Κοινωνική πολιτική και αυταρχικός νεοφιλελευθερισμός

Στο επίκεντρο του βιβλίου βρίσκεται η κοινωνική πολιτική όπως αλλάζει στο πλαίσιο του αυταρχικού νεοφιλελευθερισμού

Το κείμενο που ακολουθεί είναι εισήγηση στην δημόσια παρουσίαση του βιβλίου «Κοινωνική πολιτική, αυταρχικός νεοφιλελευθερισμός και πανδημίας». Επιστημονική επιμέλεια: Απόστολος Καψάλης, Βαγγέλης Κουμαριανός και Νίκος Κουραχάνης (εκδόσεις Τόπος).

του Λεωνίδα Βατικιώτη

Τρεις κατά τη γνώμη μου είναι οι λόγοι που οδηγούν σε μία επιστημονική και δημόσια – πολιτική συζήτηση γύρω από την κοινωνική πολιτική μετά την πανδημία. Είναι τρεις λόγοι αλληλοσυμπληρούμενοι μεν αλλά διακριτοί.

Ο πρώτος λόγος σχετίζεται με τις αυταπάτες που δημιουργεί κάθε κρίση. Θυμάμαι από την πρώτη κιόλας περίοδο που ξέσπασε η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, μέχρι και τον Μάρτιο του 2020 όταν βρεθήκαμε αντιμέτωποι με την πρωτοφανή κρίση της πανδημίας, πηχυαίους τίτλους να προβλέπουν το τέλος του νεοφιλελευθερισμού και την αναβίωση του κεϋνσιανσιμού, του ισχυρού κράτους.

Το δομικό σφάλμα ανάλογων προβλέψεων έγκειται σε μια απλοϊκή ανάγνωση του νεοφιλελευθερισμού που ταυτίζεται με την μείωση των δημοσίων δαπανών. Έγκειται επίσης και σε μια άκρως επιλεκτική ανάγνωση της πραγματικότητας που παραβλέπει όχι μόνο την ακολουθούμενη πολιτική από τα κόμματα εξουσίας ή τις οδηγίες της ΕΕ, αλλά παραβλέπει επίσης και την γενικότερη δυναμική του καιρού μας. Την ευρύτερη αντιδραστικοποίηση, με άλλα λόγια, που δεν επιτρέπει αυταπάτες.

Η αλήθεια είναι ότι ανάλογες ερμηνείες, που βαφτίζουν το κρέας ψάρι, καταφέρνουν και επιβιώνουν στον χρόνο. Ανάλογες θεωρίες για παράδειγμα προβλήθηκαν με αφορμή το πρόγραμμα του Μπάιντεν, πέρυσι, με τη γνωστή κατάληξη: να διαψευστούν για πολλοστή φορά.

Στα καθ’ ημάς εξ ίσου πομπώδεις διακηρύξεις διαβάσαμε με αφορμή το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας που επικεντρώνονταν στα ποσά και αδιαφορούσαν για τους όρους. Μέχρι που και αυτές οι χρηματοδοτήσεις αποδείχθηκαν μνημόνια.

Αυτή η γενικευμένη σύγχυση οδηγεί κατά τη γνώμη μου στον δεύτερο λόγο που ανοίγει τη συζήτηση για την κοινωνική πολιτική. Το ζητούμενο είναι να περιγραφεί το πρόσημο και η κατεύθυνσή της. Να αναλυθεί σε επίπεδο νόμων, μέτρων, πολιτικών και των αποτελεσμάτων τους, με τελικό ζητούμενο να αποτυπωθούν οι ποσοτικές και ποιοτικές μεταμορφώσεις της και να απαντηθεί ένα θεμελιώδες ερώτημα: γίνεται πιο προοδευτική ή πιο αντιδραστική; Εξυπηρετεί την κοινωνία και τους εργαζόμενους, κάνοντας τις απαραίτητες επικαιροποιήσεις, ή το κεφάλαιο και το κράτος, επικαλείται την ανάγκη των προσαρμογών για να βελτιώσουν τη θέση τους εναντίον των μισθωτών;

Σε αυτό το πεδίο το βιβλίο που επιμελήθηκαν οι Καψάλης, Κουμαριανός και Κουραχάνης, καταφέρνουν μια ουσιαστική συμβολή. Οι αναλύσεις είναι λεπτομερείς και σε βάθος: Από τις εργασιακές σχέσεις και το ασφαλιστικό, μέχρι τα μέτρα που ελήφθησαν για την υγεία και το πτωχευτικό δίκαιο ή τους μετανάστες. Το βιβλίο επιτυγχάνει ένα σκανάρισμα πολύ υψηλής ανάλυσης της κοινωνικής πολιτικής και διαλύει μύθους και εντυπώσεις.

Αντιγράφω εντελώς ενδεικτικά: Από το άρθρο των Καψάλη – Κουζή: «Οι εξελίξεις στην εργασία κατά την περίοδο της πανδημίας αποτελούν τη συνέχεια μιας διαδρομής νεοφιλελεύθερης έμπνευσης, που εκκινεί από τις αρχές της δεκαετίας του ’90, εντείνεται με τις πολιτικές διαχείρισης της κρίσης χρέους και ακολουθεί τις μεταμνημονιακές δεσμεύσεις σε συνδυασμό με εκείνες που απορρέουν από το Ταμείο Ανάκαμψης της ΕΕ. Το νέο στοιχείο που τις διακρίνει είναι η παρουσία του νεοφιλελεύθερου αυταρχισμού» (σελ. 203).

Επίσης, από το άρθρο των Σπυροπούλου – Παρσάνογλου – Τριμικλινιώτη – Τσιάνου για το προσφυγικό, μια αναφορά που παραπέμπει ευθέως σε όσα γίνονται στην Ουκρανία κι όσα λέει ο υπουργός Ν. Μηταράκης. Γράφουν οι συγγραφείς: «Στη Βρετανία για παράδειγμα τα ζητήματα που παρατηρούμε σήμερα και η παραφιλολογία περί “ψευδοπροσφύγων” υπήρχε στις ακροδεξιές φυλλάδες και τα υπερσυντηρητικά ταμπλόιντ (πχ η εφημερίδα Σαν)» σελ. 341.

Ο τρίτος λόγος που νομιμοποιεί την σχετική πραγμάτευση και τον συνακόλουθο δημόσιο διάλογο είναι η ανάγκη να ανοίξει η συζήτηση. Να πάψουμε να αρκούμαστε στα γνωστά και τετριμμένα.  

Αναφέρει για παράδειγμα ο Κώστας Δημουλάς: «Κατά την τρέχουσα πανδημία έγιναν ρήξεις και τομές που δεν μπορούν να ερμηνευτούν με τα παραδοσιακά εργαλεία ανάλυσης της κοινωνικής πολιτικής, αποδίδοντας για παράδειγμα τις δομικές και θεσμικές αλλαγές σε απλές μετατοπίσεις των παραμέτρων που χαρακτηρίζουν τα μεταπολεμικά καθεστώτα ευημερίας» (σελ. 109). Ο Μπιλ Τζόρνταν διερευνώντας πώς το σοσιαλδημοκρατικό κράτος έφτασε να παρέχει τα θεμέλια για το νέο απολυταρχισμό αναγνωρίζει πώς επί του παρόντος «δεν υπάρχει ένα ξεκάθαρο θεωρητικό πλαίσιο μέσω του οποίου μπορούμε να προσεγγίσουμε το ζήτημα» (σελ. 56).

Οι επιμελητές του τόμου από την άλλη υποστηρίζουν ότι η τρέχουσα «εκδοχή του νεοφιλελεύθερου μοντέλου δεν συνιστά μια πρωτόγνωρη αλλαγή, αλλά τη συνέχιση και την όξυνση των παραδοσιακών χαρακτηριστικών της νεοφιλελεύθερης διακυβέρνησης (σελ. 33)».

Αναφέρω αυτά τα αποσπάσματα για να υπογραμμίσω ότι είμαστε μάρτυρες συγκλονιστικών αλλαγών που απαιτούν βαθύτερη διερεύνηση και τολμηρές προσεγγίσεις. Τα μέχρι σήμερα εργαλεία δεν μας αρκούν! Η πανδημία επιτάχυνε δομικές αλλαγές στην ελληνική οικονομία: από τον ψηφιακό και πράσινο μετασχηματισμό της μέχρι την διεθνοποίησή της και την βαθύτερη πρόσδεσή της στον ευρωπαϊκό ιμπεριαλισμό.

Για να τα αναλύσουμε όλα αυτά χρειαζόμαστε έναν σύγχρονο εργατικό, αριστερό διαφωτισμό που θα έχει ανοιχτά τα αυτιά του και θα επικοινωνεί με τους εκμεταλλευόμενους, που παράγουν τον κοινωνικό πλούτο.

Το κεφάλαιο για παράδειγμα των Παπανικολόπουλου – Κατσορίδα για τις πέντε φάσεις της συνδικαλιστικής δράσης από το 2020 μέχρι σήμερα (σελ. 212) είναι όχι μόνο διαφωτιστικό αλλά και διδακτικό σε ό,τι αφορά τη σχέση πολιτικής και αγώνων.

Ξέρουμε από την άλλη, όλοι πώς τίποτε δεν γεννιέται από το κενό, όπως κι ότι η επίκληση στην ανάγκη θεωρητικής πρωτοτυπίας σχεδόν πάντα έρχεται να συγκαλύψει και να δικαιολογήσει συντηρητικές μεταλλάξεις και πολιτικές αναδιπλώσεις. Ή τον θεωρητικό αναχωρητισμό, όπως κάνει το μεταμοντέρνο ρεύμα.

Το βιβλίο για το οποίο συζητάμε σήμερα, είναι μια νότα αισιοδοξίας στην κατεύθυνση πρωτότυπης έρευνας και θεωρητικής αναζήτησης. Συμβάλει στις αναζητήσεις, βαθαίνει τη γνώση μας για τον ελληνικό καπιταλισμό.

Εδώ μπορείτε να διαβάσετε τα περιεχόμενα του βιβλίου κι εδώ το πρώτο κεφάλαιο.

Ακολουθούν οι τοποθετήσεις της δημόσιας παρουσίασης:

Φτώχεια και παγωνιά στην Ευρώπη για χάρη των Ναζί στην Ουκρανία

Το αμερικανικό εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο θα αυξήσει τις αμερικανικές εξαγωγές στην Ευρώπη

Οικονομικές και πολιτικές αντιθέσεις δημιουργεί η νέα οικονομική επιχείρηση Μπαρμπαρόσα

του Λεωνίδα Βατικιώτη

Ο εμπορικός πόλεμος του Τραμπ στην Κίνα, την Ευρώπη και δεκάδες άλλες χώρες από το Μεξικό μέχρι τη Νότια Κορέα, αρχής γενομένης το 2017, έριξε την πρώτη βολή στο παγκόσμιο εμπόριο και τις ανοιχτές αγορές.

Η πανδημία το 2020, όταν δεκάδες κράτη μάχονταν να εξασφαλίσουν ιατρικές μάσκες και γάντια κάνοντας ακόμη και αεροπειρατείες, έριξε την δεύτερη και καθοριστική βολή.

Οι κυρώσεις των δυτικών κρατών κατά της Ρωσίας, με αφορμή τον πόλεμο στην Ουκρανία, ρίχνουν την τρίτη και χαριστική βολή. Οι συνέπειες στην παγκόσμια και την εγχώρια οικονομία θα είναι συντριπτικές με ένα χαρακτηριστικό: την ακρίβεια! Ενώ οι μισθοί θα είναι παγωμένοι, θα βρεθούμε ενώπιον πρωτοφανών αυξήσεων στις τιμές κάθε είδους προϊόντων· από τα πιο καθημερινά, μέχρι τα πιο εξεζητημένα. Και φυσικά δεν θα αφορούν αποκλειστικά και μόνο τη Ρωσία!

Πρωταγωνιστής στην εξελισσόμενο πρώτο θερμό οικονομικό πόλεμο είναι οι ΗΠΑ. Ο πρόεδρος Τζον Μπάιντεν πλειοδοτεί στις κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας γιατί δεν έχει να χάσει τίποτε. Έχει μόνο να κερδίσει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το εμπάργκο που ανακοίνωσαν οι ΗΠΑ στο ρωσικό πετρέλαιο. Στις ΗΠΑ δεν στοιχίζει τίποτε το εμπάργκο επειδή από το σύνολο των πετρελαϊκών εισαγωγών τους μόνο το 3% προήλθε από τη Ρωσία το 2021! Τον Ιανουάριο δε του 2022, οι ρωσικές εισαγωγές σχεδόν μηδενίστηκαν, όπως περιέγραφε το ειδησεογραφικό πρακτορείο Bloomberg. Η Ευρώπη αντίθετα εισάγει το 25% του πετρελαίου της από τη Ρωσία και το 40% του φυσικού της αερίου. Το χειρότερο είναι ότι η ενεργειακή της αυτονομία τείνει στο μηδέν, με το φυσικό αέριο να καλύπτεται κατά 90% από εισαγωγές! Η ενεργειακή αυτονομία των ΗΠΑ αντίθετα κινείται στην άλλη άκρη του φάσματος, παράγοντας για παράδειγμα περισσότερο αργό πετρέλαιο ακόμη κι από τη Σαουδική Αραβία.

Αποθέματα φυσικού αερίου 2022

Πηγή

Παραγωγή αργού πετρελαίου 2022

Πηγή

Η απάντηση στο ερώτημα ποιος χάνει και ποιος κερδίζει από το εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο δηλαδή δεν προέρχεται μόνο λαμβάνοντας υπ’ όψη μας την παντελή απουσία ενεργειακών πόρων στην ΕΕ. Γίνεται αντιληπτή αν δούμε επίσης ότι οι ΗΠΑ ήταν η πρώτη χώρα στην παραγωγή πετρελαίου το 2020 με 11,3 εκ. βαρέλια την ημέρα, ενώ ακολουθούν Ρωσία με 9,8 εκ., Σαουδική Αραβία με 9,26, Καναδάς με 4,20 και Ιράκ με 4,10 εκ. βαρέλια. Σε ό,τι αφορά τα αποθέματα φυσικού αερίου, οι ΗΠΑ ήταν τέταρτες στη σειρά με 13,17 δισ. κυβ. μέτρων. Στην πρώτη θέση βρίσκεται η Ρωσία (47,78 δις. κ.μ.), στην δεύτερη το Ιράν (33,98 δισ. κ.μ.), και στην τρίτη το Κατάρ (23,87 δισ.).

Το εμπάργκο επομένως επιβλήθηκε από τις ΗΠΑ για να αυξήσουν τις δικές τους πωλήσεις πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Ευρώπη και αλλού. Είναι σαν η Ελλάδα να πρότεινε και να επέβαλλε εμπάργκο στα ξενοδοχεία της Μεσογείου…

Η ΕΕ δεσμεύθηκε να μειώσει τις εισαγωγές φυσικού αερίου από τη Ρωσία κατά δύο τρίτα ως το τέλος του 2022 και να τις εξαλείψει εντελώς ως το 2030. Μέχρι αυτή την προθεσμία θα πρέπει να έχει διαφοροποιήσεις τις πηγές προμηθειών της, συμμετέχοντας στην αμερικανική αντι-ρωσική σταυροφορία. Η ευρωπαϊκή επιλογή θα σημάνει ωστόσο φτωχοποίηση και ενεργειακή φτώχεια για τους λαούς που θα κληθούν να πληρώσουν τους αυξημένους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου και τις νέες ανώτερες τιμές σε όλη την έκταση της παραγωγής.

Η συστράτευση της Ευρώπης στα αμερικανικά κελεύσματα δεν έγινε ωστόσο χωρίς διαφοροποιήσεις. Η οικονομική επιχείρηση Μπαρμπαρόσα προκαλεί τριγμούς.

Η Γερμανία δεν ξεχνάει τον Χίτλερ και τα SS!

Η στρατηγική η οποία πρυτάνευσε ήταν της πλήρους και αδιαμαρτύρητης υποταγής στις ΗΠΑ. Πρωταγωνιστής ο γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς, που με την ιστορική ομιλία του στην Μπούντεστανγκ όπως σημείωσε το γερμανικό περιοδικό Σπίγκελ απέρριψε μια εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας πολλών δεκαετιών. Χρειάστηκε μόλις μισή ώρα και μια θητεία μικρότερη ΤΩΝ τριών μηνών…

Σύμφωνα με το γερμανικό περιοδικό, που ανέκαθεν εκπροσωπούσε πολλά περισσότερα από την άποψη μιας έμπειρης και καλά ενημερωμένης συντακτικής ομάδας, «για δεκαετίες η Γερμανία ήταν εξαιρετικά επιφυλακτική στην στρατιωτική δύναμη λόγω της καταστροφής που επέφερε στην ήπειρο και παραπέρα στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ολόκληρη η εξωτερική της πολιτική στηριζόταν επί μακρόν στην υποτιθέμενη ανακουφιστική δύναμη του διαλόγου – σε πολλές περιπτώσεις σε βαθμό λάθους». Στη συνέχεια, για να αναδείξει το γερμανικό περιοδικό την αντίθεση της γραμμής του Σολτς με την παραδοσιακή γραμμή του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος, παρέπεμπε στον ιστορικό του ηγέτη: «Ήταν ο καγκελάριος του SPD Βίλυ Μπραντ παρόλα αυτά που επέλεξε μια πολιτική ύφεσης με τη Σοβιετική Ένωση στην καρδιά του Ψυχρού Πολέμου, μια επιτυχημένη εξωτερική πολιτική που από τότε αποτελεί μέρος του DNA του κόμματος».

Ξύνοντας την μεγαλύτερη πληγή της Γερμανίας στη συνέχεια το Σπίγκελ, κάτι που αποφεύγουν να κάνουν ακόμη και τα θύματα της εσχάτως, τονίζει με νόημα: «Η εξωτερική πολιτική της Γερμανίας είναι ακόμη βαθιά χαραγμένη, μέχρι και σήμερα, από τον πόλεμο αφανισμού των Ναζί εναντίον των γειτόνων τους και πιο συγκεκριμένα κατά της Ρωσίας. Η σκέψη να χρησιμοποιηθούν για μια ακόμη φορά τα γερμανικά όπλα για να σκοτώσουν ρώσους στρατιώτες ήταν για καιρό ανάθεμα για τα πολιτικά κόμματα της χώρας, τόσο τα δεξιά όσο και τα αριστερά»!

Το παραπάνω απόσπασμα του Σπίγκελ (που σε όλα τα Μέσα μεγάλης κυκλοφορίας στην Ευρώπη θα κοβόταν ως διχαστικό) είναι συγκλονιστικό. Καθηλώνει με την ωμότητά του γιατί θέτει την Γερμανία προ των ευθυνών της, υπενθυμίζοντας τη χρόνια, ιστορική της ροπή προς τον φασισμό και την τάση της να αιματοκυλάει την Ευρώπη κάθε …50 χρόνια. Κι ο Σολτς με την Ουκρανία σαν να βρήκε την αφορμή που η Γερμανία αναζητούσε από τον Μάιο του 1945: να πάρει την ρεβάνς από τη Ρωσία διεκδικώντας το ζωτικό χώρο που από την εποχή του Κάιζερ πίστευε ότι δικαιούταν…

Σε αυτή την σταυροφορία οι γερμανοί σοσιαλδημοκράτες έχουν σαν δεκανίκι τους Πράσινους, που επιδίδονται σε πλειοδοσία αμερικανοδουλείας. Με αφορμή την επίσκεψη στην Ουάσιγκτον του προερχόμενου από τους Πράσινους γερμανού υπουργού Οικονομικών και αντικαγκελάριου, το Σπίγκελ σε άλλο άρθρο του δεν παρέλειψε να μας ενημερώσει για την αιτία του ενθουσιασμού με τον οποίο έγινε δεκτός στην αμερικανική πρωτεύουσα ο Ρόμπερτ Χάμπεκ που πρωτοστάτησε στην απαγόρευση λειτουργίας του αγωγού Nord Stream 2: «Για την προετοιμασία αυτού του βήματος, ο Χάμπεκ ήταν σε στενή συνεργασία με συμβούλους του αμερικανού προέδρου Τζο Μπάιντεν – κι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι αξιωματούχοι της Ουάσιγκτον είναι πλήρως ενήμεροι των συγχαρητηρίων που αξίζουν στον Χάμπεκ γι’ αυτό το ριζικό βήμα»! Σε όργανα των Αμερικάνων έχουν επομένως εξελιχθεί οι γερμανοί Πράσινοι, που μέχρι πέρυσι επικαλούνταν και διατυμπάνιζαν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την εισαγωγή του ρωσικού φυσικού αερίου όταν τάσσονταν ενάντια στην λειτουργία του.  

Ωστόσο, η πολεμική γραμμή γερμανών Σοσιαλδημοκρατών και Πράσινων συναντάει αντιστάσεις. Ο διευθύνων σύμβουλος της μεγαλύτερης γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας ανέδειξε με συνέντευξή του στους Financial Times εκείνες τις συνέπειες από τις οικονομικές κυρώσεις στη Ρωσία, που ξεφεύγουν των προφανών.  

Προφανείς και αναμενόμενες είναι οι επιπτώσεις στην ίδια την Ρωσία από τα αλλεπάλληλα κύματα οικονομικών κυρώσεων. Τα τιμωρητικά μέτρα ξεκινούν από την αποκοπή ορισμένων τραπεζών από το σύστημα SWIFT, την κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων ρώσων ολιγαρχών στο εξωτερικό μέχρι το πάγωμα των περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής κεντρικής τράπεζας στο εξωτερικό. Είναι ένα μέτρο που στόχευε να αδρανοποιήσει μέρος των συναλλαγματικών διαθεσίμων της Ρωσίας ύψους 630 δισ. δολ. Και σε ένα βαθμό το κατάφερε. Αποτέλεσμα αυτού του πλήγματος ήταν η πτώση της συναλλαγματικής ισοτιμίας του ρουβλιού από τα 75 ρούβλια ανά δολάριο στα 130 ρούβλια.

Η υποτίμηση του ρουβλιού, που μεταφράζεται σε κατακόρυφη άνοδο της τιμής όλων των εισαγόμενων προϊόντων στη Ρωσία, βρίσκεται εν πολλοίς πίσω από τον «ακτιβισμό των CEO». Έτσι χαρακτηρίστηκε το κύμα αποχώρησης πολυεθνικών από τη Ρωσία, που περιγράφτηκε ως μέτρο συμπαράστασης στην Ουκρανία. Ταυτόχρονα με αυτό το συμβολισμό ωστόσο υπήρχε κι ένας ακόμη πολύ πιο γήινος υπολογισμός για τις δεκάδες πολυεθνικές, όπως οι ενεργειακές BP, Exxon, Shell, οι αεροναυπηγικές Airbus και Boeing, οι αυτοκινητοβιομηχανίες Renault, Volkswagen, Volvo, Mercedes, Ford, Ferrari, Daimler, οι εταιρείες παραγωγής καταναλωτικών αγαθών Estee Lauder, Adidas, Nike, Sony, Swatch, Carlsberg, H&M, Ikea, General Electric, Nestle, Unilever και πολλές ακόμη.

Στα κίνητρα τους περιλαμβάνεται και η εκτίμηση ότι με τον διπλασιασμό της τιμής λιανικής των προϊόντων τους στις προθήκες της Ρωσίας, το όνειρο της κατάκτησης της ρωσικής αγοράς έσβησε ως προς το παρόν… Τις ζοφερές προοπτικές των δυτικών πολυεθνικών επιδείνωναν επίσης τα αναμενόμενα ρωσικά αντίμετρα, που δεν άρχισαν να φανούν. Περιελάμβαναν δε ακόμη και το ενδεχόμενο της εθνικοποίησης ξένων εταιρειών, όπως δήλωσε ευθέως ο πρώην πρωθυπουργός Ντμίτρι Μεντβέντεφ.

Ελάχιστα ωστόσο συζητιούνται οι επιπτώσεις στην Ευρώπη. Η Volkswagen διέκοψε την παραγωγή της στη Ρωσία, όπως έκαναν άλλωστε η BMW και η Mercedes. Σημαντικότερο πλήγμα κι όχι τόσο αναμενόμενο ήταν η διακοπή της παραγωγής της στην ίδια τη Γερμανία λόγω έλλειψης σημαντικών εξαρτημάτων, όπως δήλωσε ο επικεφαλής της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας στην βρετανική εφημερίδα! Τις ημέρες δε που ακολούθησαν η Ρωσία ανακοίνωσε την απαγόρευση εξαγωγής 200 προϊόντων, κυρίως πρώτων υλών. Η απαγόρευση αφορούσε εκείνες τις χώρες που συμμετείχαν στο εμπάργκο εναντίον της. Άφηνε δε έξω ασιατικές και άλλες χώρες με τις οποίες διατηρεί προνομιακές οικονομικές σχέσεις.

Η διακοπή της παραγωγής στην Γερμανία από τη Volkswagen, λόγω κενών στην εφοδιαστική αλυσίδα, θύμισε τις ελλείψεις οι οποίες σημειώθηκαν κατά την έναρξη της πανδημίας. Στη συνέχεια ωστόσο, έστω και με την ανακατεύθυνση των αλυσίδων αξίας, τα κενά καλύφθηκαν. Η ροή των αλυσίδων ωστόσο ουδέποτε ανέκαμψε. Μάρτυρας οι πολύμηνες καθυστερήσεις στην παραλαβή νέων αυτοκινήτων, που θυμίζουν δεκαετία 1980! Επάνω επομένως στις πληγές της πανδημίας που δεν έκλεισαν προστίθενται πλέον και οι πληγές του πολέμου. Η επιστροφή στην κανονικότητα κατά συνέπεια θα αργήσει πολύ…

Μερίδιο της ρωσικής αγοράς στο σύνολο των πωλήσεων

Πηγή: Statista

Υπάρχει κι άλλη μια επίπτωση για τις δυτικές επιχειρήσεις. Η ρωσική αγορά για την γαλακτοβιομηχανία Danone αντιπροσωπεύει το 5% των πωλήσεων, για τη Nestle το 2%, για τον όμιλο της Volkswagen (Skoda, Audi, Porsche) το 2,3% (204.000 οχήματα σε ένα σύνολο 9 εκ.), κ.λπ. Το χειρότερο για τις δυτικές πολυεθνικές δεν είναι ότι χάνουν μια αναδυόμενη αγορά. Πολύ χειρότερο είναι ότι αντί κινητών Samsung, iPhone και Nokia οι Ρώσοι στο εξής θα αγοράζουν κινητά Xiaomi, ΖΤΕ, Vivo, κ.α. Αντί επίπλων IKEA θα αγοράζουν εγχώρια παραγόμενα έπιπλα, κοκ. Με άλλα λόγια, δυστυχώς για τους Δυτικούς, οι Ρώσοι και οι Ρωσίδες δεν θα μείνουν γυμνοί με την αποχώρηση των Zara ή των H&M. Έτσι, η μαζική φυγή τους από τη ρωσική αγορά θα προκαλέσει απώλειες κερδών εκατομμυρίων ευρώ ή δολαρίων. Και παράλληλα, βελτίωση της θέσης των κινέζων και άλλων ανταγωνιστών τους.

Αφορμή του άρθρου ήταν το ρεκόρ(!) προσωπικών συναντήσεων και επαφών των δύο πολιτικών ηγετών. Σε τέτοιο βαθμό ώστε ακόμη και σε μια ημέρα Μακρόν και Πούτιν να μιλήσουν δύο φορές! Η αιτία φυσικά ήταν άλλη: η υιοθέτηση και αναπαραγωγή από τον γάλο πρόεδρο των ρωσικών πολιτικών σχεδίων για μια Ευρώπη από τη Λισαβόνα μέχρι το Βλαδιβοστόκ. Κι επίσης ότι η γαλλική συνεργασία με τη Ρωσία συντελείται σε βάρος των δεσμών της Γαλλίας με τους ευρωπαίους συμμάχους της. Η γαλλική εξωτερική πολιτική αναζητά προφανώς ακόμη και τώρα στη Ρωσία εκείνα τα αντίβαρα που θα μείωναν την επιρροή των ΗΠΑ στην Ευρώπη όπως αναβαθμίζεται με τη βοήθεια της Γερμανίας. Αρνούμενη να ξεχάσει το άδειασμα από ΗΠΑ, Αγγλία και Αυστραλία τον Σεπτέμβριο του 2021, με αφορμή την παραγγελία γαλλικών υποβρυχίων από την Καμπέρα, διαφοροποιείται από τη γραμμή της πλήρους υποταγής στους Αμερικάνους που ακολουθεί η ΕΕ…

Η στάση του Μακρόν προφανώς δεν επιφυλάσσει τίποτε θετικό ή ελπιδοφόρο έστω για τα λαϊκά συμφέροντα σε Ανατολή και Δύση. Είτε απορρέει από βραχυπρόθεσμους εκλογικούς υπολογισμούς είτε φιλοδοξεί να καλύψει το κενό που αφήνει η νέα γερμανική εξωτερική πολιτική δείχνει ότι οι νέες διαχωριστικές γραμμές και τα οικονομικά τείχη συνοδεύονται από κραδασμούς. Πολιτικούς και οικονομικούς…

Ας μιλήσουμε για την ειρήνη στην Ουκρανία!

Το ΝΑΤΟ που τώρα υποκινεί την Ουκρανία συστηματικά από το 1999 πολιορκεί την Ρωσία, μέσω των διευρύνσεων

Η 27η Μαΐου του 1997, ήταν μια ωραία ανοιξιάτικη μέρα στην γαλλική πρωτεύουσα. Γεγονός που προσέφερε την κατάλληλη ευκαιρία στον υψηλό προσκαλεσμένο της Γαλλίας να ξεκινήσει την ομιλία του σχολιάζοντας τον καιρό.

Tου Λεωνίδα Βατικιώτη

Επί της ουσίας ωστόσο παρέπεμπε στο πολιτικό κλίμα των ημερών που ξεχείλιζε από προσδοκίες.

«Κυρίες και κύριοι, αυτή την όμορφη μέρα στο Παρίσι, στο λυκόφως του 20ου αιώνα προσβλέπουμε σε ένα νέο αιώνα με μία νέα Ρωσία και ένα νέο ΝΑΤΟ που θα εργάζονται από κοινού σε μια νέα Ευρώπη των δυνατοτήτων χωρίς όρια. Η Ιδρυτική Πράξη ΝΑΤΟ – Ρωσίας που μόλις υπογράψαμε συνενώνει ένα μεγάλο έθνος και την πιο επιτυχημένη συμμαχία της ιστορίας στον κοινό αγώνα για έναν από καιρό επιδιωκόμενο στόχο που όμως δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ: μια ειρηνική, δημοκρατική και αδιαίρετη Ευρώπη»! Ακόμη και η συνέχεια της ομιλίας του αμερικανού προέδρου Μπιλ Κλίντον, όπως και η αντιφώνηση του ρώσου ομολόγου του, Μπορίς Γέλτσιν, ξεχείλιζαν από υποσχέσεις συνεργασίας.

Τίποτε εκείνη την ανοιξιάτικη μέρα δεν προμήνυε όσα ακολούθησαν δύο μόλις χρόνια μετά, το 1999, με την πρώτη διεύρυνση του ΝΑΤΟ. Όταν εντάχθηκε στο βορειοατλαντικό σύμφωνο η Πολωνία, η Ουγγαρία και η Τσεχία, κάνοντας απλώς την αρχή για τα επόμενα τέσσερα κύματα διεύρυνσης του ΝΑΤΟ.

Η ναρκοθέτηση της ειρήνης δεν σταμάτησε με την εξάπλωση του ΝΑΤΟ. Η διεύρυνσή του ήταν το μέσον για να κερδίσει πόντους η αμερικανοκρατία, σε βάρος πραγματικών ή εν δυνάμει αντιπάλων της, όπως η Ρωσία. Υποστηρίχθηκε επίσης από την μονομερή αποχώρηση των ΗΠΑ από διεθνείς συμβάσεις που εγγυούταν τον έλεγχο των εξοπλισμών. Κορυφαίο παράδειγμα ήταν η συνθήκη για τους αντι-βαλλιστικούς πυραύλους (ΑΒΜ) που υπογράφτηκε το 1972. Το 1997 ωστόσο, όταν υπογράφτηκε η Ιδρυτική Πράξη ΝΑΤΟ – Ρωσίας, παρότι πέντε πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες συμφώνησαν με τις ΗΠΑ να αναλάβουν τις ευθύνες και τις δεσμεύσεις που απέρρεαν από την ΕΣΣΔ δίνοντας νέα πνοή στην αποτελεσματικότητά της, ο χρόνος είχε αρχίσει να μετράει αντίστροφα. Τον Ιούνιο του 2002, στο απόγειο της «αντιτρομοκρατικής σταυροφορίας», οι ΗΠΑ αποσύρθηκαν από την ΑΒΜ, οδηγώντας στην ακύρωσή της. Η δικαιολογία που επικαλέστηκαν αφορούσε την απειλή ενός λεγόμενου κράτους – παρία. Ενδεχομένως· οι βαλλιστικοί πύραυλοι ωστόσο, με ελάχιστον βεληνεκές 5.500 χιλιόμετρα  κατασκευάστηκαν το 1970 για την τότε ΕΣΣΔ…

Η Ουκρανία αντικείμενο του αμερικανικού …πόθου

Μένοντας στην Ευρώπη (κι αφήνοντας εκτός σχολιασμού τα εγκλήματα των ΗΠΑ και των συμμάχων τους σε Σομαλία, Ιράκ, Αφγανιστάν, Συρία, Λιβύη, κ.α.) δύο μόνο χώρες πρόβαλλαν εμπόδια στην Pax Americana: η Γιουγκοσλαβία του Μιλόσεβιτς και η Ουκρανία. Ενώ η τύχη της πρώτης είναι γνωστή, οι προσπάθειες της αμερικανοκρατίας να κυριαρχήσει στην δεύτερη συχνά, ακόμη και τώρα, παραβλέπονται. Οι προσπάθειες των ΗΠΑ να ελέγξουν την κυβέρνηση της Ουκρανίας δεν ξεκίνησαν με το πραξικόπημα στο Μαϊντάν. Τότε πέτυχαν.

Ανάλογες προσπάθειες, υπό τον μανδύα της κατ’ ευφημισμό αποκαλούμενης πορτοκαλί επανάστασης, πραγματοποιήθηκαν και το 2004. Δεν κατάφεραν ωστόσο να μακροημερεύσουν. Η εκλογή του Γιανούκοβιτς το 2010 έκλεισε σύντομα την αμερικανική παρέμβαση στην Ουκρανία για να ανοίξει ξανά με το πραξικόπημα στο Μαϊντάν, όταν την ανατροπή της εκλεγμένης κυβέρνησης διαδέχεται μια ειρηνική «εισβολή» στις κρισιμότερες θέσεις της κυβέρνησης στελεχών προερχόμενων από τις ΗΠΑ.

Από τότε διαπιστώναμε ότι «η πλειοψηφία, οριακή έστω, των ξένων διαβατηρίων έναντι των εθνικών ταυτοτήτων στο ουκρανικό υπουργικό συμβούλιο προοιωνίζεται τα χειρότερα για τις σχέσεις της Ουκρανίας με την Ρωσία και την επόμενη μέρα των ανατολικών περιοχών που έχουν ήδη αποσχισθεί, σχηματίζοντας τις Λαϊκές Δημοκρατίες, δεδομένου ότι πρόκειται για αδίστακτους εντολοδόχους που δεν έχουν την παραμικρή αναστολή. Τα “κατορθώματα” του Σαακασβίλι που δεν δίστασε να συγκρουστεί με τη Ρωσία, κατ’ εντολή του αμερικανικού πενταγώνου, προϊδεάζουν για την επόμενη μέρα…». Η επόμενη μέρα της Ουκρανίας ήταν ένα ματωμένο μίγμα υπερχρέωσηςυπερεξοπλισμού από τις ΗΠΑ, χρεοκοπίας και φτωχοποίησης του πληθυσμού λόγω των όρων που έθετε το ΔΝΤ για να την δανείσει!

Η οικονομική εξαθλίωση της Ουκρανίας ήταν η άλλη όψη του αιματηρού εμφύλιου που προκαλούσε η κυβέρνηση του Κιέβου με τις αποσχισθείσες ανατολικές ρωσόφωνες δημοκρατίες του Ντονμπάς. Αναφερόμαστε στον εμφύλιο για τον οποίο η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Σοφία Βούλτεψη, δήλωσε άγνοια μιλώντας στην τηλεόραση του Open στις 6 Μαρτίου.

https://www.youtube.com/embed/MyP4AsrPgnY Η δήλωσή της, αν δεν ήταν υποκριτική για να συγκαλύψει τα εγκλήματα του Κιέβου, θα μείνει στην  ιστορία ως κορυφαίο δείγμα ασχετοσύνης και επαρχιωτισμού κυβερνητικού στελέχους, που λόγω θέσης οφείλει να γνωρίζει τα θερμά μέτωπα και τις διεθνείς διενέξεις.

Για τον εμφύλιο στο Ντονμπάς ωστόσο τόσο ο ΟΗΕ όσο και ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) έχουν δώσει στην δημοσιότητα πλήθος αξιόπιστων και αντικειμενικών εκθέσεων που βεβαιώνουν για την ύπαρξη άνω των 14.000 νεκρών. Οι περισσότεροι μάλιστα εκ των οποίων προέρχονται από τα πυρά των κυβερνητικών στρατιωτών και των Ναζί που έχουν πάρει «εργολαβία» από το 2014 την υπόθεση του Ντονμπάς.

Η τελική εκτίμηση για τα θύματα του Γραφείου της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και ειδικότερα της Αποστολής Επιτήρησης στην Ουκρανία έχει ως εξής: «Ο συνολικός αριθμός των θυμάτων που σχετίζονται με την σύγκρουση στην Ουκρανία από τις 14 Απριλίου 2014 ως τις 31 Δεκεμβρίου 2021 εκτιμώνται από 51.000 ως 54.000: 14.200 – 14.400 σκοτώθηκαν (τουλάχιστον 3.404 πολίτες, κατ’ εκτίμηση 4.400 ουκρανικές δυνάμεις και κατ’ εκτίμηση 6.500 μέλη ένοπλων ομάδων) και 37.000-39.000 τραυματίες (7.000 – 9.000 πολίτες, 13.800 – 14.200 ουκρανικές δυνάμεις και 15.800 – 16.200 μέλη ενόπλων ομάδων).

Την τραγωδία ωστόσο που εξελίσσεται από το 2014 στις επαρχίες του Ντονμπάς την περιγράφουν ανάγλυφα οι εκθέσεις του ΟΑΣΕ. Στο επίκεντρο τους, μεταξύ άλλων, βρίσκεται η επιτήρηση των εκεχειριών που ως στόχο είχαν να επιδιορθώσουν ζημιές από επιθέσεις σε υποδομές, νερού, ηλεκτρικού, φυσικού αερίου και τηλεπικοινωνιών που προκαλούνται από τους κυβερνητικούς στρατιώτες και τους Ναζί. Αναφέρεται χαρακτηριστικά: «Τον Ιανουάριο του 2020 η Ειδική Αποστολή Επιτήρησης μίλησε με μια τεχνικό (γυναίκα γύρω στα 30) στον Σταθμό Διύλισης του Ντονέτσκ που μίλησε στην Αποστολή για τους φόβους της καθώς εργάζεται στον σταθμό διύλισης. Είπε ότι από τους εργαζόμενους που δουλεύουν στον σταθμό στη νυχτερινή βάρδια, όταν συνήθως οι βομβαρδισμοί επιτείνονται, οι οκτώ είναι γυναίκες. Θυμήθηκε ένα επεισόδιο τον Απρίλιο του 2018, όταν πέντε συνάδελφοι (τέσσερις άνδρες και μία γυναίκα) τραυματίστηκαν όταν το λεωφορείο δέχθηκε πυρά. Είπε ότι οι βομβαρδισμοί ήταν τόσο συνηθισμένοι στο χώρο εργασίας της ώστε είχε χάσει τον έλεγχο των ημερών και των νυχτών που είχαν συμβεί βομβαρδισμοί. Ωστόσο, παρά το άγχος, δήλωσε ότι ένιωθε ένα ισχυρό αίσθημα καθήκοντος προς την κοινότητά της, ξέροντας ότι εκατοντάδες χιλιάδες πολιτών εξαρτώνται από τον Σταθμό Διύλισης για την παροχή νερού» (OSCE, Special Monitoring Mission to Ukraine: Thematic Report SSM Facilitation of Repair and Maintenance of Civilian Infrastructure Along the Contact Line in Donetsk and Luhansk Regions, December 2021).

Σε άλλο σημείο της έκθεσης τονίζεται: «Στη διάρκεια της αναφερόμενης περιόδου (7/2019 – 10/2021) η Αποστολή κατέγραψε ζημιές λόγω βομβαρδισμών και πυρών όπλων σε 25 αντικείμενα και τόπους υποδομών (17 στην περιοχή του Ντονέτσκ και 8 στο Λουκάνσκ). Κατεστραμμένα αντικείμενα και τόποι περιλάμβαναν σταθμούς διύλισης νερού, γραμμές εφοδιασμού νερού, γραμμές ρεύματος, μετασχηματιστές και γραμμές παροχής φυσικού αερίου».

Η καθημερινή βαρβαρότητα που συνέβαινε επί χρόνια στον Ντονμπάς, μετά την ανακήρυξη της αυτονόμησης των δύο ρωσόφωνων δημοκρατιών, προφανώς δεν δικαιολογεί τις θηριωδίες που παρατηρούνται ένθεν κι ένθεν από τις 24 Φεβρουαρίου όταν ξεκίνησε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Δείχνει ωστόσο ότι η επιστροφή στην προγενέστερη κατάσταση αν κάποιον ευνοεί είναι τους ΝΑΤΟϊκούς. Ούτε τα εκατομμύρια των ρωσόφωνων στην ανατολική Ουκρανία, ούτε την ειρήνη ευνοεί που παρέμενε ζητούμενη λόγω της άρνησης του Κιέβου να εφαρμόσει τις συνθήκες ειρήνης του Μινσκ και της οργανικής συνεργασίας με τα ναζιστικά τάγματα θανάτου του Αζόφ.

Προς όφελος του ΝΑΤΟ είναι και οι έξι προτάσεις ειρήνης που κατέθεσε ο βρετανός πρωθυπουργός, με άρθρο γνώμης στους New York Times στις 6 Μαρτίου. Ζήτησε ο Μπόρις Τζόνσον: Διεθνή ανθρωπιστικό συνασπισμό, ενίσχυση της αυτοάμυνας της Ουκρανίας, μεγιστοποίηση της οικονομικής πίεσης στο καθεστώς Πούτιν, καμία κανονικοποίηση σε ό,τι κάνει η Ρωσία στην Ουκρανία, ανοιχτοί στη διπλωματία και την αποκλιμάκωση και ενίσχυση της ευρω-ατλαντικής ασφάλειας.

Πρόκειται για προτάσεις που δεν απαντάνε στις ανησυχίες της Ρωσίας για ΝΑΤΟϊκή περικύκλωση, δεν αφοπλίζουν τους Ναζί της Ουκρανίας, δεν εξασφαλίζουν την συμφιλίωση στο εσωτερικό της μεταξύ δυτικών και ανατολικών επαρχιών. Εν ολίγοις, αρνούνται πεισματικά την επαναφορά στις «ηλιόλουστες» μέρες της ανολοκλήρωτης άνοιξης του 1997…

Η ευρωπαϊκή οικονομία πρώτο θύμα του πολέμου στην Ουκρανία

Οικονομική ύφεση και πληθωρισμό στην ΕΕ θα φέρουν οι κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας

Οι οικονομικές κυρώσεις που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Ένωση εναντίον της Ρωσίας, δεν είναι απλώς και μόνο ό,τι ακριβώς μάς …έλειπε, μιας κι αν κάτι προείχε ήταν η εκτόνωση.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Διπλωματικές παρεμβάσεις, με άλλα λόγια, απαιτούνται που θα μεσολαβούν μεταξύ των δύο πλευρών κι όχι άλλο λάδι στη φωτιά. Οι οικονομικές κυρώσεις, παρότι μένει να αποδειχθεί σε ποιο βαθμό θα πλήξουν την Ρωσική οικονομία, είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα πλήξουν άμεσα την ευρωπαϊκή οικονομία. Οι κυρώσεις ενδέχεται να αποδειχθούν η χαριστική βολή που θα ακυρώσει οποιαδήποτε ελπίδα για μια οικονομική άνοδο διαρκείας και από κοινού με την ευρύτερη κλιμάκωση να εισάγουν την Ευρώπη σε μια εποχή φτώχειας και πολέμου!

Το πρώτο και σημαντικότερο πεδίο των κυρώσεων, πέραν του χρηματοπιστωτικού τομέα, είναι τα ενεργειακά αγαθά. Η Ρωσία είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου, ενώ μέχρι και το 2021 προμήθευε το ένα τέταρτο περίπου της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου. Οι κυρώσεις της ΕΕ θα επηρεάσουν άμεσα τις εξαγωγές και τις τιμές των δύο αυτών αγαθών. Ειδικότερα στον τομέα του πετρελαίου στοχεύουν να κάνουν αδύνατο για την Ρωσία την αναβάθμιση των διυλιστηρίων της.

Η τιμή του πετρελαίου, από την ημέρα της ρωσικής επίθεσης υπερέβη τα 100 δολάρια το βαρέλι, για πρώτη φορά την τελευταία 5ετία. Ήδη η κούρσα που καταγράφει η τιμή του μαύρου χρυσού έχει οδηγήσει το σχετικό ρωσικό κεφάλαιο (wealth fund) να αυξήσει το ενεργητικό του από 32 δισ. δολ. το 2008 σε 175 δισ. τον Φεβρουάριο του 2022· ποσό που αντιστοιχεί στο 10% του ρωσικού ΑΕΠ. Κέρδη καταγράφουν όλες οι πετρελαιοεξαγωγικές χώρες, από την Μέση Ανατολή μέχρι την Λατινική Αμερική.

Στα ύψη η τιμή του πετρελαίου

Οι ευρωπαϊκές οικονομίες από την άλλη καταβάλουν αδρά ποσά κάθε χρόνο για εισαγωγές αργού πετρελαίου! Πχ. μόνο το 2019 η Ολλανδία πλήρωσε 54,2 δισ., η Ιταλία 35,1 δισ., η Γερμανία 29,4 δισ., η Ισπανία 27,8 δισ. δολ. κοκ. Το 2019 ωστόσο το κόστος του πετρελαίου ήταν 30% χαμηλότερα από τα σημερινά επίπεδα.

Τιμή αργού πετρελαίου

Η ίδια δραματική κατάσταση παρατηρείται και στο φυσικό αέριο. Οι τιμές του στο χρηματιστήριο της Ολλανδίας μπορεί να  έχον αποκλιμακωθεί σε σχέση με τα επίπεδα του Δεκεμβρίου 2021 όταν είχε φτάσει τα 137 ευρώ, παραμένει ωστόσο στη ζώνη των 90 ευρώ! Δηλαδή, πέντε φορές υψηλότερα από τα επίπεδα του 2018 και δέκα φορές υψηλότερα από τα επίπεδα του 2020.

Η τιμή του φυσικού αερίου

Η Ρωσία από την άλλη μπορεί να είδε το ρούβλι να κατακρημνίζεται την Δευτέρα 28 Φεβρουαρίου, χάνοντας το ένα τρίτο της αξίας του – απώλειες που παραμένουν μέχρι και σήμερα, στον ενεργειακό τομέα ωστόσο μάλλον θα περάσει από τη βροχή των κυρώσεων χωρίς να βραχεί.

Αμερικανικό δολάριο / Ρωσικό ρούβλι

Στις 4 Φεβρουαρίου, όταν η Ουκρανία έκανε επίδειξη αδιαλλαξίας, ο ρώσος πρόεδρος Πούτιν με τον κινέζο ομόλογό του Σι υπέγραψαν μια συμφωνία – μαμούθ διάρκειας 30 ετών για την κατασκευή ενός αγωγού που θα διασχίζει την Σιβηρία και θα μεταφέρει στην Κίνα 10 δισ. κυβ. μέτρα αερίου ετησίως. Για να υπάρχει μέτρο σύγκρισης η χωρητικότητα του Nord Stream 2 είναι 5,5 φορές μεγαλύτερη: ανέρχεται σε 55 δισ. κυβ. μέτρα ετησίως.

Ωστόσο οι ευρωπαϊκές κυρώσεις, από κοινού με το «πάγωμα» της λειτουργίας του αγωγού Nord Steam 2 και την επιθετική διείσδυση του ακριβότερου αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) ακυρώνουν τα σενάρια πτώσης της τιμής του φυσικού αερίου το τρίτο τρίμηνο του 2022. Η παραμονή της τιμής του φυσικού αερίου σε υψηλά επίπεδα θα οδηγήσει σε νέα ύψη τον πληθωρισμό, ενώ θα επιβραδύνει τους ρυθμούς μεγέθυνσης της ευρωπαϊκής οικονομίας. Κι αυτό φυσικά δεν αφορά μόνο τις ευρωπαϊκές οικονομίες. 

Ήδη, στις προβλέψεις του ΔΝΤ του Ιανουαρίου οι προοπτικές μεγέθυνσης για το τρέχον έτος σε όλες τις προηγμένες οικονομίες μειώθηκαν: από 4,5% σε 3,9% του ΑΕΠ. Στην ευρωζώνη από 4,3% σε 3,9%, στη Γερμανία από 4,6% σε 3,8%, κοκ. Στο σενάριο βάσης μάλιστα, η τιμή του πετρελαίου κυμαινόταν στα 77 δολ. το βαρέλι! Η υιοθέτηση νέων, αυξημένων τιμών για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο θα αυξήσει περαιτέρω τον πληθωρισμό και θα μειώσει περαιτέρω την οικονομική ανάπτυξη. Η επιδείνωση των προβλέψεων για το 2022 συμβαίνει σε ένα περιβάλλον έντονα καθοδικών τάσεων στην παγκόσμια οικονομία. Στην ευρωζώνη για παράδειγμα η μεγέθυνση από 5,2% το 2021, μειώνεται σε 3,9% το 2022 και σε 2,5% το 2023.

Προοπτικές μεγέθυνσης κατά περιοχή

Βάση εκτίμησης των Capital Economics μια τιμή στο πετρέλαιο από 120 ως 140 δολάρια το βαρέλι, θα αυξήσει τον πληθωρισμό κατά δύο (επιπλέον) ποσοστιαίες μονάδες, ενώ θα οδηγήσει τα επιτόκια ορισμένων χωρών λίγο πριν το 10%! Είναι προφανές ότι σε ένα τόσο ρευστό περιβάλλον τα σχέδια σκλήρυνσης της νομισματικής πολιτικής θα αναθεωρηθούν. Τα μέτρα χαλάρωσης θα παραταθούν. Ειδάλλως, κρατικές και εταιρικές χρεοκοπίες θα λάβαιναν τη μορφή χιονοστιβάδας. Το ερώτημα είναι αν ακόμη κι αυτή η παράταση θα αποδειχθεί ικανή να απορροφήσει τα αλλεπάλληλα σοκ… Για παράδειγμα, η ΕΚΤ άραγε θα συνεχίσει το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων μέχρι το τέλος του 2022, όπως ζήτησε ο πρόεδρος της Τράπεζας της Ελλάδας, Γιάννης Στουρνάρας;

Οι οικονομικές επιπτώσεις της ρωσικής επίθεσης στην Ουκρανία θα γίνουν αισθητές σε όλο τον κόσμο. Άμεσα μάλιστα! Αρκεί μια ματιά στις εξαγωγές της Ουκρανίας, που παραμένει ο σιτοβολώνας πολλών χωρών. Για παράδειγμα από την Ουκρανία εισάγει το 50% του σιταριού που καταναλώνει ο Λίβανος, το 43% η Λιβύη, το 22% η Υεμένη, το 21% το Μπαγκλαντές, κοκ. Η Κίνα, που αποδοκίμασε τις κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας επειδή αντιβαίνουν στο διεθνές δίκαιο, εισάγει το ένα τρίτο του καλαμποκιού που χρησιμοποιεί ως ζωοτροφή από την Ουκρανία. Η εφοδιαστική και διατροφική αλυσίδα έχει ήδη διαρραγεί επειδή το 90% των εξαγωγών της Ουκρανίας διεξάγεται μέσω της Μαύρης θάλασσας. Η κυκλοφορία των πλοίων ωστόσο έχει σχεδόν εκμηδενιστεί…

Κρατικοί προϋπολογισμοί στα …χακί

Το βαρύτερο και πλέον μακροπρόθεσμο πλήγμα ωστόσο θα επέλθει από την στρατιωτικοποίηση των ευρωπαϊκών κρατικών προϋπολογισμών. Μέχρι πρόσφατα, όλες σχεδόν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις απέφευγαν σταθερά να ικανοποιήσουν το αμερικανικό αίτημα για αύξηση του πολεμικού τους προϋπολογισμού στο 2% του ΑΕΠ. Εξαίρεση αποτελεί μόνιμα η Ελλάδα που είναι το καλύτερο …πελατάκι της παγκόσμιας βιομηχανίας πολέμου, με πρόσχημα την τουρκική απειλή.

Η ανακοίνωση ωστόσο του Όλαφ Σολτς ότι η Γερμανία θα διαθέσει 100 δισ. ευρώ για πολεμικές δαπάνες και η ρητή του αναφορά για εκπλήρωση του στόχου του 2% δεν είναι τίποτε άλλο από υπόκλιση της Γερμανίας στις ΗΠΑ και δήλωση συμμόρφωσης αν όχι υποταγής. Η σημασία των 100 δισ. ευρώ που θα καταθέσει το Τέταρτο Ράιχ στην βιομηχανία του πολέμου υπογραμμίζεται καλύτερα αν λάβουμε υπ’ όψη μας ότι το 2022 ο πολεμικός προϋπολογισμός ισούταν «μόλις» με 53 δισ. ευρώ. Ήταν δε αυξημένος σε σχέση με το 2001 (όταν ανερχόταν σε 51,4 δισ. ευρώ) κατά 3,2%. Με την εξαγγελία του Σολτς ωστόσο τετραπλασιάστηκε! Η Γερμανία έτσι, χάρη στην Ουκρανία, κλείνει την παρένθεση που άνοιξε η συντριβή της το 1945 και εξοπλίζεται ξανά!

Ο επανεξοπλισμός της Γερμανίας ωστόσο θα έχει ένα διπλό και αντιφατικό με την πρώτη ματιά αποτέλεσμα. Άμεσα η Γερμανία θα πληροί όλους εκείνους τους όρους για να γίνει μια πολεμική υπερδύναμη και να επεμβαίνει παντού ανά τον κόσμο. Από την άλλη όμως, έχοντας μια οικονομία πληγωμένη (όταν η αμερικανική οικονομία αποδεικνύεται για πολλοστή φορά μονωμένη) και ενεργειακά εξαρτημένη από τις ΗΠΑ (απ’ όπου θα εισάγει όλο και περισσότερο υγροποιημένο φυσικό αέριο) θυσιάζει για πάντα τις ευρύτερες στρατηγικές της φιλοδοξίες! Από την ομιλία του Σολτς στην Γερμανική Βουλή την Κυριακή 27 Μαρτίου, όταν ανήγγειλε την αύξηση του πολεμικού προϋπολογισμού, πέρασε σχετικά απαρατήρητο  ένα άλλο σημείο: η ανακοίνωση κατασκευής δύο νέων τερματικών σταθμών υποδοχής πλοίων μεταφοράς υγροποιημένου αερίου από τις ΗΠΑ! Επομένως, η ενεργειακή εξάρτηση από τις ΗΠΑ θα βαθύνει!

Σχέδια επί σχεδίων που κατέληγαν στην διεκδίκηση από την Ευρώπη ενός ανεξάρτητου ρόλου στο πλαίσιο της νέας γεωπολιτικής ισορροπίας που δημιουργεί η οικονομική συρρίκνωση των ΗΠΑ (έστω με σχετικούς όρους) ενταφιάζονται πλέον κι επισήμως. Η Γερμανία επανεξοπλίζεται στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και με την έγκριση των ΗΠΑ κι έτσι καταδικάζεται σε ρόλο βοηθού και υπεργολάβου της αμερικανοκρατίας, που θα μαζεύει τα ψίχουλα από το ξαναμοίρασμα του κόσμου.

Η Γερμανία αρνούμενη να αναλάβει έναν διαμεσολαβητικό ρόλο στη Ουκρανία, στην κατεύθυνση εξεύρεσης μιας διπλωματικής λύσης, και ταυτιζόμενη με τους εξτρεμιστικούς κύκλους υπονομεύει τις δυνατότητες δημιουργίας ενός πολυ-πολικού κόσμου. Τασσόμενη με τους Αμερικάνους ωστόσο το μόνο που καταφέρνει δεν είναι να ξανατονώσει τον …σάπιο κόσμο εκεί που σάπιζε. Εισάγει την φτώχεια, την ανεργία και την κοινωνική δυστυχία στους λαούς της Ευρώπης…

Ουκρανία και ΝΑΤΟ εμπρηστές της ειρήνης

Γενικά, ο πόλεμος είναι απευκταίος. Κατ’ εξαίρεση ωστόσο υπάρχουν πόλεμοι που επιδιώκουν να αποκαταστήσουν και να ανατρέψουν την αδικία, όπως οι πολεμικές επιχειρήσεις που διεξάγουν οι Παλαιστίνιοι εναντίον του Ισραήλ ή οι δυνάμεις της αντίστασης στο Λίβανο.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Υπάρχουν κι άλλοι πόλεμοι, κρατικοί, που διεξάγονται για να αποτρέψουν μεγαλύτερους κι ενδεχόμενα πιο μοιραίους πολέμους, όπως ο πόλεμος που εξαπέλυσε η Ρωσία στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου 2022. Η επίθεση προετοιμάστηκε από τους ίδιους τους Ουκρανούς και το ΝΑΤΟ!

Η αιτία του πολέμου πρέπει να αναζητηθεί στα επεκτατικά σχέδια του ΝΑΤΟ, όπως βήμα – βήμα υλοποιούνται από το 2014. Ποιος ξεχνάει το πραξικόπημα στην πλατεία Μαϊντάν του Κιέβου, όταν μια (ακόμη) «πορτοκαλί» επανάσταση, χρηματοδοτούμενη και υποκινούμενη από τις ΗΠΑ, κατάφερε τελικά να ανατρέψει τον φιλορώσο, δημοκρατικά εκλεγμένο τότε πρόεδρο Βίκτορ Γιανούκοβιτς;

Το Ουκρανικό μπορεί έκτοτε να έφυγε από την ημερήσια διάταξη των Δυτικών ΜΜΕ, εφ’ όσον ο στόχος επιτεύχθηκε κι ας συμμετείχαν στη νέα κυβέρνηση Ναζί που χρηματοδοτούνταν αδρά από τις ΗΠΑ και την ΕΕ.

Στην Ουκρανία ωστόσο μαινόταν ένας καθημερινός και αιματηρός πόλεμος εναντίον των πολιτοφυλακών στις δύο δημοκρατίες του Ντονμπάς, με πρωταγωνιστή τον ουκρανικό στρατό και τους Ναζί. Ο απολογισμός των νεκρών μέχρι σήμερα φτάνει τους 14.000 νεκρούς.

Όλα αυτά τα χρόνια κορυφαίες στιγμές ελπίδας ήταν οι συμφωνίες ειρήνης του Μινσκ και οι προτάσεις της Μόσχας τον Δεκέμβριο του 2021 για ένα σύγχρονο πλαίσιο εγγυήσεων ασφαλείας. Αμφότερα ήταν ικανά να φέρουν την ειρήνη. Αμφότερα ωστόσο απορρίφθηκαν από τις ΗΠΑ, την ΕΕ και την κυβέρνηση – μαριονέτα του Κιέβου. Φτάσαμε μάλιστα στο σημείο στην πρόσφατη διάσκεψη ασφάλειας του Μονάχου ο ουκρανός πρόεδρος Β. Ζελένσκι όχι μόνο να επιμένει στο δικαίωμά του να ενταχθεί η Ουκρανία στο ΝΑΤΟ, αλλά και να καταθέτει το ενδιαφέρον του να φιλοξενήσει και πυρηνικά όπλα! Τα ύστερα του κόσμου…

Ακόμη και το 2020 η Ουκρανία συμπεριλαμβανόταν στις 6 χώρες που δέχονταν τη μεγαλύτερη στρατιωτική βοήθεια από τις ΗΠΑ

Η αναγνώριση από την Ρωσία των Δημοκρατιών του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ αντί να συνετίσουν Κίεβο και Δυτικούς, τους οδήγησαν να διατάξουν εντατικοποίηση των βομβαρδισμών. Αν ήταν προβλέψιμη κι ως εκ τούτου ζητούμενη η αντίδρασή τους από την Μόσχα ή όχι δεν έχει σημασία. Αυτό που έχει σημασία είναι πώς η εισβολή από τη Ρωσία έγινε μονόδρομος.

Ότι η Ρωσία δεν αποτελεί τον καλύτερο των δυνατών κόσμων στον οποίο θα θέλαμε να ζήσουμε δε χρειάζεται απόδειξη. Όπως απόδειξη δεν χρειαζόταν ούτε ότι και η Σερβία του Μιλόσεβιτς δεν αποτελούσε τον κόσμο των ονείρων μας. Παρόλα αυτά η ελληνική Αριστερά, μέσα από όλες σχεδόν τις εκφάνσεις, δεν έπεσε στην παγίδα των ίσων αποστάσεων της Ευρωπαϊκής Αριστεράς που το μόνο το οποίο την απασχολούσε ήταν το ερώτημα αν θα μπει μπροστά το ΝΑΤΟ ή Μιλόσεβιτς στο σύνθημα «ούτε ΝΑΤΟ ούτε Μιλόσεβιτς». Η Αριστερά στην Ελλάδα κατήγγειλε το ΝΑΤΟ και τους Αμερικανούς, χωρίς να κλείνει τα μάτια της στις σφαγές στη Βοσνία και το Κόσοβο, και δημιούργησε ένα μεγαλειώδες αντιπολεμικό κίνημα. Έτσι πρέπει να κάνει και σήμερα, στρέφοντας τα πυρά της ενάντια στο ΝΑΤΟ, προβάλλοντας το αίτημα της ουδετεροποίησης της Ουκρανίας, ως ένα μικρό, απειροελάχιστο βήμα που συμβάλει ωστόσο στην αποτροπή του πολέμου.

Αναρωτιέμαι τέλος: αν επέλεγε ο Πούτιν για μια ακόμη φορά τη στάση αναμονής, ό,τι είχε κάνει δηλαδή και στα προηγούμενα κύματα διεύρυνσης του ΝΑΤΟ και έδινε μάλιστα το πράσινο φως ακόμη και για τον εξοπλισμό της Ουκρανίας με πυρηνικά, τότε η συμβολή του στην ειρήνη θα ήταν μεγαλύτερη;

Πηγή: εφημερίδα Documento

Αρέσει σε %d bloggers: