Καταστροφή η κατά Σόιμπλε έξοδος από το ευρώ (Επίκαιρα, 24-30/7/2015)

soibleΝέες λεπτομέρειες είδαν το φως της δημοσιότητας στις 20 Ιουλίου από τις ιστοσελίδες Euractiv και Heard in Europe σχετικά με την περίφημη πρόταση του γερμανού υπουργού Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, όπως γραπτά είχε διατυπωθεί στις 10 Ιουλίου. (Εδώ το πλήρες κείμενο) Η πρόταση του Σόιμπλε, που σε όλη την Ευρώπη πρέπει να είναι ο πλέον …δημοφιλής και …αξιαγάπητος γερμανός μετά τον Αδόλφο Χίτλερ, προέβλεπε πως αν η Ελλάδα δεν αποδεχθεί ένα βαρύ πακέτο αντιλαϊκών μέτρων, στο οποίο συμπεριλαμβανόταν κι η μεταβίβαση δημόσιας περιουσίας αξίας 50 δισ. ευρώ σε ένα ίδρυμα με έδρα το Λουξεμβούργο, τότε θα πρέπει να μας προσφερθεί μια προσωρινή έξοδο από την ευρωζώνη (τον όρο τάιμ άουτ χρησιμοποιεί το επίσημο έγγραφο), «με πιθανή αναδιάρθρωση του χρέους αν είναι αναγκαίο στο πλαίσιο της Λέσχης του Παρισιού… Η λύση της προσωρινής διακοπής θα πρέπει να συνοδεύεται από την υποστήριξη της Ελλάδας ως μέλους της ΕΕ και του ελληνικού λαού», συνέχιζε η πρόταση.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Οι νεώτερες πληροφορίες που δημοσιεύτηκαν θέλουν τον Σόιμπλε να πρότεινε στον πρώην υπουργό Οικονομικών Γ. Βαρουφάκη κι ένα πακέτο, εν είδει μπόνους, ύψους 50 δισ. ευρώ με το οποίο να ξαναστηθεί στα πόδια του το τραπεζικό σύστημα. Τα χρήματα αυτά θα προέρχονταν από δύο πηγές: Τα 35 δις. ευρώ θα ήταν κοινοτικές επιδοτήσεις που έχει να λαβαίνει η Ελλάδα μέχρι το 2020 και τα υπόλοιπα 15 δις. ευρώ κέρδη της ΕΚΤ από τα ελληνικά ομόλογα.

Η σημασία της συζήτησης των σχεδίων του Σόιμπλε είναι διπλή. Αρχικά, γιατί η ντόπια διαπλοκή ταύτισε τις προτάσεις εξόδου από το ευρώ που έχουν κατατεθεί όλα τα τελευταία χρόνια με το σχέδιο του Σόιμπλε. Έτσι, οι υπέρμαχοι του Grexit βρέθηκαν να απολογούνται για τα σχέδια της δυτικογερμανικής βιομηχανικής ελίτ. Ο δεύτερος λόγος που επιβάλλει τη συζήτηση των σχεδίων του Σόιμπλε απορρέει από το γεγονός ότι ουδέποτε αποσύρθηκαν. Η επιλογή της πρώτης εναλλακτικής (βαριά μέτρα λιτότητας) δεν εγγυάται ότι αυτά θα αποδώσουν τα αναμενόμενα, ούτε ότι θα υπάρχει το κατάλληλο πολιτικό κλίμα που θα επιτρέψει την ψήφιση και την εφαρμογή τους. Σε ένα τέτοιο, καθόλου αμελητέο ενδεχόμενο η πρόταση του Σόιμπλε θα τεθεί ξανά στο τραπέζι. Κι αυτή άλλωστε δεν ήταν η πρώτη φορά που προτάθηκε η οικειοθελής αποχώρηση της Ελλάδας από το νομισματικό Νταχάου του ευρώ. Ανθεί η φημολογία ότι τα ίδιο είχε προταθεί και το Σεπτέμβριο του 2011, στον Β. Βενιζέλο, υπουργό Οικονομικών τότε του Γ. Παπανδρέου.

Η ΕΕ όργανο της Γερμανίας

Αρχικά, η πρόταση του Σόιμπλε είναι δηλωτική του ολοκληρωτισμού που επικρατεί στην ευρωζώνη και την ΕΕ. Ο γερμανός υπουργός Οικονομικών, γράφει στα παλαιότερα των υποδημάτων του αρμόδια όργανα και διαδικασίες που τυπικά αποφασίζουν τέτοιας βαρύνουσας σημασίας θέματα κι αναφέρεται στην Ελλάδα, που τυπικά είναι εξ ίσου ισότιμο μέλος με τη Γερμανία, σα να είναι γερμανικό κρατίδιο. Η πρότασή του επιβεβαιώνει ότι η ευρωζώνη κι η ΕΕ (που για πολλούς ακόμη και τώρα καταστέλλουν κι εκτονώνουν τις επιθετικές επεκτατικές βλέψεις της Γερμανίας) είναι τυφλά όργανα της Γερμανίας κι εργαλεία αναβάθμισης της γερμανικής οικονομικής και πολιτικής επιρροής στην ήπειρο.

Επί της ουσίας, η πρόταση του Σόιμπλε ως σύνολο δεν συνοδεύεται από κανένα από τα οφέλη που πράγματι θα είχε η έξοδος της Ελλάδας από την ευρωζώνη εάν και μόνο εάν αποφασιζόταν και υλοποιούταν με όρους κυρίαρχου κράτους. Η πρόταση του Σόιμπλε μόνο νέα δεινά θα φέρει, όπως υπονοεί κι η «γενναιόδωρη» πρόταση για παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στην Ελλάδα τα επόμενα χρόνια.

Ταυτόχρονα μάλιστα με την ανθρωπιστική βοήθεια προτείνεται κι η παροχή τεχνικής βοήθειας, παραπέμποντας στους γκαουλάιτερ της Τασκ Φορς, που κυκλοφορούσαν σε όλη την δημόσια διοίκηση σαν δυνάμεις κατοχής προσφέροντας, θεωρητικά, την τεχνογνωσία τους. Πρακτικά, η πολυμελής αντιπροσωπεία της Τασκ Φορς από το Σεπτέμβριο του 2011 που ξεκίνησε τις εργασίες της στην Ελλάδα (χωρίς να λείπουν όλα αυτά τα χρόνια και σκάνδαλα που οδήγησαν σε παραιτήσεις μελών της) μεριμνούσε κι επέβαλλε την πολιτική των περικοπών που ζητούσε η Τρόικα. Επομένως και με το «τάιμ άουτ» του Σόιμπλε η Ελλάδα θα συνεχίσει να είναι μια υποβαθμισμένη αποικία του Τέταρτου γερμανικού Ράιχ.

Κηδεμονία στο διηνεκές

Επίσης στο εσωτερικό της Ελλάδας η φτώχεια κι η πείνα θα θερίζουν. Παραμένοντας η Ελλάδα μέλος της ΕΕ, θα εφαρμόζονται αυτόματα όλες εκείνες οι προβλέψεις για τα υπερχρεωμένα μέλη της, που σημαίνουν επιτήρηση και μνημόνια στο διηνεκές. Αναφέρονται για παράδειγμα στον κανονισμό υπ. αρ. 472/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 2013 «για την ενίσχυση της οικονομικής και δημοσιονομικής εποπτείας των κρατών μελών στη ζώνη του ευρώ τα οποία αντιμετωπίζουν ή απειλούνται με σοβαρές δυσκολίες αναφορικά με τη χρηματοοικονομική τους σταθερότητα» τα ακόλουθα στο άρθρο 14, με τίτλο «Άσκηση εποπτείας μετά το πρόγραμμα»: «Τα κράτη μέλη παραμένουν υπό εποπτεία  μετά το πρόγραμμα εφόσον δεν έχει εξοφληθεί τουλάχιστον το 75% της χρηματοδοτικής συνδρομής που έχει ληφθεί από ένα ή περισσότερα άλλα κράτη μέλη, τον ΕΜΧΣ, τον ΕΜΣ, ή το ΕΤΧΣ». Αναφέρει μάλιστα ο κανονισμός αμέσως μετά πως «το Συμβούλιο, μετά από πρόταση της Επιτροπής, μπορεί να παρατείνει την άσκηση εποπτείας μετά το πρόγραμμα σε περίπτωση που εξακολουθεί να υπάρχει κίνδυνος για τη δημοσιονομική βιωσιμότητα του οικείου κράτους μέλους». Τα υποστελεχωμένα νοσοκομεία και σχολεία επομένως, μαζί κι οι ταπεινώσεις που συνοδεύουν το καθεστώς κηδεμονίας θα συνεχίσουν να είναι εδώ και μετά το Grexit αλα Σόιμπλε.

Ο σημαντικότερος ωστόσο λόγος για τον οποίο το σχέδιο του Σόιμπλε είναι αντιλαϊκό, δυσφημίζοντας σε τελική ανάλυση την ριζοσπαστική πρόταση εξόδου από το ευρώ και ανάκτησης της νομισματικής κυριαρχίας καθώς την προσαρμόζει στα συμφέροντα του γερμανικού επεκτατισμού, σχετίζεται με την τύχη του δημόσιου χρέους. Η υπαγωγή στη Λέσχη του Παρισιού προκρίνεται, όπως αναφέρει το κείμενό του, επειδή η αναδιάρθρωση του χρέους δεν επιτρέπεται με βάση το άρθρο 125 της ιδρυτικής συνθήκης της ΕΕ (Treaty on the Functioning of the European Union). Η ανακολουθία εδώ είναι εξόφθαλμη καθώς η αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους το 2012 έγινε χωρίς να ανασταλεί η ιδιότητα του μέλους της ΕΕ, ενώ αν είναι έτσι τότε πρέπει να γίνει «τάιμ άουτ» κι από την ΕΕ όχι μόνο την ευρωζώνη…

Επί της ουσίας, με την παραπομπή της Ελλάδας στη Λέσχη του Παρισιού, που έχει την ευθύνη να αναδιαρθρώνει διακρατικά χρέη (αντίθετα με τη Λέσχη του Λονδίνου που λειτουργεί κι αυτή προς όφελος των πιστωτών αναλαμβάνοντας όμως τα χρέη των κρατών προς ιδιώτες πιστωτές) υποδεικνύεται μια εξ ίσου αντιλαϊκή λύση με το PSI. Κι αυτό συμβαίνει όταν με την Προκαταρκτική Έκθεση της Επιτροπής Αλήθειας της Βουλής (εδώ το σχετικό κείμενο), το ελληνικό κράτος δικαιούται να προχωρήσει σε μονομερή διαγραφή του δημοσίου χρέους του, απαλλάσσοντας την ελληνική κοινωνία για πάντα από το άχθος της εξυπηρέτησης ενός χρέους που αποδεδειγμένα είναι παράνομο, αθέμιτο, απεχθές και επονείδιστο! Η λύση επομένως για το χρέος δεν μπορεί να είναι ξανά μια αναδιάρθρωση του με ευθύνη των πιστωτών που θα συνοδεύεται από τιμωρητικά αντιλαϊκά μέτρα και θα καταλήξει σε υπερχρέωση, όπως σταθερά συμβαίνει όλα αυτά τα χρόνια, αλλά η διαγραφή του με όρους κυρίαρχους κράτους, παρά κι ενάντια στα γερμανικά σχέδια. Τίποτε λιγότερο…

Έξοδος από το ευρώ και τη λιτότητα (Πριν, 26/7/2015)

ν1Δυσφήμιση της ρήξης με τους δανειστές

ΡΕΛΑΝΣ ΑΛ. ΤΣΙΠΡΑ

Στην αντεπίθεση πέρασε η κυβέρνηση προσπαθώντας να νομιμοποιήσει την υποταγή της στις πιέσεις των πιστωτών, εμφανίζοντας την συμφωνία που υπέγραψε στις 13 Ιουλίου ως την μοναδική συμφέρουσα επιλογή για τα λαϊκά συμφέροντα.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Σε αυτή την κατεύθυνση ο ίδιος ο πρωθυπουργός Αλ. Τσίπρας επιχείρησε να δυσφημίσει και να συκοφαντήσει την υπαρκτή δυνατότητα της ρήξης ταυτίζοντάς την με το σχέδιο του γερμανού υπουργού Οικονομικών Β. Σόιμπλε, όπως είχε κατατεθεί στις 10 Ιουλίου 2015. Την Τρίτη συγκεκριμένα, επιτέθηκε στον Π. Λαφαζάνη και τον Γ. Βαρουφάκη κατηγορώντάς τους ότι αναζήτησαν ένα αριστερό σχέδιο στο σχέδιο Σόιμπλε, για πρόθεση αρπαγής του νομισματικού αποθέματος από την Τράπεζα της Ελλάδας και για σχέδιο απόδοσης μέρους της σύνταξης σε υποσχετικές (IOU).

Το φάντασμα των υποσχετικών δε ήταν παρά το προπέτασμα καπνού για να κρύψει ο Αλ. Τσίπρας την μείωση που θα δουν στις συντάξεις τους 2,6 εκ. συνταξιούχοι λόγω της αύξησης της ονομαστικής εισφοράς ασθένειας στο 6% από 4% στις κύριες και από 0% στις επικουρικές συντάξεις, ενώ η πραγματική μείωση θα είναι πολύ μεγαλύτερη. Η μείωση αν και θα επιβληθεί αναδρομικά, θα φανεί στις συντάξεις τον Σεπτέμβριο, οπότε και θα έχει οριστικοποιηθεί το νέο ασφαλιστικό, που θα ανακοινωθεί είτε αρχές Αυγούστου πριν δηλαδή τη νέα συμφωνία και στο πλαίσιο των προκαταρκτικών δράσεων όπως ορίζει με σαφήνεια η συμφωνία της 12ης Ιουλίου, ή μετά την υπογραφή της στο πλαίσιο του νέου μνημονίου που θα συνοδεύσει τη νέα δανειακή συμφωνία ύψους 82-86 δισ. ευρώ. Για τους συνταξιούχους επομένως, ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι ο Αλ. Τσίπρας που πήρε επάξια τη σκυτάλη από τους προκατόχους του επιβάλλοντας μια νέα μείωση στις συντάξεις, η οποία μάλιστα πλήττει και τους χαμηλοσυνταξιούχους. Όχι οι υποσχετικές.

Σε ό,τι αφορά τα νομισματικά αποθέματα ύψους 22 δισ. ευρώ που αποκάλυψε ο Π. Λαφαζάνης ότι διαθέτει η Τράπεζα της Ελλάδας για περίπτωση έκτακτης ανάγκης, δεν υπήρξε καμία διάψευση εκ μέρους της κεντρικής τράπεζας. Επομένως αυτό το απόθεμα υφίσταται και κάλλιστα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να καλύψει τις βραχυπρόθεσμες ανάγκες νομισματικής κυκλοφορίας σε περίπτωση εξόδου από το ευρώ. Άμεσα, το ερώτημα που γεννιέται είναι γιατί αυτό το απόθεμα δεν αξιοποιήθηκε, δηλαδή δε ρίχτηκε στην αγορά έτσι ώστε να αποτραπούν τα όρια στις τραπεζικές αναλήψεις κι η κυβέρνηση να ξεφύγει από τον θανάσιμο εναγκαλισμό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που αρνιόταν πεισματικά να απελευθερώσει ρευστότητα μέσω του έκτακτου μηχανισμού (ELA), κρατώντας τον σε πολύ πιο χαμηλά επίπεδα από το 2012, όπως φαίνεται στο διάγραμμα που παραθέτουμε κι έτσι πίεζε την κυβέρνηση να υποκύψει στα τελεσίγραφα… Επομένως οι κατηγορίες περί ριφιφί στην κεντρική τράπεζα προς την Αριστερή Πλατφόρμα επιχείρησαν να καλύψουν την απροθυμία της κυβέρνησης να αξιοποιήσει υπαρκτές δυνατότητες ακύρωσης των εκβιασμών των πιστωτών.

Η έξοδος από το ευρώ όπως την προτείνει ο Σόιμπλε πιο πολλά κοινά στοιχεία έχει με την γραμμή Μέρκελ και Τσίπρα που καταλήγουν «πάση θυσία στο ευρώ», παρά με τη ριζοσπαστική γραμμή εξόδου από το ευρώ, που αντιμετωπίζει τη νομισματική ανεξαρτησία ως αναγκαίο μέσο για την ανατροπή της πολιτικής της λιτότητας και τον τερματισμό των νεοαποικιακών πολιτικών.

Η έκδοση υποσχετικών που προτείνει ο Σόιμπλε άρρηκτα συνδεδεμένη με την αποπληρωμή του χρέους

Προς άγρα εντυπώσεων και μόνο ήταν, επίσης, η προσπάθεια του Αλ. Τσίπρα να ταυτίσει τον Π. Λαφαζάνη και μέσω αυτού κάθε εναλλακτικής αριστερής ρήξης απέναντι στους πιστωτές, με τον Γ. Βαρουφάκη, καθώς ο πρώην υπουργός Οικονομικών μπορεί να μην υπέγραψε την εξευτελιστική συμφωνία της 13ης Ιουλίου (που φέρει ημερομηνία 12 Ιουλίου), αναλαμβάνει ωστόσο ακέραια την ευθύνη για σειρά ενεργειών που οδήγησαν στην τελική υποταγή στους πιστωτές: Από τη συμφωνία της 20ης Φεβρουαρίου στο πλαίσιο της Ευρωομάδας όπου υπήρχε η σαφής δέσμευση για αποπληρωμή «πλήρως και εγκαίρως» όλων των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων της Ελλάδας – δήλωση που ισοδυναμεί με αναγνώριση του χρέους, μέχρι την πληρωμή όλων των υποχρεώσεων προς τους δανειστές το τελευταίο πεντάμηνο που οδήγησε ακόμη και στην Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου με την οποία επιχειρήθηκε να δεσμευθούν τα ρευστά διαθέσιμα εκατοντάδων οργανισμών του δημοσίου, για να πληρωθεί το ΔΝΤ.

Το πλέον αναληθές και προβοκατόρικο ωστόσο επιχείρημα αφορά την ταύτιση του σχεδίου του Σόιμπλε για έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ, με τη ριζοσπαστική πρόταση ρήξης που περιλαμβάνει την έξοδο από το ευρώ, ως μέσο προφανώς για την ανατροπή της λιτότητας κι όχι ως αυτοσκοπό.

Το σχέδιο του Σόιμπλε δεν αποτελεί αυτή τη στιγμή την κυρίαρχη γραμμή του γερμανικού ιμπεριαλισμού που εκπροσωπείται από την πιο (επιφανειακά) συναινετική και μετριοπαθή γραμμή της Μέρκελ. Εκφράζει ωστόσο μια πιο επιθετική γραμμή διαχείρισης της κρίσης που προκρίνει τη φυγή προς τα εμπρός με την δημιουργία γύρω από τη Γερμανία μιας πειθαρχημένης ομοσπονδίας του ευρώ. Είναι ένα σχέδιο που εκ των πραγμάτων κατακερματίζει την ΕΕ και τη ευρωζώνη που ξέρουμε κι έχει περιέλθει σε γνώση της κυβέρνησης μέσω των συνομιλητών του γερμανού υπουργού Οικονομικών. Ο ίδιος μάλιστα στις συζητήσεις του δεν έχει διστάσει να κατηγορήσει την Μέρκελ για έλλειψη οράματος, χαρακτηρίζοντάς την απαξιωτικά γραμματέα νεολαίας επαρχιακής οργάνωσης του κομμουνιστικού κόμματος της Ανατολικής Γερμανίας…

Το σημαντικότερο ωστόσο, για να κατανοήσουμε τα σχέδια που καταστρώνονται, είναι ότι όλα τα προηγούμενα χρόνια το ευρωπαϊκό κεφάλαιο κι ειδικότερα το ιδιωτικό χρηματοπιστωτικό, προετοιμάστηκε ώστε μια πιθανή έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ να μην έχει σοβαρές συνέπειες για τον ευρωπαϊκό καπιταλισμό, όπως θα είχε αν συνέβαινε το 2009. Φαίνεται χαρακτηριστικά στο διάγραμμα που παραθέτουμε απ’ όπου φαίνεται ότι η έκθεση των γερμανικών, γαλλικών, ιταλικών, ισπανικών και ολλανδικών τραπεζών στην Ελλάδα από 144,1 δισ. δολ. το 2009 έχει μειωθεί κατά 87,5%(!) σε 17,99 δισ. δολ. Ουσιαστικά έχουν αποκόψει την Ελλάδα από τις ενοποιημένες αγορές κεφαλαίου, προκρίνοντας προφανώς άλλες μορφές ενσωμάτωσης της στον καπιταλισμό, μικρότερου κινδύνου.

ν2Η πρόταση του Σόιμπλε όπως κατατέθηκε γραπτά κι όπως έχει διατυπωθεί πιο αναλυτικά δημόσια από ακραίους νεοφιλελεύθερους Γερμανούς (όπως ο Χανς Βέρνερ Ζιν επικεφαλής του γερμανικού οικονομικού Ινστιτούτου Ifo) στην πλήρη της ανάπτυξη περιλαμβάνει τα εξής: Πρώτο, προσωρινή έξοδο από την ευρωζώνη κι όχι μόνιμη αποβολή, δεύτερο παραμονή στην ΕΕ, τρίτο αποπληρωμή του χρέους και τέταρτο έκδοση υποσχετικών για εσωτερικές πληρωμές. Είναι ένα σύνολο προτάσεων που παρά την φαινομενική τους ομοιότητα με τη ριζοσπαστική πρόταση εξόδου από το ευρώ, βαθαίνουν και διαιωνίζουν και δεν ακυρώνουν τις συνέπειες από την παραμονή στη ευρωζώνη.

Συγκεκριμένα, η κατά Σόιμπλε έξοδος από την ευρωζώνη δεν ισοδυναμεί με πλήρη ανάκτηση της νομισματικής κυριαρχίας, δηλαδή με την ελευθερία της Ελλάδας να επιβάλλει όποια συναλλαγματική ισοτιμία επιθυμεί στο νέο της νόμισμα (διατηρώντας ακόμη και το δικαίωμα των ανταγωνιστικών υποτιμήσεων) και να καθορίζει ελεύθερα την ποσότητα χρήματος που θα κυκλοφορεί και τα βασικά επιτόκια. Για να αποφευχθεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο, που θα αμφισβητούσε τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Γερμανίας στο πλαίσιο του ανταγωνισμού της με άλλα κεφάλαια, έχει προταθεί η επαναφορά του Μηχανισμού Συναλλαγματικών Ισοτιμιών που προετοίμασε την εισαγωγή του ευρώ. Πρόκειται για έναν περιθώριο διακυμάνσεων, ενδεικτικού εύρους ±2,5%, που έχει επιτυχημένα χαρακτηριστεί «φίδι μέσα στο τούνελ». Η πειθάρχηση της νομισματικής πολιτικής θα επιτυγχάνεται μέσα από την προσδοκία της επιστροφής στο ευρώ, καθώς κάθε προσπάθεια υποτίμησης άνω του επιτρεπτού ορίου θα σημαίνει την ακύρωση του σχεδίου επανένταξης.

Ο σημαντικότερος ωστόσο μηχανισμός πειθάρχησης θα είναι ο δημοσιονομικός και θα υλοποιείται μέσω της παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όρος που αναφέρεται ρητά στις προτάσεις του Σόιμπλε. Σε αυτό το πλαίσιο η λιτότητα θα είναι δεδομένη και θα υλοποιείται μέσω των προβλέψεων του Δημοσιονομικού Συμφώνου: Εαρινό εξάμηνο, ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί και πολλά ακόμη μέτρα θα αποδειχθούν πολύ σύντομα εξ ίσου αποτελεσματικά στον αποκλεισμό κάθε ίχνους αναδιανεμητικής πολιτικής για τις 9 χώρες της ΕΕ που δεν ανήκουν στην ευρωζώνη, με τους εκβιασμούς της ΕΚΤ.

Το βασικότερο μέλημα ωστόσο της σκληρής γερμανικής γραμμής αφορά την αποπληρωμή του δημόσιου χρέους κι αυτό το στόχο έρχεται να εξυπηρετήσει η πρόταση έκδοσης υποσχετικών. Τα υποκατάστατα χρήματος εμφανίζονται ως μονόδρομος λόγω μιας διπλής πίεσης: της προτεραιότητας που έχει η εξυπηρέτηση των δανειακών αναγκών από την μια, με αποτέλεσμα τα ευρώ να πηγαίνουν πρώτα και κύρια στο ΔΝΤ, την ΕΚΤ και για πληρωμή των τόκων, και από την άλλη, της ασφυκτικά περιορισμένης νομισματικής βάσης, με αποτέλεσμα να μην αρκεί για την κάλυψη των εσωτερικών αναγκών στις καθημερινές συναλλαγές. Επομένως, οι υποσχετικές του Σόιμπλε συνδέονται άρρηκτα με την αποπληρωμή του χρέους και τη διευκολύνουν. Ακόμη κι όταν επικαλούνται μια αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους που και πάλι δεν θα περιλαμβάνει μονομερείς ενέργειες, αλλά όπως έγινε το 2012 κι αυτή η αναδιάρθρωση του χρέους θα σχεδιαστεί και θα υλοποιηθεί από τους πιστωτές.

Από την άλλη, σχέδια έκδοσης υποσχετικών που κατατέθηκαν ως λύση ανάγκης για να διευκολυνθούν οι συναλλαγές μέχρι να εκδοθεί το καινούργιο νόμισμα δεν μπορούν να ταυτίζονται με την πρόταση Σόιμπλε, τζογάροντας στη φαινομενική τους ομοιότητα, γιατί εξυπηρετούν ένα σχέδιο ρήξης, κι όχι διασφάλισης της σημερινής καταστρεπτικής πολιτικής. Διατρέχοντας εξ αρχής αυτά τα σχέδια τον κίνδυνο διασυρμού τους, λόγω της ομοιότητάς τους με ομόηχες προτάσεις που κατατέθηκαν όχι μόνο από το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών αλλά και από τις Βρυξέλλες, δεν μπορούν να διασφαλίσουν ότι η βραχυπρόθεσμη περίοδος της κυκλοφορίας τους δεν θα εξελιχθεί σε χάος, δημιουργώντας ένα νομισματικό απαρτχάιντ, μικρής έστω διάρκειας, μεταξύ όσων θα έχουν ευρώ και θα συνεχίσουν να πραγματοποιούν συναλλαγές με αυτά από την μια κι όσων θα περιμένουν τα μαγικά χαρτάκια του μισθού ή της σύνταξής τους, επιχειρώντας στη συνέχεια να ικανοποιήσουν με τη βοήθειά τους τις καταναλωτικές ανάγκες τους.

Μια ρεαλιστική λύση για να ξεπεραστεί το πρόβλημα των μέσων συναλλαγής μέχρι να εκδοθεί το νέο νόμισμα θα ήταν η έκδοση καρτών για όλους τους πολίτες από το υπουργείο Οικονομικών, στη βάση του ΑΦΜ, που θα ακολουθούταν από μια φαστ τρακ διαδικασία υποκατάστασης των συναλλαγών με ρευστό σε συναλλαγές με την βοήθεια ηλεκτρονικού χρήματος.

Η έξοδος επομένως από το ευρώ όπως την υπερασπίζεται ο Σόιμπλε κι άλλα τμήματα του ευρωπαϊκού κεφαλαίου που προκρίνουν την επιτάχυνση των διαδικασιών αναμόρφωσης της ευρωζώνης στη βάση των νέων δεδομένων  που δημιούργησε η κρίση χρέους, κόβοντας και πετώντας με λίγα λόγια τα ξερά κλαδιά, πιο πολλά κοινά στοιχεία έχει με την γραμμή Μέρκελ και Τσίπρα που καταλήγουν «πάση θυσία στο ευρώ», παρά με τη ριζοσπαστική γραμμή εξόδου από το ευρώ, που αντιμετωπίζει τη νομισματική ανεξαρτησία ως αναγκαίο μέσο για την ανατροπή της πολιτικής της λιτότητας και τον τερματισμό των νεοαποικιακών πολιτικών.

Όρκοι πίστης στο ευρώ από ΣΥΡΙΖΑ και ΚΚΕ

ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΝΟΜΙΣΜΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

Η επικράτηση της «ήπιας» γραμμής της Μέρκελ, σε ό,τι αφορά την θέση της Ελλάδας στο ευρώ, δεν σημαίνει ότι η απειλή αποσύρεται από το τραπέζι. Ήδη, από την Παρασκευή αυξάνονται οι πιέσεις για ένα νέο τρίτο, πακέτο μέτρων που θα ψηφισθεί τις επόμενες μέρες ώστε να δοθεί το νέο δάνειο – γέφυρα για να καλυφθούν οι χρηματοδοτικές ανάγκες του επόμενου διαστήματος, υπό την ίδια γνωστή απειλή. Το δεύτερο δάνειο – γέφυρα θα χρειαστεί σε εκείνη την περίπτωση που οι διαπραγματεύσεις δεν πρόκειται να ολοκληρωθούν εντός του Αυγούστου, οπότε δε θα έχει εκταμιευθεί το δάνειο,  και θα πρέπει «πλήρως και εγκαίρως» να πληρωθούν τα χρέη. Οι δανειακές υποχρεώσεις που πρέπει να πληρωθούν τον Αύγουστο αφορούν 188 εκ. ευρώ στο ΔΝΤ 3,4 δισ. και στην ΕΚΤ, ενώ τον Σεπτέμβρη πρέπει να πληρωθούν 1,56 δισ. ευρώ στο ΔΝΤ.

Η έξοδος από το ευρώ θα επανέρχεται ξανά και ξανά ως απειλή, νομιμοποιώντας τους χειρότερους εκβιασμούς κι εξασφαλίζοντας τις πιο εξευτελιστικές υποχωρήσεις από τη μεριά της κυβέρνησης (όπως για παράδειγμα την πρόσκληση στο ΔΝΤ να συμμετέχει στο νέο δάνειο ή την επάνοδο της τρόικας στην Αθήνα, σε επαυξημένη έκδοση, υπό τη μορφή κουαρτέτου), όσο στο πλαίσιο της Αριστεράς θα συνεχίσει να είναι μια απαγορευμένη συζήτηση, που νομιμοποιεί τις αστικές θέσεις των ηγεσιών. Κι εδώ οι ευθύνες του ΣΥΡΙΖΑ και του ΚΚΕ είναι τεράστιες και ιστορικές. Εκκινώντας από διαφορετικές αφετηρίες το κάθε κόμμα (την δογματική και ανιστόρητη ευρωλαγνεία ο ΣΥΡΙΖΑ και την μετάθεση στο απώτερο μέλλον κάθε άμεσου αιτήματος που μπορεί να βελτιώσει την θέση των εργαζομένων και να προκαλέσει ρήξεις στην αστική κυριαρχία σήμερα το ΚΚΕ) και τα δύο κόμματα της παραδοσιακής Αριστεράς δίνουν όρκο πίστης στο ευρώ και καταγγέλλουν τη δραχμή επιδιώκοντας συμμαχίες με τα πιο συντηρητικά και κυρίως μικροαστικά τμήματα της κοινωνίας, που συνεχίζουν να θεωρούν το ενιαίο νόμισμα ως όχημα κοινωνικής ανόδου. Κυρίως όμως ΣΥΡΙΖΑ και ΚΚΕ δίνοντας όρκους αιώνιας πίστη στο ευρώ, κλείνουν το μάτι στην αστική τάξη που όχι απλά τάσσεται με το κοινό νόμισμα, αλλά έχει αναγορεύσει την υπεράσπισή του σε κόκκινη γραμμή που χωρίζει εχθρούς και φίλους…

ΠΡΩΤΟ ΔΑΝΕΙΟ ΓΕΦΥΡΑ: Όπως ήρθαν τα 7,16 δισ. ευρώ, έτσι έφυγαν

ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ ΟΙ ΤΡΑΠΕΖΕΣ!

Τη Δευτέρα 20 Ιουλίου απελευθερώθηκε το πρώτο δάνειο – γέφυρα προς την Ελλάδα, ύψους 7,16 δισ. ευρώ, από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Χρηματοπιστωτικής Σταθεροποίησης (EFSM). Όλο όμως σχεδόν το ποσό επιστράφηκε στους πιστωτές! Ειδικότερα, 3,5 δισ. ευρώ δόθηκαν στην ΕΚΤ για την αποπληρωμή ομολόγων, 2 δισ. για την εξόφληση δόσεων προς το ΔΝΤ που εκκρεμούσαν από τον Ιούνιο και 900 εκ. ευρώ για τόκους του μηνός Ιουλίου. Στην Ελλάδα αν κάτι έμεινε το πρώτο πακέτο αντιλαϊκών μέτρων που ψηφίστηκε στις 15 και 22 Ιουλίου! Με άλλα λόγια, για να μας βοηθήσουν να πληρώσουμε τους πιστωτές δεχθήκαμε: να ακριβύνουν χιλιάδες προϊόντα που πλέον θα επιβαρύνονται με ΦΠΑ 23%, να τους χαρίσουμε τη στατιστική υπηρεσία που θα γεμίσει με …Γεωργίου, να υιοθετήσουμε έναν κώδικα πολιτικής δικονομίας που μόλις τον Δεκέμβρη του 2014 είχαν απορρίψει όλοι οι δικηγόροι της Ελλάδας και να ενσωματώσουμε την οδηγία «για την εξυγίανση», υποτίθεται, των τραπεζών που επί της ουσίας ακυρώνει τη δυνατότητα του δημοσίου να ασκήσει τα πλειοψηφικά του δικαιώματα στις συστημικές τράπεζες. Κι ο νόμος μάλιστα ψηφίσθηκε ενώ πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι οι συστημικές τράπεζες δεν πρόκειται να σωθούν ούτε με τα 25 δις. που θα λάβουν  για ανακεφαλαιοποίηση συν τα 7,7 δισ. για «μαξιλάρι ρευστού» από το νέο δάνειο. Τροχιοδεικτικές βολές ενδέχεται να αποδειχθούν τόσο η άρον – άρον πώληση τραπεζικών θυγατρικών στο εξωτερικό, όπως έκανε η Άλφαμπανκ με τα υποκαταστήματά της στη Βουλγαρία τα οποία πούλησε στην Γιούρομπανκ έναντι 1 ευρώ, όπως κι η φημολογούμενη πώληση των καταστημάτων στην Κύπρο, όσο και δηλώσεις γερμανών αξιωματούχων, όπως του εκπροσώπου της Γερμανίας στην Τραπεζική Εποπτεία της ΕΚΤ, που σε συνέντευξή του έθεσε το ερώτημα «κατά πόσο οι τέσσερις μεγάλες ελληνικές τράπεζες είναι μακροπρόθεσμα βιώσιμες». Η απάντηση κατά το πιθανότερο σενάριο θα δοθεί το φθινόπωρο, όταν θα δημοσιευθούν τα αποτελέσματα των τεστ αντοχής που σύντομα θα ξεκινήσει η ΕΚΤ.

Πολύ πιο σύντομα ωστόσο θα δοθεί και στη δημοσιότητα το νέο Μνημόνιο, που θα συνοδεύσει την δανειακή. Παραμένοντας ακόμη ανοιχτό κατά πόσο τα επώδυνα μέτρα για την κατάργηση των πρόωρων συντάξεων και την υπερφορολόγηση των αγροτών (τα οποία με βάση το κείμενο της 12ης Ιουλίου έπρεπε ήδη να είχαν ψηφιστεί) θα ψηφισθούν τελικά αρχές Αυγούστου, πριν δηλαδή τη νέα συμφωνία ή αν θα συμπεριλαμβάνονται σε αυτήν, το σίγουρο είναι πως το νέο Μνημόνιο θα περιλαμβάνει νέα αντιλαϊκά μέτρα. Θα είναι μια επώδυνη συμφωνία που θα τσακίσει για μια ακόμη φορά το λαϊκό εισόδημα, σε όφελος του κεφαλαίου.

Οι πιστωτές κρατώντας στα χέρια τους την δέσμευση του Τσίπρα ό,τι θα συμφωνήσει να υπογράψουν ό,τι κι αν του δώσουν διαμορφώνουν καθημερινά ένα κλίμα αισιοδοξίας, προσπαθώντας να πείσουν την κοινωνία πως τα δύσκολα είναι πίσω μας, στην «εποχή των αμφιβολιών». Εκεί αποσκοπούν οι (αδιανόητοι πριν λίγο καιρό) διθύραμβοι στο πρόσωπο του Τσίπρα από τις σημαντικότερες γερμανικές, αμερικανικές κι ελληνικές εφημερίδες μέχρι και την Αυριανή. Κι ο εκλογικός σχεδιασμός της κυβέρνησης τους πιστωτές εξυπηρετεί πριν απ’ όλα, μια και ο χρόνος που προκρίνεται θα είναι μετά την υπογραφή της νέας συμφωνίας και πριν αρχίσουν τα νέα αντιλαϊκά μέτρα να έχουν επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Ας μην ξεχνάει όμως το Μαξίμου πως αντίστοιχα βαθυστόχαστα σενάρια έκανε και το ΠΑΣΟΚ κι η ΝΔ, μέχρι που τα σάρωσε η λαϊκή αγανάκτηση…

Καταιγισμός σεναρίων περί Grexit (Επίκαιρα, 1-8 Απριλίου 2015)

150105_OpenΌσο εντός της Ελλάδας εξακολουθεί η συζήτηση περί πραγματικών εναλλακτικών απέναντι στους μαφιόζικους εκβιασμούς των Ευρωπαίων να είναι απαγορευμένη συζήτηση, τόσο στο εξωτερικό πληθαίνουν τα σενάρια που βλέπουν το φως της δημοσιότητας για εναλλακτικά σχέδια ικανά να εξασφαλίσουν την βιωσιμότητα της ελληνικής οικονομίας.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Το σημείο δε που όλα αυτά τα σχέδια τέμνονται είναι το διαβόητο Grexit∙ η καθαυτή έξοδος από το ευρώ ή διάφορες παραλλαγές της.

Κίνδυνος για την Γερμανία!

Κατά τον Νίκολας Μπλομ, επικεφαλής του γραφείου του Βερολίνου του γερμανικού περιοδικού Der Spiegel, όπως έγραψε στους Financial Times στις 27 Μαρτίου, η ευθύνη για την επιτάχυνση της εξόδου της Ελλάδας από το κοινό νόμισμα αποτελεί τον μεγάλο φόβο της γερμανίδας καγκελαρίου. Μεγαλύτερο ακόμη κι από την εντύπωση που μπορεί να δημιουργηθεί πως η ίδια επιδιώκει την γερμανική κυριαρχία (Ubermacht) στην Ευρώπη. Εντύπωση την οποία αποφεύγει συστηματικά, όπως έκαναν κι όλοι οι προκάτοχοί της, επιδιώκοντας κάθε φορά να δείχνει πως «οι αποφάσεις για την Ελλάδα λαμβάνονται συλλογικά από τα 19 μέλη της ευρωζώνης. Η Γερμανία, ισχυρίζεται, είναι μόνο μία χώρα μεταξύ ίσων». Ωστόσο, «αυτός είναι μύθος υποδεικνύει συνεχώς ο Αλ. Τσίπρας» υποστηρίζει ο γερμανός δημοσιογράφος φέρνοντας στην επιφάνεια το ρήγμα που έχει δημιουργηθεί στις σχέσεις της Γερμανίας με την υπόλοιπη Ευρώπη, σε τέτοιο βαθμό ώστε «η Ελλάδα να έχει ενοχοποιηθεί από μια πανίσχυρη Γερμανία η οργή της οποίας μπορεί σύντομα να ξεσπάσει σε άλλα κράτη». Πρόκειται για μια πραγματικότητα που δίνει τεράστιο περιθώριο πιέσεων ακόμη και εκβιασμών στην ελληνική πλευρά, καθώς πιθανή έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ θα επιβεβαίωνε όλη την ακμάζουσα συζήτηση στη γηραιά ήπειρο περί Τέταρτου Ράιχ και γερμανικής Ευρώπης. Συζήτηση που, περιττό να ειπωθεί, δεν βοηθάει τα σχέδια εμπέδωσης της γερμανικής κυριαρχίας, γι’ αυτό και το Βερολίνο πασχίζει να την διασκεδάσει ή να την ακυρώσει…

Σωτηρία για την Ελλάδα!

Το ενδεχόμενο εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ παρουσιάστηκε στην ίδια βρετανική εφημερίδα ως σωτηρία για την ελληνική οικονομία από τον Ντέσμοντ Λάχμαν του νεοσυντηρητικού ιδρύματος American Enterprise Institute, με μια επιχειρηματολογία όμως εξόχως ρεαλιστική. Πρότεινε συγκεκριμένα την υιοθέτηση το όρου Grexodus αντί του συνηθισμένου Grexit λόγω αρχικά του ότι ο όρος exit είναι λατινικός, ενώ το exodus είναι ελληνική λέξη με εβραϊκές καταγωγές. «Το δεύτερο επιχείρημα είναι πιο ουσιαστικό. Ο όρος Grexit έχει μια αρνητική υποδήλωση υπό την έννοια ότι μια χώρα μπορεί να εκδιωχθεί παρά την θέλησή της από μια λέσχη στην οποία επιθυμεί να συμμετάσχει. Ωστόσο, στην ειδική περίπτωση της Ελλάδας, που υπέμεινε έξι χρόνια οικονομικής ύφεσης στον ζουρλομανδύα του μέλους της ευρωζώνης ο οποίος συνέβαλε στην εμφάνιση μιας κρίσης στην Ελλάδα όμοιας με εκείνη των ΗΠΑ την δεκαετία του ’30, γιατί η απελευθέρωση από τον περιορισμό αυτής της συναλλαγματικής ισοτιμίας να μην αναζητηθεί σε μια λέξη με μια πιο θετική υποδήλωση;». Ο συγγραφέας στη συνέχεια διατυπώνει ακόμη πιο καθαρά τις απόψεις του για τις επιπτώσεις της ευρωζώνης στην ελληνική οικονομία. «Η βιβλική χρήση της λέξης έξοδος (exodus) περιέχει την έννοια της απελευθέρωσης των παιδιών του Ισραήλ από την σκλαβιά. Με την ίδια έννοια γιατί η λέξη Grexodus να μη φέρει την ιδέα ότι η Ελλάδα θα έχει αφήσει την δουλεία του ευρω-ζουρλομανδύα που καταδίκασε τη χώρα στην ένδεια και την έχει υποβάλει σε μια πολυετή πολιτική ταπείνωση; Αυτό δε σημαίνει ότι η εγκατάλειψη του ευρώ θα είναι μια εύκολη δουλειά για την Ελλάδα, καθώς αν δεν γίνει σωστή διαχείριση της πολύ εύκολα μπορούν να πάνε όλα στραβά. Σημαίνει όμως ότι έξω από το ευρώ, η Ελλάδα θα έχει ξανά τουλάχιστον μια ευκαιρία για μακροχρόνια οικονομική και κοινωνική ευημερία».

Δομικές αποκλίσεις

Στις υποκείμενες αντινομίες που εξακολουθούν να διαιρούν την ευρωζώνη στρέφεται η προβληματική του αρθρογράφου των Financial Times Βόλφγκανγκ Μινχάου, που σε πρόσφατο άρθρο του (29 Μαρτίου 2015) επέμενε πως «η πιο σημαντική προσαρμογή που πρέπει να γίνει είναι μια σύγκλιση των τιμών και του εργατικού κόστους». Περιέγραφε δε ως εξής τις εντεινόμενες αποκλίσεις εντός της ευρωζώνης: «Σε ένα απλό επίπεδο μπορείς να δεις τις τιμές στα σούπερ μάρκετ της Γερμανίας ή της νότιας Ευρώπης και να διαπιστώσεις πως το ευρώ έχει μια εντελώς διαφορετική αγοραστική δύναμη στην κάθε μία χώρα. Δεν υπάρχει σύγκριση μεταξύ των διαφορών του επιπέδου των τιμών στη Ουιτσιτά και στη Νέα Υόρκη. Στην ευρωζώνη η κατεύθυνση είναι ανάποδη. Οι τιμές είναι χαμηλότερες στις βόρειες χώρες υψηλού εισοδήματος σε σχέση με τις νότιες χώρες χαμηλότερου εισοδήματος. Κάτι δεν πάει καλά εδώ. Μία από τις πιο τεχνικές μετρήσεις για τις εσωτερικές ανισορροπίες είναι το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Η Γερμανία είχε ένα πλεόνασμα στο επίπεδο του 7,5% του ΑΕΠ της πέρυσι. Η Ελλάδα εξακολουθεί να διατηρεί έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρότι υπέστη μία από τις πιο βάρβαρες οικονομικές προσαρμογές στη σύγχρονη ιστορία. Υπάρχουν κι άλλες μετρήσεις που λένε την ίδια ιστορία», συνεχίζει ο προβεβλημένος αρθρογράφος της βρετανικής εφημερίδας περιγράφοντας την καθαρή επενδυτική θέση, το εργατικό κόστος και τις ανισορροπίες στο σύστημα πληρωμών εντός της ευρωζώνης, γνωστό κι ως Target 2, για να καταλήξει ότι αυτή η μετακίνηση και η σύγκρουση των τεκτονικών πλακών πλησιάζει σε ένα σημείο χωρίς επιστροφή. «Η Ελλάδα είναι κοντά σε αυτό το σημείο», αναφέρει υπογραμμίζοντας τις βαθύτερες αιτίες που ωθούν στο Grexit.

Παράλληλο νόμισμα

Σε παλιότερο άρθρο του (στις 15 Φεβρουαρίου 2015) ο ίδιος αρθρογράφος, γερμανικής καταγωγής, με τον ίδιο κατηγορηματικό τρόπο που επέμενε ότι η Ελλάδα πρέπει να απορρίψει τα ξαναζεσταμένα και αποτυχημένα σενάρια λιτότητας, επέμενε επίσης και στην άποψή του ότι η Ελλάδα πρέπει να αναζητήσει σχέδια Β πριν αποχωρήσει από το ευρώ. Κι αυτό παρότι υποστηρίζει πως «η έξοδος από το ευρώ θα αποτελούσε μεγαλύτερο εν δυνάμει κίνδυνο για την ίδια την ευρωζώνη γιατί θα αποτελούσε οδηγό και για άλλες χώρες». Ο Μινχάου επαναφέρει δύο πρόσφατα διατυπωμένες προτάσεις, κυρίως από τις ΗΠΑ, για την κυκλοφορία παράλληλου νομίσματος. Η πρώτη, του οικονομολόγου Ρόμπερτ Παρεντό, κατέληγε στην έκδοση υποσχετικών (IOU – I owe you) που θα καλύπτονται από μελλοντικά φορολογικά έσοδα και θα λειτουργούν ως φοροαπαλλαγές. Η δεύτερη πρόταση του οικονομολόγου Τζον Κοχρέιν (από το Πανεπιστήμιο του Σικάγου) υποδείκνυε στην ελληνική κυβέρνηση την έκδοση υποσχετικών, που θα είχαν όμως κυρίως την μορφή ηλεκτρονικού χρήματος και θα χρησιμοποιούνταν για την πληρωμή συντάξεων και άλλων μεταβιβαστικών πληρωμών.

Σε αντίθεση όμως με άλλες προτάσεις, που εισηγούνται την κυκλοφορία διπλού νομίσματος ως ένα μέσο για την ασφαλή πληρωμή του δημόσιου χρέους στους ξένους πιστωτές (και την σίγουρη φτωχοποίηση στο εσωτερικό της χώρας) ο Μινχάου το βλέπει ως ένα εργαλείο που θα διευκολύνει την στάση πληρωμών! «Κι αυτό που δεν λέει κανένας», συνεχίζει «- τουλάχιστον με ευγενικό τρόπο- είναι πως από τη στιγμή που θα εγκατασταθεί αυτό το σύστημα, μπορείς να προχωρήσεις σε στάση πληρωμών στους επίσημους ευρωπαίους πιστωτές. Τι μπορούν να σου κάνουν; Δεν μπορούν να σε αποβάλλουν από την ευρωζώνη. Δεν έχουν τα νομικά μέσα να το κάνουν. Δεν μπορούν να σε διώξουν ούτε από την ΕΕ, επίσης. Χρειάζονται ακόμη την συγκατάθεσή σου για την αλλαγή των συνθηκών ή για οποιαδήποτε πολιτική που απαιτεί ομοφωνία, όπως η ανανέωση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας».

Οι παραπάνω προτάσεις και πολλές άλλες που έχουν κατατεθεί δείχνουν έναν πλούτο προβληματικών και εναλλακτικών προτάσεων, σε πλήρη αντίθεση με την καταθλιπτική ομοφωνία που επικρατεί στην Ελλάδα όπου κάθε σενάριο ρήξης ανακαλείται πριν καν δημοσιευθεί…

http://www.leonidasvatikiotis.gr

Σε τέσσερις μήνες; Τα πάνω κάτω! (Unfollow, Μάρτιος 2015)

imageΤι μπορούσε να κάνει η κυβέρνηση από τη στιγμή που ευθέως Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, Γερμανία και οι υπόλοιποι 18 υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης που απαρτίζουν το Γιούρογκρουπ απείλησαν με επανάληψη του κυπριακού σεναρίου; Στέγνωμα δηλαδή των τραπεζών από ρευστό και bank run; Αυτό είναι το ερώτημα που αντιτείνει η κυβέρνηση μετά τον ατιμωτικό συμβιβασμό της στο συμβούλιο των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης στις 20 Φεβρουαρίου, επιχειρώντας να εμφανιστεί ότι βρέθηκε απροετοίμαστη απέναντι σε τέτοιο κυνισμό και, κυρίως, με την πλάτη στον τοίχο.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι πράγματι η κυβέρνηση δεν είχε ακούσει ποτέ τι συνέβη στην Κύπρο του Ν. Αναστασιάδη τον Μάρτιο του 2013, από πού κι ως που επομένως να υποθέσει ότι θα κληθεί να απαντήσει στον ίδιο εκβιασμό, και πράγματι πίστευε ότι το Γιούρογκρουπ αποτελεί μια κοινοβιακή κοινότητα ισότιμων και αλληλέγυων εταίρων όπου με σεβασμό ακούει ο ένας τον άλλον, λαβαίνοντας πάντα υπ’ όψη του τα προβλήματα που αντιμετωπίζει. Και στις 20 Φεβρουαρίου έμαθε πρώτη φορά για τους εκβιασμούς και τις πιέσεις που ασκούνται. Το ερώτημα που χρήζει απάντησης επομένως είναι τι μπορεί να κάνει έστω και τώρα στο πλαίσιο των τεσσάρων μηνών που εξασφάλισε για να διαπραγματευτεί μια νέα μακροχρόνια συμφωνία με τους πιστωτές. Χάρη συζητήσεως μάλιστα ας υποθέσουμε ότι και το μέιλ Βαρουφάκη στις 24 Φεβρουαρίου ήταν μια αναγκαστική υποχώρηση που έκανε για να κερδίσει χρόνο και να οργανώσει την αντεπίθεσή της. Αναγκαστική υποχώρηση ας θεωρήσουμε επίσης και την αναγνώριση του χρέους στην οποία προέβη η νέα κυβέρνηση, ενώ δεν όφειλε, από τη στιγμή που υπέγραψε την απόφαση του Γιούρογκρουπ όπου αναφέρεται ότι «οι ελληνικές αρχές επαναλαμβάνουν την κατηγορηματική τους δέσμευση να τηρήσουν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις προς όλους τους πιστωτές πλήρως και εγκαίρως». Υποθέσεις που είναι δύσκολο να πάρουμε στα σοβαρά μετά το διάγγελμα του πρωθυπουργού Αλ. Τσίπρα στις 21 Φεβρουαρίου όπου εμφάνισε την ήττα ως νίκη εξαπατώντας τον κόσμο, αλλά ας υποθέσουμε ότι ακόμη κι αυτή η προσποίηση ήταν μέρος του παιχνιδιού για να κερδηθεί ο αναγκαίος χρόνος και να αποτραπεί η ασφυξία που επιχειρήθηκε με κύρια ευθύνη του Σαμαρά ο οποίος όρισε σε δύο μήνες την παράταση της δανειακής σύμβασης.

Η απάντηση λοιπόν στο ερώτημα τι μπορεί να κάνει η κυβέρνηση έστω και τώρα είναι εξαιρετικά αισιόδοξη: Τα πάντα! Το τετράμηνο που απομένει, μέχρι το τέλος Ιουνίου, η κυβέρνηση προλαβαίνει να οργανώσει την αντεπίθεσή της, να κάνει δηλαδή ό,τι δεν έκανε τα προηγούμενα χρόνια, ώστε η έναρξη των διαπραγματεύσεων να την βρει σε θέση ισχύος, ικανή να επιβάλλει την θέση της για διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του δημόσιου χρέους που θα ανοίξει τον δρόμο για την οριστική ανατροπή της λιτότητας.  Έτσι θα αποφευχθεί και το Κούγκι που υποσχέθηκε ο Π. Καμμένος γέρνοντας από το βάρος της πουλάδας και των άλλων διακριτικών στο μπαρουτοκαπνισμένο φλάιν τζάκετ του και ο Αρμαγεδδών που υποσχέθηκε ο πάντα παρορμητικός και ευέξαπτος, έτοιμος να μας οδηγήσει σε εθνικές περιπέτειες, Γ. Βαρουφάκης.

Ακύρωση δανειακών συμβάσεων

Το πρώτο που οφείλει να κάνει η κυβέρνηση είναι να ψηφίσει νόμο με τον οποίο θα ακυρώσει τις δύο δανειακές συμβάσεις (Μάιος 2010 και Φεβρουάριος 2012). Δεδομένου ότι καμία από τις δύο δεν έχει κυρωθεί από την Βουλή, όπως προβλέπει το άρθρο 36 παρ. 2 του Συντάγματος (η πρώτη κατατέθηκε και μετά αποσύρθηκε, ενώ η δεύτερη εγκρίθηκε από τη Βουλή δύο φορές ως σχέδιο, μια ως παράρτημα του ν. 4046/2012 και μια ως Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου, ουδέποτε όμως πήγε για κύρωση στη Βουλή μετά την υπογραφή της), δεν απορρέουν επομένως δεσμεύσεις με υπερνομοθετική ισχύ η ακύρωση τους γίνεται εύκολα: με μία απλή ψηφοφορία. Το ίδιο μπορεί να γίνει και με τα Μνημόνια και όλους τους εφαρμοστικούς νόμους: μια απλή ψηφοφορία αρκεί για να ακυρώσει και τους 400 σχετικούς νόμους, ανοίγοντας τον δρόμο για τα ξερίζωμα του μνημονιακού παρακράτους. Αυτό θα είναι το πρώτο πλήγμα στους δανειστές.

Το δεύτερο μέτρο σχετίζεται με αποφάσεις που θα θωρακίσουν την μονομερή παύση πληρωμών: Λογιστικός έλεγχος του χρέους από ανεξάρτητη επιτροπή εμπειρογνωμόνων διεθνούς κύρους (κι όχι από κοινοβουλευτική επιτροπή) που θα αποδείξει τον παράνομο και απεχθή χαρακτήρα του ελληνικού χρέους διευκολύνοντας την διαγραφή του, επίκληση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης (που έγινε δεκτή κι από την Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 2001) βάσει της οποίας τα κράτη μπορούν να αθετήσουν διεθνείς τους υποχρεώσεις αν αδυνατούν να ανταποκριθούν σε βασικές κοινωνικές τους λειτουργίες, κ.α.

Το τρίτο βήμα σχετίζεται με την προετοιμασία της νέας νομισματικής τάξης καθώς είναι βέβαιο πως η απόφαση στάσης πληρωμών εναντίον των «επίσημων» πιστωτών στους οποίους οφείλουμε πάνω από 257 δισ. ευρώ θα προκαλέσει την αποπομπή της Ελλάδας από την ευρωζώνη. Εξέλιξη που είναι όχι μόνο θεμιτή, αλλά και αναγκαία καθώς η νομισματική κυριαρχία θα δώσει τη δυνατότητα για ορισμό κυκλοφορίας χρήματος και καθορισμό επιτοκίων και συναλλαγματικής ισοτιμίας μακροπρόθεσμα (γιατί βραχυχρόνια θα είναι συνδεδεμένη με το ευρώ) πλήρως συμβατά με τις ανάγκες της εγχώριας οικονομίας. Σε αυτή την προοπτική είναι αναγκαία η σύνταξη μελέτης για τους όρους που θα γίνει η μετάβαση στο νέο εθνικό νόμισμα.

Εδώ μάλιστα ας μην εκπλαγούμε αν βρεθούμε ενώπιον εκπλήξεων και το πολυπόθητο για μας Grexit ακυρωθεί με ευθύνη αυτών που μας απειλούν: των ίδιων των Γερμανών! Ο λόγος δεν είναι μόνο ότι η έξοδος από την ευρωζώνη θα απελευθερώσει τα πιο ριψοκίνδυνα στοιχήματα στην αγορά συναλλάγματος για την επόμενη χώρα που θα φύγει από την ευρωζώνη, χάνοντας έτσι η Γερμανία ένα πλεονέκτημα που ίδρωσε πολύ για να το επιβάλλει: την απουσία εξόδου από το οικοδόμημα του ευρώ. Επιπλέον, σε μια αποχώρηση της Ελλάδας από την ζώνη του ευρώ σε συνθήκες ρήξης κι όχι συναινετικού διαζυγίου, ο λογαριασμός στο σύστημα διακανονισμών συναλλαγών μεταξύ των κεντρικών τραπεζών του ευρωσυστήματος Target 2 θα έμενε απλήρωτος. Κι αυτή τη στιγμή οι απαιτήσεις της γερμανικής κεντρικής τράπεζας από την ελληνική, εξ αιτίας της μαζικής φυγής κεφαλαίων από τις ελληνικές τράπεζες, ανέρχονται σύμφωνα με δημοσιεύματα σε 65-70 δισ. ευρώ. Τον Δεκέμβριο ήταν 49 δις. Σε περίπτωση που η Μέρκελ υποχρεωνόταν να αναλάβει αυτό το χρέος, θα ξέσπαγε ανταρσία στην γερμανική Δεξιά! Υπάρχουν επομένως πολλοί λόγοι για τους οποίους το Βερολίνο δεν επιθυμεί το Grexit και θα κάνει ό,τι μπορεί για να το αποφύγει κι ισάριθμα επιχειρήματα με τα οποία μια κυβέρνηση μπορεί να εκβιάσει την Γερμανία για να επιβάλει την θέλησή της: από την διαγραφή του χρέους, μέχρι την έξοδο από το ευρώ ώστε να μην συνοδευτεί από αντίμετρα.

Εθνικοποίηση των τραπεζών

Το τέταρτο βήμα σχετίζεται με την εθνικοποίηση των συστημικών τραπεζών και την ποινική δίωξη των διοικήσεων τους για την ζημιά που υπέστησαν από την χρόνια κακοδιαχείριση. Δεδομένης της πλειοψηφίας που διατηρεί ακόμη το ΤΧΣ στο μετοχικό κεφάλαιο των τριών από τις τέσσερις συστημικές (πλην της Γιούρομπανκ που ούτως ή άλλως στηρίζεται σε πήλινα πόδια κι είναι θέμα χρόνου η εξαγορά ή το κλείσιμο της) αρκεί ένας νόμος για την ενοποίηση τους σε μια τράπεζα – εθνικό πρωταθλητή από την οποία στη συνέχεια θα προκύψει κατ’ αρχάς μια καταθετική και μια επενδυτική. Αυτές οι τράπεζες θα διαχειριστούν την μετάβαση στο νέο νόμισμα και την ανασυγκρότηση της οικονομίας.

Αναπόσπαστο τμήμα της εθνικοποίησης των τραπεζών είναι η επιβολή φραγμών στην έξοδο των κεφαλαίων από την χώρα, ακόμη και στις αναλήψεις, όπως συνέβη στην Κύπρο μετά το κούρεμα των καταθέσεων. Από τη στιγμή που η κυβέρνηση θα εγγυηθεί τις καταθέσεις μέχρι και το τελευταίο ευρώ, κίνδυνος για bail in ή κατασχέσεις δεν θα υφίσταται τουλάχιστον για τους μικρομεσαίους λογαριασμούς. Για τους μεγάλους τραπεζικούς λογαριασμούς η κυβέρνηση μπορεί να επιβάλλει μια ισοτιμία μετατροπής τέτοια που να ισοδυναμεί με αναδιανομή του «παρκαρισμένου» πλούτου.

Τέλος, το σημαντικότερο που πρέπει να γίνει αυτούς τους τέσσερις μήνες είναι η ίδια η κοινωνία να οργανωθεί, να ξαναβγεί στους δρόμους και να πάρει στα χέρια της την υπόθεση της διαγραφής του χρέους και της αποτίναξης του καθεστώτος της χρεοκρατίας. Υπόθεση πολύ σοβαρή για να ανατεθεί σε μια κυβέρνηση.

Όλα τα παραπάνω μπορούν να δρομολογηθούν από σήμερα έτσι ώστε τέλος Ιουνίου η κυβέρνηση να μην βρεθεί με την πλάτη στον τοίχο για μια ακόμη φορά, υποκύπτοντας στις απαιτήσεις των δανειστών, και να είναι σε θέση να υλοποιήσει την εξαγγελία διαγραφής του χρέους, με τους ελάχιστους δυνατούς κραδασμούς. Σε διαφορετική περίπτωση, αν δηλαδή δεν ασκήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα και πάει στις διαπραγματεύσεις για να πληρώσει το χρέος κι όχι να το διαγράψει, η πορεία της είναι προδιαγεγραμμένη: θα βρεθεί στο έλεος εξευτελιστικών πιέσεων μέχρι να υπογράψει ένα νέο μνημόνιο και πιθανότατα ένα νέο δάνειο και τότε, αφού θα έχει βγάλει την βρόμικη δουλειά που θα ήταν αδύνατο να βγάλουν Σαμαράς και Βενιζέλος, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ θα έχει την τύχη της στημένης λεμονόκουπας.

Η έξοδος από το ευρώ ως αναγκαία κι εφικτή επιλογή (Unfollow, Ιανουάριος 2014)

Greece-exit_2230442bΗ ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΟΡΟ ΕΚ ΤΩΝ ΩΝ ΟΥΚ ΑΝΕΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ, ΤΗΝ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΥΞΗΣΕΩΝ ΣΕ ΜΙΣΘΟΥΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΟΧΩΝ

«Η υιοθέτηση από την Ελλάδα του ευρώ συνεπάγεται στο οικονομικό πεδίο συγκεκριμένα οφέλη, τα οποία θα δημιουργήσουν μια νέα πραγματικότητα, με τις δικές της δυναμικές ανάπτυξης και ποιότητας ζωής όλων μας. Θα αναφέρω επιγραμματικά ορισμένα: Ο χαμηλός πληθωρισμός και τα χαμηλά επιτόκια… η ενίσχυση των επενδύσεων και η συνακόλουθη ενίσχυση της απασχόλησης, η μείωση του κόστους απόκτησης κατοικίας, η μεγαλύτερη διαφάνεια προς όφελος του καταναλωτή, η διάνοιξη ευκαιριών για τους αποταμιευτές, η διευκόλυνση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, η θωράκιση συνολικά της οικονομίας μας από τις απειλές των διακυμάνσεων στις διεθνείς χρηματαγορές. Κάποιοι θεωρούν ότι όλα αυτά αφορούν αποκλειστικά τις επιχειρήσεις, τους τραπεζίτες, το χρηματιστήριο. Κάνουν λάθος ή παραπλανούν συνειδητά τον απλό κόσμο. Όλα αυτά συνθέτουν μια νέα οικονομική πραγματικότητα, τα πολλαπλασιαστικά οφέλη της οποίας θα τα καρπωθούν και οι μισθωτοί και οι καταναλωτές και όλοι όσοι έχουν πράγματι ανάγκη στήριξης… Η ΟΝΕ δεν αφορά τις οικονομικές σελίδες των εφημερίδων. Αφορά το βιοτικό επίπεδο του καθενός μας»!

Από τις παραπάνω ειδυλλιακές υποσχέσεις του Κώστα Σημίτη, που περιλαμβάνονται στο βιβλίο του «Για μια Ελλάδα οικονομικά ισχυρή και κοινωνικά δίκαιη» (εκδ. Καστανιώτης, 2002) τι έχει απομείνει 15 χρόνια μετά; Η μεγαλύτερη οικονομική κρίση που γνώρισε η μεταπολεμική Ελλάδα με την ανεργία να καταγράφει κάθε μήνα ρεκόρ φτάνοντας στο πρωτοφανές ποσοστό του 28%, τα λουκέτα να έχουν πάρει μορφή χιονοστιβάδας με 574.532 μικρομεσαίες επιχειρήσεις να έχουν κλείσει μεταξύ 2008 και 2013, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών, την μετανάστευση να έχει στείλει στο εξωτερικό δεκάδες χιλιάδες νέους επιστήμονες και ταυτόχρονα μισθοί και εργασιακά δικαιώματα (από ώρες εργασίας και συλλογικές συμβάσεις μέχρι αποζημιώσεις απόλυσης και το ίδιο το δικαίωμα του συνδικαλισμού) να έχουν δεχτεί ένα συντριπτικό πλήγμα, που κανείς δεν μπορούσε να διανοηθεί το 2008. Για να συντελεστεί αυτή η ιστορικής σημασίας οπισθοδρόμηση το ευρώ έπαιξε ρόλο καταλύτη κατά πολλούς τρόπους: Από την μορφή και τη σφοδρότητα που προσέδωσε στην συγκεκριμένη διεθνή κρίση όταν παρέσυρε την ευρωπαϊκή περιφέρεια, το σημείο αφετηρίας της δηλαδή, μέχρι τον ακριβή προσδιορισμό των λύσεων κοινωνικής γενοκτονίας οι οποίες προκρίθηκαν με τα Μνημόνια, που συνιστά συμβατικά το σημείο τερματισμού της. Από το περίφημο «κοινό σπίτι των λαών» ξεκινούν οι 2 εκ των 3 της Τρόικας για να πραγματοποιήσουν τον τακτικό έλεγχο της ελληνικής οικονομίας που μετά από ένα σταθερά επαναλαμβανόμενο όργιο εκβιασμών και ταπεινώσεων ανοίγει τελικά το πράσινο φως για να πάρουμε την δόση μας.     Αυστηρή προϋπόθεση για να μην ζήσουμε την υπόλοιπη ζωή μας με τον εφιάλτη του βασικού μισθού στα 480 ευρώ και να μην υλοποιηθεί το σχέδιο μείωσης των συντάξεων στα 350 ευρώ είναι η έξοδος από το ευρώ.

Η αποχώρηση από την ευρωζώνη αποτελεί μονόδρομο λόγω του ότι το ευρώ δεν αποτελεί ένα συνηθισμένο νόμισμα, όπως σήμερα το δολάριο ή παλιότερα η δραχμή, καθώς έχει εξ αρχής αποκλειστεί οποιαδήποτε πολιτική παρέμβαση στην διαμόρφωση της νομισματικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Ακόμη δηλαδή κι αν άλλαζαν οι πολιτικοί συσχετισμοί και στα 17 κράτη μέλη της ευρωζώνης, οι Γερμανοί που σχεδίασαν το ευρώ κατ’ εικόνα και ομοίωση του μάρκου πρόβλεψαν ώστε καμιά πλειοψηφία πρωθυπουργών ή αρχηγών κρατών να μην έχει άποψη, ούτε συμβουλευτική, στο διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ. Αποτέλεσμα της θεσμικής θωράκισης της ΕΚΤ, υπό τον μανδύα της  ανεξαρτητοποίησης, είναι οι συγκρούσεις που συχνά ανακύπτουν μεταξύ εκλεγμένων πολιτικών ηγεσιών και διοίκησης των κεντρικών τραπεζών, όπως συνέβη τον Σεπτέμβριο στην Κύπρο, μεταξύ του δεξιού προέδρου Ν. Αναστασιάδη και του κεντρικού τραπεζίτη Πανίκου Δημητριάδη, που λειτουργεί σαν πέμπτη φάλαγγα της Γερμανίας. Η κατοχυρωμένη δυνατότητα του θεματοφύλακα του ευρώ να διεμβολίζει και να αλλάζει επί το νεοφιλελεύθερο, πάντα, τις οικονομικές πολιτικές φάνηκε κι επί προεδρίας Δημ. Χριστόφια στην Κύπρο, όταν η κατά τ’ άλλα η αριστερή κυβέρνηση έχοντας αναγάγει ως προτεραιότητα την παραμονή στο ευρώ έφτασε στο σημείο να αποδεχθεί την Τρόικα και το πρώτο Μνημόνιο. Κι ο ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα να επιδίδεται σε μαθήματα πολιτικής προσαρμοστικότητας επικροτώντας με αρθρογραφία στελεχών του στην Αυγή και την Εποχή το «καλό Μνημόνιο»… Κατά συνέπεια οι πολιτικοί συσχετισμοί δεν αλλάζουν τον χαρακτήρα του ευρώ. Πολύ περισσότερο αδιάφορη είναι η μεταβολή των συσχετισμών σε μία μόνο χώρα της ευρωζώνης, που συχνά προβάλλεται ως ο όρος εκείνος που θα επιτρέψει την αλλαγή της εφαρμοζόμενης πολιτικής. Με ποιά μέσα θα απαιτηθεί η κατάργηση της λιτότητας και της συνεχούς τάσης μείωσης των μισθών όταν η εξαγωγική πλημμυρίδα (άμεσο αποτέλεσμα της κατάργησης των νομισματικών φραγμών) ωθεί μικρούς και μεγάλους καπιταλισμούς στην αναίρεση εργατικών δικαιωμάτων;

ΧΕΙΡΟΤΕΡΑ ΚΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ

          Υπ’ αυτό το πρίσμα η λιτότητα που επιβάλλεται εντός της ευρωζώνης έχει μια θεμελιώδη διαφορά με την εξ ίσου αιματηρή λιτότητα που εφαρμόζεται εκτός, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα την Αγγλία που ο Ντέιβιντ Κάμερον φορολογεί ακόμη και τις …κρεβατοκάμαρες. Στην Αγγλία η συνέχιση της λιτότητας επαφίεται αποκλειστικά και μόνο στην βούληση των ψηφοφόρων. Στην Ελλάδα και τις άλλες 16 χώρες της ευρωζώνης οι ψηφοφόροι ακόμη και να θελήσουν, εν τέλει οι κυβερνήσεις τους δεν θα μπορούν να αυξήσουν τις κοινωνικές δαπάνες και τους μισθούς στον βαθμό που επιλέγουν να λειτουργούν εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου, όπως χαρακτηρίζεται η υποταγή στο δόγμα της ευρω-λιτότητας, από τη στιγμή που θα επιλέξουν να καταρτίζουν ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς. Διαφορετικά ειπωμένο, εντός της ευρωζώνης η λιτότητα έχει επαυξημένη, διπλή θωράκιση.

Η αμφισβήτησή της δε, μέσω της υιοθέτησης εθνικού νομίσματος κατά κανέναν τρόπο δεν συνιστά πλήγμα στους εργαζόμενους των άλλων κρατών της ευρωζώνης, όπως συχνά υποστηρίζεται από τους αριστερούς υπέρμαχους του ευρώ, που ξεπερνούν σε πάθος κι ευρηματικότητα ακόμη και τους νεοφιλελεύθερους όταν καλούνται να υποστηρίξουν το ευρώ. Το κοινό νόμισμα δεν το απαίτησε το εργατικό κίνημα, κανένας αγώνας δεν είχε στις σημαίες του την νομισματική ενοποίηση της Ευρώπης. Την επικρότησε μόνο η πιο εκφυλισμένη και γραφειοκρατικοποιημένη, μπουκωμένη από χρηματοδοτήσεις, συνδικαλιστική ηγεσία. Έμπνευση και γέννημα-θρέμμα των πιο επιθετικών κύκλων των ευρωπαϊκών μονοπωλίων, των πολυεθνικών, ήταν εξ αρχής το ευρώ κι επίσης των τραπεζών. Γι’ αυτό κι η ΕΚΤ την ίδια ώρα που στεγνώνει τους κρατικούς προϋπολογισμούς επιβάλλοντας περικοπές ασκεί την πιο γενναιόδωρη πολιτική παροχών απέναντι στις μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες μέσω των πράξεων μακροπρόθεσμης αναχρηματοδότησης (LTRO), προσφέροντάς τους την τριετία 2011-2013 περισσότερα από 1 τρισ. ευρώ!

Η συνειδητοποίηση αυτών των σκληρών κι ανεπίδεκτων μεταρρύθμισης κανόνων λειτουργίας του ευρώ έχει δώσει ώθηση τα τελευταία χρόνια σε ένα πολύμορφο ρεύμα αμφισβήτησης του ευρώ. Κορυφαία στιγμή σε αυτή την (αριστερή!) αμφισβήτηση αποτέλεσε η πρόταση του ιδρυτή του αριστερού γερμανικού κόμματος Όσκαρ Λαφοντέν στις 30 Απριλίου για μια συντεταγμένη διάλυση της ευρωζώνης και επιστροφή σε ένα καθεστώς εθνικών νομισμάτων με την ισοτιμία τους να διακυμαίνεται σε ένα περιορισμένο εύρος τιμών. Ό,τι σε αδρές γραμμές ίσχυε και πριν την εισαγωγή του ευρώ, στο πλαίσιο του Μηχανισμού Συναλλαγματικών Ισοτιμιών. Από την πρόταση του πρώτου υπουργού Οικονομικών του Σρέντερ, που είχε την σπάνια εντιμότητα να παραιτηθεί όταν κλήθηκε να συνεχίσει την πολιτική του Χέλμουτ Κολ, αξίζει να κρατήσουμε την σημασία που αποδίδει στο ευρώ ως τον μηχανισμό εκείνο που ενισχύει την γερμανική ηγεμονία και υποκινεί το μισθολογικό ντάμπινγκ.

Στην Ελλάδα το πρώτο ζητούμενο της εξόδου από το ευρώ είναι η χορήγηση μισθολογικών αυξήσεων και η αφειδώλευτη χρηματοδότηση του κράτους πρόνοιας που έχει ανάγκη ο σύγχρονος άνθρωπος. Η νομισματική ανεξαρτησία μπορεί να προσφέρει τα αναγκαία μέσα (το ζεστό χρήμα!) για να γίνουν αθρόες προσλήψεις στον δημόσιο τομέα, με προτεραιότητα στην υγεία, την παιδεία, την κοινωνική ασφάλιση και τον πολιτισμό. Οι νεοφιλελεύθεροι ας μην το θεωρήσουν ύβρη: στην Ελλάδα, με βάση πρόσφατα στοιχεία του ΟΟΣΑ, μόνο το 7,9% του εργατικού δυναμικού απασχολείται στον δημόσιο τομέα, όταν ακόμη και στην Αγγλία απασχολούνται υπερδιπλάσιοι: το 18,3%! Ο στόχος αύξησης των εισοδημάτων δεν αποτελεί μόνο μέσο για την επανεκκίνηση της ζήτησης στην οικονομία, αλλά αυτοτελή στόχο για κάθε οικονομική πολιτική. Η άνοδος του βιοτικού επιπέδου και της ευημερίας της κοινωνικής πλειοψηφίας οφείλει να αποτελεί μέτρο αξιολόγησης κάθε οικονομικής πολιτικής, ειδικά σε μια εποχή που η τεχνολογία εκτινάσσει την παραγωγικότητα και τον πλούτο.

Στο πλαίσιο του ευρώ κάτι τέτοιο είναι αδύνατο. Η Γερμανία το είχε ξεκόψει από το 1943 ακόμη που σχεδίαζε και προπαγάνδιζε το «ράιχσμακ» ως νόμισμα όλης της κατακτημένης Ευρώπης δίνοντας έμφαση «στους περιορισμούς τους επιβληθέντες επί της καταναλώσεως εκ μέρους του αστικού πληθυσμού». (Περιλαμβάνεται στον τόμο Το Βήμα 90 χρόνια, τόμος Γ’ 1942-1951, στο άρθρο με τίτλο «Το ράιχσμαρκ και αι βάσεις μιας ευρωπαϊκής νομισματικής πολιτικής». Συντάκτης του άρθρου ήταν ένας …«Γερμανός ειδικός οικονομικός αρθρογράφος»).

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΥ

          Κίνδυνος παρενεργειών, όπως για παράδειγμα φαινόμενα υπερπληθωρισμού με ανεξέλεγκτες αυξήσεις τιμών, από την αύξηση της κυκλοφορίας του χρήματος δεν υφίσταται για τρεις λόγους. Η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε κατάσταση αποπληθωρισμού, κατέχοντας με βάση την Γιούροστατ το σχετικό ρεκόρ σε όλη την ΕΕ. Το Νοέμβριο όταν στην υπόλοιπη Ευρώπη ο πληθωρισμός αυξανόταν με ρυθμούς 1%, στην Ελλάδα υποχωρούσε κατά 2,9%! Μείωση είχαμε και τον Οκτώβριο (-1,9%) και τον Σεπτέμβριο (-1%) και τον Αύγουστο (-1%). Ο αποπληθωρισμός επομένως δεν εμφανίστηκε συμπτωματικά, ήρθε για να μείνει. Αποτελώντας δε πολύ μεγαλύτερη απειλή από τον πληθωρισμό, μια οικονομική πολιτική που δεν θα είχε ως στόχο την εξαθλίωση του λαού όφειλε συνειδητά και σχεδιασμένα να προκαλέσει πληθωρισμό, όπως κάνει για παράδειγμα η Ιαπωνία, κι όχι να τον επικαλείται ως απειλή. Κατά δεύτερο, η υποαπασχόληση του παραγωγικού δυναμικού φτάνει το 33%. Για να αρχίσει η ενεργοποίηση του να προκαλεί αυξήσεις τιμών θα απαιτηθεί πολύς, μα πολύς χρόνος. Ακόμη και τότε όμως υπάρχει το εργαλείο του ελέγχου των τιμών, δηλαδή της επιβολής ανώτατων τιμών που αποδεδειγμένα τις συγκρατούν σε χαμηλά επίπεδα σε όφελος των καταναλωτών και σε βάρος των επιχειρηματικών κερδών. Αδιάψευστος μάρτυρας ό,τι συνέβαινε με τα καύσιμα πριν απελευθερώσει την τιμή τους ο Ανδριανόπουλος επί κυβέρνησης Μητσοτάκη κι ό,τι συμβαίνει ακόμη και σήμερα στο ψωμί.

Η εξάρτηση της Ελλάδας από τις πρώτες ύλες δεν πρόκειται να λειτουργήσει αποσταθεροποιητικά στο επίπεδο τιμών, προκαλώντας για παράδειγμα αυξήσεις στα εισαγόμενα που γρήγορα θα μεταφερθούν στην τελική τιμή. Η συναλλαγματική ισοτιμία του νέου νομίσματος θα παραμείνει μεσοπρόθεσμα σταθερή έτσι ώστε η νέα δραχμή να μην γίνει σάκος του μποξ της διεθνούς κερδοσκοπίας που θα σπεύσει, ως τιμωρός, να διασφαλίσει ότι το ελληνικό παράδειγμα δεν θα βρει συνεχιστές. Μια διοικητικά καθορισμένη ισοτιμία της νέας δραχμής με το ευρώ στο επίπεδο 1-1 και εκτός διεθνών ανταλλαγών μεταθέτει χρονικά τις αναγκαίες προσαρμογές στον διεθνή τομέα, ενώ στο εσωτερικό θα αυξάνεται το πραγματικό εισόδημα κι η ζήτηση. Έτσι, το αυξημένο βιοτικό επίπεδο θα αναλάβει το βάρος της επανεκκίνησης της οικονομίας και της επανίδρυσης ακόμη και ολόκληρων κλάδων, που σήμερα στο πλαίσιο του καταμερισμού εντός της ευρωζώνης, πνέουν τα λοίσθια, παρότι υπάρχουν ακόμη αξιοζήλευτες υποδομές και τεράστια τεχνογνωσία στο εργατικό δυναμικό. Ας φανταστούμε για παράδειγμα ένα μεγαλόπνοο πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων με άξονα τις μεταφορές που θα δημιουργούσε απανωτές παραγγελίες στα (κρατικοποιημένα) ναυπηγεία όχι μόνο για νέα καράβια που θα λύσουν το πρόβλημα της σύνδεσης της ηπειρωτικής Ελλάδας με τα νησιά αλλά και για τρένα (στο τμήμα τροχαίου υλικού των ναυπηγείων) που θα δημιουργούσε ένα μοντέρνο δίκτυο το οποίο θα ικανοποιούσε τις ανάγκες μετακίνησης σε όλη την Ελλάδα, παρέχοντας σε όλη την κοινωνία φθηνές, γρήγορες και τακτικές μετακινήσεις. Ένα τέτοιο πρόγραμμα (που εκτός των άλλων αποτελεί και μονόδρομο για την μείωση τη ανεργίας) δεν μπορεί να υλοποιηθεί εντός του ευρώ όχι μόνο γιατί η ΕΚΤ δεν πρόκειται ποτέ να ανοίξει τις στρόφιγγες (που ανοίγει αφειδώς για τις τράπεζες) αλλά και για έναν επιπλέον λόγο: Η Γερμανία, στο πλαίσιο του καταμερισμού που επιβάλει, κρατάει για την ίδια στρατηγικής σημασίας βιομηχανίες όπως τα ναυπηγεία ή οι μεταλλικές κατασκευές, αφήνοντας για την Ελλάδα δραστηριότητες περιβαλλοντικά καταστροφικές, έντασης εργασίας και στεγνές από τεχνολογία, όπως ο τουρισμός, οι εργασίες τελικής συναρμολόγησης και οι εφοδιαστικές αλυσίδες (logistics).

ΚΡΑΤΟΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ Η ΕΛΛΑΔΑ

          Το κρίσιμο σε αυτή την διαδικασία είναι να πάψει η ένταξη της ελληνικής οικονομίας στον διεθνή καταμερισμό εργασίας, όπως συντελείται σήμερα, να χαρακτηρίζεται επίτευγμα και να θεωρείται επωφελής για τον ελληνικό λαό, παραβλέποντας όχι μόνο το καθεστώς αποικίας και κράτους περιορισμένης κυριαρχίας που έχουν επιβάλλει εσχάτως Τρόικα και Τασκ Φορς αλλά και την υποβάθμιση που έχει επέλθει στο πλαίσιο της ένταξης στην ΕΕ και το ευρώ, σε βάρος της απασχόλησης και της πάσης φύσης ασφάλειας που παρέχει η κάλυψη από το εσωτερικό των πολυποίκιλων αναγκών. (Όποιοι σπεύσουν να χαρακτηρίσουν ως εθνικιστική αναδίπλωση το επιχείρημα ας το ξανασκεφτούν αναλογιζόμενοι την αυστηρότητα με την οποία Γερμανία και ΗΠΑ κρατούν προστατευμένους και μακριά από την περιλάλητη απελευθέρωση κρίσιμους κλάδους της δικής τους οικονομίας: από τράπεζες και τηλεφωνία η πρώτη, μέχρι λιμάνια και γεωργία η δεύτερη). Εδώ μάλιστα συχνά η δεινή κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει σήμερα η Ελλάδα χρησιμοποιείται σαν φόβητρο απέναντι στο αίτημα ρήξης αυτών των ολέθριων σχέσεων και ανάσχεσής της. Κλασσικό παράδειγμα η διατροφική επάρκεια, που υποτίθεται απειλείται αν βγούμε από το ευρώ. Κι αυτό το επιχείρημα λέγεται παρότι με βάση στοιχεία της ίδιας της ΠΑΣΕΓΕΣ (Ιανουάριος 2012), «το ποσοστό αυτάρκειας της χώρας σε μια σειρά βασικών αγροτικών – διατροφικών προϊόντων φυτικής και ζωικής παραγωγής για το έτος 2010 ανέρχεται κατά μέσο όρο στο 94% περίπου»! Ακόμη κι έτσι όμως μια δεύτερη ματιά στα κρίσιμα αγροτικά προϊόντα που η Ελλάδα έχει χαμηλή αυτάρκεια, όπως στο αγελαδινό γάλα (61,05%, με παραγωγή 674.000 τόνων και κατανάλωση 1.104.000) δείχνει πως η συμμετοχή της Ελλάδας στο ευρώ και την ΕΕ δεν αποτελεί την λύση, αλλά το πρόβλημα. Γιατί η Ελλάδα από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 που ο Κ. Σημίτης ήταν υπουργός Γεωργίας υποχρεώθηκε να μειώσει την παραγόμενη ποσότητα γάλακτος (πληρώνοντας πρόστιμα μάλιστα όταν την υπερέβαινε!) μόνο και μόνο για να μπορούν να εξάγουν οι βορειοευρωπαϊκές χώρες που είχαν καιρό πριν  βιομηχανοποιήσει την κτηνοτροφία τους. Η ελληνική κτηνοτροφία δηλαδή συρρικνώθηκε για να επιβιώσει και να μεγαλώσει τα μερίδια πωλήσεών της η βορειοευρωπαϊκή. Πραγματικότητα που σήμερα, όταν πια οι γεωργικές επιδοτήσεις απορροφούνται σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα από βιομηχανίες όπως η Νούτρια και δεν περισσεύει σχεδόν τίποτε για την μεγάλη μάζα των αγροτών, γίνεται αντιληπτή με οδυνηρό τρόπο.

Λύσεις, παρά τις δυσκολίες που θα προκύψουν, μπορούν να βρεθούν για όλα τα πραγματικά προβλήματα που θα ανακύψουν κατά την έξοδο από το ευρώ. Στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια για παράδειγμα, μετά την υποτίμηση του νέου νομίσματος, θα μετατραπούν στο νέο νόμισμα και δεν θα είναι πλέον σε ευρώ. Οι καταθέσεις μπορούν να μετατραπούν στο νέο νόμισμα με διαφορετική ισοτιμία σε συνάρτηση με το ύψος τους έτσι ώστε η μετατροπή να επιφέρει αυτόματα και αναδιανομή του συσσωρευμένου πλούτου, ενώ η κάλυψη των αναγκών από το εξωτερικό μπορεί να γίνει μέσω διακρατικών συμφωνιών και στο πλαίσιο ανταλλαγών.

Το σημαντικότερο ωστόσο είναι το πλαίσιο που θα γίνει η έξοδος από το ευρώ, δηλαδή τα μέτρα που θα εφαρμοστούν ταυτόχρονα ώστε η αποχώρηση από την ευρωζώνη (και την ίδια την ΕΕ μελλοντικά) να αποτελέσει την πρώτη πράξη στην μακρά διαδικασία ανατροπής των σημερινών καταθλιπτικών συσχετισμών, που φυσικά θα παρασύρει κι όσες κυβερνήσεις υπηρετούν αυτή την πολιτική. Έτσι, η υιοθέτηση εθνικού νομίσματος ταυτόχρονα με την επιβολή φραγμών στην κίνηση των κεφαλαίων (όπως έγινε πρόσφατα στην Κύπρο, ώστε να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα των αντιλαϊκών μέτρων που επιβλήθηκαν), με την εθνικοποίηση των τραπεζών (που ούτως ή άλλως έχουν χρεοκοπήσει κι επιβιώνουν χάρη σε επιδοτήσεις μέχρι να τις αγοράσει για 1 ευρώ η Ντόιτσε Μπανκ) και την διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους ή και όλου του δημόσιου χρέους (που είναι παράνομο και απεχθές) αποτελούν την μοναδική εναλλακτική απέναντι στη σημερινή βαρβαρότητα, που δεν έχει κανένα, μα κανένα σημείο λήξης.