της ΕΕ»!!!

Το ποιος ήταν ο κερδισμένος των πολύωρων διαπραγματεύσεων έγινε γνωστό και από την ίδια την Μέρκελ, τη σιδηρά καγκελάριο κατά το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel, που βγαίνοντας τα ξημερώματα της Παρασκευής από την αίθουσα των συζητήσεων δήλωσε: «Μπορώ να πω εξ ονόματος της Γερμανίας ότι προωθήσαμε πολύ μπροστά τους πραγματικούς μας στόχους»! Ο γερμανικός θρίαμβος υπογραμμίστηκε επίσης από τους γερμανικούς Financial Times, οι οποίοι τον Αύγουστο είχα αποκαλέσει τον Γιώργο Παπανδρέου, ως τον δικό τους άνθρωπο στην Αθήνα! Τώρα η εφημερίδα των γερμανών τραπεζιτών είχε τίτλο «Η Μέρκελ κερδίζει το ευρωπαϊκό πόκερ», υπογραμμίζοντας την επιτυχία της γερμανίδας καγκελάριου να εξασφαλίσει την αναθεώρηση της συνθήκης της Λισσαβόνας, κατά έναν μάλιστα υποδειγματικά αντιδημοκρατικό τρόπο. Γιατί, με την ίδια σαφήνεια που οι 27 αποφάσισαν να αναθέσουν στον πρόεδρο της ΕΕ, βέλγο Χέλμαν Βαν Ρομπέι, να φέρει στη σύνοδο κορυφής του Δεκεμβρίου ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο προτάσεων για την θωράκιση της δημοσιονομικής πολιτικής, δηλαδή της φτώχειας για την πλειοψηφία των ευρωπαίων πολιτών, με την ίδια κατηγορηματικότητα απέρριψαν το ενδεχόμενο να θέσουν τις αντιδραστικές αυτές μεταρρυθμίσεις στην κρίση των ευρωπαίων ψηφοφόρων που είναι και αυτοί που θα υποστούν τις βαρύτερες συνέπειες των αλλαγών. Οι ευρωπαίοι ηγέτες, σε αγαστή σύμπνοια μεταξύ τους, αποφάσισαν να υποβαθμίσουν την αναθεώρηση για να αποφύγουν τα δημοψηφίσματα, δεδομένου ότι υπάρχουν χώρες όπως για παράδειγμα η Ιρλανδία, που κάθε μεταφορά εξουσίας από το Δουβλίνο στις Βρυξέλλες πρέπει να εγκρίνεται με δημοψήφισμα. Έτσι, με πραξικοπηματικό τρόπο αποφάσισαν να παρακάμψουν ακόμη και τις τυπικές υποχρεώσεις τους, όπως προκύπτουν από τα εθνικά συντάγματα, προκειμένου να αποφύγουν νέες πανωλεθρίες όπως συνέβη κατά την έγκριση του Ευρωσυντάγματος, που το ένα «όχι» διαδεχόταν το άλλο, με αποτέλεσμα να πάρει δέκα χρόνια η υιοθέτηση και η εφαρμογή του. Το πάθημα έγινε μάθημα επομένως για τους ευρωπαίους ηγέτες που με μεθόδους «αποφασίζομεν και διατάζομεν» επιβάλλουν στο εξής την πιο σκληρή λιτότητα και την ίδια ώρα, χωρίς καμία αιδώ, προσποιούνται ότι διασφάλισαν τα συμφέροντα των λαών τους.

Η αναθεώρηση της Συνθήκη της Λισσαβόνας θα αποβεί εξαιρετικά επιζήμια για τους λαούς λόγω της θεσμοθέτησης, κατά γερμανική απαίτηση, της «ελεγχόμενης χρεοκοπίας», που ως αποτέλεσμα θα έχει την δημιουργία μιας ΕΕ πολλών ταχυτήτων. Ο εν λόγω μηχανισμός της «ελεγχόμενης χρεοκοπίας» θα τεθεί σε εφαρμογή το 2013, όταν θα λήξει επισήμως η χρονική διάρκεια του μηχανισμού συνολικής αξίας 440 δισ. ευρώ, που δημιουργήθηκε τον Μάη με αφορμή το ξέσπασμα της ελληνικής κρίσης. Με αυτόν τον τρόπο το Βερολίνο θα οδηγεί στον Καιάδα της χρεοκοπίας και θα παραδίδει στο έλεος των πιστωτών τους χώρες που χαρακτηρίζονται από δημοσιονομικές ανισορροπίες, όπως η Ελλάδα, δεδομένου ότι τα μέτρα πειθάρχησης και οι πολιτικές λιτότητας όσο σκληρές κι αν είναι αποκλείεται να διορθώσουν δομικές στρεβλώσεις που επιφέρει το γερμανικό πλεονέκτημα που ως ακρογωνιαίους λίθους του έχει την πολύ υψηλή παραγωγικότητα του κεφαλαίου και την συγκράτηση του εργατικού κόστους.

Καθόλου τυχαία επομένως δεν είναι η επαναφορά του θέματος της αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους (μέσω της επιμήκυνσης της περιόδου αποπληρωμής του δανείου των 110 δισ.) όπως τέθηκε πρώτα από τον πρωθυπουργό στη συνέντευξη Τύπου που προαναφέραμε, λέγοντας: «το θέμα της επιμήκυνσης είναι ένα θέμα που τέθηκε όχι από εμάς, αλλά από τον ίδιο τον Στρος Καν. Είναι ένα δείγμα της πρόθεσης να διευκολύνουν την Ελλάδα στο ξεπέρασμα της κρίσης». Προσπερνώντας την πρώτη απορία που δημιουργείται, για το ποιός αποφασίζει δηλαδή γι’ αυτή τη χώρα, αν είναι ο Στρος Καν ή ο ελληνικός λαός, η παραπάνω τοποθέτηση, που επιβεβαιώθηκε και από τη συνέντευξη του Θ. Πάγκαλου στο Βήμα της Κυριακής, προλειαίνει το έδαφος για την «ελεγχόμενη χρεοκοπία». Προετοιμάζει το έδαφος δηλαδή ώστε η Ελλάδα να είναι η πρώτη χώρα που θα υποστεί αυτή την δοκιμασία, μετατρεπόμενη για δεύτερη φορά σε πειραματόζωο. Κάτι που προεξοφλείται από την παταγώδη αποτυχία της «θεραπείας σοκ» που επιβλήθηκε με το Μνημόνιο της ντροπής. Μάρτυρας της αποτυχίας, η εκ νέου εκτίναξη των επιτοκίων δανεισμού των 10ετών ομολόγων στο 10,2%, παρά την πρόσκαιρη πτώση τους στο 9% τον προηγούμενο μήνα, από 11% που είχαν φτάσει.

Και πάλι όμως ο πρωθυπουργός, όταν έθετε το θέμα της αναδιάρθρωσης του χρέους, δεν έλεγε όλη την αλήθεια. Αυτή τη φορά μάλιστα έκρυψε τα σημαντικότερα: το τίμημα που θα πρέπει να πληρώσουν οι εργαζόμενοι για την «ελεγχόμενη χρεοκοπία», δηλαδή φτώχεια και λιτότητα επ’ άπειρον. Αυτό είναι το γερμανικό σχέδιο που έγινε ομόθυμα δεκτό!

Αρέσει σε %d bloggers: