Άγρια λιτότητα υπό την επίκληση του ΔΝΤ (Πριν, 25/1/2009)

Χρονιά βαθιάς κρίσης το 2008

ΧΕΙΡΟΤΕΡΟ ΤΟ 2009

Ούτε και οι πιο δυσοίωνες προβλέψεις που είχαν διατυπωθεί κατά την έναρξη του 2008 δεν μπόρεσαν να περιγράψουν το βάθος και την έκταση που προσέλαβε η οικονομική κρίση τη χρονιά που πέρασε. Πέρα για πέρα αντιπροσωπευτική του ευρύτερου κλίματος ήταν η κατακρήμνιση των χρηματιστηριακών δεικτών. Από τη Νέα Υόρκη μέχρι το Τόκιο, την Ευρώπη και τους αναδυόμενους γίγαντες της Βραζιλίας, Ρωσίας, Ινδίας και Κίνας οι απώλειες που κατέγραψαν οι χρηματιστηριακοί δείκτες ξεπέρασαν το 40%. Η δε χρηματιστηριακή αξία, η κεφαλαιοποίηση των αγορών κατέγραψε ελεύθερη πτώση. Μόνο στη Νέα Υόρκη κατά το χρόνο που πέρασε παρατηρήθηκε η μεγαλύτερη «εξαΰλωση» κεφαλαιακής αξίας από την εποχή της Μεγάλης Κρίσης του 1929, ύψους 6,9 τρισ. δολ. Στο σύνολο των διεθνών χρηματιστηρίων οι ζημιές που καταγράφηκαν ξεπερνούν τα 30 δισ. δολ., ποσό διπλάσιο από το ΑΕΠ των ΗΠΑ! Το συμπέρασμα πως η τρέχουσα κρίση είναι δομική και ιστορικού χαρακτήρα, κατά πολύ βαθύτερη από αυτή της δεκαετίας του ’70 επιβεβαιώνεται και από μια σειρά άλλα μεγέθη που εκφράζουν περισσότερο ευθύγραμμα τις τάσεις στο παραγωγικό κεφάλαιο και την ευρύτερη, πραγματική λεγόμενη οικονομία. Έτσι, αρνητικοί ρυθμοί μεγέθυνσης – συρρίκνωση δηλαδή του παραγόμενου προϊόντος, τεράστιες ζημιές ακόμη και χρεοκοπίες κολοσσών πολύ πέραν των τραπεζών, κάθετη πτώση της καταναλωτικής ζήτησης, απολύσεις, μειώσεις μισθών και απότομη όξυνση του κοινωνικού ζητήματος μαζί με αλλεπάλληλες χρεοκοπίες τύποις πλέον κυρίαρχων κρατών συνθέτουν το πιο ζοφερό παζλ το οποίο δυστυχώς θα μας συντροφεύει και το νέο χρόνο. Η αιτία βρίσκεται στο γεγονός ότι το 2009 θα κάνει την εμφάνισή του ένα νέο, μαζικό κύμα χρεοκοπιών, πολύ μαζικότερο σε σχέση με το 2008 όταν έγιναν για πρώτη φορά ορατά τα αποτελέσματα της κρίσης, καθώς η παρατεταμένη χαμηλή καταναλωτική ζήτηση και τα συνεχή προβλήματα ρευστότητας θα έχουν εξαντλήσει και τα τελευταία αποθέματα αντοχής των επιχειρήσεων. Το σαρωτικό κύμα χρεοκοπιών θα παρασύρει και τις τράπεζες καθώς τα προβληματικά δάνεια θα προσθέσουν ένα επιπλέον βαρίδι πλάι στις ζημιές που καταγράφουν εδώ και ένα χρόνο από τις κερδοσκοπικές τοποθετήσεις τους σε επενδυτικά προϊόντα υψηλού κινδύνου. Εντελώς δικαιολογημένα λοιπόν η ελπίδα για ανάκαμψη μετατίθεται για μετά το 2011.

 Με το φόβητρο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου επιδιώκουν να κάμψουν τις αντιστάσεις και να γίνει δεκτό από τους εργαζόμενους ένα πρόγραμμα αντιδραστικών μέτρων βάρβαρης λιτότητας από την Ευρωπαϊκή Ένωση με τον μανδύα της κοινοτικής επιτήρησης και αφορμή την αύξηση του δημοσιονομικού ελλείμματος πάνω από το 3%.

Παραμύθι η «θωρακισμένη» κι η «ισχυρή Ελλάδα»

 Η οικονομική πραγματικότητα στην Ελλάδα είναι πολύ χειρότερη απ’ αυτήν που παρατηρείται διεθνώς στο βαθμό που τα αποτελέσματα της σφοδρότατης οικονομικής κρίσης διαπλέκονται με τα μόνιμα διαρθρωτικά προβλήματα του ελληνικού καπιταλισμού παράγοντας ένα μίγμα πραγματικά εκρηκτικό. Η πορεία του ελληνικού χρηματιστηρίου το 2008 ισοδυναμούσε με την απόλυτη καταστροφή. (Η αξία της αναφοράς πηγάζει από την σημασία που είχε το ΧΑΑ στη χρηματοδότηση της αφρόκρεμας του ελληνικού κεφαλαίου, η οποία μάλιστα σε περιόδους έλλειψης κεφαλαίων και τραπεζικής στενότητας, όπως η σημερινή, καθίσταται πιο έντονη). Καμία άλλη χρονιά δεν χάθηκαν τόσα κεφάλαια, ενώ αυτή η εικόνα είναι πολύ χειρότερη απ’ ότι παρατηρήθηκε κατά μέσο όρο διεθνώς. Από τις 5.207 μονάδες που βρισκόταν ο γενικός δείκτης στις 2 Ιανουαρίου του 2008 την τελευταία μέρα του χρόνου έφθασε τις 1.711, καταγράφοντας απώλειες πολύ πάνω του 60%. Από τα 197 δισ. ευρώ που ήταν η κεφαλαιοποίηση την τελευταία μέρα του 2007 συρρικνώθηκε στα 66 δισ., ενώ οι ρευστοποιήσεις μετοχών όλη τη χρονιά ξεπέρασαν τα 3,5 δισ. ευρώ ως αποτέλεσμα δύο συνισταμένων: Κατ’ αρχήν της αναζήτησης ασφαλέστερων τοποθετήσεων από επενδυτικά χαρτοφυλάκια σε κρατικά ομόλογα και δευτερευόντως των χαμηλών προσδοκιών κέρδους των μετοχών. Ρόλο ελκυστήρα στην ελεύθερη πτώση του χρηματιστηρίου έπαιξαν οι τραπεζικές μετοχές που κατέγραψαν πολύ μεγαλύτερες απώλειες. Κι εδώ οι προβλέψεις για το άμεσο μέλλον είναι πραγματικά καταστροφικές με κορυφαία τραπεζικά ιδρύματα, όπως η Alpha, να συστήνουν στους επενδυτές «να αποφύγουν τις μετοχές των τραπεζών για το πρώτο εξάμηνο του 2009», κι άλλα όπως, της Eurobank, να διαπιστώνουν ότι «δεν αποκλείεται νέα κορύφωση της κρίσης»! Το ποδαρικό για το νέο έτος συμπληρώνει η σημαντική πτώση, ισοδύναμη του σοκ, των ρυθμών μεγέθυνσης του ΑΕΠ σε λιγότερο από 1% από 3% που ήταν φέτος, η πτώση της κατανάλωσης και η αύξηση της ανεργίας. Σε αυτό ακριβώς το έδαφος εμφανίστηκε η δημοσιονομική κρίση που είναι άμεσο αποτέλεσμα δύο διαδικασιών που δημιούργησε η οικονομική κρίση. Αρχικά της υστέρησης των δημόσιων εσόδων, λόγω της υποχώρησης της φοροδοτικής ικανότητας. Όταν τα μαγαζιά κυνηγούν τους πελάτες με το ντουφέκι, τι ΦΠΑ να αποδώσουν στο τέλος του μήνα; Κατά δεύτερο, των μέτρων δημοσιονομικής επέκτασης που υλοποιεί το κράτος για να στηρίξει τις τράπεζες άμεσα (βλ. 28 δισ.) και το κεφάλαιο ευρύτερα μέσω μιας μεγάλης γκάμας παροχών. Ακόμη κι έτσι λοιπόν φαίνεται ότι η σταγόνα που έκανε το ποτήρι να ξεχειλίσει δεν είναι «εισαγόμενη», όπως ισχυρίζεται σύσσωμη η κυβέρνηση Κ. Καραμανλή για να αποφύγει να αναλάβει τις πολιτικές ευθύνες που της αναλογούν, αλλά άμεσο αποτέλεσμα της οικονομικής πολιτικής της, που δεν είναι δυνατό να μην είχε προβλεφθεί… Άλλωστε, δεν είναι και η πρώτη φορά που τους συμβαίνει. Παρά τις κουραστικά επαναλαμβανόμενους όρκους αφοσίωσης στη δημοσιονομική πειθαρχία, από το 2004 μέχρι και το 2007, επί τέσσερα ολόκληρα χρόνια δηλαδή, μία μόνο χρονιά έπεσε το έλλειμμα κάτω από το όριο ασφαλείας του 3%, όπως έχει οριστεί από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ. Όλες τις υπόλοιπες χρονιές, περιλαμβανομένης κι αυτής που αποχαιρετήσαμε την Τετάρτη, το έλλειμμα ξεπερνούσε το 3%. Αποτέλεσμα όλων των παραπάνω είναι η απογείωση του επιτοκίου με το οποίο δανείζεται το ελληνικό δημόσιο, όπως μετράται ως η διαφορά του επιτοκίου του ελληνικού δεκαετούς ομολόγου από το αντίστοιχο γερμανικό (spread). Μια διαφορά που έχει φθάσει το 2,25% (όταν η αντίστοιχη διαφορά του ιταλικού επιτοκίου που κι αυτό έχει πάρει την άγουσα είναι 1,36%), υπογραμμίζοντας τις αποκλίνουσες τροχιές που αναπτύσσονται στο έδαφος της κρίσης και την όξυνση του ενδοκρατικού ανταγωνισμού. Τώρα ωστόσο η κοινοτική επιτήρηση θέτει σε κίνηση μια πολύ διαφορετική ποιοτικά διαδικασία που ισοδυναμεί με την υποβάθμιση της θέσης της Ελλάδας και την όξυνση της δημοσιονομικής κρίσης – εξ ου και η συζήτηση περί ΔΝΤ. Συγκεκριμένα, οι ανακοινώσεις που θα γίνουν στις 19 Ιανουαρίου από τις Βρυξέλλες για την οικονομία των χωρών μελών της ΕΕ θα δώσει μεγαλύτερο βάθος στο πρόβλημα δανεισμού που αντιμετωπίζει το ελληνικό δημόσιο καθώς θα πρέπει να καταβάλλει διαρκώς μεγαλύτερο τίμημα για να συγκεντρώσει τα 60 δισ. που χρειάζεται το ελληνικό δημόσιο συνολικά (σύμφωνα με το ΙΟΒΕ) για το τρέχον έτος. Η αρνητική αυτή εξέλιξη αποδεικνύει πόσο κούφιες ήταν οι μεγαλόστομες διακηρύξεις περί «θωρακισμένης Ελλάδας» που διατυπώνονταν τόσο από τον αρμόδιο υπουργό όσο και από τον πρωθυπουργό μέχρι πριν λίγους μήνες. Το ίδιο ισχύει και για το ιδεολόγημα του αυτόκλητου σωτήρα, του Κ. Σημίτη, περί «ισχυρής Ελλάδας». Η τρέχουσα κρίση έφερε στην επιφάνεια όχι μόνο τα διαρθρωτικά προβλήματα του ελληνικού καπιταλισμού, αλλά και το σαθρό χαρακτήρα των ιδεολογημάτων που επιστράτευσαν ΝΔ και ΠΑΣΟΚ για να νομιμοποιήσουν τις αντιλαϊκές οικονομικές πολιτικές τους. Απαιτούνται ωστόσο εδώ ορισμένες διευκρινίσεις που δείχνουν ότι η διαδικασία την οποία εμφανίζουν λίγο – πολύ ως φυσική και αναπότρεπτη, δεν είναι καθόλου τέτοια. Αυτό που με επιμέλεια κρύβουν όσοι επικαλούνται την δήθεν αυστηρότητα των αγορών δίνοντας τους το δικαίωμα να αξιολογούν το αξιόχρεο κάθε χώρας ή κάθε επιχείρησης είναι ότι αυτό το έργο έχει εναποτεθεί σε μια σφηκοφωλιά η οποία κατ’ επανάληψη έχει αποδείξει ότι είναι είτε ανίκανη, είτε «παπαγαλάκι» συμφερόντων, κραγμένο μάλιστα. Σε κάθε περίπτωση εντελώς αναρμόδια. Οι τρεις εταιρείες αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας (Fitch, S&P και Moody’s), αμερικανικές όλες, που εν είδει αδέκαστου κριτή αποφασίζουν πόσα αστεράκια θα συνοδεύουν τα ελληνικά ομόλογα και κατ’ επέκταση πόσα λεφτά θα πληρώσει ο κάθε εργαζόμενος στους νταβατζήδες του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου είναι αυτές ακριβώς που όλα τα προηγούμενα χρόνια χαρακτήριζαν ως …διαμάντια τα τιτλοποιημένα δάνεια της αμερικανικής κτηματικής αγοράς. Από πρόεδροι κρατών (Σαρκοζύ, Μέρκελ, κ.α.) μέχρι καθηγητές αλλά και παράγοντες της αγοράς τούς έριχναν επί μήνες την πέτρα του αναθέματος αποδίδοντάς τους την ευθύνη για την φούσκα επειδή στα τοξικά ομόλογα χάριζαν την υψηλότερη δυνατή βαθμολογία οδηγώντας και τα πιο συντηρητικά χαρτοφυλάκια να τα εντάξουν στις τοποθετήσεις τους ή να τα αποδεχτούν ως εγγύηση για να εγκρίνουν δάνεια. Αυτές λοιπόν οι εταιρείες, που δεν είδαν καμιά απάτη στην αμερικανική αγορά υποβαθμισμένων κτηματικών δανείων και κανονικά θα έπρεπε να είχαν κλείσει πληρώνοντας μάλιστα και πρόστιμα για τη ζημιά που προκάλεσαν, αποφαίνονται τώρα ότι το ελληνικό δημόσιο επειδή μπορεί να κηρύξει χρεοστάσιο θα πρέπει να πληρώνει κάτι τις περισσότερα για να δανείζεται! Αυτό που ωστόσο αποκαλύπτεται είναι δόλος και εξαπάτηση, καθώς ένας αποδεδειγμένα ανίκανος επισείει θεούς και δαίμονες έτσι ώστε οι αποδεδειγμένα απατεώνες να απαιτούν ληστρικά επιτόκια. Συνεργό σε αυτή τη διαδικασία έχουν και την ΕΕ. Γιατί, αν επιβληθεί το καθεστώς επιτήρησης της ελληνικής οικονομίας οι εταιρείες αξιολόγησης όχι απλά θα επιβεβαιώσουν τις «ανησυχίες» τους, αλλά θα αποκτήσουν κι άλλες – είναι εξαιρετικά επικερδής διαδικασία άλλωστε. Η διαδικασία της επιτήρησης επομένως, πέραν των όσων επικαλείται, θα οξύνει το δημοσιονομικό πρόβλημα, καθώς θα κάνει επαχθέστερους τους όρους δανεισμού του ελληνικού δημοσίου και το δρόμο επιστροφής στην δημοσιονομική ομαλότητα ακόμη πιο μακρύ και ακανθώδη. Να σημειωθεί επιπλέον ότι η διαδικασία της Οικονομικής και Νομισματικής Ενοποίησης στην Ευρώπη συνέβαλε καθοριστικά στην παράδοση του δημοσίου στις αρπακτικές διαθέσεις των αγορών χρήματος, καθώς με την εκκίνησή της, όπως αποφασίστηκε με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, απαγορεύτηκε στις κεντρικές τράπεζες να εκτυπώνουν χρήμα για να καλύπτουν τις αυξανόμενες ανάγκες του δημοσίου και ορίστηκε ως μονόδρομος η προσφυγή στις αγορές δανείων για την κάλυψη των αναγκών. Προς όφελος φυσικά του διεθνούς χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου που είδε τις δουλειές του ν’ απογειώνονται με χορηγό τους δημόσιους προϋπολογισμούς, δηλαδή τα χρήματα των ευρωπαίων φορολογουμένων. Η αυξανόμενη συζήτηση ωστόσο για τον κίνδυνο προσφυγής της Ελλάδας στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (έτσι ώστε να παρακαμφθούν τα ληστρικά επιτόκια της αγοράς και να βρεθούν δάνεια με χαμηλό επιτόκιο) και την κοινοτική επιτήρηση (που εμφανίζεται μάλιστα κι ως σωτήρια επειδή έτσι θα γλιτώσουμε από το ΔΝΤ) έρχεται να εξοικειώσει τους εργαζόμενους με το αντίτιμο που θα πληρώσουν: Ένα πρόγραμμα λιτότητας, που χωρίς καμία υπερβολή θα είναι πρωτοφανούς αγριότητας, χωρίς κανένα προηγούμενο στην πρόσφατη οικονομική ιστορία της Ελλάδας. Ως συστατικά του στοιχεία θα περιλαμβάνει τρεις κατηγορίες μέτρων. Το πρώτο θα αφορά τους μισθούς. Όπως πολύ πιθανά έγινε και στη Λετονία, όπου το πρώτο μέτρο που επέβαλε το ΔΝΤ ήταν η γενική μείωση των μισθών κατά 15%, η κοινοτική επιτήρηση θα σημάνει μειώσεις πραγματικών μισθών ή μηδενικές αυξήσεις και πάγωμα συντάξεων κι επιδομάτων ανεργίας, σε ένα περιβάλλον φυσικά συνεχών ανατιμήσεων. Η δεύτερη κατηγορία μέτρων θα αφορά το ασφαλιστικό, στην κατεύθυνση μείωσης των συντάξεων, αύξησης των ηλικιακών ορίων και επιδείνωσης των προϋποθέσεων συνταξιοδότησης και αύξησης των εισφορών. Η τελευταία θα αφορά νομοθετικές παρεμβάσεις με στόχο την απορύθμιση της αγοράς εργασίας και τη διευκόλυνση της εισόδου πολυεθνικών επιχειρήσεων (βλ. μέτρα απελευθέρωσης κλειστών επαγγελμάτων).

 Σχεδιάζουν νέο «σταθεροποιητικό πρόγραμμα»

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΘΑ ΕΠΙΒΑΛΕΙ Η ΣΥΖΗΤΟΥΜΕΝΗ «ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΤΕΧΝΟΚΡΑΤΩΝ»

Η κυβέρνηση ήδη στρώνει μεθοδικά το έδαφος για ένα νέο «σταθεροποιητικό πρόγραμμα» βαθιάς λιτότητας, ανάλογο αυτού που προσπάθησε να επιβάλλει ο Κ. Σημίτης ως υπουργός Οικονομίας στην κυβέρνηση του Α. Παπανδρέου τη διετία 1985 – 1987. Εκείνη η αποστροφή του λόγου του Γ. Αλογοσκούφη για παράδειγμα στο Βήμα της προηγούμενης Κυριακής «για την πολιτική της ήπιας δημοσιονομικής προσαρμογής που εφαρμόσαμε τα τελευταία χρόνια» πολύ φοβόμαστε ότι δεν αποσκοπεί μόνο να διασκεδαστούν οι εντυπώσεις για την άγρια πολιτική λιτότητας, αλλά προετοιμάζει τους όρους για δραματικά διαγγέλματα που λίγο – πολύ θα λένε «καλά φάγατε, καλά ήπιατε τόσα χρόνια τώρα περάστε απ’ το ταμείο». Όπως το έθεσε ο αρχιαποστάτης παραμονές Πρωτοχρονιάς: «Δεκαετίες ζήσαμε πάνω από τις δυνάμεις μας, δανειζόμενοι και καταδικάζοντας τις επόμενες γενιές, ενώ ταυτόχρονα με πείσμα αρνηθήκαμε τις μεταρρυθμίσεις τις οποίες η σημερινή ευρωπαϊκή και παγκόσμια πραγματικότητα απαιτεί και τις οποίες εφάρμοσαν όλες οι άλλες χώρες της Ευρώπης. Υπό τις συνθήκες αυτές είναι φυσικό η βαριά διεθνής οικονομική κρίση που ξέσπασε φέτος να μας προσγειώσει και να μας υποχρεώσει να αντιμετωπίσουμε τη σκληρή πραγματικότητα»! Η επιβολή αυτών ακριβώς των βαθιά αντιλαϊκών μέτρων είναι το πραγματικό ζητούμενο πίσω από την κινδυνολογία του εφιάλτη Κ. Μητσοτάκη για τη «βοήθεια ξένων διεθνών οργανισμών», πίσω από την πρόταση των Χρ. Βερελή και Θ. Πάγκαλου για ανάθεση των οικονομικών σε ένα πρόσωπο κοινής αποδοχής, πίσω την «ιδέα» του νεοφιλελεύθερου Αλ. Παπαδόπουλου να ζητήσει η Ελλάδα αυτοβούλως έξωθεν επιτήρηση της οικονομίας της λόγω εγγενούς αδυναμίας να χειριστεί τα του οίκου της και πίσω από το πλασάρισμα του πρώην διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας και νυν αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Λουκά Παπαδήμα, για να αναλάβει χρέη «τσάρου της Οικονομίας». Μια κυβέρνηση τεχνοκρατών δηλαδή, οικονομική χούντα στην πραγματικότητα, που θα αναλάβει να επιβάλλει τη λιτότητα χωρίς να πρέπει η ΝΔ ή το ΠΑΣΟΚ να πληρώσουν το τεράστιο πολιτικό κόστος που θα έχει ένα τέτοιο έκτακτο καθεστώς. Ειδικότερα όμως σ’ ότι αφορά τα παραπάνω στελέχη του ΠΑΣΟΚ, που έχουν εχθρικές σχέσεις με την ηγετική ομάδα του Γ. Παπανδρέου ή είναι παραγκωνισμένα, στόχος των προτάσεών τους ήταν να στερήσουν από το ΠΑΣΟΚ την διαφαινόμενη νίκη, που δεν θα επιτευχθεί φυσικά τόσο εύκολα όσο δείχνουν τα γκάλοπ. Με τη στήριξη διαπλεκομένων δηλαδή που προσχηματικά επικαλούνται την οικονομική κρίση για να ξαναμοιράσουν την πολιτική τράπουλα, η πρότασή τους δεν βάλει κατά της ΝΔ αλλά του «δικού τους» κόμματος. Για αυτό και μόνο τον λόγο τα πυρά της Χαρ. Τρικούπη ήταν πολύ σφοδρότερα από τα πυρά που δέχτηκαν από την κυβέρνηση.

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

 Σε κρίση το μοντέλο ανάπτυξης

ΣΙΩΠΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΙΤΙΕΣ

Όσο σίγουρο είναι ότι πίσω από κραυγές αγωνίας της αστικής τάξης κρύβεται ένα πρόγραμμα άγριας κι εξοντωτικής λιτότητας, άλλο τόσο σίγουρο είναι πως τα προβλήματα τα οποία επικαλείται, οι λεγόμενες μακροοικονομικές ανισορροπίες, είναι υπαρκτά και μάλιστα η όξυνσή τους λόγω της κρίσης λειτουργεί απειλητικά για τη θέση του ελληνικού καπιταλισμού στο διεθνή καταμερισμό εργασίας. Πρόκειται συγκεκριμένα για την αλματώδη αύξηση του ελλείμματος ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών που έχει φθάσει στο τριτοκοσμικό 14% του ΑΕΠ και την άνοδο του δημόσιου χρέους που ΝΔ και ΠΑΣΟΚ εδώ και 15 χρόνια όλο λένε πως το μειώνουν, αλλά αυτό εξακολουθεί να βρίσκεται στο 105% του ΑΕΠ. Οι αιτίες που επικαλούνται γι αυτή την κατάσταση είναι τόσο φαιδρές όσο και οι λύσεις που προτείνουν, αποκαλύπτοντας μια απίστευτη ένδεια. Ο Κ. Σημίτης για παράδειγμα στο πολυσυζητημένο άρθρό του στην Καθημερινή στις 21 Δεκεμβρίου 2008 έγραφε για το δημόσιο χρέος ότι «οι αιτίες της αύξησης είναι συναρτημένες με την πελατειακή νοοτροπία της κυβέρνησης και τη σταθερή επιδίωξη ενίσχυσης της εξουσίας της. Οι προσλήψεις την περίοδο 2004 – 2008 για παράδειγμα έφθασαν τις 60.000 περίπου με συνέπεια την αύξηση των μισθών που κατέβαλε η κυβέρνηση κατά 40%». Ο ιδρυτής της «ισχυρής Ελλάδας» δεν επικρίνει την κυβέρνηση για τα ρουσφέτια, αλλά επειδή κάνει προσλήψεις, παραβλέποντας τις τεράστιες ανάγκες ανθρώπινου δυναμικού που έχει ο δημόσιος τομέας αλλά και το γεγονός ότι το εν λόγω κονδύλι που το θεωρεί υπαίτιο της κρίσης στο σύνολο των δημόσιων δαπανών είναι αμελητέο! Οι προτάσεις του δε περιλαμβάνουν αυτά που έχει προγραμματίσει η ΝΔ, απλώς πιο γρήγορα. «Χρειάζεται ένα επεξεργασμένο σχέδιο συστηματικής και στοχευμένης ενίσχυσης της οικονομικής δραστηριότητας. Ενδεικτικά αναφέρω ορισμένες κατευθύνσεις. Η επιτάχυνση της κατασκευής των ήδη προγραμματισμένων έργων. Η προώθηση χωρίς καθυστέρηση των προγραμμάτων του Δ’ ΚΠΣ…». Στην πραγματικότητα αυτό που διέρχεται δομική κρίση είναι ένα μοντέλο ανάπτυξης του ελληνικού καπιταλισμού και ενσωμάτωσης του στον διεθνή καταμερισμό που υιοθετήθηκε από την πρώτη μεταπολεμική περίοδο μέχρι τις μέρες μας. Στην πιο πρόσφατη εκδοχή του, από τη δεκαετία του ’80 εμβρυακά και τη δεκαετία του ’90 ολοκληρωμένα και συνειδητά, περιελάμβανε την χωρίς όρους και στρατηγικές ανάδειξης «εθνικών πρωταθλητών» ενσωμάτωση του ελληνικού καπιταλισμού στην ευρωπαϊκή ιμπεριαλιστική ολοκλήρωση. Η διαδικασία αυτή όμως σε περιόδους κρίσης όπως η σημερινή αποδεικνύει τον ανταγωνιστικό της χαρακτήρα, την εγγενή τάση που έχει να οξύνει τις ανισομετρίες, διαλύοντας τις αυταπάτες που συνόδευαν τα πρώτα της βήματα για μια άμβλυνση των διακρατικών ακόμη και περιφερειακών αντιθέσεων. Η ΕΕ και κατ’ επέκταση η ΟΝΕ δεν αποτελούν επομένως ασπίδα προστασίας της ελληνικής οικονομίας όπως προβάλλονται αναδεικνύοντας μόνο την νομισματική – συναλλαγματική πλευρά των διμερών οικονομικών σχέσεων, αλλά παράγοντα διαιώνισης και όξυνσης των διαρθρωτικών προβλημάτων της. Αυτά ωστόσο μένουν ασχολίαστα. Όπως και η κρίση που διέρχεται πλέον, σε βαθμό να έχει κλείσει τον κύκλο του ως ατμομηχανή ανάπτυξης, το μοντέλο αλματώδους αύξησης του ιδιωτικού δανεισμού που χρηματοδοτούσε τον τομέα των κατασκευών, αντιπροσωπεύοντας ο τελευταίος τη σημαντικότερη πηγή αύξησης του ΑΕΠ. Με το συνολικό ιδιωτικό χρέος να φθάνει το 2008 τα 248 δισ. (εκ των οποίων μόνο τα 132 δισ. να είναι επιχειρηματικό) ξεπερνώντας (όπως και το δημόσιο) το ΑΕΠ της χώρας που φθάνει τα 246 δισ. και μετά από τις φούσκες που έχουν σκάσει, τυχόν σχέδια και προσδοκίες διαιώνισής του ισοδυναμούν με οικονομική αυτοκτονία. Η τραγική ειρωνεία όμως είναι ότι η αστική τάξη δεν έχει να αντιπαραβάλλει κανένα εναλλακτικό σχέδιο απέναντι σ’ αυτό το κοινωνικά καταστρεπτικό και βαθιά ανορθολογικό μοντέλο. Έχει την αυταπάτη ότι θα καλύψει τις αντιφάσεις του με ένα πρόγραμμα λιτότητας διαρκείας που θα αυξήσει τα φορολογικά έσοδα και θα μειώσει τις κοινωνικές παροχές, ενώ στην καλύτερη περίπτωση θα τις κουκουλώσει όπως – όπως και για λίγα χρόνια. Στη χειρότερη γι αυτούς, θα μείνει στα χαρτιά, όπως έμεινε και του Σημίτη το 1986, λόγω της εργατικής πάλης.

Βαθαίνει η ύφεση σε Ευρώπη – Ελλάδα (Πριν, 15/11/2008)

Δραματικές οι κοινωνικές συνέπειες

Νέοι πακτωλοί δημόσιου χρήματος για να αντιστραφεί η συρρίκνωση των ρυθμών μεγέθυνσης του ΑΕΠ

Και επισήμως εισήλθε στην ύφεση η οικονομία της ευρωζώνης, σύμφωνα με τις προχτεσινές ανακοινώσεις της ευρωπαϊκής στατιστικής υπηρεσίας, μια και για πρώτη φορά το ΑΕΠ συρρικνώθηκε για δύο συνεχόμενα τρίμηνα, ικανοποιώντας έτσι τον τυπικό ορισμό της ύφεσης. Με βάση λοιπόν τα στοιχεία της Γιούροστατ, το τρίτο τρίμηνο του 2008 η παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών μειώθηκε κατά 0,2%, ενώ και το προηγούμενο, το δεύτερο τρίμηνο το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά το ίδιο ακριβώς ποσοστό. Η βύθιση της Ευρώπης στην ύφεση ήρθε ως αποτέλεσμα των αρνητικών εξελίξεων που καταγράφηκαν μόλις μια μέρα πριν στις σημαντικότερες οικονομίες της γηραιάς ηπείρου. Πρώτα και κύρια στη Γερμανία, που πέραν των πρωτείων που διατηρεί στην Ευρώπη είναι η τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Το ΑΕΠ της ατμομηχανής της Ευρώπης το τρίτο τρίμηνο μειώθηκε κατά 0,5% όταν το προηγούμενο, το δεύτερο τρίμηνο είχε συρρικνωθεί κατά 0,4%. Οι προοπτικές δε που ήδη διαγράφονται είναι τόσο ζοφερές ώστε από την πρώτη της σελίδα η προχτεσινή Γουόλ Στριτ Τζέρναλ επεσήμαινε τον κίνδυνο να βρεθεί η Γερμανία αντιμέτωπη με τη χειρότερη ύφεση που αντιμετώπισε η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία από την ίδρυσή της, το 1949. Στην περίπτωση της Γερμανίας προκαλεί εντύπωση η σφοδρότητα με την οποία εμφανίστηκε η κρίση καθώς ούτε κερδοσκοπική αγορά ενυπόθηκων δανείων διέθετε, όπως για παράδειγμα οι ΗΠΑ, για να παρασύρει το σκάσιμό της στην ύφεση την ευρύτερη οικονομία, ούτε είχε επίσης πρόβλημα με το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, το διεθνή δανεισμό της και τα συναλλαγματικά της αποθέματα, όπως είχαν πολλές άλλες χώρες που ήδη στροβιλίζονται στην ύφεση, όπως η Ισλανδία, η Ουγγαρία κ.α. Ρόλο πυροκροτητή για τα δεινά της Γερμανίας, αφήνοντας εκτός μελέτης βαθύτερες αιτίες όπως η πτωτική πορεία του μέσου ποσοστού κέρδους, έπαιξε η υπερβολή εξάρτηση της οικονομίας της από τις εξαγωγές κεφαλαιουχικών αγαθών, που η ζήτησή τους είναι ιδιαίτερα ευπρόσβλητη από τις διακυμάνσεις του οικονομικού κύκλου, και η επιδείνωση των όρων δανεισμού, που έχει καταστήσει το χρήμα ακριβό και δυσεύρετο για το παραγωγικό κεφάλαιο. Αυτή την τάση μάλιστα δεν την ανέκοψαν ούτε οι μειώσεις των επιτοκίων του ευρώ που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα οδηγώντας το βασικό επιτόκιο παρέμβασης στο 3,25%, ενώ θεωρείται βέβαιο πως τον Δεκέμβριο θα πάει ακόμη πιο κάτω. Με δεδομένη, ωστόσο, την πρόθεση όλων των κεντρικών τραπεζών να μειώσουν τα επιτόκια (και ορατή όμως τη σχετική εξάντληση των δυνατοτήτων που έχει κάθε νέα μείωση όσο τα μηδενικά επιτόκια γίνονται θέμα μίας ή δύο ανακοινώσεων) ο ΟΟΣΑ πρόβλεψε πως το 2009 όλες οι μεγάλες οικονομίες θα δουν το ΑΕΠ τους να συρρικνώνεται: των ΗΠΑ κατά 0,9%, της Ιαπωνίας κατά 0,1% και της ευρωζώνης κατά 0,5%. Για να αποτρέψουν μια χρόνια και βαθιά ύφεση (διετή στην καλύτερη περίπτωση όπως προέβλεψε από την Αθήνα ο αμερικανός οικονομολόγος, Νουριέλ Ρουμπίνι, που έγκαιρα είχε προβλέψει το σκάσιμο της φούσκας των ακινήτων) που θα γίνει ακόμη πιο απειλητική αν συνδυαστεί με χρόνιο αποπληθωρισμό, όπως συνέβη και στην Ιαπωνία τη δεκαετία του 1990, οι κυβερνήσεις είναι έτοιμες να προσφέρουν νέους πακτωλούς χρημάτων στο κεφάλαιο. Έτσι, πέραν των ενέσεων ρευστότητας με τις οποίες αναζωογονούσαν την τελματωμένη διατραπεζική αγορά και τα πακέτα σωτηρίας που έδωσαν αφειδώς στις τράπεζες όλες οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μετά την αμερικανική, το νέο εργαλείο που επινόησαν για να αντιμετωπίσουν την ύφεση είναι πακτωλοί χρημάτων προς το παραγωγικό κεφάλαιο. Πρώτοι διδάξαντες οι αμερικάνοι Δημοκρατικοί που έταξαν στις αυτοκινητοβιομηχανίες 25 δισ. δολ., εκτός των 700 δισ. που καπάρωσαν οι κερδοσκόποι. Στη Γερμανία, σύμφωνα με προχτεσινό ρεπορτάζ της Ιντερνάσιοναλ Χέραλντ Τρίμπιουν, μετά τα 500 δισ. που έδωσε ο μεγάλος συνασπισμός στις τράπεζες, τώρα είναι έτοιμοι να εκταμιεύσουν ένα νέο πακέτο διάσωσης ύψους 50 δισ. το οποίο θα πάει κατ’ ευθείαν στην μεταποίηση. Απ’ αυτά τα χρήματα 15 δισ. θα δοθούν σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις υπό τη μορφή δανείων για κεφάλαιο κίνησης (καθιστώντας βέβαιο πως ούτε ένα ευρώ δεν πρόκειται να δώσουν παρακάτω οι τράπεζες από τους πακτωλούς που πήραν), 3 δισ. για επενδύσεις που θα στοχεύουν στην μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, 3 δισ. για έργα υποδομής στις κοινότητες, 2 δισ. για επενδύσεις σε δρόμους και σιδηροδρόμους, κ.λπ. Πρόκειται για δαπάνες που αναδύουν μια νεοκεϋνσιανή οσμή, δικαιώνοντας εν μέρει και όσους μιλούν για ένα «πράσινο New Deal» τονίζοντας την φιλοπεριβαλλοντική διάσταση των μαζικών επενδύσεων που γίνονται. Παρόλα αυτά, το κοινωνικό τους πρόσημο είναι εντελώς αντιδραστικό καθώς μοναδικό τους ζητούμενο είναι η ανάταση του ποσοστού κέρδους κι η διευκόλυνση της διευρυμένης αναπαραγωγής του κεφαλαίου κι όχι η διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής. Το κριτήριο για παράδειγμα της δημιουργίας θέσεων εργασίας από χιλιόμετρα μακριά φαίνεται ότι απουσιάζει από τη γκάμα των κριτηρίων με βάση τα οποία επιλέγηκαν οι συγκεκριμένοι τομείς. Το ίδιο ισχύει και για τα περιβαλλοντικά διακυβεύματα. Στον αντίποδα αυτών, οι τεχνολογικές μεταβολές που έφεραν οι επενδύσεις στη Γερμανία τη δεκαετία του ’70 και του ’80 συνιστούσαν ένα πιο γνήσιο «πράσινο New Deal» στο βαθμό που επιβάλλονταν από τα κάτω και με όρους λαϊκής πάλης. Δευτερευόντως ή κατ’ ανάγκη ικανοποίησαν μια ανάγκη του κεφαλαίου, δημιουργώντας ένα συγκριτικό πλεονέκτημα και μια σχετική εξειδίκευση για τον αμερικανικό καπιταλισμό. Τώρα αντίθετα η επιδότηση του σχεδιασμού και της παραγωγής νέων υβριδικών αυτοκινήτων συνδυάζεται στη Γερμανία με φορολογικές απαλλαγές για την αγορά τους που ως αποτέλεσμα θα έχουν να πλημμυρίσουν οι γερμανικοί δρόμοι από μια νέα γενιά ΙΧ, τα οποία θα καταναλώνουν όμως λιγότερα καύσιμα ή ηλεκτρική ενέργεια, αντί για πετρέλαιο. Το αποτέλεσμα δεν υπάρχει αμφιβολία ότι συνολικά θα είναι εις βάρος του περιβάλλοντος ακόμη κι αν οι ρύποι των καινούργιων ΙΧ επιβαρύνουν λιγότερο τη θερμοκρασία του πλανήτη. Το νέο New Deal, ωστόσο, είναι μαύρο σαν κατράμι αν δούμε ότι θα χρηματοδοτηθεί εξ ολοκλήρου από τους φορολογούμενους, δεσμεύοντας πακτωλούς δημοσίων εσόδων για τη χρηματοδότηση του κεφαλαίου και στερώντας τους από την κοινωνία, που θα δει τα κονδύλια για την δημόσια υγεία, την παιδεία και τις πληρωμές μισθών, συντάξεων κι επιδομάτων ανεργίας να συρρικνώνονται σε δραματικά επίπεδα. Το πέρασμα της οικονομίας της ευρωζώνης στη φάση της ύφεσης ήρθε ως αποτέλεσμα αντίστοιχων αρνητικών εξελίξεων, πέρα από τη Γερμανία, και σε δύο ακόμη χώρες: την Ισπανία και την Ιταλία. Σημαντική επιβράδυνση εμφανίζουν οι ρυθμοί μεγέθυνσης του ΑΕΠ και στην Ελλάδα, κινούμενοι στο 3,1% για το τρίτο τρίμηνο, έναντι 3,6% για το προηγούμενο τρίμηνο, Απριλίου – Ιουνίου, προδικάζοντας μια απότομη επιδείνωση του κοινωνικού ζητήματος το αμέσως επόμενο διάστημα, δηλαδή το χειμώνα που έρχεται. Ήδη όλα τα στοιχεία που αποτελούν τους ευαίσθητους σεισμογράφους της ελληνικής οικονομίας κινούνται στο κόκκινο. Με βάση στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα το ΠΑΣΟΚ την εβδομάδα που πέρασε (επικρίνοντας την κυβέρνηση από νεοφιλελεύθερες θέσεις – «επί τέσσερα χρόνια δεν προχώρησε σε καμιά διαρθρωτική αλλαγή στην οικονομία, στη λειτουργία της αγοράς, και στην ανταγωνιστικότητά της», τόνισε ο Μιχ. Χρυσοχοΐδης σε συνέντευξη Τύπου) η ύφεση είναι εδώ, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι δεν πληρούνται ακόμη οι τεχνικές προϋποθέσεις του ορισμού. Για παράδειγμα ο δείκτης πωλήσεων στα μεγάλα καταστήματα τροφίμων είναι –8,6%, στα τρόφιμα και ποτά -6,48%, στα φαρμακευτικά και καλλυντικά προϊόντα -18%, στην ένδυση και υπόδηση -40,5%, στα έπιπλα, ηλεκτρικά είδη και οικιακό εξοπλισμό -18%, στα βιβλία και χαρτικά είδη -26%, κοκ. Οι ακάλυπτες επιταγές γίνονται ολοένα και περισσότερες κοκ. Ο νέος προϋπολογισμός που θα παρουσιαστεί την εβδομάδα που ξεκινάει θα ελίσσεται ανάμεσα σε αυτές τις τρεις συμπληγάδες: Των οριακών ρυθμών μεγέθυνσης που για το νέο χρόνο προβλέπεται να κινηθούν στη ζώνη του λυκόφωτος του 1%, της ελεύθερης πτώσης της καταναλωτικής ζήτησης ως αποτέλεσμα της ανεργίας και της φτώχειας που εισάγει την καπιταλιστική οικονομία σε ένα φαύλο κύκλο καθοδικής πορείας κι επίσης της κάθετης μείωσης των δημοσίων εσόδων με τη «μαύρη τρύπα» που αφήνει η κάτω των στόχων αύξηση των εσόδων κι η επιτάχυνση της αύξησης των δημοσίων δαπανών να διευρύνεται συνεχώς. Αυτά όλα τα προβλήματα δεν θα εμποδίσουν την κυβέρνηση να φέρει στη Βουλή την Τρίτη το νομοσχέδιο για την επιχορήγηση των τραπεζών με 28 δισ. ευρώ, επιβάλλοντάς τους να δεχτούν την κρατική επιδότηση προκειμένου να αντεπεξέλθουν στις αυξημένες μελλοντικές υποχρεώσεις τους (όπως διεξοδικά αναλύεται στη διπλανή στήλη), αλλά και στις ζημιές που ήδη εισάγουν από την κερδοφόρα κατά το πρόσφατο παρελθόν ιμπεριαλιστική υπερέπεκταση τους στα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη που τώρα δοκιμάζονται από την κρίση – όπως τηρουμένων όλων των αναλογιών πλήρωσαν και οι ισπανικές πολυεθνικές την επέκτασή τους στη Λατινική Αμερική. Η κυβέρνηση της ΝΔ επιχειρεί αρχικά να σταθεί πάνω από τους ενδοκαπιταλιστικούς ανταγωνισμούς που ωθούν τους μεγαλοτραπεζίτες να αντιμετωπίζουν την κρίση ρευστότητας ως μια ιδανική ευκαιρία για να βγουν από την αγορά όσες τράπεζες έχουν πρόβλημα ρευστότητας και για ένα γύρο εξαγορών και συγχωνεύσεων που θα δώσει στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα μια πιο ολιγοπωλιακή οργάνωση. Τα ανηλεή, δημόσια χτυπήματα του Βγενόπουλου της Μαρφίν προς την Γιούρομπανκ και τον ίδιο τον Λάτση την εβδομάδα που πέρασε έφεραν στην επιφάνεια τον πόλεμο που μαίνεται εδώ και εβδομάδες πίσω από τις κουρτίνες, με αποτέλεσμα μόνο η Αγροτική Τράπεζα να έχει δηλώσει ότι θα συμμετάσχει στο μεγάλο φαγοπότι, ενώ οι υπόλοιπες μέχρι στιγμής αρνούνται. Άλλες γιατί θέλουν να εμφανίζονται ως νησίδες σταθερότητας επιδιώκοντας με αυτό τον τρόπο να αυξήσουν τα μερίδιά τους στις καταθέσεις κι οι υπόλοιπες για να μη δείξουν τη γύμνια τους, προτιμώντας να τα παίρνουν από τον κόσμο με τα ψηλά γράμματα… Στην πράξη όμως η κυβέρνηση της ΝΔ υποτάσσεται σε αυτούς τους ανταγωνισμούς και δουλεύει για λογαριασμό των μεγαλοτραπεζιτών όπως δείχνει τόσο η απροθυμία της να βάλει μπροστά τις τρεις εναπομείναντες δημόσιες τράπεζες (Αγροτική, Ταμιευτήριο και Ταμείο Παρακαταθηκών) για να αλλάξουν τους όρους του παιχνιδιού στο πλαίσιο του ανταγωνισμού, όσο και η συμμόρφωσή της με τους όρους που τελικά θέτουν.

Ταξική ληστεία η φορολογία (Πριν, 1/6/2008)

 Φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων

ΧΡΥΣΟΦΟΡΟΣ ΟΡΝΙΘΑ

Με τη συμπλήρωση και αποστολή ως αύριο που λήγει η προθεσμία, για τις έντυπες τουλάχιστον, των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος, εκατομμύρια εργαζόμενοι ήρθαν σε άμεση επαφή με την προκλητική ληστεία που διεξάγει κάθε χρόνο το κράτος καλύπτοντας την αυθαιρεσία του πίσω από μια γενική αρχή που στον εγχειριδιακό της ορισμό είναι ισοδύναμη με την κοινωνική δικαιοσύνη. Γιατί η φορολογία, παρέχοντας την πρώτη ύλη για την αναδιανομή του εισοδήματος, έρχεται – θεωρητικά πάντα αναφερόμενοι στην Ελλάδα – να διορθώσει και να μετριάσει τις εισοδηματικές και οικονομικές αντιθέσεις που παράγονται πρωτογενώς στη διανομή του κοινωνικού προϊόντος μεταξύ υπεραξίας και μισθού, εκεί που θεμελιώνεται η ανισότητα μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας. Στην πράξη βέβαια επιτυγχάνει ακριβώς το αντίθετο. Πριν περιηγηθούμε στις προκλητικά ταξικές διατάξεις της φορολογικής νομοθεσίας των φυσικών προσώπων αξίζει να δούμε το γενικότερο πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται. Με βάση όσα αναφέρονται στον προϋπολογισμό του τρέχοντος έτους οι έμμεσοι φόροι (επιτομή της ταξικής φορολόγησης στο βαθμό που επιβάλλονται «ισότιμα», ανεξαρτήτως του εισοδήματος) θα συνεισφέρουν την μερίδα του λέοντος στα φορολογικά έσοδα, αποτελώντας το 60% του συνόλου τους, ενώ οι άμεσοι φόροι θα αποδώσουν το υπόλοιπο 40% των συνολικών φόρων. Η κοινωνική αδικία διαπιστώνεται ωστόσο και από την εξέλιξη των άμεσων φόρων και δη του φόρου εισοδήματος καθώς τα επιπλέον χρήματα που θα εισρεύσουν από τα φυσικά πρόσωπα (αυξημένα κατά 7,2% σε σχέση με πέρυσι) είναι σχεδόν διπλάσια από αυτά που προβλέπεται να εισρεύσουν από τα νομικά πρόσωπα, τις επιχειρήσεις δηλαδή (που θα πληρώσουν φόρο 4,6% παραπάνω από πέρυσι). Μένοντας στο φόρο εισοδήματος το μέγεθος της κρατικής ληστείας και ο βαθμός τη αντιλαϊκότητας του ελληνικού φορολογικού συστήματος βεβαιώνεται από την παράθεση δύο μόνο αριθμών: Του ποσού που αναμένεται να εισπραχθεί από τη φορολόγηση των φυσικών προσώπων, 10,8 δισ. ευρώ για την ακρίβεια, που είναι υπερδιπλάσιο από το φόρο που πληρώνουν τα νομικά πρόσωπα και ανέρχεται σε 4,9 δισ. Αυτός ο αριθμός δεν προέκυψε τυχαία. Το κεφάλαιο δηλαδή σφυρίζει αδιάφορα όταν φθάνει η ώρα του να περάσει από το γκισέ της εφορίας ως αποτέλεσμα μιας σχεδιασμένης πολιτικής που ορίζεται από τρεις καλά χαραγμένους άξονες: Μείωση φορολογικών συντελεστών, καθιέρωση εκτεταμένων φοροαπαλλαγών και κεκτημένη φοροδιαφυγή είτε στη βάση μικρών και καθημερινών φορολογικών παρανομιών είτε στη βάση πιο εξεζητημένων μεθόδων που προσφέρουν οι νόμιμοι φορολογικοί παράδεισοι.

Σε μέσο διεύρυνσης της φορολόγησης έχουν μετατραπεί οι φοροαπαλλαγές των μισθωτών καθώς αντίθετα με το παρελθόν που αφορούσαν κάθε είδους αγορές, τώρα στοχεύουν σε επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών που φοροδιαφεύγουν συστηματικά. Οι ελαφρύνσεις προς το κεφάλαιο αντίθετα μειώνουν κάθετα το φόρο που πληρώνει και συμβάλλουν στην αύξηση των κερδών του.

Οι αποδείξεις από τα στριπτιτζάδικα μειώνουν το φορολογητέο εισόδημα, από το γάλα όχι!

Οι εργαζόμενοι, αντίθετα με το κεφάλαιο που φοροδιαφεύγει συστηματικά, δεν έχουν να κρύψουν το παραμικρό. Στις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος καταγράφεται με το νι και με το σίγμα και το παραμικρό τους έσοδο ενώ, σε μια νέα περίπτωση πλήρους αντιστροφής της πραγματικότητας, ένα παραδοσιακό μέσο μείωσης των φορολογικών βαρών και ελάφρυνσής τους έχει μετατραπεί σε εργαλείο επέκτασης της φορολογίας. Πρόκειται για τις λεγόμενες φοροαπαλλαγές. Εξ’ αρχής αποτελούσε ένα μέσο άμβλυνσης των φορολογικών βαρών, στο βαθμό που ανελαστικής φύσης έξοδα, όπως για ήταν παράδειγμα τα έξοδα αγοράς ειδών ένδυσης και διατροφής – που δεν θα έπρεπε επ’ ουδενί να φορολογούνται – απαλλάσσονται από τη φορολόγηση, έτσι ώστε ο φόρος που θα πληρώσει ο εργαζόμενος να είναι κατά τι χαμηλότερος. Ανέκαθεν βέβαια αυτός ο στόχος …συνοδευόταν. Ζητώντας ο έφορος την απόδειξη του εμπορικού καταστήματος, από την εποχή ακόμη που στο υπουργείο Οικονομικών βασίλευε ο Δ. Τσοβόλας, ότι έχανε το δημόσιο από την απαλλαγή του εργαζομένου το κέρδιζε στο ακέραιο ή κατά προσέγγιση, σίγουρα όμως σε μια περισσότερο μόνιμη βάση, από την απόδοση φόρου του καταστηματάρχη. Σε κάθε περίπτωση το μέτρο της φοροαπαλλαγής ήταν πλήρες περιεχομένου. Πλέον όμως οι φοροαπαλλαγές έχουν εξελιχθεί όχι απλά σε καρικατούρα και ανοιχτή κοροϊδία, αλλά στο αντίστροφό τους. Στις φορολογικές δηλώσεις που στείλαμε πρόσφατα η εκτενέστερη γκάμα απαλλαγών αφορούσε τα παρακάτω έξοδα, όπως εξειδικεύτηκαν με τη διευκρινιστική εγκύκλιο που εξέδωσε το υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών στις 3 Απριλίου 2008: «Η δαπάνη που καταβάλλεται για τη διενέργεια δεξιώσεων γάμων και βαπτίσεων, σε αίθουσες ξενοδοχείων, κοσμικές ταβέρνες, κέντρα διασκέδασης, υπαίθριους χώρους, κτήματα κλπ…. Περιλαμβάνεται και η δαπάνη που καταβάλλεται σε κέντρα διασκέδασης (κοσμικές ταβέρνες, καμπαρέ, νάιτ κλαμπ, χορευτικά κέντρα) και σε εστιατόρια, ταβέρνες, ψαροταβέρνες, με ή χωρίς ζωντανή μουσική, οινομαγειρεία, οινεστιατόρια, πιτσαρίες, ψητοπωλεία, οβελιστήρια (σουβλατζίδικα), μεζεδοπωλεία, ουζερί, τσιπουράδικα, ζυθοπωλεία, σνακ μπαρ… Η δαπάνη που καταβάλλεται σε μεσίτες (για την ενοικίαση ή την αγοραπωλησία ακινήτων) ωδεία, σχολές χορού, ρυθμικής και μπαλέτου, σχολές πολεμικών τεχνών, πάλης και παρόμοιων αθλημάτων (καράτε, τζούντο, τάε-κβο-ντο), γυμανηστήρια, (ενόργανης ή μη γυμναστικής), κολυμβητήρια, ινστιτούτα ή κέντρα αδυνατίσματος και αισθητικής (για αδυνάτισμα, αισθητική προσώπου και σώματος, μακιγιάζ, αποτρίχωση, σάουνα, ατμόλουτρα και λοιπών υπηρεσιών καλλωπισμού), κομμωτήρια, διατολόγους, διατροφολόγους, ομοιοπαθητικούς, λογοθεραπευτές, μασέρ». Και το αποκορύφωμα; Αμέσως μετά αναφέρεται πως «γίνεται δεκτό ότι σ’ αυτή την κατηγορία δαπανών, μεταξύ των λοιπών υπηρεσιών καλλωπισμού, περιλαμβάνεται και η εμφύτευση μαλλιών»!!! Παρερχόμενοι φημών ότι για το τελευταίο μαργαριτάρι ευθύνεται μέλος της επιτροπής που είχε κατά νου τη δική του δήλωση και τα τελευταία του έξοδα, τα σκανδαλώδη και εξοργιστικά παραπάνω σημαίνουν ότι: Η απόδειξη από τα ποτά που θα κεράσει ο θαμώνας ενός στριπτιτζάδικου εκπίπτει από το εισόδημα ενώ η απόδειξη από το γάλα, το τυρί και το ψωμί που αγοράζει στο σούπερ μάρκετ ή το φούρνο, όχι. Η απόδειξη από το εστιατόριο πολυτελείας εκπίπτει, όπως και η απόδειξη από το γυμναστήριο και τη λιποαναρρόφηση ενώ η απόδειξη από το μαγαζί ειδών ρουχισμού όχι! Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα στελέχη του Αλογοσκούφη αν κάτι είχαν στο μυαλό τους ήταν να βάλουν στην τσιμπίδα της εφορίας τις συγκεκριμένες επαγγελματικές κατηγορίες και σε αυτή την κατεύθυνση αξιοποίησαν το πιο πρόσφορο μέσο που διέθεταν, το μηχανισμό των φοροαπαλλαγών. Κατ’ αυτόν όμως τον τρόπο τα οφέλη που θα αποκομίσουν τα πιο χαμηλά λαϊκά εισοδήματα από αυτήν την μεταβολή που επήλθε στις φοροαπαλλαγές ισούνται με το μηδέν. Κυριολεκτικά. Ωφελημένοι θα είναι κατ’ αρχήν οι ΔΟΥ που θα δουν τις κορδέλες από τις ταμειακές μηχανές των παραπάνω μαγαζιών και επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών να γεμίζουν από τη μια μέρα στην άλλη και τα μεσαία στρώματα που χρησιμοποιούν με τη μεγαλύτερη συχνότητα τις υπηρεσίες των παραπάνω επαγγελματιών. Εν κατακλείδι ένα μέσο φορολογικής ελάφρυνσης μετατράπηκε σε μέσο επέκτασης της φορολογίας και διεύρυνσης της φορολογικής βάσης έτσι ώστε αυτή να συμπεριλάβει κι έναν τομέα που μόνιμα φοροδιαφεύγει (της σκιώδους οικονομίας που υπολογίζεται ακόμη στο 30% του ΑΕΠ από διεθνείς οργανισμούς), εξασφαλίζοντας όμως έτσι την επιβίωσή του. Εξ ίσου μεγάλη πρόκληση αποτελούν και οι άλλες «φοροαπαλλαγές». Για παράδειγμα από το ενοίκιο που πληρώνει ένα εργαζόμενος ή το παιδί του που σπουδάζει το ανώτερο ποσό που εκπίπτει από το φόρο είναι 240 ευρώ! Έχοντας καταβάλλει τουλάχιστον 3.000 ευρώ το χρόνο, το ποσό που δέχεται η εφορία να αφαιρεθεί δεν φθάνει ούτε το 10%. Κραυγαλέα αδικία συντελείται και με τα φροντιστήρια. Από τους κουβάδες τα χρήματα που πληρώνουν χιλιάδες γονείς για να περάσουν τα παιδιά τους σε κάποια σχολή, το μοναδικό που αφαιρείται είναι το 20% της δαπάνης και πάλι κατ’ ανώτατο όριο 240 ευρώ! Αντίθετα με τα φροντιστήρια και τα ενοίκια πολύ μεγαλύτερο είναι το ποσό που εκπίπτει αν αφορά αμοιβές γιατρών και εξετάσεων, φθάνοντας τις 6.000. Ο σημαντικότερος λόγος για τη απλοχεριά του νομοθέτη είναι η πρόθεσή του να στηρίξει τον ιδιωτικό τομέα της υγείας και γι αυτό το λόγο το κράτος δέχεται να χάσει μέρος από τα έσοδά του, επιδοτώντας με έμμεσο τρόπο τον κάθε Αποστολόπουλο και υπονομεύοντας έτσι το δημόσιο σύστημα υγείας. Το ίδιο ισχύει και για τα ασφάλιστρα. Συνολικά λοιπόν ελάχιστες είναι εκείνες οι φοροαπαλλαγές (όπως η επέκταση του αφορολόγητου ορίου των 12.000 στις 18.000 ευρώ) που ανακουφίζουν πραγματικά τα εργατικά εισοδήματα. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία εισέρχονται στο έντυπο Ε1 εκ του πονηρού για να υπηρετήσουν διαμετρικά αντίθετους στόχους απ’ αυτούς που επικαλούνται. Το κεφάλαιο αντίθετα απολαμβάνει τις πιο γενναίες φοροαπαλλαγές των οποίων οι πραγματικοί στόχοι συμβαδίζουν πλήρως με τους ονομαστικούς κι από κοινού υπηρετούν τον απώτερο στόχο: να αυξηθούν τα κέρδη. Πριν πάμε, ωστόσο, στις φοροαπαλλαγές αξίζει να δούμε το καθεστώς φορολογικού παραδείσου που απολαμβάνει αφότου ανέλαβε η κυβέρνηση Κ. Καραμανλή, επιλέγοντας ο πρωθυπουργός κατά την πρώτη του επίσκεψη στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης να εξαγγείλει ένα γενναίο πρόγραμμα μείωσης των φορολογικών συντελεστών για τις επιχειρήσεις, από το οποίο επωφελούνται μέχρι και σήμερα. Τούτο, καθώς τα κέρδη των ανωνύμων εταιρειών του 2007 θα φορολογηθούνε με συντελεστή 25% (από 29% πέρυσι) και των ομόρρυθμων και ετερόρρυθμων εταιρειών με 20% (από 22% πέρυσι). Στην πραγματικότητα οι ωφέλειά τους είναι πολύ μεγαλύτερη καθώς είναι στη διάθεσή τους να επωφεληθούν μιας ατελείωτης σειράς ευνοϊκών ρυθμίσεων που μειώνουν κάθετα το φόρο. Είναι για παράδειγμα οι φοροαπαλλαγές που καθιερώνει ο «αναπτυξιακός» νόμος 3299/2004 όπως τροποποιήθηκε από τον 3522/2006. Στο πλαίσιο του προβλέπονται φοροαπαλλαγές που ξεκινούν από το 50% και φθάνουν μέχρι και το 100% της επενδυτικής δαπάνης. Από το γεγονός μάλιστα ότι στις προτιμώμενες επενδύσεις εντάσσονται γήπεδα γκολφ ή κέντρα διανομής και αποθήκευσης εμπορευμάτων, εύκολα καταλαβαίνει κανείς ότι η επιλογή τους δεν γίνεται με κριτήριο τη δημιουργία θέσεων μόνιμης απασχόλησης ή την στήριξη κοινωνικά αναγκαίων παραγωγικών δραστηριοτήτων που η ωφέλειά τους μπορεί να διαχέεται στις τοπικές κοινωνίες παράγοντας πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα, αλλά τα φορολογικά κίνητρα δίνονται ως μια έμμεση στήριξη στο κόστος της διευρυμένης αναπαραγωγής του κεφαλαίου ή χρηματοδοτούν τις πιο σύγχρονες και καταστροφικές για το περιβάλλον επενδυτικές μόδες που δεν είχαν και την ανάγκη του κράτους. Από τον ίδιο νόμο επωφελούνται τα μέγιστα επιχειρήσεις μέσων μαζικής ενημέρωσης όπως και κατασκευαστικές. Υπάρχουν ωστόσο πολλά ακόμη οικονομικά σκάνδαλα του κεφαλαίου, ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, που συντελούνται με την κάλυψη των φοροαπαλλαγών. Είναι για παράδειγμα οι απαλλαγές που καθιερώνει ο νόμος για τις συγχωνεύσεις. Εδώ το κράτος απαλλάσσει το κεφάλαιο από την καταβολή φόρων προκειμένου να δώσει ώθηση στις τάσεις συγκέντρωσης και συγκεντροποίησης του. Είναι το προκλητικό καθεστώς φορολόγησης των πλοίων με ελληνική σημαία. Άλλο σκανδαλώδες παράδειγμα είναι η φοροαπαλλαγή του εισοδήματος που προέρχεται από πράξεις με παράγωγα στο Χρηματιστήριο Παραγώγων Αθηνών. Δεν είναι εξοργιστικό; Βρήκαν να διευκολύνουν το πιο κερδοσκοπικό, το πιο παρασιτικό και αντικοινωνικό πεδίο δράσης του κεφαλαίου…

 Η αντιμεταρρύθμιση του Ενιαίου Τέλους Ακινήτων

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΚΑΤΟΧΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΗ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Το πιο ακραίο παράδειγμα φορολογικής αντιμεταρρύθμισης είναι το Ενιαίο Τέλος Ακινήτων που καθιερώθηκε με το νόμο 3634/29-1-2008, αντικαθιστώντας, κατά την κυβέρνηση, ένα λαβύρινθο 27 φόρων που βάραιναν μέχρι τότε τα ακίνητα. Στην πραγματικότητα όμως, το νέο που εισήγαγε ο νόμος δεν ήταν η απλοποίηση αλλά η μεταφορά των φορολογικών βαρών από την αστική τάξη σε όλη την υπόλοιπη κοινωνία. Μέχρι πρόσφατα ο μοναδικός φόρος που πληρωνόταν ετησίως για την ακίνητη περιουσία ήταν ο Φόρος Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας που βάραινε αποκλειστικά και μόνο τα υψηλά εισοδήματα, καθώς περιελάμβανε συντελεστές που κλιμακώνονταν από 0,354% έως 0,949%. Τώρα, το Ενιαίο Τέλος Ακινήτων, που ανέρχεται στο (αισθητά χαμηλότερο) 0,1% της αξίας της περιουσίας των φυσικών προσώπων, θα πληρώνεται από όλους τους ιδιοκτήτες ακινήτων, με μοναδικές περιπτώσεις απαλλαγής την πρώτη κύρια ιδιοκατοικούμενη κατοικία που δεν μπορεί να ξεπερνάει τα 200 τ.μ. και η αξία της τα 300.000 ευρώ και τα κτίσματα σε χωριά κάτω των 1.000 κατοίκων. Το μοναδικό στοιχείο προοδευτικότητας του νόμου έγκειται στον αυξημένο συντελεστή, της τάξης του 0,6%, με τον οποίο θα φορολογηθεί η περιουσία νομικών προσώπων που δεν ιδιοχρησιμοποιείται. Και πάλι όμως, αυτή η διάταξη δεν αφορά όλα τα ακίνητα των νομικών προσώπων, καθώς αυτά που χρησιμοποιούν εταιρικές και παραγωγικές επιχειρήσεις, εταιρείες επενδύσεων σε ακίνητα και αμοιβαίων κεφαλαίων ακίνητης περιουσίας, όπως και η εκκλησία θα φορολογηθούν με 0,1% όπως όλη η κοινωνία. Ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα δε του Πανάγιου Τάφου, της Μονής Σινά του Άγιου Όρους και των τριών Πατριαρχείων (Κωνσταντινούπολης, Αλεξανδρείας και Ιεροσολύμων) απαλλάσσονται εντελώς. Με την κατάθεση του νομοσχεδίου μάλιστα η κυβέρνηση έκανε και μια λαθροχειρία. Καθορίζοντας ελάχιστο ποσό φόρου 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο για κάθε κτίσμα αύξησε με σιωπηρό τρόπο τις αντικειμενικές τιμές καθώς με αυτό τον τρόπο είναι σα να δηλώνει ότι δεν αναγνωρίζει αντικειμενικές αξίες κάτω από 1.000 ευρώ ανά τ.μ. Με έμμεσο τρόπο έτσι η κυβέρνηση αύξησε τις αντικειμενικές τιμές. Καθόλου τυχαία έτσι, τα έσοδα που έχει προβλέψει να εισπράξει η κυβέρνηση φέτος από τα ακίνητα υπολογίζονται στα 890 εκ. ευρώ και ανέρχονται στο 0,36% του ΑΕΠ, όταν μέχρι πέρυσι το «πολύπλοκο καθεστώς» των 27 φόρων απέφερε έσοδα που μόλις και έφθαναν το 0,1% του ΑΕΠ. Η καθιέρωση του Ενιαίου Τέλους Ακινήτων, όπως ήταν αναμενόμενο, συγκέντρωσε τις επευφημίες αντιδραστικών κέντρων, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οποίο σε έκθεσή του για το φορολογικό σύστημα της χώρας, με χρόνο έκδοσης τον Μάιο του 2008, κρίνει πως «είναι ένα βήμα στη σωστή κατεύθυνση, κυρίως επειδή διευρύνει τη φορολογική βάση». Ο ιμπεριαλιστικός οργανισμός προτείνει ωστόσο το Ενιαίο Τέλος Ακινήτων να γίνει ακόμη πιο ταξικό και αντιλαϊκό. Συστήνει κατά λέξη: «Θα μπορούσε ωστόσο η Ελλάδα να σκεφτεί να κάνει περισσότερα για να ενδυναμώσει το νέο φόρο ακινήτων. Για παράδειγμα θα μπορούσε να μελετήσει: πρώτο, τη διεύρυνση ακόμη περισσότερο της βάσης περιορίζοντας τις εξαιρέσεις (περιλαμβάνοντας τις πρώτες κατοικίες και την ένταξη των αγροτικών κατοικιών στο φόρο), δεύτερο, την εφαρμογή της αποτίμησης στη βάση των αγοραίων τιμών αντί των θεωρητικών αντικειμενικών αξιών, τρίτο, την ενοποίηση των φορολογικών συντελεστών για τις κατοικίες και τα εταιρικά κτίσματα που θα περιορίσει τις ευκαιρίες φοροδιαφυγής και, τέταρτο, την ταχεία συγκρότηση ενός εθνικού συστήματος καταχώρησης κτιρίων και γης για την καλύτερη παρακολούθηση». Πρακτικά λοιπόν το ΔΝΤ, που λόγω της ανεξήγητης ικανότητας του να προβλέπει αποτελεί αλάνθαστο οδηγό για το τι μέλλει γενέσθαι, προτείνει την κατάργηση ακόμη και αυτών των απαλλαγών πρώτης και αγροτικής κατοικίας, την υιοθέτηση των αγοραίων τιμών που θα εκτινάξει τις αξίες και το φόρο και τέλος την ενοποίηση του συντελεστή που αν θα γίνει προς τα πάνω χαμένοι θα είναι τα χαμηλά εισοδήματα, ενώ αν γίνει προς τα κάτω ωφελημένοι θα είναι τα υψηλά εισοδήματα!

ΝΕΑ ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΦΠΑ

Προτάσεις – φωτιά από το ΔΝΤ

ΣΤΟΧΟΣ ΤΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

Ο ιμπεριαλιστικός οργανισμός προτείνει μια σειρά από μέτρα φωτιά και σε ότι αφορά το Φόρο Προστιθέμενης Αξίας. Στη γενική τους κατεύθυνση συντείνουν στην σημαντική του άνοδο. Σημείο αφετηρίας και άλλοθι των στελεχών του ΔΝΤ αποτελεί η πολυπλοκότητα των διατάξεων. Παρόλα αυτά όμως δεν προτείνεται η υιοθέτηση ενός ενιαίου συντελεστή ύψους 10% για παράδειγμα, που είναι και στρογγυλός, αλλά μια νέα άνοδος των συντελεστών, που όπως συνέβη και με τις προηγούμενες (όταν ο κεντρικός συντελεστής πήγε από 16% στο 18% το 1998 επί ΠΑΣΟΚ και στο 19% το 2006 επί ΝΔ) θα φορτώσει ακόμη περισσότερα φορολογικά βάρη στις πλάτες των εργαζομένων. Στη βάση της μόδας του ενιαίου φορολογικού συντελεστή που έχει καθιερωθεί παγκοσμίως, έκφραση της αντιδραστικής στροφής στο φορολογικό σύστημα (στο πλαίσιο της οποίας το 53% των συστημάτων ΦΠΑ παγκοσμίως έχουν έναν και μοναδικό συντελεστή και το 23% μόνο δύο) υποστηρίζεται: «Ο ελληνικός ΦΠΑ μπορεί να γίνει πιο αποτελεσματικός αν διορθωθούν οι ακόλουθες αδυναμίες. Πρώτο, οι πολλαπλοί συντελεστές θα πρέπει να μειωθούν σε έναν ενιαίο (ή το πολύ δύο). Δεύτερο, πολλά αγαθά και υπηρεσίες που τώρα φορολογούνται με μειωμένους συντελεστές θα πρέπει να υπαχθούν σε ένα δεδομένο συντελεστή. Τρίτο, οι εξαιρέσεις θα πρέπει να εξαλειφθούν (ή να μειωθούν σημαντικά). Και, τέταρτο, τα επίπεδα του ΦΠΑ θα πρέπει να αυξηθούν. Αν υιοθετηθούν οι προτάσεις του ΔΝΤ (που είναι θέμα χρόνου σ’ ότι αφορά τουλάχιστον τη νέα αύξηση του συντελεστή η οποία τοποθετείται στο 2009) θα καταργηθούν μια σειρά από προνομιακά καθεστώτα έμμεσης φορολόγησης που κάνουν ελαφρώς επαχθέστερη την έμμεση φορολογία. Έτσι, αν αυξηθεί ο ΦΠΑ στα εισιτήρια κινηματογράφου, τα βιβλία και τις εφημερίδες από 4,5% που είναι σήμερα και στα τρόφιμα από 9% που είναι για να πάνε στο 19% ή το 20% οι εργαζόμενοι θα δουν τις τιμές πάλι να εκτοξεύονται και το εισόδημά τους να μειώνεται. Όλα αυτά μάλιστα στο βωμό της μείωσης των ελλειμμάτων και του στόχου ισοσκέλισης του προϋπολογισμού που έχει τεθεί για το 2010. Η αλήθεια όμως είναι ότι όσο κι αν αυξηθεί η φορολογική επιβάρυνση των εργαζομένων αποκλείεται να μπορέσει να σταματήσει την ακατάσχετη αιμορραγία που προκαλεί στα δημόσια οικονομικά η κλιμακούμενη φοροαπαλλαγή του κεφαλαίου και η αφειδώλευτη χρηματοδότησή του στο πλαίσιο του ακολουθούμενου «κεϋνσιανισμού για τους πλουσίους». Αυτή είναι η αιτία της σύγχρονης δημοσιονομικής κρίσης που δεν αντιμετωπίζεται ούτε με τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και την φορολόγηση εισοδημάτων και επαγγελμάτων που συστηματικά φοροδιαφεύγουν ούτε πολύ περισσότερο με την αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης των εργαζομένων που έχει και αυτή ένα απαραβίαστο όριο, όπως ακριβώς συμβαίνει και με τους μισθούς. Απέναντι στη φορολογική επίθεση του κεφαλαίου, ειδικά σήμερα που η οικονομική κρίση βρίσκεται στο αποκορύφωμά της, είναι άμεση ανάγκη οι εργαζόμενοι να προβάλλουν ένα πακέτο μέτρων ανακούφισης που θα ανατρέπει την επίθεση, θα βελτιώνει τη θέση τους και θα διευκολύνει την πάλη. Από αυτό το πρόγραμμα δεν θα μπορούσε να λείπει η κατάργηση κάθε φορολογικής επιβάρυνσης στα είδη τροφίμων και ποτών, η έκπτωση από το φόρο κάθε εξόδου που αφορά φροντιστήρια και ενοίκια, η επιβολή έκτακτης φορολογίας στο κεφάλαιο, η μεταφορά του φορολογικού κέντρου βάρους στα είδη πολυτελείας (ΙΧ άνω των 1.600 κυβικών, σκάφη, πισίνες, μεγάλα διαμερίσματα, κλπ.) και τα κέρδη κεφαλαίου, ο διπλασιασμός του αφορολόγητου ορίου για μισθούς και συνταξιούχους, η κατάργηση κάθε φοροαπαλλαγής που διευκολύνει το κεφάλαιο, άμεση επαναφορά των συντελεστών φορολόγησης του κεφαλαίου που κατήργησε ο Κ. Καραμανλής, κλπ.

Ιδιωτικοποιήσεις (Πριν, 9/5/2008)

Αιχμή του δόρατος της επίθεσης του κεφαλαίου

Η πώληση του ΟΤΕ σημείο κορύφωσης και τομής της μακροχρόνιας και διεθνούς επιχείρησης ξεπουλήματος

Σημείο τομής στη μακροχρόνια διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων όχι μόνο από συμβολική αλλά και από ουσιαστική άποψη αποτελεί η πώληση του ΟΤΕ στον γερμανικό τηλεπικοινωνιακό κολοσσό, Ντόιτσε Τέλεκομ. Για συμβολικούς λόγους, στο βαθμό που το ξεπούλημα του ΟΤΕ αποτέλεσε το 1993 (όταν άνοιγε με τον πιο θεαματικό και βίαιο τρόπο η αυλαία των ιδιωτικοποιήσεων) την πιο μεγάλη πρόκληση της κυβέρνησης Μητσοτάκη προς τους εργαζόμενους και τα διαπλεκόμενα συμφέροντα, για να σημάνει τελικά και την πρόωρη πτώση της. Η επιτυχημένη τώρα πώληση του ΟΤΕ από την κυβέρνηση της ΝΔ με πολύ μικρότερες αντιδράσεις κλείνει έτσι έναν κύκλο στην επίθεση του κεφαλαίου που μπορεί να κράτησε πολύ περισσότερο χρόνο απ’ όσο αρχικά εκτιμούσε, δεν μπορεί ωστόσο παρά να αποτελεί για το ίδιο κορυφαία επιτυχία. Κι αυτό γιατί ο ΟΤΕ, κι εδώ είναι οι ουσιαστικοί λόγοι, δεν είναι μια τυχαία επιχείρηση. Επί πολλά χρόνια – πριν εισέλθουν στην αγορά οι ιδιώτες και αρχίσει ο ΟΤΕ από τα κέρδη του να χρηματοδοτεί τα πρώτα βήματα και την επέκτασή τους – βρισκόταν στην κορυφή των κερδοφόρων ελληνικών επιχειρήσεων, με χιλιάδες ακίνητα κι όλα …γωνία, δεκάδες χρυσοφόρες θυγατρικές και προνομιακή πρόσβαση σε πλήθος ξένων, βαλκανικών αγορών. Όλα αυτά τώρα τα παίρνουν προίκα οι Γερμανοί! Κλείνοντας αυτός ο κύκλος αξίζει να γίνει μια αποτίμηση των αποτελεσμάτων των ιδιωτικοποιήσεων. Με την πρώτη ματιά φαίνεται ότι οι μεγαλύτεροι χαμένοι ήταν οι καταναλωτές, δηλαδή οι εργαζόμενοι καταναλωτές μια και αυτοί υφίστανται τη μεγαλύτερη απώλεια εισοδήματος από τις ανατιμήσεις, στο όνομα των οποίων υποτίθεται ότι υλοποιήθηκαν οι ιδιωτικοποιήσεις. Το επιχείρημα (της ποσοτικής θεωρίας του ανταγωνισμού) σε απλά ελληνικά έλεγε ότι η απελευθέρωση των αγορών και η είσοδος των ιδιωτών θα αυξήσει τον ανταγωνισμό μεταξύ τους, καθώς ο ένας θα πουλάει πιο φθηνά από τον άλλον για να μη μας χάσει από πελάτες κι έτσι όλα θα είναι στα πόδια μας πάμφθηνα κι εν πλήρη αφθονία. Όλα αυτά τα χρόνια όμως που η αγορά «απελευθερώθηκε» από τα κρατικά μονοπώλια και τον κρατικό καθορισμό των τιμών τα εισιτήρια στα ακτοπλοϊκά πλοία εκσφενδονίστηκαν και για τους λογαριασμούς τηλεφωνίας και ηλεκτρικής ενέργειας δουλεύουμε πολλές περισσότερες ώρες ακόμη και μέρες. Μεγάλος χαμένος επίσης είναι οι εργαζόμενοι και το υψηλό επίπεδο των εργατικών κατακτήσεων, όπως η μονιμότητα και οι σχετικά καλές εργασιακές σχέσεις, που θυσιάστηκε στο βωμό της ιδιωτικοποίησης του ΟΤΕ. Υπήρξαν ωστόσο και κερδισμένοι. Στην Ελλάδα αυτός που ωφελήθηκε περισσότερο, από την εν εξελίξει διαδικασία ιδιωτικοποίησης καθαυτή, ήταν ο Βγενόπουλος της Μαρφίν, που από την διαμεσολάβηση (μαζεύοντας δηλαδή τις μετοχές του Οργανισμού από την ελληνική αγορά και πουλώντας τις στους Γερμανούς με καπέλο επειδή παίρνουν μαζί και το μάνατζμεντ) υπολογίζεται ότι θα κερδίσει 800 εκ. ευρώ! Παρόλα αυτά δεν πρόκειται για ελληνική ιδιαιτερότητα. Προκαλούν έκπληξη, απεναντίας, οι τρανταχτές ομοιότητες που παρουσιάζει η ιδιωτικοποίηση του ΟΤΕ με την αντίστοιχη βρετανική εμπειρία, σε ότι αφορά τα κέρδη που αποκόμισε το παρασιτικό χρηματιστικό κεφάλαιο! Τονίζει για του λόγου το αληθές ο βρετανός μαρξιστής Άντριου Γκλιν στο βιβλίο του Capitalism Unleashed (Oxford, 2006): «οι μεγάλοι κερδισμένοι από την ιδιωτικοποίηση ήταν αυτοί που κερδοσκόπησαν με τις μετοχές (πουλώντας τις με σκοπό το γρήγορο κέρδος), οι εταιρείες του Σίτι που κέρδισαν τεράστιες προμήθειες από τη διευθέτηση των ιδιωτικοποιήσεων και του μάνατζμεντ, η πληρωμή των οποίων παρέμεινε στα ύψη»! Οι ομοιότητες γίνονται ακόμη πιο εξόφθαλμες αν παραθέσουμε και την αμέσως επόμενη πρόταση όπου τονίζει πως «οι κύριοι χαμένοι ήταν εκείνοι οι εργάτες που έχασαν τις σχετικά καλοπληρωμένες συνδικαλισμένες θέσεις εργασίας»! Ότι ακριβώς συνέβη και στην Ελλάδα! Κατ’ εξοχήν κερδισμένος ωστόσο είναι το ιδιωτικό κεφάλαιο που ιδιοποιείται και εκμεταλλεύεται επενδύσεις μυθικής αξίας, οι οποίες ουδέποτε θα είχαν πραγματοποιηθεί αν δεν χρηματοδοτούνταν επί δεκαετίες από το υστέρημα μιας ολόκληρης κοινωνίας. Με αυτή την έννοια οι ιδιωτικοποιήσεις στρέφονται εναντίον του δημοσίου συμφέροντος στο βαθμό που συνιστούν καταλήστευση και οικειοποίηση από το κεφάλαιο κοινωνικών πόρων. Ο τρίτος στη σειρά που κερδίζει τα μέγιστα από τις ιδιωτικοποιήσεις είναι το κράτος που διευθύνει την επιτυχή υλοποίησή τους και εισπράττει το τίμημα, καταφέροντας με αυτό τον τρόπο να μειώσει το δημόσιο χρέος. Ενδεικτικά από τον Μάρτιο του 2004, που ανέλαβε η ΝΔ, μέχρι πρόσφατα και χωρίς να υπολογίζονται τα έσοδα από το ξεπούλημα του ΟΤΕ, είχαν εισρεύσει στα κρατικά ταμεία από ιδιωτικοποιήσεις 6,23 δισ.! Αναδεικνύεται ωστόσο με αυτό τον τρόπο, των ταμειακών ωφελειών, ότι οι ιδιωτικοποιήσεις δεν είναι απλά άρρηκτα συνυφασμένες με την πιο προωθημένη νεοφιλελεύθερη πολιτική, αλλά η αιχμή του δόρατός της! Διαφορετικά ειπωμένο, οι ιδιωτικοποιήσεις αποτελούν την πιο εύκολη λύση για τη σταθεροποίηση των δημόσιων οικονομικών (υπό τον όρο βέβαια ότι οι δωρεές προς το κεφάλαιο δεν αυξάνονται ανεξέλεγκτα όπως συμβαίνει τώρα), τη μείωση του δημόσιου τομέα, την εισβολή των κανόνων της αγοράς σε κάθε τομέα κοινωνικής δραστηριότητας και τη μαζική καταστροφή ανεπαρκώς αξιοποιούμενου κεφαλαίου. Αυτή η πλευρά λύνει πιθανά και το ερώτημα που φυσιολογικά γεννιέται για την αδυναμία που έδειξε το εργατικό κίνημα τόσες δεκαετίες τώρα σε Ανατολή και Δύση να αποτρέψει τη λαίλαπα των ιδιωτικοποιήσεων. Η τεράστια σημασία που διαδραματίζουν για το κεφάλαιο οι ιδιωτικοποιήσεις φαίνεται και από τη συναίνεση που υπάρχει μεταξύ ΠΑΣΟΚ και ΝΔ. Προκαλεί για παράδειγμα γέλιο αλλά και οργή η απουσία πρωτοτυπίας από το νυν και τον πρώην υπουργό Οικονομίας όταν δείχνουν την επιμονή τους στο ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας. Αναφέρει χαρακτηριστικά ο Γ. Αλογοσκούφης στην εισηγητική έκθεση του φετινού κρατικού προϋπολογισμού (σελ. 133): «Οι ιδιωτικοποιήσεις είναι κεντρικός άξονας της οικονομικής πολιτικής». Και ο προκάτοχός του, Ν. Χριστοδουλάκης, στο βιβλίο του Το νέο τοπίο της ανάπτυξης (Καστανιώτης, 1988), (σελ. 93): «Σήμερα οι ιδιωτικοποιήσεις αποτελούν βασική συνιστώσα του προγράμματος διαρθρωτικών αλλαγών που εξήγγειλε η κυβέρνηση τον Μάρτιο του 1988». «Κεντρικός άξονας» για τη ΝΔ, λοιπόν, «βασική συνιστώσα» για το ΠΑΣΟΚ οι ιδιωτικοποιήσεις! Οι τραγικές για τους εργαζόμενους επιδόσεις του ΠΑΣΟΚ στις ιδιωτικοποιήσεις, που κάνουν να ηχούν αστείες οι σημερινές καταγγελίες του, φαίνονται καλύτερα στον επόμενο πίνακα, που προέρχεται από την τελευταία έκθεση του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ, με τίτλο Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση (σελ. 232) και δείχνει τις ιδιωτικοποιήσεις που έγιναν κάθε χρόνο: 1991: Τράπεζα Πειραιώς 1992: ΑΓΕΤ, Λεωφορεία Αθήνας, Ναυπηγεία Εκλευσίνας. 1993: Τράπεζα Αθηνών, Ελληνική Εταιρεία Ζάχαρης, άδειες κινητής τηλεφωνίας. 1994: Ναυπηγεία Νεωρίου Σύρου 1996: ΟΤΕ Ι 1997: ΟΤΕ ΙΙ 1998: Τράπεζα Μακεδονίας – Θράκης, Γενική Τράπεζα, Τράπεζα Κρήτης, Ελληνικά Πετρέλαια Ι, Τράπεζα Κεντρικής Ελλάδας, ΟΤΕ ΙΙΙ, ΧΑΑ Ι. 1999: Ιονική Τράπεζα, ΟΤΕ ΙV, ΔΕΠΑ, ΕΥΔΑΠ, Ολύμπικ Κέτερινγκ Ι, Ολύμπικ Κέτερινγκ ΙΙ, Ντιούτι Φρι, ΕΛΠΕ ΙΙ. 2000: ΕΤΒΑ Ι, ΕΛΠΕ ΙΙΙ, ΕΛΒΟ, ΧΑΑ ΙΙ, Κοσμοτέ, Εμπορική Τράπεζα, Αγροτική Τράπεζα. 2001: ΟΠΑΠ Ι, Διώρυγα Κορίνθου, ΟΛΘ, ΕΥΑΘ, Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, ΔΕΗ Ι, ΟΤΕ V. 2002: ΕΤΒΑ ΙΙ, ΟΠΑΠ ΙΙ, ΟΤΕ VI, Μαρίνες Αττικής, ΔΕΗ ΙΙ, Ολύμπικ Κέτεριγνκ ΙΙΙ. 2003: ΕΛΠΕ IV, Ντιούτι Φρι ΙΙ, Αγνό, Μον Παρνέ, ΟΠΑΠ ΙΙΙ, ΧΑΑ ΙΙΙ, ΟΛΠ, ΕΤΕ Ι, ΔΕΗ ΙΙΙ. 2004: Εθνική Τράπεζα, ΕΛΠΕ V. 2005: ΟΠΑΠ IV, OTE VIΙI. 2006: ATE, Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, ΕΛΤΑ, Εμπορική Τράπεζα. 2007: ΟΤΕ ΙΧ, Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο ΙΙ. Δεν είναι μετά υποκρισία να διαμαρτύρεται το ΠΑΣΟΚ για τις ιδιωτικοποιήσεις της επάρατου; Ή, να παρουσιάζει ως βάλσαμο τις μετοχοποιήσεις όταν γίνεται σήμερα φανερό πως αυτές άνοιξαν το δρόμο για το οριστικό και αμετάκλητο ξεπούλημα, χώρια φυσικά του γεγονότος ότι το τμηματικό ξεπούλημα αποτελούσε κίνηση ανάγκης για το κεφάλαιο, καθώς κανείς δεν είχε τη δυνατότητα να αγοράσει για παράδειγμα ολόκληρο τον ΟΤΕ; Ίδια φυσικά σπουδή στην υλοποίηση των ιδιωτικοποιήσεων επέδειξαν οι μεταλλαγμένοι σοσιαλιστές σε όλο τον κόσμο. Ακόμη και στη Γαλλία το δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’90 η κυβέρνηση του Λαϊονέλ Ζοσπέν, της «πλουραλιστικής Αριστεράς» όπως παρουσιαζόταν, ιδιωτικοποίησε περισσότερες δημόσιες επιχειρήσεις απ’ όσες είχαν ιδιωτικοποιήσει οι έξι προηγούμενες κυβερνήσεις μαζί! Παρότι κανείς δεν αμφιβάλλει ότι οι ιδιωτικοποιήσεις αποτελούν σανίδα σωτηρίας για το κεφάλαιο στο βαθμό που με την απόσυρση των κρατικών επιχειρήσεων ή το άνοιγμα των αγορών τού προσφέρονται νέοι παρθένοι σχετικά τομείς δραστηριοποίησης, παρόλα αυτά οι ιδιωτικοποιήσεις δεν επιλύουν αλλά, μακροπρόθεσμα, οξύνουν την κρίση. Μέχρι στιγμής οι κρατικές επιχειρήσεις ακόμη κι όταν χαράτσωναν τους εργαζόμενους με τα τιμολόγιά τους, απέναντι στο κεφάλαιο εξαντλούσαν όλη τους την εύνοια, προσφέροντάς του από φθηνές έως δωρεάν εισροές. Λειτουργούσαν έτσι ενίοτε και σαν ένας συγκαλυμμένος μηχανισμός αναδιανομής. Με αυτό τον τρόπο διευκόλυναν την αναπαραγωγή του κεφαλαίου κατά τη διάρκεια όλης της μεταπολεμικής περιόδου όταν ο κρατικός τομέας γνώρισε τη μεγαλύτερη ανάπτυξη από καταβολής καπιταλισμού. Το τσάμπα χρήμα που έδιναν στην Ελλάδα οι κρατικές τράπεζες (κοινώς θαλασσοδάνεια) επί δεκαετίες είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα, άλλο παράδειγμα το φθηνό ρεύμα της ΔΕΗ στην Πεσινέ. Όταν όμως τη θέση της πάντα πρόθυμης να εξυπηρετήσει κρατικής υπηρεσίας πάρει το ίδιο το κεφάλαιο οι διευκολύνσεις κόβονται και ο ανταγωνισμός φτάνει μέχρι το τέρμα. Τότε επιχειρήσεις κλείνουν επειδή πνίγονται από τους τόκους και τους λογαριασμούς του ρεύματος και η κρίση του κεφαλαίου οξύνεται αφού πρώτα έχει ρίξει στη μάχη άλλη μια εφεδρεία. Οι αστρονομικοί λογαριασμοί ρεύματος που πλήρωναν οι επιχειρήσεις στην Καλιφόρνια το 2002 και τα εξωφρενικά τέλη διοδίων που είχαν επιβάλλει στους ιδιωτικούς αυτοκινητόδρομους της Αργεντινής οι διαχειριστές τους κατά το αποκορύφωμα της κρίσης είναι τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα των καταστροφικών αποτελεσμάτων των ιδιωτικοποιήσεων!

Φέρνουν ενιαίο φορολογικό συντελεστή (Πριν, 14/9/2007)

ΦΟΡΟΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ

 Η αστική τάξη και οι πλούσιοι μοναδικοί ωφελημένοι από την κατάργηση του φόρου κληρονομιάς

Πρελούδιο της πιο αντιδραστικής φορολογικής μεταρρύθμισης είναι πολύ πιθανό να αποδειχτούν οι εξαγγελίες που έκανε από τη Θεσσαλονίκη ο πρωθυπουργός το προηγούμενο Σαββατοκύριακο. Πρόκειται για την κατάργηση του φόρου κληρονομιάς και γονικής παροχής ακινήτων ο οποίος θα αντικατασταθεί από ένα εφ’ άπαξ τέλος ύψους 1% επί της αξίας του ακινήτου, χωρίς να θίγονται τα ισχύοντα αφορολόγητα όρια.

Το μέτρο με μια πρώτη ματιά φαίνεται φιλολαϊκό, ωστόσο δεν είναι! Μέχρι στιγμής ο φόρος δεν βαρύνει όλες τις κληρονομιές το ίδιο μια και υπάρχει ένα αφορολόγητο όριο (το οποίο θα παραμείνει ώστε τα κατώτερα λαϊκά στρώματα να απαλλάσσονται της καταβολής φόρου) κι από κει και πάνω επιβάλλεται κλιμακωτή φορολογία σε ευθεία συνάρτηση με την αξία κάθε μεταβίβασης. Αυτός ο κλιμακωτός φόρος, με βάση τις εξαγγελίες του Κ. Καραμανλή θα καταργηθεί και τη θέση του θα πάρει ένας ενιαίος φορολογικός συντελεστής ύψους 1%. Ουσιαστικά δηλαδή η πρωθυπουργική εξαγγελία ισοδυναμεί με μια συγκεκαλυμμένη κατάργηση των υψηλών φορολογικών συντελεστών που βάρυναν τις μεταβιβάσεις μεγάλων περιουσιών ή πολύ ακριβών κατοικιών. Μοναδικός ωφελημένος συνεπώς από την εξαγγελία του Κ. Καραμανλή θα είναι η αστική τάξη και μια κατηγορία εισοδηματιών – αεριτζήδων που ζει από την εκμετάλλευση έγγειας περιουσίας.

Δεν είναι όμως μόνο αυτό. Το μέτρο του Κ. Καραμανλή θα σημάνει μεγαλύτερα φορολογικά βάρη για τους εργαζόμενους (και όχι μόνο μικρότερα βάρη για τους κάθε λογής τοκιστές και σουλατσαδόρους) καθώς θα συνοδευτεί με νέους φόρους για τα ακίνητα, που σε αντικατάσταση του ισχύοντος Φόρου Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας το πιθανότερο είναι να επιβαρύνουν κατά τον ίδιο τρόπο κάθε ακίνητο, είτε πρόκειται για μεζονέτα στην Κηφισιά είτε για δυάρι στα Πατήσια. Κατ’ αυτό τον τρόπο η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να καλύψει το κενό που θα αφήσουν στον κρατικό προϋπολογισμό τα έσοδα από φόρους κληρονομιάς, δωρεών και γονικών παροχών τα οποία για το τρέχον έτος ανέρχονταν σε 256 εκ. ευρώ.

Κοινή συνισταμένη όλων των παραπάνω είναι ότι στο εξής μειώνεται κάθετα ο φόρος στα υψηλά εισοδήματα, αυξάνεται ο φόρος των χαμηλών εισοδημάτων και, το χειρότερο, ανατρέπεται εκ βάθρων η αρχής της αναλογικότητας στον επιμερισμό των φορολογικών βαρών, η οποία επέβαλλε υψηλότερους φορολογικούς συντελεστές σε μεγαλύτερες περιουσίες και αντίστοιχες επιβαρύνσεις και χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές στις μικρότερες περιουσίες. Αξίζει να πούμες ότι αυτή η αρχή παρότι δέσποζε στα χαρτιά, αναφερόμενοι στις μεταβιβάσεις ακινήτων, παραβιαζόταν κατάφωρα τα τελευταία χρόνια μια και η προηγούμενη κυβέρνηση, του ΠΑΣΟΚ, είχε δώσει τη φορολογική δυνατότητα στο κεφάλαιο να μεταβιβάζει έγγειες ιδιοκτησίες και ακίνητα μεγάλης αξίας σε υπεράκτιες εταιρείες και μέσω αυτών να συντελούνται οι μεταβιβάσεις ακινήτων και να γλιτώνει έτσι τις υψηλές επιβαρύνσεις. Αντιτείνοντας επομένως από τη Θεσσαλονίκη πάλι ο Γιώργος Παπανδρέου το μέτρο του διπλασιασμού του αφορολόγητου ορίου στάθηκε ορθά επί της αρχής στο θέμα της φορολογίας – καθώς επί της ουσίας ζητούσε να αυξηθεί ο αριθμός αυτών που απαλλάσσονται και όχι να μειωθεί ο φόρος που πληρώνουν τα ψηλά εισοδήματα. Στην πράξη όμως υποκρινόταν, γιατί επί των ημερών του ΠΑΣΟΚ έμαθε το κεφάλαιο να μην πληρώνει φόρους για τις μεταβιβάσεις ακινήτων, οπότε τώρα με τη ΝΔ αυτό που κατακτά είναι τη νομοθετική κατοχύρωση των κεκτημένων του…

Ωστόσο, ο ενιαίος συντελεστής φορολόγησης του 1% που προτείνει η ΝΔ για τις μεταβιβάσεις κληρονομιών και ακινήτων ανοίγει το δρόμο για τον ανασχεδιασμό της μεθόδου φορολογίας εισοδήματος φυσικών και νομικών προσώπων από την αρχή. Την αντικατάσταση δηλαδή των κλιμακούμενων φορολογικών συντελεστών, βάση των οποίων υψηλότερα εισοδήματα φορολογούνται με υψηλότερα ποσοστά, από έναν ενιαίο φορολογικό συντελεστή που θα επιβάλλεται για κάθε επίπεδο εισοδήματος. Μιλάμε δηλαδή για ένα νέο σχέδιο, ριζικά διαφορετικού εκείνου που καθιερώθηκε ταυτόχρονα με τη θέσπιση της γενικής φορολογίας. Το σχέδιο του ενιαίου φορολογικού συντελεστή (flat tax στη διεθνή ορολογία) τέθηκε στο τραπέζι των συζητήσεων για πρώτη φορά στην Ευρώπη πριν δύο χρόνια. Στις ΗΠΑ είχε τεθεί επίσημα από τον βαθύπλουτο Στιβ Φορμπς όταν έθεσε υποψηφιότητα για τις προεδρικές εκλογές για να παραμείνει ως πρόταση μέχρι τις ημέρες μας από ακραίους και γραφικούς νεοφιλελεύθερους, που ζητούν ίση μεταχείριση των πλουσίων με τους φτωχούς, καταγγέλλοντας το παρεμβατικό κράτος ότι τιμωρεί τη συγκέντρωση …πλούτου. Στην δυτική Ευρώπη τέθηκε πρώτα στη Γερμανία κατά την προεκλογική περίοδο από ένα στέλεχος των Χριστιανοδημοκρατών. Ο σάλος που ξεσηκώθηκε είχε αποτέλεσμα να αποκηρύξει δημόσια η Μέρκελ κάθε σχετική σκέψη κι ο δε …λαγός να μη δει ποτέ υπουργείο. Τον Οκτώβριο του ίδιου χρόνου τέθηκε το ίδιο θέμα δημόσια και στην Ελλάδα από αξιωματούχους του υπουργείου Οικονομικών, μένοντας όμως το ζήτημα εκεί. Κατά συνέπεια έχουν γνώση οι φύλακες.

Το ανησυχητικό όμως δεν είναι μόνο ότι το οικονομικό επιτελείο της Δεξιάς έχει φλερτάρει σε δημόσιους χώρους με τον ενιαίο φορολογικό συντελεστή, αλλά ότι την τελευταία δεκαετία αποτελεί διεθνή μόδα και φάρμακο που συστήνεται διά πάσα νόσο από τα επιτελεία του ιμπεριαλισμού. Ο ενιαίος φορολογικός συντελεστής πρώτη φορά καθιερώθηκε στο βασίλειο του πιο αυταρχικού και βάρβαρου καπιταλισμού, στην ανατολική Ευρώπη. Η Εσθονία πρώτη το 1994 τον επέβαλλε στο ύψος του 23%. Ακολούθησε η Λετονία τον επόμενο χρόνο με 25%, η Ρωσία το 2001 με 13%, η Σερβία, η Σλοβακία και η Ουκρανία το 2003 με 14%, 19% και 13% αντίστοιχα, η Γεωργία το 2004 με 12% και η Ρουμανία το 2005 με 16%. Ο λόγος για τον οποίο ο ενιαίος φορολογικός συντελεστής επιβλήθηκε στις εν λόγω χώρες δεν είναι τυχαίος. Τα προοδευτικά φορολογικά συστήματα, με τους βαρείς φόρους στα υψηλά προσωπικά εισοδήματα και τις επιχειρήσεις, αποτέλεσαν όχι μόνο το πιο αντιπροσωπευτικό σημάδι αναγνώρισης του μεταπολεμικού κράτους πρόνοιας αλλά και τη δεξαμενή παροχής πόρων για την άσκηση αναδιανεμητικών πολιτικών που όχι μόνο βελτίωναν το εισόδημα της εργατικής τάξης, αλλά και άμβλυναν τις εισοδηματικές κι ενίοτε και τις κοινωνικές αντιθέσεις. Δεν είναι σύμπτωση που στην Ευρώπη ο ανώτατος φορολογικός συντελεστής εισοδήματος φυσικών προσώπων συναντάται στη Σουηδία (56%), τη Φινλανδία (53%), την Ολλανδία (52%), την Αυστρία και το Βέλγιο (50%). Στις ίδιες πάνω – κάτω χώρες συναντάται και ο υψηλότερος φορολογικός συντελεστής για τα νομικά πρόσωπα, ή καλύτερα συναντιόταν. Γιατί, τα τελευταία χρόνια με πρώτη διδάξασα την Αμερική του Μπους απ’ το ένα άκρο του κόσμου ως το άλλο ακολουθείται η γραμμή μείωσης των φόρων.

Ο παραπάνω όρος όμως «μείωση των φόρων» (τον οποίο χρησιμοποίησε και ο Κ. Καραμανλής στη χειρόγραφη επιστολή – προεκλογική διαφήμιση που δημοσιεύτηκε στον Τύπο την Παρασκευή) δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και είναι παραπλανητικός. Η αλήθεια είναι πως τόσο στην Ελλάδα (από τη ΝΔ αλλά και το ΠΑΣΟΚ) όσο και στο εξωτερικό αυτό που μειώνεται είναι η άμεση φορολογία και μάλιστα αυτή που αφορά τα νομικά πρόσωπα, ενώ η έμμεση φορολογία που επιβαρύνει ισόποσα όλους τους καταναλωτές ανεξαρτήτως του εισοδήματός τους αυξάνεται κατακόρυφα. Τα επιτεύγματα της Νέας Δημοκρατίας αποτελούν την πιο εύγλωττη απόδειξη. Η μείωση των φορολογικών συντελεστών που βαρύνουν τις επιχειρήσεις από 35% στο 25% (με βάση την εξαγγελία του Κ. Καραμανλή στη ΔΕΘ τον Σεπτέμβριο του 2004 – αμέσως δηλαδή μετά την εκλογή του) και η αυθαίρετη αύξηση των συντελεστών ΦΠΑ κατά μία μονάδα αποτελούν τις δύο όψεις της ίδιας ταξικής αντιλαϊκής φορολογικής πολιτικής. Η μία δε προϋποθέτει την άλλη γιατί η μείωση των φόρων στις επιχειρήσεις και η επακόλουθη συρρίκνωση των φορολογικών εσόδων δεν συντελείται σε έδαφος συρρίκνωσης των συνολικών κρατικών δαπανών, αλλά σε ένα πλαίσιο επέκτασης τους. Έτσι ο λογαριασμός πάει στους εργαζόμενους οι οποίοι καλούνται να καλύψουν το κενό που αφήνει πίσω του το κεφάλαιο. Μάρτυρας η αύξηση του μεριδίου των έμμεσων φόρων και η μείωση των άμεσων στο σύνολο των φορολογικών εσόδων όσα χρόνια είναι η ΝΔ στην εξουσία. Ενδεικτικά, με βάση την εισηγητική έκθεση του τελευταίου προϋπολογισμού από 43,6% που ήταν οι άμεσοι φόροι επί των συνολικών φορολογικών εσόδων το 2005 μειώθηκαν το 2006 σε 41,4%, ενώ οι έμμεσοι φόροι τις ίδιες χρονιές αυξήθηκαν από 56,4% σε 58,6%. Που αλλού λοιπόν πέρα από τα κέρδη του κεφαλαίου είδε ο Κ. Καραμανλής την μείωση των φόρων; Πρόκειται δηλαδή για πολιτικό σκάνδαλο πρώτου μεγέθους που επίσης σηματοδοτεί την περαιτέρω αντιδραστικοποίηση των δημόσιων οικονομικών καθώς τόσο οι πηγές προέλευσής τους όσο και οι κατευθύνσεις διοχέτευσής τους δεν μαρτυρούν κάποια αναδιανεμητική πολιτική, η οποία διορθώνει τις στρεβλώσεις της πρωταρχικής διανομής μεταξύ εργασίας και κεφαλαίου στο επίπεδο της καπιταλιστικής παραγωγής, όπως εγχειριδιακά ορίζεται ο ρόλος τους, αλλά την εμβάθυνση και επίταση αυτών των ανισοτήτων!

Η καθιέρωση του ενιαίου φορολογικού συντελεστή (που στο άκρον άωτο της υποκρισίας τους δικαιολογείται στο όνομα της απλούστευσης του φορολογικού συστήματος την ίδια ώρα που για να φάνε τα λεφτά των ταμείων δε δίστασαν να επενδύσουν τις συντάξεις στις διαφορικές εξισώσεις των σύνθετων ομολόγων) θα επιτείνει την τάση αντιδραστικοποίησης του φορολογικού συστήματος.

Αρέσει σε %d bloggers: