Ο κανόνας των θανάτων από μαγκάλια και το παράδοξο της ενεργειακής φτώχειας

Η απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας έφερε πανευρωπαϊκό ρεκόρ στους απλήρωτους λογαριασμούς

Ανήμερα των Χριστουγέννων ένας 37χρονος άνδρας στο Ίλιον απανθρακώθηκε πασχίζοντας να ζεσταθεί με μια ηλεκτρική κουβέρτα. Τα κινητικά προβλήματα που αντιμετώπιζε δεν του επέτρεψαν καν να αντιδράσει όταν ξέσπασε το βραχυκύκλωμα στην παλιά και φθαρμένη πιθανότατα κουβέρτα που χρησιμοποιούσε ως θερμαντικό σώμα…

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Την ίδια μέρα, ανήμερα των Χριστουγέννων, στα Βορίζια του Δήμου Φαιστού της Κρήτης ένας 95χρονος και μια 92χρονη βρέθηκαν νεκροί στο σπίτι τους. Αιτία του θανάτου τους ήταν οι αναθυμιάσεις που εξέπεμπε το μαγκάλι το οποίο είχαν αναμμένο προσπαθώντας να ζεσταθούν, ενώ νεότερες πληροφορίες τονίζουν ότι η γυναίκα πιθανά να πέθανε από το κρύο…
Τα δύο παραπάνω περιστατικά είναι μόνο τα πιο πρόσφατα σε μια μακρά σειρά θανάτων που ως αιτία έχουν την εκτόξευση του κόστους του ηλεκτρικού ρεύματος. Εκτιμήσεις φέρουν το χρόνο που έφυγε να καταγράφτηκε ρεκόρ αστικών πυρκαγιών, που ως άμεση αιτία είχαν κακοσυντηρημένα τζάκια, μαγκάλια, φθαρμένες ηλεκτρικές κουβέρτες κι ό,τι άλλο αυτοσχέδιο μέσο μπορεί να επινοήσει και να χρησιμοποιήσει κάθε άνθρωπος για να ζεσταθεί. Απώτερη αιτία ο τετραπλασιασμός της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος τον μήνα Νοέμβριο, σε σχέση με τους πρώτους μήνες του τρέχοντος έτους, όπως καταγράφεται στον παρακάτω πίνακα.

Ας κρατήσουμε λοιπόν ότι τη χρονιά που έφυγε η οποία χαρακτηρίζεται χρονιά-σταθμός, και πράγματι είναι, για τις αλλαγές στην ενεργειακή αγορά της Ελλάδας έχουμε τα εξής: τετραπλασιασμό της αξίας του ηλεκτρικού ρεύματος, έκρηξη της ενεργειακής φτώχειας και απελευθέρωσή – ιδιωτικοποίηση της αγοράς.
Η άνοδος της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος είναι αποτέλεσμα της αύξησης της τιμής του φυσικού αερίου που με τη σειρά της προέρχεται από την άνοδο της ζήτησης φυσικού αερίου στην Ασία εξ αιτίας της ανόδου της παραγωγής. Επίσης, μεταξύ άλλων, είναι συνάρτηση των πιέσεων που ασκούνται στην Ρωσία, και καταλήγουν να αναβάλλεται συνεχώς η λειτουργία του αγωγού Nord Stream 2. Η εκκίνησή του θα τροφοδοτούσε την αγορά της Ευρώπης με τις αναγκαίες ποσότητες, ρίχνοντας την τιμή του φυσικού αερίου. Ειδικότερα ωστόσο για την Ελλάδα η εκτόξευση της τιμής του ρεύματος οφείλεται στο κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων και την άνοδο της συμμετοχής του φυσικού αερίου στο ενεργειακό μίγμα, το οποίο έχει επιλεγεί ως «καύσιμο γέφυρα» στο δρόμο για την πράσινη μετάβαση.
Με άλλα λόγια, η πράσινη μετάβαση, καθόλα αναγκαία μακροπρόθεσμα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, άμεσα φέρνει ενεργειακή φτώχεια (εδώ κι εδώ περί ενεργειακής φτώχειας)! Κοινώς, την αδυναμία όλο και περισσότερων νοικοκυριών να ανταποκριθούν στο κόστος των λογαριασμών του ρεύματος. Η ενεργειακή φτώχεια ορίζεται ως ο συνδυασμός υψηλών λογαριασμών ρεύματος (σε σημείο να ξεπερνούν το 10% του εισοδήματος), χαμηλών εισοδημάτων (που έγιναν ακόμη χαμηλότερα με την άνοδο του πληθωρισμού το 2021) και συσκευών χαμηλής ενεργειακής κλάσης. Στην Ελλάδα του 2021 και οι τρεις αυτές αιτίες έχουν δημιουργήσει ένα μίγμα που εκρήγνυται καθημερινά σε βάρος των πιο ανυπεράσπιστων πολιτών και όχι μόνο. Σε θύματα της ενεργειακής φτώχειας μετατρέπονται ακόμη και νοικοκυριά στα οποία εργάζονται ακόμη και τα δύο μέλη και αμείβονται μάλιστα με μισθούς υψηλότερους του βασικού.
Οι επιδόσεις της Ελλάδας είναι δραματικές βάσει και των δύο μέτρων που χρησιμοποιούνται για να μετρηθεί η ενεργειακή φτώχεια. Το πρώτο μέτρο είναι οι απλήρωτοι λογαριασμοί. Και η Ελλάδα το 2020 βάσει στοιχείων της Eurostat είχε το πανευρωπαϊκό ρεκόρ με το 27,9% των νοικοκυριών να έχουν απλήρωτους λογαριασμούς, ενώ ακολουθούν: Σερβία 26,7%, Τουρκία 22,8% και Βουλγαρία 22,2%. Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης στη Γερμανία απλήρωτους λογαριασμούς έχει το 3,2% των νοικοκυριών, στη Γαλλία το 5,4%, κοκ.


Απλήρωτοι λογαριασμοί ηλεκτρικής ενέργειας

Το δεύτερο μέτρο που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της ενεργειακής φτώχειας είναι η αδυναμία των νοικοκυριών να διατηρήσουν τα σπίτια τους επαρκώς ζεστά. Κι εδώ η Ελλάδα μπορεί να μην κατέχει το θλιβερό αρνητικό ρεκόρ που διατηρεί στους απλήρωτους λογαριασμούς, έχει όμως μια από τις χειρότερες επιδόσεις, με το 16,7% των νοικοκυριών να δηλώνει ότι αδυνατεί να το διατηρήσει επαρκώς ζεστό. Στην ευρωζώνη – 19 το αντίστοιχο ποσοστό είναι μόλις 8,8%, ενώ στην ΕΕ27 είναι 8,2%. Για να καταλάβουμε ότι η αδυναμία διατήρησης του σπιτιού ζεστό δεν είναι συνάρτηση του κρύου αλλά του ύψους μισθών και ημερομισθίων κι ευρύτερα της ευημερίας, αρκεί να αναφέρουμε ότι στη Νορβηγία το αντίστοιχο ποσοστό είναι 0,8%, ενώ στην Ελβετία μόλις 0,2%.


Αδυναμία διατήρησης του σπιτιού επαρκώς ζεστό

Τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα απ’ όσο εικονίζονται στους παραπάνω πίνακες για δύο λόγους. Αρχικά επειδή το κριτήριο «διατήρησης του σπιτιού επαρκώς ζεστό» είναι πολύ …βόρειο και δεν περιλαμβάνει τις συνθήκες καύσωνα που αντιμετωπίζει όλος ευρωπαϊκός Νότος όταν από τον Ιούνιο ακόμη δεν μπορείς να δουλέψεις χωρίς κλιματιστικό. Η «καλοκαιρινή» ενεργειακή φτώχεια ωστόσο δεν περιλαμβάνεται στα κριτήρια, μιας και λείπει ένα κριτήριο για τη διατήρηση του σπιτιού επαρκώς δροσερό, τους καλοκαιρινούς μήνες. Επιπλέον, τα παραπάνω δεδομένα αφορούν το 2020. Στην Ελλάδα ωστόσο το 2021 είχαμε την πλήρη εφαρμογή του target model και την λειτουργία του χρηματιστηρίου ενέργειας που απογείωσε τις τιμές. Τα …καλύτερα επομένως της ιδιωτικοποίησης της αγοράς ενέργειας είναι μπροστά μας. Κι όσο για τις επιδοτήσεις που ανακοίνωσε η κυβέρνηση για να γλυκάνει το χάπι της ιδιωτικοποίησης, πολύ γρήγορα θα αποδειχθούν σταγόνα στον ωκεανό της (χρηματιστηριακής) ενεργειακής κερδοσκοπίας.
Η έξαρση της ενεργειακής φτώχειας δημιουργεί μάλιστα ένα παράδοξο που καταλήγει στην ντε φάκτο και από τα κάτω ακύρωση της ενεργειακής μετάβασης, για την οποία υποτίθεται γίνεται η αλλαγή του ενεργειακού μίγματος. Τα περιστατικά αστικών πυρκαγιών που έρχονται συνεχώς στο φως δείχνουν ότι οι φτωχότεροι εγκαταλείπουν συστήματα θέρμανσης με χαμηλό αποτύπωμα άνθρακα και άλλων επικίνδυνων αερίων εξ αιτίας του κόστους και, για λόγους οικονομίας, καταφεύγουν στα πιο πρωτόγονα, σχεδόν προκαπιταλιστικά μέσα θέρμανσης, όπως τα μαγκάλια… Το αποτέλεσμα ωστόσο δεν είναι μόνο ο θάνατος δεκάδων φτωχών ανθρώπων και τα βαριά αναπνευστικά προβλήματα που δημιουργεί μακροπρόθεσμα η καύση βιομάζας και άλλων υλικών όπως παλιά έπιπλα από χωματερές. Το αποτέλεσμα επίσης είναι η επιβάρυνση της ατμόσφαιρας και η επιτάχυνση της κλιματικής αλλαγής! Φτάνουμε έτσι, έστω σε ορισμένες ακραίες περιστάσεις, όπως η τρέχουσα που διανύουμε, και τα μέτρα αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης (όπως η χρήση του φυσικού αερίου) στρέφονται απέναντι στους ίδιους τους στόχους τους οποίους υποτίθεται ότι υπηρετούν: την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Το ίδιο συμπέρασμα υπαγορεύουν και οι όροι υπό τους οποίους υλοποιούνται άλλα μέτρα που ανακοινώνονται όπως τα προγράμματα εξοικονομώ, με στόχο την ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών. Ανεβάζοντας συνεχώς τον πήχη των κατασκευαστικών παρεμβάσεων για να κριθούν οι αναβαθμίσεις επιλέξιμες και χρηματοδοτήσιμες το αποτέλεσμα για μια ακόμη φορά είναι πολύ συχνά να αποκλείονται εκείνα ακριβώς τα κτίρια που έπρεπε να έχουν προτεραιότητα.
Τέλος, ενδεικτικό στοιχείο της προχειρότητας με τη οποία αντιμετωπίζεται η πράσινη μετάβαση είναι οι αντικρουόμενες αποφάσεις γύρω από την απολιγνιτοποίηση. Η πρόσφατη απόφαση του υπουργού Ενέργειας με ημερομηνία 27 Δεκεμβρίου 2021, όπως αναρτήθηκε στην Διαύγεια, με την οποία δίνονται επιπλέον ώρες λειτουργίας κάποιων λιγνιτικών μονάδων της ΔΕΗ, καθ’ υπέρβαση του χρονοδιαγράμματος απόσυρσής τους, αποκαλύπτει αποφάσεις που λήφθηκαν στο πόδι, χωρίς να ερωτηθούν όσοι γνωρίζουν, χωρίς να είναι εγγυημένη η ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, μόνο και μόνο προς εξυπηρέτηση γνωστών συμφερόντων γύρω από το φυσικό αέριο κι όχι μόνο. Η ανακοίνωση δε που εξέδωσε στη συνέχεια η ΔΕΗ, είναι θέμα χρόνου να διαψευστεί.
Εν κατακλείδι, οι θάνατοι από τις αναθυμιάσεις στα μαγκάλια, που τείνουν να μετατραπούν σε κανόνα, δεν οφείλονται στις χαμηλές θερμοκρασίες. Οφείλονται στην ιδιωτικοποίηση της αγοράς ενέργειας και την πράσινη μετάβαση που όπως συντελείται, με όρους κερδοσκοπικούς, μετατρέπει το ηλεκτρικό ρεύμα σε αγαθό πολυτελείας.

Ελληνικό χρηματιστήριο: Η αγορά της ταπεινοφροσύνης και της ενσυναίσθησης!

Οφείλουμε μια βαθιά …υπόκλιση στο ελληνικό χρηματιστήριο! Για να γίνει κατανοητός ο λόγος του …σεβασμού που όλοι μας ανεξαιρέτως πρέπει να θρέφουμε στο χρηματιστήριο ας ρίξουμε μια ματιά στο κλείσιμο των διεθνών αγορών την τελευταία ημέρα του χρόνου που έφυγε.

Tου Λεωνίδα Βατικιώτη

Το 2021 έκλεισε ξανά με κέρδη, για τρίτη μάλιστα συνεχόμενη χρονιά! Ο παγκόσμιος δείκτης FTSE συγκεκριμένα κατέγραψε κέρδη ύψους 16,7%, όταν το 2020 είχε σημειώσει αποδόσεις ύψους 14,1% και το 2019 πολύ υψηλότερα κέρδη, της τάξης του 24%!

Στις ΗΠΑ μάλιστα καταγράφηκαν κέρδη ρεκόρ της τάξης του 45% που δεν είχαν παρατηρηθεί ποτέ ξανά από το 2008. Το άρμα της υψηλής κερδοφορίας στα αμερικανικά χρηματιστήρια το έσυραν αυτή τη φορά οι μετοχές της «παλιάς» οικονομίας, με τον δείκτη των ενεργειακών εταιρειών όπου πρωτοστατούν οι πετρελαϊκές να αυξάνεται κατά 50% και να λύνεται έτσι το …ερώτημα που απασχολούσε όλον τον πλανήτη, ποιος κερδίζει από την αύξηση των τιμών στα ενεργειακά προϊόντα. Και οι εταιρείες υψηλής τεχνολογίας βέβαια δεν τα πήγαν κι άσχημα με την Microsoft για παράδειγμα, που η χρηματιστηριακή της αξίας φτάνει το εκπληκτικό ποσό των 2,5 τρισ. δολ. (ή 13 φορές το ελληνικό ΑΕΠ), να βλέπει την τιμή της μετοχής της το 2021 να αυξάνεται κατά 51%. Βέβαια, η εταιρεία του Μπιλ Γκέιτς δεν είναι αντιπροσωπευτική περίπτωση επειδή η …ανακοίνωσή της πως θα επενδύσει στην Ελλάδα απογείωσε την μετοχή της, όπως όλοι οι επενδυτές στις ανεπτυγμένες αγορές και οι αναγνώστες των οικονομικών ειδήσεων γνωρίζουν καλά. Καθόλου τυχαίο δεν είναι ότι η μετοχή της Apple, που ουδέποτε ανακοίνωσε επενδύσεις στην Ελλάδα χάνοντας έτσι για το 2021 την ευκαιρία μιας …θεαματικής αύξησης της τιμής της μετοχής της, κέρδισε μόνο 31%. Οι λάθος αποφάσεις πληρώνονται…

Τα ανοδικά σερί των διεθνών χρηματιστηρίων δεν θα ήταν άξια σχολιασμού αν δεν είχαν συμβεί σε μια συγκυρία πρωτοφανή, τόσο ιστορικά όσο και οικονομικά, που η μια κακή είδηση διαδεχόταν την άλλη. Ας ξεχωρίσουμε τον θάνατο μέχρι σήμερα 5,5 εκ. ανθρώπων από τον κορονοϊό (που ισοδυναμεί με την εξαφάνιση μιας χώρας όπως η Νορβηγία ή το Κονγκό που η κάθε μια τους έχει ισάριθμο πληθυσμό), την πρωτοφανή παγκόσμια ύφεση του 2020, την εκτόξευση της ανεργίας και του πληθωρισμού για πρώτη φορά μετά από δύο δεκαετίες, την διάρρηξη των αλυσίδων εφοδιασμού και αξίας, τον τετραπλασιασμό των τιμών του φυσικού αερίου στην ολλανδική αγορά, τα σύννεφα πολέμου στα σύνορα της πάντα …φιλήσυχης και ειρηνικής Ουκρανίας με τη Ρωσία, την εκτόξευση των τιμών των βασικών προϊόντων (καφές κατά 76%, ξυλεία κατά 59%, κοκ.) που προοιωνίζεται ευρύτερο κύμα ανατιμήσεων σε όλον τον κόσμο, κοκ.

Ενώ λοιπόν στον κόσμο της αδυσώπητης αναζήτησης της κερδοφορίας και του στυγνού ανταγωνισμού που κατισχύει κάθε ανθρώπινου πόνου και δυστυχίας οι τιμές των μετοχών καταρρίπτουν το ένα ρεκόρ μετά το άλλο, στην …πτωχή πλην όμως τίμια Ελλάδα, το χρηματιστήριο ναι μεν κατέγραψε κέρδη το 2021, με την τιμή του γενικού δείκτη να αυξάνεται κατά 10,4% φτάνοντας στις 893 μονάδες την τελευταία εργάσιμη του έτους, υπολείπεται ωστόσο ακόμη και των προ διετίας επιπέδων. Του κλεισίματος συγκεκριμένα στις 31 Δεκεμβρίου του 2019 όταν ο γενικός δείκτης είχε κλείσει στις 917 μονάδες.

Δύο χρόνια έτσι το μόνο που έχει καταφέρει το ελληνικό χρηματιστήριο είναι να κλωθογυρνάει γύρω από τις 900 μονάδες. Και το χρηματιστήριο ως γνωστό είναι ο πιο ασφαλής κριτής της οικονομικής πολιτικής και ευαίσθητος σεισμογράφος της πραγματικής οικονομίας· μάλιστα της αφρόκρεμάς της, δηλαδή της ελίτ των ελληνικών επιχειρήσεων. Το αβίαστο συμπέρασμα είναι πως ακόμη και οι ολιγάρχες δεν έχουν ακόμη πειστεί για τις διαβεβαιώσεις τόσων και τόσων αξιωματούχων του οικονομικού επιτελείου που εξαγγέλλουν την …εκτόξευση της ελληνικής οικονομίας με επενδύσεις μεγάλης αξίας. Κι ας μη χάνουν ευκαιρία κορυφαίοι υπουργοί να το διαβεβαιώνουν…

Η αναδρομή στην προηγούμενη διετία δεν θα ήταν τόσο απαισιόδοξη αν οι προοπτικές για το 2022 δεν ήταν εξ ορισμού ζοφερές. Με άλλα λόγια αν δεν ήξεραν όλοι ότι τα καλύτερα είναι πίσω. Η άνοδος των επιτοκίων σε ΗΠΑ αρχικά και Ευρωζώνη στη συνέχεια που αργά ή γρήγορα θα κλονίσει τα ελληνικά δημόσια οικονομικά, η συνέχιση των πληθωριστικών πιέσεων και η αύξηση του κόστους της ενέργειας θα διαμορφώσουν ένα αρνητικό οικονομικό περιβάλλον, πολύ ισχυρότερο των προσδοκιών για αύξηση του ΑΕΠ κατά 4,5% και την εισροή των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης. Είναι γνωστό άλλωστε πως τα κονδύλια του έχουν ήδη μοιραστεί μεταξύ μονοψήφιου αριθμού ολιγαρχών. Ο λογαριασμός βέβαια θα γίνει σε 51 εβδομάδες.

Μέχρι τότε εμείς δεν έχουμε παρά να εκφράσουμε τον απέραντο …σεβασμό μας για το ελληνικό χρηματιστήριο που σε μια επίδειξη ευθύνης και ενσυναίσθησης επιλέγει να ταυτιστεί με τους κατατρεγμένους που είδαν μέσω πανδημίας τους μισθούς τους να μειώνονται. Κι ας πικραίνεται η κυβέρνηση που οφείλει να αποδεχθεί πώς δεν ευημερούν ούτε καν οι αριθμοί!

Γιατί η επιτυχία της ΔΕΗ είναι κόλαφος για την οικονομία και την κοινωνία

Με τυμπανοκρουσίες έγινε δεκτή η υπερπροσφορά κεφαλαίων για την κάλυψη της Αύξησης Μετοχικού Κεφαλαίου της ΔΕΗ. Η, ακόμη και σήμερα, μεγαλύτερη επιχείρηση ηλεκτρισμού στην Ελλάδα διαθέτοντας το 17% των μετοχών της συγκέντρωσε σε χρόνο ρεκόρ 1,35 δισ. ευρώ, όταν η διοίκησή της με την αρχική της ανακοίνωση είχε δηλώσει ότι αναζητά «μόνον» 750 εκ. ευρώ.

Tου Λεωνίδα Βατικιώτη

Ωστόσο, το «επίτευγμα» της ΔΕΗ συντελέστηκε σε βάρος όχι μόνο της κοινωνίας, αλλά και της ευρύτερης οικονομίας. Οι θριαμβολογίες για τον «άθλο» της ΔΕΗ συνοδεύονταν σταθερά από μια υπόμνηση: το …μεγάλο άλμα προς τα μπρος που πραγματοποίησε από το 2019, όταν στον ισολογισμό της εμφάνισε ζημιές 1,68 δισ. ευρώ, μέχρι σήμερα που υποτίθεται ότι μετατράπηκε στην …εκλεκτή των αγορών. Η μεταμόρφωση της ΔΕΗ στηρίχθηκε σε τρεις παράγοντες: την αύξηση των τιμολογίων και την μείωση του κονδυλίου μισθοδοσίας και των επενδύσεων.

Τον Αύγουστο του 2019, εν μέσω απειλητικών δηλώσεων του τότε υπουργού Ενέργειας, Κ. Χατζηδάκη για επαπειλούμενη χρεοκοπία της ΔΕΗ που απλώς προετοίμαζαν το κλίμα, ανακοινώθηκαν αυξήσεις διψήφιου ποσοστού! Για κατανάλωση έως 2.000 κιλοβατώρες 16,9%, πάνω από 2.000 κιλοβατώρες 16,4% και στο νυχτερινό ρεύμα 19,5%! Επίσης, μείωση της έκπτωσης συνέπειας από 10% στο 5%, κ.α. Παράλληλα, αυξήθηκε και ο ΦΠΑ από το 6% στο 13%, αυξάνοντας σημαντικά το πληρωτέο ποσό στους λογαριασμούς. Κατά συνέπεια, τα κέρδη στον ισολογισμό της ΔΕΗ ισούνται με τη λεηλασία των λαϊκών εισοδημάτων που χρηματοδότησαν την κερδοφορία της. Ας μην επαίρεται η διοίκησή της γι’ αυτό το επίτευγμα, δεν απαιτούσε και τόσο προηγμένες τεχνικές διοίκησης επιχειρήσεων για να το καταφέρει…

Την δική της συμβολή στην επίτευξη κερδοφορίας της ΔΕΗ είχε και η μείωση του κονδυλίου μισθοδοσίας, που ομολογουμένως προήλθε από συνταξιοδοτήσεις, ισοδυναμεί ωστόσο με συρρίκνωση και γήρανση της εταιρείας. Βάσει των οικονομικών καταστάσεων της (εδώ για το 2019 κι εδώ για το 2020), η δαπάνη μισθοδοσίας μειώθηκε κατά 49,1 εκ. ευρώ το 2019 (από 866 εκ. το 2018 σε 817 το 2019), ενώ το 2020 μειώθηκε κατά 82,2 εκ. ευρώ (σε 734,8 εκ. ευρώ). Κατά συνέπεια, η σκοτεινή πλευρά της επιτυχίας της ΔΕΗ είναι οι ουρές της ταλαιπωρίας στα καταστήματα της και η απώλεια πολύτιμου χρόνου χιλιάδων εργαζομένων και συνταξιούχων – καταναλωτών, που μάταια προσπαθούν να εξυπηρετηθούν.

Εξ ίσου σοβαρά συνέβαλε και η μείωση των επενδύσεων. Το 2020 οι επενδύσεις της εταιρείας διαμορφώθηκαν σε 376,5 εκ. ευρώ, από 646,6 εκ. το 2019 και 746,7 εκ. ευρώ το 2018. Μέσα σε δύο χρόνια οι επενδύσεις μειώθηκαν κατά 50%! Κι εύκολα συμπεραίνουμε ότι μια τέτοια επενδυτική απόσυρση της ΔΕΗ έχει πολλαπλές αρνητικές επιπτώσεις και κυρίως αλυσιδωτές: από την απασχόληση μέχρι την ενεργειακή μας ασφάλεια. Παρόλα αυτά παραμένει εκτός συζήτησης, ακόμη και σχολιασμού, την ίδια ώρα που επιχειρείται να χρυσωθεί το χάπι του ξεπουλήματος της εταιρείας, με το επιχείρημα ότι οι νέοι επενδυτές έρχονται για να κάνουν επενδύσεις, κρύβοντας ότι οι επενδυτές ήρθαν κι αυτοί για να οικειοποιηθούν το πελατολόγιο και τα σίγουρα έσοδα της ΔΕΗ.

Και οι τρεις παραπάνω αιτίες αποτελούν ίσως το πιο χαρακτηριστικότερο παράδειγμα για τον τρόπο που η εμπορευματοποίηση γενικότερα, και η χρηματιστικοποίηση ειδικότερα, της ενέργειας στρέφονται εναντίον της κοινωνίας που πληρώνει περισσότερα λεφτά, για χειρότερη εξυπηρέτηση κι ενώ η ενεργειακή κάλυψη τίθεται μακροπρόθεσμα σε αμφιβολία.

Το παράδειγμα της επιτυχίας της ιδιωτικοποίησης της ΔΕΗ θαμπώνει ακόμη περισσότερο αν λάβουμε υπ’ όψη μας ότι η ΔΕΗ γίνεται πόλος έλξης των διεθνών κερδοσκόπων, ενώ μειώνεται σταθερά το πελατολόγιο της: από 82% το 2018, σε 76% το 2019, 69% στο τέλος του 2020 και 63% σήμερα. Επομένως, ζητούμενο εκ μέρους όχι μόνο της διεθνούς ολιγαρχίας του χρήματος, αλλά επίσης της κυβέρνησης και της διοίκησης της εταιρείας, δεν είναι μια ΔΕΗ που θα εξασφαλίζει κέρδη από την εξυπηρέτηση των καταναλωτών και την παροχή φθηνής ενέργειας στις ποσότητες που απαιτούνται, αλλά η επίτευξη κερδών. Κι ας είναι σε βάρος των θέσεων εργασίας, της ενεργειακής επάρκειας και του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών.

Η ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ αποτελεί προπομπό χειρότερων εξελίξεων σε όλα τα παραπάνω μέτωπα (τιμές, θέσεις εργασία, επενδύσεις) για έναν λόγο επιπλέον, που δεν αφορά αποκλειστικά και μόνο την ΔΕΗ: Λόγω των δραματικών αλλαγών στην αγορά ενέργειας που επέφερε η ιδιωτικοποίησή της (με την ενορχήστρωση της ΕΕ) κι η οποία κάλλιστα μπορεί να χαρακτηριστεί ως η πιο αποτυχημένη ιδιωτικοποίηση όλων των εποχών, ξεπερνώντας ακόμη κι εκείνη των τρένων στην Αγγλία! Αποτέλεσμα αυτής της αποτυχημένης, κακοσχεδιασμένης και κοντόθωρης ιδιωτικοποίησης της αγοράς ενέργειας είναι η εκτόξευση των τιμών στην ενέργεια σε όλη την ΕΕ, σε τέτοιο βαθμό ώστε όλοι να προβλέπουν πώς φέτος η ενεργειακή φτώχεια θα φτάσει στα ύψη.

Το ρεκόρ δε της Ελλάδας, όπως φαίνεται στον συνημμένο πίνακα, που έχει από τα χαμηλότερα μεροκάματα στην Ευρώπη αλλά πληρώνει σταθερά το ακριβότερο ρεύμα, θα οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη επιθετικότητα τα αρπακτικά που λυμαίνονται την αγορά ρεύματος, μιας και θα επιχειρήσουν να περάσουν όλες τις ζημιές τους στους καταναλωτές. Καθόλου τυχαία, όλες οι αλλαγές των τελευταίων χρόνων στο όνομα της απελευθέρωσης αν κάτι απελευθερώνουν είναι τη δυνατότητα των ιδιωτών να εκμεταλλεύονται τους καταναλωτές, μεταφέροντας τους τις ζημιές από τον χρηματιστηριακό τζόγο.

Απέναντι σε αυτή τη ζοφερή προοπτική η λύση είναι επαναφορά σε ένα πλήρως καθετοποιημένο κρατικό μονοπώλιο της ΔΕΗ, με επανένωση ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΔΗΕ, κ.λπ. που θα λειτουργεί υπό κοινωνικό έλεγχο και πλήρη διαφάνεια!

ΔΕΗ και ΔΕΔΔΗΕ στο έλεος της διεθνούς κερδοσκοπίας

Η Macquarie πρότυπο αφαίμαξης και υπερχρέωσης μονοπωλιακών επιχειρήσεων ανά τον κόσμο

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Τόσο η πώληση του 49% του ΔΕΔΔΗΕ όσο και η απώλεια του ελέγχου του δημοσίου στη ΔΕΗ μέσω Αύξησης Μετοχικού Κεφαλαίου ισοδυναμούν με πολλά περισσότερα πράγματα από μια απλή ιδιωτικοποίηση. Και οι δύο εξελίξεις από κοινού εισάγουν τον κλάδο της ελληνικής ενέργειας στην πρώτη θέση της διεθνούς άγριας κερδοσκοπίας, παραδίδοντας εκατομμύρια καταναλωτές αλλά και το οικονομικό μέλλον της χώρας στο έλεος κεφαλαίων που δρουν για έναν και μόνο σκοπό: το μεγάλο κέρδος! Η άλλη όψη της πώλησης ΔΕΗ και ΔΕΔΔΗΕ είναι τιμολόγια στα ύψη και επενδύσεις στα Τάρταρα.

Η απόφαση Αύξησης του Μετοχικού Κεφαλαίου (ΑΜΚ) της ΔΕΗ κατά 750 εκ. ευρώ που θα πραγματοποιηθεί με ιδιωτική τοποθέτηση εκτός Ελλάδας και αποκλεισμό του δικαιώματος προτίμησης για τους σημερινούς μετόχους, ισοδυναμώντας έτσι με ιδιωτικοποίηση (η πρώτη μάλιστα ιδιωτικοποίηση που δεν θα φέρει ούτε 1 ευρώ στα κρατικά ταμεία!), δικαιολογήθηκε στο όνομα της υλοποίησης του επενδυτικού της προγράμματος.

Την τελευταία διετία οι συνθήκες δανεισμού στην αγορά, λόγω των αρνητικών επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, είναι τόσο ευνοϊκές που τέτοια πλημμυρίδα ρευστού, υπό την μορφή πιστωτικού χρήματος, δεν πρόκειται να υπάρξει ποτέ άλλοτε. Επιπλέον, επενδυτικά σχέδια σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας χρηματοδοτούνται αδρά από πλήθος πηγών, που ξεκινούν από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και φτάνουν μέχρι τα πράσινα ομόλογα που εκδίδονται μαζικά στην αγορά, σε βαθμό να έχει δημιουργηθεί φούσκα. Γιατί άραγε η ΔΕΗ δεν προσέφυγε σε αυτές τις πηγές που θα αξιοποιούσε κι οποιαδήποτε ιδιωτική εταιρεία του κλάδου για εύρεση κεφαλαίων;

Επιτόκια ευρώ

Γιατί επίσης δεν αξιοποιεί τα κέρδη της; Το πρώτο εξάμηνο του 2021 τα καθαρά κέρδη έφτασαν τα 27 εκ. ευρώ και τα προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων κέρδη (EBITDA) έφτασαν τα 434 εκ. Κερδοφόρα επίσης ήταν και η χρήση του 2020, με τα καθαρά να φτάνουν τα 35 εκ. ευρώ και τα EBITDA τα 820 εκ.

Η ιδιωτικοποίηση δικαιολογήθηκε επίσης, στο όνομα της «επέκτασής της ΔΕΗ σε γειτονικές αγορές στη Νοτιοανατολική Ευρώπη προκειμένου να επωφεληθεί από ευκαιρίες ανάπτυξης στην περιοχή». Η πώλησή της ΔΕΗ σε διεθνή κερδοσκοπικά ταμεία με στόχο τη διείσδυση της στις αγορές ενέργειας της Αλβανίας ή της Βόρειας Μακεδονίας μετατρέπει όλον τον κόσμο και την περιοχή μας σε καζίνο. Αν ήθελε η ΔΕΗ να μεταφέρει την τεχνογνωσία της στην ενεργειακή εταιρεία μιας γειτονικής χώρας για να αυξήσει την παραγωγή της ή να μειώσει τα κόστη της θα ήταν μια κίνηση αμοιβαία επωφελής. Το να πουλάει μετοχές της η ΔΕΗ σε ένα κεφάλαιο του Λουξεμβούργου για να αποκτήσει μετοχές σε μια εταιρεία της Β. Μακεδονίας αν κάπου παραπέμπει είναι σε αρπαχτές και γενικευμένη χρηματιστικοποίηση ενός κοινωνικού αγαθού όπως είναι η ενέργεια. Όσο για το δέλεαρ της ανόδου της τιμής της μετοχής της ΔΕΗ μέσω τέτοιων αγοραπωλησιών αφορά αποκλειστικά και μόνο τους αλογομούρηδες του χρηματιστηρίου, που κι αυτοί μάλιστα βγήκαν χαμένοι από τα παιχνίδια που έστησε η διοίκηση της ΔΕΗ με τους κυβερνητικούς γύρω από την ΔΕΗ.

Αρκεί μια ματιά στην τιμή της μετοχής που σε μία εβδομάδα μειώθηκε κατά 20%, από 10 ευρώ σε 8! Αποτέλεσμα της κατρακύλας της χρηματιστηριακής τιμής της ΔΕΗ ήταν και μια ανάλογη συρρίκνωση της κεφαλαιοποίησής της, κατά 20%!

Τιμή μετοχής ΔΕΗ

Αν η αντίδραση της αγοράς, την οποία εξυμνεί η κυβέρνηση, αποτελούσε κριτήριο για τις αποφάσεις της τότε έπρεπε να συμπεράνει ότι η αγορά απορρίπτει την ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ. Ακόμη κι αν απαλείψουμε από την πορεία της μετοχής την επίδραση που προκάλεσε η εσωτερική πληροφόρηση, πιθανά αυτό το συμπέρασμα να μην απέχει από την πραγματικότητα. Περνώντας η ΔΕΗ σε διεθνείς κολοσσούς όλο και συχνότερα θα γίνεται όργανο στα δικά τους χρηματιστηριακά παιχνίδια, στερώντας την εγχώρια μαφία του «έξυπνου χρήματος» από μια ασφαλή πηγή κερδών.

Σε ό,τι αφορά καθησυχαστικές δηλώσεις ότι «το ελληνικό δημόσιο θα παραμείνει βασικός ρυθμιστής στη λήψη στρατηγικών αποφάσεων με δικαιώματα καταστατικής μειοψηφίας – τη λεγόμενη ‘χρυσή μετοχή’» στερούνται ουσίας. Ο ρόλος του δημοσίου θα είχε περιεχόμενο αν το κράτος μέσω της ΔΕΗ μπορούσε να επιβάλει δράσεις προς όφελος των καταναλωτών. Μέχρι στιγμής όμως κάνει ακριβώς το αντίθετο. Η ενσωμάτωση, για παράδειγμα, στις 5 Αυγούστου και από την ΔΕΗ της ρήτρας χονδρεμπορικής τιμής που συνδέει την τιμή της κιλοβατώρας με την προημερήσια αγορά του χρηματιστηρίου ενέργειας κι αποχαιρετά την σταθερή τιμή της κιλοβατώρας ήταν μια απόφαση προς όφελος των ιδιωτών παρόχων. Μέχρι τις 4 Αυγούστου υπήρχε ένας πολύ σοβαρός λόγος για να απορρίψει ο κάθε καταναλωτής τις προσφορές των ιδιωτών: η εκ των προτέρων γνωστή τιμή της κιλοβατώρας. Η συμπόρευση της ΔΕΗ με τις επιλογές των ιδιωτών δείχνει ότι το δημόσιο ακόμη κι εκεί που μπορεί δεν παρεμβαίνει ώστε να ρυθμίσει την αγορά προς όφελος των καταναλωτών, αλλά αναπαράγει τις πρακτικές τους εξαλείφοντας δυνατότητες που δημιουργούσε ο ανταγωνισμός. Κατά συνέπεια, ακόμη κι αυτά τα δικαιώματα που παρέχει η καταστατική μειοψηφία δεν πρόκειται να χρησιμοποιηθούν προς όφελος του καταναλωτή, γιατί αν κάτι ενδιαφέρει την κυβέρνηση δεν είναι η εξασφάλιση φθηνής ενέργειας για τον λαό, αλλά υψηλών αποδόσεων κεφαλαίων για τους διεθνείς επενδυτές…

Ωστόσο, η ΔΕΗ πράγματι τον τελευταίο χρόνο έχει επιστρατεύσει ένα μωσαϊκό παρεμβάσεων ώστε από τις συνεχείς ανατιμήσεις μόνο ένα μέρος τους να φτάσει στα τιμολόγια. Αν η πλειοψηφία των μετόχων είναι ιδιώτες, πώς θα ψηφίζονται μέτρα τα οποία θα περιορίζουν την κερδοφορία της εταιρείας και θα μειώνουν την απόδοση των κεφαλαίων που αποτελεί το κριτήριο με το οποίο λαμβάνεται κάθε απόφαση…

Η σημασία που έχει ακόμη και σήμερα η κερδοφορία υπό οποιοδήποτε κόστος φάνηκε πεντακάθαρα στην πώληση από την ΔΕΗ του 49% του ΔΕΔΔΗΕ. Καμιά από τις τέσσερις δεσμευτικές προσφορές που κατατέθηκαν (KKR με έδρα τις ΗΠΑ, CVC Capital Partners με έδρα το Λουξεμβούργο, First Sentier ιαπωνικής ιδιοκτησίας και ο όμιλος Macquarie από την Αυστραλία που τελικά αναδείχτηκε σε πλειοδότη) δεν προερχόταν από ενεργειακή εταιρεία που ειδικεύεται στα δίκτυα. Άσχετο, αλλά ο ΔΕΔΔΗΕ, ως Διαχειριστής του Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας, έχει υπό την κατοχή του καλώδια μήκους 240.000 χιλιομέτρων και σχεδόν 8 εκατομμύρια πελάτες. Οι πελάτες του δε έχουν ένα χαρακτηριστικό που θα το ζήλευαν χιλιάδες εταιρείες οι οποίες θέλοντας και (κυρίως) μη λειτουργούν σε καθεστώς ανταγωνισμού: δεν διαθέτουν καμία άλλη επιλογή καθώς το δίκτυο ηλεκτρισμού είναι φυσικό μονοπώλιο. Έτσι, ο κάθε πολίτης ή επιχείρηση της χώρας υποχρεούται να είναι πελάτης του ΔΕΔΔΗΕ.

Η κυβέρνηση θεώρησε μεγάλη επιτυχία την πώληση του ΔΕΔΔΗΕ στο αυστραλιανό κεφάλαιο Macquarie. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια απόφαση που στρέφεται ενάντια όχι μόνο στην ευημερία της κοινωνίας, αλλά ακόμη και στην ποιότητα των υποδομών πάνω στις οποίες στηρίζεται η αναπαραγωγή του ελληνικού καπιταλισμού. Η ιδιωτικοποίηση θα αποδειχθεί καταστροφική όχι απλώς και μόνον επειδή τον έλεγχο του ΔΕΔΔΗΕ μετά τις 19 Οκτωβρίου θα έχει πλέον ένας ιδιώτης, αλλά επειδή θα τον αποκτήσει η Macquarie, μέσω της πρωτοεμφανιζόμενης θυγατρικής της, Spear WTE Investments  Sarl, που ανήκει στον όμιλο MIRA (Macquarie Infrastructure and Real Assets Group)! Ο συγκεκριμένος πολυεθνικός όμιλος που ιδρύθηκε το 1969 στην Αυστραλία και πήρε την πρώτη του άδεια άσκησης τραπεζικών εργασιών το 1985 δεν είναι ένας ακόμη διαχειριστής κεφαλαίων από τους άπειρους που θησαυρίζουν ασκώντας την εκμετάλλευση μονοπωλιακών κρατικών υποδομών σε βάρος των πολιτών. Έχει οδηγήσει την χρηματοοικονομική μηχανική σε τόσο υψηλά επίπεδα ώστε το «μοντέλο Macquarie» θεωρείται παγκόσμια πρωτοτυπία και καινοτομία με τη χειρότερη προφανώς έννοια του όρου: αυτήν που αποκαλύφθηκε για παράδειγμα το 2008 όταν στις ΗΠΑ κατέρρευσε η αγορά δομημένων ομολόγων.

Η πρώτη ερώτηση που θέτει κάθε σχετικός γνώστης της αγοράς είναι αν ο συγκεκριμένος διαχειριστής κεφαλαίων φημίζεται για μακροχρόνιες επενδύσεις ή απλώς αυξάνει την τιμή του αποκτήματός του και την μεταπουλάει προκειμένου να εισπράξει κέρδη. Εδώ η απάντηση ξαφνιάζει γιατί η Macquarie, όχι, δεν φημίζεται για τις βραχυχρόνιες τοποθετήσεις της. Το μυστικό της βρίσκεται στον δαιδαλώδη όμιλο που έχει δημιουργήσει εντός του οποίου πραγματοποιούνται εξαιρετικά σύνθετες αγοραπωλησίες, οι οποίες λόγω της πολυπλοκότητάς τους περνούν κάτω από το ραντάρ ακόμη και του πιο έμπειρου ελεγκτή, απλώς και μόνον επειδή χρησιμοποιεί προηγμένα εργαλεία και μια ατελείωτη σειρά θυγατρικών είτε παλιών και εξειδικευμένων, είτε νέων που δημιουργεί για να διεκπεραιώσει μια αγοραπωλησία ή συμβουλευτικές υπηρεσίες.

Ας δούμε τι έχει γραφτεί για τον ελέφαντα της Macquarie που στρογγυλοκάθισε στο δωμάτιο με το σπουδαιότερο ίσως περιουσιακό στοιχείο που διαθέτει η Ελλάδα.

«Το μοντέλο της  Macquarie περιλαμβάνει την αγορά μιας εταιρείας ή υποδομής χρησιμοποιώντας δικά τους χρήματα. Μετά την αναδιάρθρωση, το περιουσιακό στοιχείο πουλιόταν σε ένα συνδεδεμένο κεφάλαιο, το οποίο διοικείται από τη τράπεζα. Τα κεφάλαια, εισηγμένα στο χρηματιστήριο ή όχι, χρησιμοποιούσαν ένα συνδυασμό  μετοχών που έχουν συγκεντρωθεί από μεμονωμένους και θεσμικούς επενδυτές και χρέη από τράπεζες για να χρηματοδοτήσουν το περιουσιακό στοιχείο… Η συνήθης διαδικασία ήταν οι τραπεζίτες της Macquarie να βρίσκουν τα πρότζεκτς, έπειτα συμβούλευαν για τη συναλλαγή, χρεώνοντας αμοιβές γύρω στο 1% της αξίας. Η Macquarie τότε πουλούσε το πρότζεκτ σε ένα κεφάλαιο στην τιμή που πλήρωσε για το περιουσιακό στοιχείο. Η Macquarie χρέωνε αμοιβές για την εύρεση χρημάτων για τα κεφάλαια. Χρέωνε αμοιβές για τη διαχείριση των κεφαλαίων, συνήθως 1-2% κι επιπλέον μια αμοιβή για τις επιδόσεις 20%. Η Macquarie συμβούλευε την εταιρεία που ήλεγχε το κεφάλαιο και συγκέντρωνε χρήματα γι’ αυτούς. Η τράπεζα συμβούλευε τα κεφάλαια για τις πωλήσεις και την αναδιάρθρωση των πρότζεκτ που κατείχε. Ήταν μια βιομηχανία χρεώσεων που οι ανταγωνιστές φθονούσαν. Τα πρότζεκτ είχαν χρέη. Τότε τα κεφάλαια που ήλεγχαν τα πρότζεκτ χρησιμοποιούσαν επιπλέον χρέος» (Satyajit, 2011).

Βάσει άλλης πηγής «αναζητώντας συμφωνίες στον κόσμο, λειτουργεί υπό μια απλή υπόθεση: υπάρχει χρήμα να βγει σε κάθε βήμα μιας συναλλαγής, όχι μόνο σε ένα βήμα. Η Macquarie ήταν μεταξύ εκείνων των παγκόσμιων χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων που αναγνώρισαν τις επενδύσεις στις υποδομές ως μια κατηγορία περιουσιακού στοιχείου και δημιούργησαν κεφάλαια για να συμμετέχουν σε αυτές. Οι υποδομές γενικά είναι μονοπώλια ή οιονεί μονοπωλιακές επιχειρήσεις και τα επενδυτικά κεφάλαια που δημιουργεί και διαχειρίζεται φορτώνονται με χρέος. Εισάγει τα κεφάλαια στο χρηματιστήριο ή πουλάει μετοχές τους στοχευμένα. Εν συντομία, η Macquarie έχει πρωτοπορήσει στην ομαδοποίηση και τιτλοποίηση των υποδομών σε διαφοροποιημένα χαρτοφυλάκια και στην κατανόηση στο πώς να δημιουργεί έσοδα σε κάθε βήμα αυτής της διαδικασίας. Η Macquarie ανέπτυξε ένα ολοκληρωμένο μοντέλο, ένα κατάστημα μίας στάσης, με τι τις μονάδες της να συμβουλεύουν, να διευθετούν, να εξασφαλίζουν χρηματοδότηση, να υλοποιούν και να διαχειρίζονται όσο το δυνατόν περισσότερα τμήματα έχοντας την ευθύνη σε κάθε βήμα της πιο περίπλοκης συμφωνίας. Αυτό το μοντέλο επιτρέπει στην Macquarie να δημιουργεί στην πορεία πολλαπλές ροές εσόδων… Επιβάλει χρεώσεις για την δημιουργία, τη συμβουλευτική, την ασφάλιση και την λειτουργία ως επικεφαλής διαχειριστής μιας συμφωνίας. Επιβάλει επιπλέον χρεώσεις για να βοηθήσει να διευθετηθεί η χρηματοδότηση της εξαγοράς ενός περιουσιακού στοιχείου και να συγκεντρώσει κεφάλαια που άλλοι επενδύουν. Από τη στιγμή που ένα περιουσιακό στοιχείο ‘πακεταριστεί’ σε ένα κεφάλαιο (fund) επιβάλει χρέωση για τη διαχείρισή του, 1 ως 1,5% της αξίας του κεφαλαίου, και έσοδα για κίνητρα. Η εταιρεία παίρνει μια υγιής (συνήθως 20%) τύπου αντισταθμιστικού κεφαλαίου αμοιβή αν τα κέρδη του κεφαλαίου υπερβούν ένα συγκεκριμένο στόχο» (Solomon, 2009).

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι διαφορές του επιχειρηματικού μοντέλου της Macquarie σε σύγκριση με άλλα παρεμφερή κεφάλαια, μιας και εξηγούν πολλά από τα οικονομικά σκάνδαλα που συνοδεύουν τη δράση της. Αναφέρεται στο πρώτο βιβλίο που είναι έκδοση των Financial Times και αναλύει με θαυμασμό το «καγκουρό – βαμπίρ» όπως χαρακτηρίζεται στην Αγγλία η Macquarie: «Αντίθετα με τους επενδυτές επιχειρηματικών συμμετοχών (private equity) που εισπράττουν κέρδη επί του κεφαλαίου (capital) όταν το κεφάλαιο (fund) πραγματοποιεί μια επένδυση, τα κεφάλαια των υποδομών καταβάλουν υψηλότερα επίπεδα εισοδήματος, σχεδιασμένα να συγκεντρώνουν κεφάλαια συνταξιοδοτικών ταμείων και ειδικότερα μεμονωμένους συνταξιούχους. Καθώς αυτοί οι επενδυτές είναι ευχαριστημένοι με αποδόσεις κάτω του 20% που απαιτούνται από τους επενδυτές επιχειρηματικών συμμετοχών, η Macquarie μπορούσε να πληρώνει υψηλότερες τιμές να διατηρεί υψηλότερα επίπεδα χρέους κι έτσι να αυξάνει τις δικές της αμοιβές» (Satyajit, 2011). 

Βάσει αυτής της λεπτομέρειας, μόνο ανεξήγητη δεν είναι η υψηλή τιμή που πλήρωσε η Macquarie για τον ΔΕΔΔΗΕ! Η κυβέρνηση μάλιστα, σε ένα κρεσέντο κομπασμού με ύφος κουτοπόνηρου  χωριάτη καμάρωνε που ο αυστραλιανός όμιλος δέχτηκε να καταβάλλει 2,2 δισ. ευρώ. Λες και τους πιάσαμε κορόιδα…

Παρεμπιπτόντως, οι κυβερνητικοί θεώρησαν το ποσό μεγάλο υποστηρίζοντας ότι ισοδυναμεί με το 151% της ρυθμιζόμενης περιουσιακής βάσης. Αυτή ωστόσο η μέθοδος αποτίμησης είναι από ακατάλληλη ως άστοχη. Θα ταίριαζε αν η εταιρεία όδευε προς ρευστοποίηση και το ερώτημα ήταν πόσο θα έπιανε στην αγορά κάθε μέτρο καλωδίου χαλκού και κάθε μετασχηματιστής. Αντίθετα όμως ο ΔΕΔΔΗΕ είναι χρυσοφόρος όρνιθα όπως μαρτυρούν τα πρόσφατα έσοδα του. Μόνο το 2020 συγκέντρωσε 900 εκ. ευρώ. Πουλήθηκε επομένως για τα έσοδα 2 ετών και 4 μηνών. Μόνο επιτυχία δεν μπορεί να χαρακτηριστεί αυτή η τιμή! Πολύ περισσότερο αν λάβουμε υπ’ όψη ότι το «καγκουρό βαμπίρ» συστηματικά πλειοδοτεί στους διαγωνισμούς ξέροντας ότι έχει δημιουργήσει έναν μηχανισμό που αποδίδει στο πολλαπλάσιο το αρχικό κόστος το οποίο καταβάλει για την αγορά της εταιρείας.

Οι περιγραφές των προηγμένων τεχνικών που χρησιμοποιεί η Macquarie την οποία ο Σκρέκας κατάφερε να πιάσει …κορόιδο θα απαιτούσαν δεκάδες χιλιάδες λέξεις. Αν κάτι αξίζει ωστόσο να μεταφέρουμε ότι παντού, σε κάθε διαγωνισμό που συμμετέχει σχεδόν πάντα πλειοδοτεί προσφέροντας το υψηλότερο τίμημα. Ενδεικτικά, στην Ιντιάνα των ΗΠΑ για την παραχώρηση ενός αυτοκινητοδρόμου το 2006 κατέβαλαν 3,8 δισ. δολ. που ισοδυναμούσαν με 50 φορές τις ετήσιες ταμειακές ροές κι ήταν 1 δισ. υψηλότερο από τον επόμενο ανταγωνιστή… Το τίμημα επομένως που κατέβαλε για τον ΔΕΔΔΗΕ δεν αποτελούσε εξαίρεση, αλλά κανόνα για το «καγκουρό βαμπίρ». Προσφέρει εξωφρενικά ποσά επειδή ξέρει ότι μπορεί να εκμεταλλευτεί με μονοπωλιακούς όρους τις αγορές στις οποίες εισέρχεται μεταφέροντας τον λογαριασμό στους καταναλωτές που δεν έχουν άλλη επιλογή! Μάρτυρας οι παράλογες αυξήσεις στα τιμολόγια που επιβάλλει η Macquarie. Στο αεροδρόμιο του Σύδνεϋ χρέωνε όχι μόνο 4 δολάρια Αυστραλίας το καρότσι μεταφοράς βαλιτσών, αλλά ακόμη και την αναμονή για ταξί, ενώ επέβαλε μια επιπλέον επιβάρυνση σε κάθε αγορά από τα καταστήματα αφορολογήτων ειδών. Σε ένα αυτοκινητόδρομο του Σικάγου μήκους 7,8 μιλίων αύξησαν τα διόδια από 2 δολ. σε 2,5 προκαλώντας σοβαρές αντιδράσεις. Εντελώς μα εντελώς τυχαία η προσφορά που κατέθεσε το αυστραλιανό ζόμπι, ύψους 1,83 δισ. δολ. ήταν υπερδιπλάσια της επόμενης που έφτανε μόλις τα 700 εκ. δολ. (Gordon, 2008). Προφανώς και στο Σικάγο θα άνοιγαν σαμπάνιες που ξεγέλασαν την Macquarie, μέχρι τη στιγμή που μετακύλησε τον λογαριασμό στους χρήστες του αυτοκινητοδρόμου. Ό,τι θα συμβεί πολύ σύντομα και στην Ελλάδα!

Θέμα χρόνου επομένως για το νέο ιδιοκτήτη του ΔΕΔΔΗΕ είναι η επιβολή μεγάλων αυξήσεων στα τιμολόγια χρέωσης. Μέχρι σήμερα, το ύψος των λογαριασμών ρεύματος τόσο των ιδιωτών όσο και της δημόσιας ΔΕΗ οδηγείται στα ύψη παρότι οι χρεώσεις που επιβάλει ο ΔΕΔΔΗΕ την τελευταία επταετία έχουν μειωθεί, όπως φαίνεται στον ακόλουθο πίνακα, που προέρχεται από την ιστοσελίδα της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας.

Τι εμποδίζει αύριο τις βδέλες της Macquarie να επιβάλουν κάθε χρόνο αυξήσεις επικαλούμενες τον πληθωρισμό  ή τα εξωφρενικά τιμολόγια που θα χρεώνουν θυγατρικές της οι οποίες θα αναλάβουν από την εύρεση κεφαλαίων και την απροχή εξειδικευμένων συμβουλών μέχρι την διαχείριση των ανελκυστήρων; Το αποτέλεσμα θα είναι τα τιμολόγια να αυξάνονται αλματωδώς στο εξής και το υπουργείο να σηκώνει τους ώμους του, υποστηρίζοντας ότι είναι θέμα αγοράς και δεν μπορεί να παρέμβει… Όπως έκανε πρόσφατα με τις ιδιωτικές εταιρείες παροχής ηλεκτρικού ρεύματος!

Η άλλη όψη της υπερχρέωσης των εταιρειών και των πανάκριβων τελών χρήσης που χαρακτηρίζουν το επιχειρηματικό μοντέλο της Macquarie είναι οι αστρονομικές αμοιβές των στελεχών της: «Οι Αυστραλοί σιχαίνονται την αλαζονεία της τράπεζας, την πολιτική επιρροή και ειδικά τις αμοιβές των τραπεζών. Το 2007 ο πρόεδρος, ο διευθύνων σύμβουλος, ο εν αναμονή διευθύνων σύμβουλος και τρία ακόμη στελέχη πληρώθηκαν από κοινού με 209 εκ. δολ. Αυστραλίας» (Satyajit)! Στην ιστορία δε έχει μείνει η έκπληξη που δέχτηκε ο διευθύνων σύμβουλος της Macquarie, Άλαν Μος, ο οποίος αμειβόταν με 33,5 εκ. δολ. Αυστραλίας ετησίως, όταν έμαθε τον μισθό των δασκάλων…

Ξέροντας το παραπάνω επιχειρηματικό μοντέλο, δεν μπορούμε παρά να εξετάζουμε υπό ένα ολότελα διαφορετικό πρίσμα τα σκάνδαλα στα οποία έχει ως τώρα εμπλακεί ή καλύτερα, τα σκάνδαλα τα οποία έχουν δει το φως της δημοσιότητας. Άκρως επιλεκτικά: Η υπερχρέωση της ιδιωτικοποιημένης εταιρείας ύδρευσης του Λονδίνου Thames Water με ένα χρέος ύψους 2 δις. λιρών το οποίο συνάφθηκε προς όφελος της τράπεζας και των επενδυτών, την ίδια ώρα που η εταιρεία μόλυνε τα πάντα λόγω έλλειψης επενδύσεων για τη συντήρηση του δικτύου. Σκάνδαλο φοροκλοπής στη Γερμανία στο οποίο εμπλέκονταν 61 στελέχη της Macquarie με επίκεντρο την εικονική ενδοσυνεδριακή αγοραπωλησία μετοχών. Η εμπλοκή της Macquarie στο σκάνδαλο φοροκλοπής της Γερμανίας οδήγησε ένα μεγάλο συνταξιοδοτικό ταμείο της Δανίας το 2020 να βάλει την αυστραλιανή πολυεθνική στη μαύρη λίστα απαγορεύοντας οποιαδήποτε επένδυση στις μετοχές της. Τα σκάνδαλα στα οποία έχει εμπλακεί ο κολοσσός τον οποίο ξεγέλασαν Σκρέκας και λοιποί είναι τόσα πολλά ώστε τα θύματα της Macquarie έχουν φτιάξει σελίδα στο ίντερνετ! Ώρες μπορεί να αφιερώσει όποια ενδιαφέρεται για να μάθει πώς στήνονται οι απάτες!

Σε κάθε περίπτωση αυτό που μαθαίνουμε είναι ότι τα σκάνδαλα που συνοδεύουν το αυστραλιανό βαμπίρ δεν οφείλονται στον υπερβάλλον ζήλο ή την πλεονεξία κάποιων στελεχών της στο Σικάγο μια φορά και στο Λονδίνο την άλλη. Πρόκειται για ένα μοντέλο άγριας κερδοσκοπίας που εκμεταλλεύεται τα χαρακτηριστικά του μονοπωλίου, δηλαδή καταναλωτές – ομήρους με ανελαστική καμπύλη ζήτησης, για να επιβάλλει την πιο εξελιγμένη κερδοσκοπία του ύστερου καπιταλισμού. Στη βάση όλων των παραπάνω, η ιδιωτικοποίηση του ΔΕΔΔΗΕ θα αποδειχθεί φιάσκο μεγατόνων. Νέες επενδύσεις που χρειάζονται, όπως η υπογειοποίηση και ο εκσυγχρονισμός του δικτύου, έτσι ώστε να μην ξεμένουν από ηλεκτρικό ρεύμα ακόμη και περιοχές της Αθήνας όπως έγινε με την κακοκαιρία Μήδεια τον Φεβρουάριο του 2021, δεν πρόκειται να γίνουν. Το προσωπικό θα συνεχίσει να μειώνεται (2020: 5.820, 2019: 5.997, κ.ο.κ.) και οι εργολαβίες θα αυξηθούν στο βωμό της μείωσης του κόστους με αποτέλεσμα όλο και περισσότεροι εργάτες να αφήνουν την τελευταία τους πνοή επάνω στις κολώνες όπως συνέβη τον Απρίλιο στην Ερέτρια. Από την άλλη, οι χρεώσεις στους καταναλωτές θα εκτοξευθούν στα ύψη μαζί με το χρέος της εταιρείας. Κι όλα αυτά για να αυξηθούν τα κέρδη του αυστραλιανού βαμπίρ και να συντηρηθούν αμοιβές ύψους 33,5 εκ. δολ. το χρόνο για έναν και μόνο διευθυντή!

Πληροφορίες και αποσπάσματα που παρατίθενται προέρχονται, μεταξύ άλλων, από τα ακόλουθα βιβλία και άρθρα:

  • Lewis Solomon (2009) The promise and perils of Infrastructure privatizations – The Macquarie Model, Palgrave MacMillan.
  • Satyajit Das (2011) Extreme money, master of the universe and the cult of risk, FT press
  • Cameron Gordon (2008) «Competing in global niche markets: The case of Macquarie Bank», International Journal of Bank Marketing, August.

Λίγες και αβέβαιες οι υποσχέσεις Τσίπρα από τη Θεσσαλονίκη

Επειδή δεν είναι αυτονόητο: Οι εξαγγελίες κάθε κόμματος, και πολύ περισσότερο ενός κόμματος εξουσίας, έχουν σημασία επειδή αποτελούν συμπύκνωση και κοινή συνισταμένη μιας μακράς σειράς δυναμικών, συχνά ανταγωνιστικών μεταξύ τους: του επιπέδου ανάπτυξης των εργατικών αγώνων και του λαϊκού ριζοσπαστισμού, του βαθμού της επιρροής που ασκούν στο κόμμα αστικά συμφέροντα και διεθνή κέντρα, του πολιτικού προγράμματος του ίδιου του κόμματος, των εντάσεων μεταξύ του κόμματος και της ηγεσίας, κ.α.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Οι ίδιες δε οι εξαγγελίες, από μόνες τους, διαμορφώνουν μια δική τους δυναμική αυξάνοντας την επιρροή του κόμματος, διεισδύοντας σε νέα και παλιά ακροατήρια, κοκ. Ακόμη και η ΝΔ, ένα γνήσιο αστικό κόμμα, δεν θα κέρδιζε τις εκλογές του 1989 αν ο Κυρ. Μητσοτάκης δεν ασκούσε κριτική από τα αριστερά στο σταθεροποιητικό πρόγραμμα του Σημίτη 1985-1987, ούτε τις εκλογές του 2012 αν δεν στεκόταν απέναντι στο πρώτο Μνημόνιο του ΠΑΣΟΚ με την ΔΑΚΕ συχνά να υπερβαίνει σε αγωνιστικότητα ακόμη και την ΠΑΣΚΕ στη ΓΣΕΕ.

Πολύ περισσότερο ένα κόμμα όπως ο ΣΥΡΙΖΑ, που τοποθετείται στην Αριστερά και κατά του νεοφιλελευθερισμού, αποτελεί κέντρο του ενδιαφέροντος όσο μεγαλώνει η επίθεση στα εργατικά δικαιώματα, όπως συμβαίνει σήμερα από την κυβέρνηση της ΝΔ. Οι δε κυβιστήσεις του παρελθόντος, όσο κι αν αποτελούν ανυπέρβλητο μέτρο της …αδιαλλαξίας της ηγεσίας του και της εμπιστοσύνης που μπορεί να της δείχνει η κοινωνία, δεν αναιρούν τη σημερινή τοποθέτηση του ΣΥΡΙΖΑ σε εκείνη την πτέρυγα του πολιτικού συστήματος η οποία μιλάει για τα συμφέροντα της πλειοψηφίας και υπόσχεται να βάλει ένα ανάχωμα στην επίθεση.

Σε αυτό το πλαίσιο πολλές από τις εξαγγελίες του Αλ. Τσίπρα από το βήμα της ΔΕΘ το Σάββατο 18 Σεπτεμβρίου δημιούργησαν ελπίδες, εάν κι εφ’ όσον υλοποιηθούν: Η υπόσχεση για κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, του πτωχευτικού νόμου, της πανεπιστημιακής αστυνομίας, του νόμου Χατζηδάκη – Μητσοτάκη για τα εργασιακά, της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής για τα ΑΕΙ, η υπόσχεση για αύξηση του βασικού μισθού στα 800 ευρώ, για προσλήψεις στην υγεία και την παιδεία, κ.α.

Οι υποσχέσεις του Αλ. Τσίπρα κυρίως αναιρούν τα πιο κραυγαλέα αντιλαϊκά μέτρα του Μητσοτάκη, όχι όμως όλα: Η ιδιωτικοποίηση του ΔΕΔΔΗΕ, της Εγνατίας, της ΛΑΡΚΟ και της ΕΛΒΟ θα μείνουν. Άλλωστε και την 5ετία 2015-2019, ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι του για να παραδοθούν σήμερα και τα τέσσερα αυτά φιλέτα στην κερδοσκοπία, τους εγχώριους κατασκευαστές και το Ισραήλ. Ο Αλ. Τσίπρας επίσης παρότι σωστά επέκρινε το Ιδιωτικό Επικουρικό δεν υποσχέθηκε να μετατρέψει την συμμετοχή των νέων ασφαλισμένων από υποχρεωτική σε εθελοντική. Μια τέτοια αλλαγή, αυτόματα θα μεγάλωνε την καχυποψία απέναντι στο ΤΕΚΑ και θα ενθάρρυνε την επιστροφή των ασφαλισμένων στο δημόσιο επικουρικό σύστημα. Παρόλα αυτά ο Αλ. Τσίπρας δεν το έκανε, σεβόμενος τα τετελεσμένα…

Ένα άλλο μέρος των εξαγγελιών του Α. Τσίπρα ήταν πομπώδεις μεγαλοστομίες κενές περιεχομένου: Από την υπόσχεση κρατικοποίησης μίας από τις τέσσερις συστημικές τράπεζες μέχρι την εξαγγελία αναθεώρησης του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας αποτελούν κούφια λόγια, γι’ αυτό μην αναζητήσετε σχετικά …tweets. Η προηγούμενη κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ απέδειξε ότι δεν θέλει να συγκρουστεί με το Κολλέγιο Αθηνών που εκ παραδόσεως κυβερνά τις χρεοκοπημένες τράπεζες όπου εδράζεται η κορυφή της πυραμίδας του ελληνικού κεφαλαίου, ενώ η δομή του Ταμείου είναι τέτοια ώστε απαγορεύεται οποιαδήποτε αναθεώρηση του επιμερισμού των κονδυλίων. Η υπόσχεση για εκ των υστέρων αλλαγές θυμίζει κάτι από «επαναδιαπραγμάτευση» την εποχή των Μνημονίων…

Ένα άλλο μέρος των εξαγγελιών του στόχευε να καταργήσει ότι πρώτος ο ΣΥΡΙΖΑ …ψήφισε. Για παράδειγμα με νόμους του ΣΥΡΙΖΑ περιορίστηκε η προστασία της πρώτης κατοικίας και το δικαίωμα στην απεργία, που τώρα ο Αλ. Τσίπρας χαρακτηρίζει ιερό. Με νόμο του ΣΥΡΙΖΑ επίσης δόθηκε η δυνατότητα πώλησης των δανείων από τις τράπεζες στα «κοράκια», άνοιξε η ηλεκτρονική πλατφόρμα για τις δημοπρασίες ώστε να ξεπεραστεί το εμπόδιο των λαϊκών κινητοποιήσεων, κ.λπ.

Ο Αλέξης Τσίπρας στη Θεσσαλονίκη κυρίως απέφυγε τις …κακοτοπιές. Δεν πήρε θέση για ορισμένα από τα μεγαλύτερα οικονομικά και πολιτικά ζητήματα της συγκυρίας: Το πρώτο σχετίζεται με την επαναφορά του βασικού μισθού στα επίδικα των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Η αφαίρεσή του έγινε το 2013. Να θυμίσουμε ότι ακόμη και η αύξηση της τάξης 10,91% για τους άνω των 25 ετών και 27,22% για τους νεότερους (μέσω τη κατάργησης του υποκατώτατου) που δόθηκε το 2019 ήταν απόφαση της τότε υπουργού Εργασίας Έ. Αχτσιόγλου κι όχι συλλογικών διαπραγματεύσεων. Ο ΣΥΡΙΖΑ δηλαδή σεβάστηκε και διατήρησε ένα μνημονιακό κεκτημένο που καθιστά την Ελλάδα τη μοναδική χώρα της ΕΕ στην οποία το ύψος του βασικού μισθού το αποφασίζει η κυβέρνηση. Κι αν αυτός ο νόμος βολεύει τη ΝΔ για να δίνει μηδενικές αυξήσεις όπως έκανε φέτος κατ’ επιταγή του ΣΕΒ, αποδεικνύεται πώς βολεύει και τον ΣΥΡΙΖΑ έτσι ώστε να πιστώνεται πολιτικά κάθε αύξηση και ταυτόχρονα να προστατεύει το κεφάλαιο από τη δυνατότητα ανάπτυξης αγώνων για το ύψος του μισθού.

Το δεύτερο επίδικο αφορά τις αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας. Ο επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ παρότι υποσχέθηκε μέτρα ανακούφισης φιλανθρωπικού χαρακτήρα άφησε στο απυρόβλητο την απελευθέρωση, δηλαδή την ιδιωτικοποίηση της αγοράς ενέργειας, που ως αποκορύφωμα είχε την δημιουργία ενεργειακού χρηματιστηρίου. Στην Ελλάδα οι αυξήσεις  στις τιμές του ρεύματος ξεκίνησαν πριν οι τιμές του εισαγόμενου φυσικού αερίου τιναχτούν στον αέρα σε τέτοιο βαθμό ώστε η Ευρώπη να μιλάει για κρίση, ενώ στην Ελλάδα τηρείται σιγή ιχθύος μην τυχόν και αποκαλυφθεί η απάτη του φυσικού αερίου. Οι αυξήσεις ξεκίνησαν ταυτόχρονα με την ενσωμάτωση στο Μοντέλο Στόχος που ισοδυναμεί με ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας. Σε πρόσφατο άρθρο του μάλιστα στην Αυγή ο Γ. Σταθάκης πρώην υπουργός Ενέργειας του ΣΥΡΙΖΑ, ζητάει να προστεθούν νέα εξισορροπητικά χρηματιστηριακά προϊόντα για να αντισταθμιστούν οι αυξήσεις, δηλαδή …περισσότερη αγορά. Επίσης, ενώ σωστά αποδοκιμάζει την «βίαιη απολιγνιτοποίηση» της ΝΔ δεν προτείνει την επιστροφή στο προηγούμενο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) του ΣΥΡΙΖΑ, που προέβλεπε απολιγνιτοποίηση γύρω στο 2035-2040, ταυτόχρονα με την εξάντληση των αποθεμάτων. Ωστόσο η χρηματιστικοποίηση της ενέργειας από κοινού με την απολιγνιτοποίηση είναι οι σημαντικότερες αιτίες ανόδου των τιμών στη ενέργεια. Κι όσο μένουν ανέγγιχτες, το βάρος θα μεταφέρεται ή στους οικογενειακούς ή στον κρατικό προϋπολογισμό.

Η πρόταση δε του Αλ. Τσίπρα για μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο ελάχιστο αναγκαίο που ορίζει η ΕΕ αποτελεί κατ’ αρχάς μια ανακούφιση καθώς σε ό,τι αφορά την αμόλυβδη βενζίνη το ελάχιστο αναγκαίο ανέρχεται σε 359 ευρώ ανά 1.000 λίτρα ενώ στην Ελλάδα φτάνει στα 700 ευρώ (υφίσταται δηλαδή περιθώριο μείωσης) κάτι που δεν ισχύει με το ντίζελ. Ο ελάχιστος απαραίτητος Ειδικός Φόρος στην ΕΕ είναι 330 ανά 1.000 λίτρα ενώ στην Ελλάδα 410. Η προσπάθεια του ΣΥΡΙΖΑ να χωρέσει την φιλολαϊκή του πολιτική στο ευρωπαϊκό επιτρεπτό αποκαλύπτει και τα όρια του κυβερνητικού του προγράμματος.

Εξηγεί δε γιατί επέλεξε να μην μιλήσει για το άλλο μεγάλο θέμα της οικονομικής πολιτικής: Τι θα γίνει το 2023 όταν η αναστολή του Συμφώνου Σταθερότητας την οποία αποφάσισαν οι ευρωπαίοι ηγέτες τον Μάρτιο του 2020 θα αποτελεί παρελθόν. Προφανώς, όλοι ξέρουμε ότι δεν πρόκειται ποτέ ξανά να γυρίσουμε στα προηγούμενα όρια του Συμφώνου Σταθερότητας (3% δημοσιονομικό έλλειμα, 60% ΑΕΠ δημόσιο χρέος, κ.λπ.). Τα όρια αυτά θα αναθεωρηθούν λαμβάνοντας υπ’ όψη τη νέα πραγματικότητα, όπως πρότεινε ακόμη και το Ελληνικό Γραφείο Προϋπολογισμού, συμμετέχοντας στη σχετική συζήτηση που διεξάγεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο για το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο. Παρόλα αυτά η λιτότητα θα συνεχισθεί όπως απαιτούν και προεξοφλούν διεθνείς οργανισμοί και θα ληφθούν βαριά αντιλαϊκά μέτρα για να μειωθεί το χρέος και το δημοσιονομικό έλλειμμα: νέοι φόροι, αυξήσεις στις τιμές, περικοπές σε μισθούς και προσλήψεις, κ.α. Για όλα αυτά δεν είπε λέξη ο Αλέξης Τσίπρας, παρότι η συγκεκριμένη ατζέντα θα εξελιχθεί σε σημείο τομής κι είναι ο σοβαρότερος λόγος για να προκηρύξει πρόωρες εκλογές ο Κ. Μητσοτάκης το φθινόπωρο του 2022.

Τέλος, από την ομιλία του επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης στη Θεσσαλονίκη έλειπε ο …κόσμος. Στο σημαντικότερο βιβλίο, κατά την άποψη του γράφοντα πάντα, που εκδόθηκε το 2021 στην Ελλάδα με τίτλο Επιστροφή στη Ρενς (εκδ. Νήσος) ο συγγραφέας Ντιντιέ Εριμπόμ θυμάται  με συγκίνηση και υπερηφάνεια τους αριστερούς να μιλούν πάντα στα οικογενειακά τραπέζια, τις φιλικές παρέες και τα μπαρ για τις εξελίξεις στην πιο διαφορετική γωνιά του πλανήτη. Αυτό διέκρινε τους αριστερούς από τους δεξιούς, με τα δικά του λόγια. Όταν ωστόσο μιλούσε ο Αλ. Τσίπρας στη Θεσσαλονίκη είχε ανακοινωθεί από τις ΗΠΑ η νέα λυκοσυμμαχία AUKUS κατά της Κίνας που προκάλεσε τεράστιες αντιδράσεις, η Γαλλία είχε ανακαλέσει τον πρέσβη της από την Ουάσιγκτον ως ένδειξη διαμαρτυρίας για την περιθωριοποίησή της, η Τουρκία συνέχιζε τις προκλήσεις στο Αιγαίο κι άλλα πολλά. Επέλεξε ωστόσο να μην πει ούτε μία λέξη για όλα αυτά. Για ποιόν άλλον λόγο να το έκανε πέραν του ότι καλύπτεται από τις θέσεις των ΗΠΑ, που ωστόσο ναρκοθετούν τη σταθερότητα, την ειρήνη και τη διεθνή νομιμότητα…

Αρέσει σε %d bloggers: