Home » Oικονομία

Category Archives: Oικονομία

Και εγένετο Ανεξέλεγκτη Αρχή Δημοσίων Εσόδων

dimosiaΤις χειρότερες μέρες υποτέλειας και διεθνούς κηδεμονίας που έχει ζήσει η Ελλάδα, όταν συγκεκριμένα με τον περίφημο νόμο ΒΦΙΘ’ της 26ης Φεβρουαρίου 1898 επιβλήθηκε ο διεθνής οικονομικός έλεγχος «επί πασών των προσόδων του κράτους», θυμίζει ο νόμος για τη σύσταση της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, που θα ξεκινήσει να εφαρμόζεται την 1η Ιανουαρίου 2017. Ο νόμος ψηφίστηκε την Κυριακή 22 Μαΐου 2016 κι ήταν από τα προαπαιτούμενα για να εγκριθεί την Άνοιξη η υποδόση των 7,5 δισ. ευρώ. Η κυβέρνηση επέλεξε η ενεργοποίηση αυτού του μέτρου όπως και πολλών άλλων που ψηφίστηκαν τότε, κυρίως φορολογικών, να συμπέσει με τον ερχομό του νέου έτους…

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων αντικαθιστά και αποτελεί μετεξέλιξη της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων, η οποία θα καταργηθεί. Αντικείμενό της θα είναι «ο προσδιορισμός, η βεβαίωση και η είσπραξη των φορολογικών, τελωνειακών και λοιπών δημοσίων εσόδων» (άρθρο 1.1). Στην πράξη μετατρέπει τα δημόσια έσοδα σε «μαύρο κουτί» για την εκλεγμένη κυβέρνηση και τη νομοθετική εξουσία, την ίδια ώρα που παραδίνονται αυτούσια στους πιστωτές, καθώς ΕΕ και ΔΝΤ με θεσμικό-επίσημο τρόπο θα γνωρίζουν καλύτερα από κάθε έλληνα πολίτη και φορολογούμενο οποιαδήποτε σχετική λεπτομέρεια! Δεν πρόκειται για υπερβολή…

Η διοίκηση της νέας Ανεξάρτητης Αρχής θα ασκείται από το συμβούλιο Διοίκησης που θα είναι πενταμελές, αποτελούμενο από τον πρόεδρο και τέσσερα ακόμη τακτικά μέλη και τον διοικητή. Πλάι τους προστίθεται ένας ακόμη μανδαρίνος ο «Εμπειρογνώμονας». Αναφέρεται συγκεκριμένα: «Κατά τα πρώτα 5 έτη λειτουργίας της Αρχής, στο Συμβούλιο Διοίκησης θα παρέχει εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες, σε ζητήματα βέλτιστων διεθνών πρακτικών, Εμπειρογνώμονας, με εμπειρία σε ζητήματα φορολογικής διοίκησης που έχει αποκτηθεί στο εξωτερικό. Ο Εμπειρογνώμονας, ο οποίος δύναται να συμμετέχει στις συνεδριάσεις του Συμβουλίου Διοίκησης χωρίς δικαίωμα ψήφου, έχει τα ίδια δικαιώματα πρόσβασης στα έγγραφα και στοιχεία της αρχής με τα μέλη του Συμβουλίου Διοίκησης, καθώς και τις ίδιες υποχρεώσεις» (άρθρο 8.3).

Πριν δούμε καλύτερα την (προνομιακή) πρόσβαση του Εμπειρογνώμονα «στα έγγραφα και στοιχεία της αρχής» αξίζει να σταθούμε στην προέλευσή του, καθώς «ο Εμπειρογνώμονας ορίζεται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, βάσει καταλόγου τριών υποψηφίων, τον οποίο καταρτίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή» (άρθρο 10.5). Επί της ουσίας δηλαδή θα αποφασίζουν οι Βρυξέλλες ποιος θα είναι ο Εμπειρογνώμονας της Αρχής Δημοσίων Εσόδων. Και δε θα είναι ο μόνος για τον οποίο θα αποφασίζουν. «Αποκλειστικά για τα πρώτα επτά έτη λειτουργίας» αναφέρει ο νόμος, στην Επιτροπή Επιλογής που θα επιλέγει τα μέλη του Συμβουλίου Διοίκησης θα συμμετέχουν και «δύο εκπρόσωποι που θα υποδεικνύονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή». Ομολογουμένως ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ απέφυγαν να αποτελείται η Επιτροπή «εξ ενός μέλους δι’ εκάστην των μεσολαβουσών Δυνάμεων» όπως προέβλεπε από το πρώτο του άρθρο ο νόμος για τη σύσταση του Διεθνούς Ελέγχου. Κι αυτό όμως που κατάφεραν δεν είναι λιγότερο απαξιωτικό για το κύρος μιας κυρίαρχης χώρας, όπως υποτίθεται είναι η Ελλάδα. Στην πράξη η Ελλάδα μετατρέπεται σε κράτος περιορισμένης κυριαρχίας, στο πλαίσιο ενός ιδιότυπου νεοαποικιακού υπερνεοφιλελεύθερου καθεστώτος.

Προς επίρρωση, οι ακρογωνιαίοι λίθοι αυτού του καθεστώτος που σε ό,τι αφορά την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων είναι η ασυδοσία κι ένας βαθύς αυταρχισμός που καταστρατηγεί βασικές δημοκρατικές ελευθερίες, οι οποίες διέπουν τη λειτουργία κάθε άλλης δημόσιας υπηερσίας. Ενδεικτικά: Ενώ «δύνανται να μεταβιβάζονται και να περιέρχονται στην Αρχή περαιτέρω αρμοδιότητες που κατά την κείμενη νομοθεσία ασκούνται από τον Υπουργό Οικονομικών ή τον αρμόδιο Αναπληρωτή Υπουργό ή Υφυπουργό Οικονομικών ή τους Προϊσταμένους των οργανικών μονάδων του Υπουργείου Οικονομικών», ταυτόχρονα όπως προβλέπεται σε άλλο άρθρο «οι αρμοδιότητες που περιέρχονται στην Αρχή ή στα όργανα αυτής καθώς και αυτές που έχουν ήδη μεταβιβασθεί δεν μπορούν να αναμεταβιβασθούν στον υπουργό Οικονομικών ή στον Αναπληρωτή Υπουργό ή στον Υφυπουργό Οικονομικών ή σε άλλα κυβερνητικά όργανα». Δημοσιονομικό Χότελ Καλιφόρνια η Αρχή Δημοσίων Εσόδων μπορεί μόνο να μεγεθύνεται, με βάση το νόμο που περισσότερο από το λιγότερο κράτος λατρεύει την Μεγάλη Αρχή Δημοσίων Εσόδων. Με αυτή την πρόβλεψη εξασφαλίζεται ο μη αντιστρεπτός χαρακτήρας του γιγαντισμού της. Έτσι, μια πιθανή αριστερή μελλοντική αντιμνημονιακή κυβέρνηση που θα θελήσει να ξηλώσει το μνημονιακό παρακράτος, κατά την προσφιλή έκφραση σημερινού υπουργού, θα αδυνατεί να αποδυναμώσει την Αρχή Δημοσίων Εσόδων και να επαναφέρει σε ένα καθεστώς δημόσιας λογοδοσίας τα φορολογικά έσοδα.

Πλέον, η μεταφορά των εσόδων που θα μαζεύουν οι εφορίες και τα τελωνεία στην Ασύδοτη Αρχή Δημοσίων Εσόδων συμπίπτει με το χτίσιμο ενός αδιαφανούς τείχους που απαγορεύει οποιοδήποτε έλεγχο. «Ο πρόεδρος, τα μέλη του Συμβουλίου Διοίκησης, ο Εμπειρογνώμονας και ο Διοικητής κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους…  δεν υπόκεινται σε ιεραρχικό έλεγχο ούτε σε διοικητική εποπτεία από κυβερνητικά όργανα ή άλλες διοικητικές αρχές ή άλλον δημόσιο ή ιδιωτικό οργανισμό» (άρθρο 3). Στο εξής ο υπουργός θα είναι σε τόσο δυσχερή θέση έναντι της Αρχής ώστε δεν θα έχει καν πρόσβαση στο υλικό της, στο οποίο όμως θα έχουν απεριόριστη πρόσβαση τα στελέχη της. Αναφέρει ο νόμος: «Ο Υπουργός δεν δύναται, για συγκεκριμένες υποθέσεις ή περιπτώσεις, να υποβάλει προς την αρχή αίτημα παροχής πληροφοριών ή να παρέχει δεσμευτικές οδηγίες, του παρέχονται όμως υποχρεωτικά από αυτήν συγκεντρωτικά στοιχεία που απαιτούνται για την άσκηση των αρμοδιοτήτων του» (άρθρο 5.3). Με βάση τούτο το άρθρο ο υπουργός υποβαθμίζεται καθώς οι μοναδικές πληροφορίες που θα λαμβάνει θα είναι όσες φτάνουν σήμερα στα μέιλ των δημοσιογράφων με στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων από την επεξεργασία των ετήσιων φορολογικών δηλώσεων οι οποίες αφορούν στατιστικά με ποσοστά δηλωθέντος εισοδήματος κατά εισοδηματική ομάδα, φόρο ανά επαγγελματική κατηγορία, κ.α. Η ανυποληψία στην οποία περιέρχεται η κυβέρνηση είναι τέτοια ώστε σε περίπτωση διχογνωμίας μεταξύ του υπουργού και του επικεφαλής της Αρχής, νικάει πάντα η Αρχή. Αναφέρεται συγκεκριμένα: «Σε περίπτωση διαφωνίας του Υπουργού Οικονομικών με τον Διοικητή της Αρχής, σχετικά με την εφαρμογή της φορολογικής πολιτικής, το ζήτημα παραπέμπεται από τον Υπουργό Οικονομικών στο Συμβούλιο Διοίκησης της Αρχής» (άρθρο 5.4). Έτσι, ο υπουργός πάντα χάνει.

Ο αυταρχισμός που εισάγεται είναι πρωτοφανής, ακυρώνοντας θεσμοθετημένες διαδικασίες της δημόσιας διοίκησης που αν δεν εγγυώνται την αξιοκρατία, μετά βεβαιότητας περιορίζουν την ευνοιοκρατία. Προβλέπει για παράδειγμα ο νόμος ότι ο διοικητής (που μετατρέπεται σε μεσαιωνικό ηγεμόνα) «επιλέγει και τοποθετεί τους προϊσταμένους των οργανικών μονάδων κάθε επιπέδου της Αρχής και αποφασίζει την πρόωρη λήξη της θητείας τους και την απαλλαγή ή μετακίνησή τους» (14.3α). Επιπλέον «καθορίζει ή ανακαθορίζει τις ημέρες και ώρες εισόδου του κοινού στις υπηρεσίες της Αρχής, χωρίς να απαιτείται η προβλεπόμενη από τις κείμενες διατάξεις εξουσιοδότηση του Υπουργού Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, και κατά παρέκκλιση νομοθετικών διατάξεων που ορίζουν την χωρίς κανένα χρονικό ή άλλο περιορισμό είσοδο μελών συγκεκριμένων επαγγελματικών ομάδων στα δημόσια καταστήματα, κάθε εργάσιμη ημέρα και ώρα» (άρθρο 14.4δδ). Μεθερμηνευόμενο το τελευταίο σημαίνει πως η αλλαγή του συνδικαλιστικού νόμου ξεκίνησε με την δημιουργία ενός συνδικαλιστικού άβατου, δηλαδή την απαγόρευση εισόδου της ΑΔΕΔΥ ή άλλων συνδικαλιστών στην Αυθαίρετη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, όπου δεν θα ισχύει ό,τι ισχύει στο δημόσιο ενώ την ίδια ώρα τα ιδιωτικά συμφέροντα θα κάνουν πάρτι. Γιατί, ενώ για λόγους σύγκρουσης συμφέροντος απαγορεύεται να αναλάβει τη θέση του Διοικητή πολιτικός δεν απαγορεύεται ο Διοικητής να έχει περάσει από ιδιωτική εταιρεία που παρείχε λογιστικοελεγκτικές υπηρεσίες. Αναφέρει συγκεκριμένα ο νόμος ότι «δεν μπορεί να διοριστεί Διοικητής πρόσωπο, το οποίο είναι ή έχει διατελέσει μέλος του Ελληνικού ή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της κυβέρνησης ή των εκτελεστικών οργάνων πολιτικού κόμματος, κατά την τρέχουσα ή την προηγούμενη κοινοβουλευτική περίοδο ή έχει ανακηρυχθεί υποψήφιος βουλευτής» (13.5), αποτρέποντας κατ’ αυτόν τον τρόπο επιστήμονες με υψηλό επίπεδο γνώσεων από την πολιτική δραστηριοποίηση που αυτομάτως θέτει εμπόδια στην καριέρα ενός επαγγελματία!

Την ίδια ώρα ο νόμος αφήνει ορθάνοιχτες τις πύλες στην άσκηση επιρροής καθώς «ο Διοικητής οφείλει, πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του να παύσει οποιαδήποτε έννομη σχέση με επιχείρηση/εταιρεία/νομική οντότητα, από την οποία μπορεί να προκληθεί σύγκρουση συμφέροντος» (13.6α). Τίποτε παραπάνω! Ωστόσο, αν ο νομοθέτης ήθελε να αποκλείσει το ενδεχόμενο ο Διοικητής της Ανεξάρτητης Αρχής να γίνει βαποράκι ιδιωτικών συμφερόντων, παραπέμποντας στις ελληνικές καλένδες αιτήματα ελέγχου μεγάλων εταιρειών για παράδειγμα, όφειλε να εξαιρέσει κάθε βιογραφικό με προϋπηρεσία σε παρεμφερή εταιρεία.

Συνολικά, η δημιουργία της Ασύδοτης Αρχής Δημοσίων Εσόδων προσθέτει ένα ακόμη λιθαράκι στο τείχος του αίσχους που ορθώνουν οι περίφημες ανεξάρτητες αρχές απέναντι στο δημόσιο έλεγχο, μετατρέποντας το κράτος σε πεδίο δόξης λαμπρό για τα ιδιωτικά συμφέροντα, τους δανειστές και τους διεθνείς οργανισμούς (ΕΕ, ΔΝΤ) και ταυτόχρονα σε απαγορευμένη ζώνη για το συνδικαλισμό ή τη διαφάνεια.

Η Ανεξέλεγκτη Αρχή Δημοσίων Εσόδων προστίθεται στις τουλάχιστον 7 μη συνταγματικά κατοχυρωμένες και τις άλλες 5 συνταγματικά κατοχυρωμένες ανεξάρτητες αρχές που συστηματικά αποσπούν από τον έλεγχο των πολιτών κρίσιμα πεδία της Πολιτικής, κατ’ εφαρμογήν μιας σκληρής νεοφιλελεύθερης αντίληψης που θεωρεί πως οι πολιτικοί πρέπει να μένουν μακριά από τις πιο νευραλγικές υποθέσεις του κράτους, οι οποίες πρέπει να ασκούνται από τεχνοκράτες, εν κρυπτώ! Ένα ακόμη κατόρθωμα του Τσίπρα που θα ζήλευε κι ο Παπαδήμος…

23 Νοεμβρίου 2016

Συμβολαιακή γεωργία: θεσμοθετημένη τραπεζική κερδοσκοπία

tractor plowing the fields

Πέρα για πέρα δίκιο είχαν οι αγρότες στα μπλόκα της Ελλάδας τον περσινό χειμώνα που κατήγγειλαν την κυβέρνηση ότι με τα μέτρα που θα εφαρμόσει στη γεωργία κι όσα έχει ήδη εφαρμόσει (αύξηση συντελεστή φορολόγησης αγροτικού εισοδήματος από 13% στο 20% για το 2016 και στο 26% για το 2017, αύξηση ΦΠΑ στα αγροτικά μέσα κι εφόδια από 13% σε 23% και κυρίως αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών από 7% στο 20%, κ.α.) θα αναγκάσει χιλιάδες μικρομεσαίους αγρότες να βγουν από την παραγωγή. Ωστόσο, η επαπειλούμενη συρρίκνωση του αγροτικού πληθυσμού είναι η μια όψη των δρομολογούμενων εξελίξεων στην αγροτική παραγωγή. Και δεν είναι η κυρίαρχη…

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Η άλλη όψη, που είναι η δεσπόζουσα μάλιστα, σχετίζεται με την εκ βάθρων αναδιάρθρωση του αγροτικού τομέα. Κοινό γνώρισμα αυτών των τάσεων είναι το ξαναστήσιμο γενικότερα της αγροτικής παραγωγής (συμπεριλαμβανομένης της αλιείας και της κτηνοτροφίας) σε αμιγώς επιχειρηματικές βάσεις. Ξεχάστε εν ολίγοις τις μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις που ήταν στημένες με επίκεντρο την οικογενειακή εργασία. Η αναδυόμενη γεωργία θα είναι οργανικά συνδεδεμένη με την υπόλοιπη οικονομία και τους ακρογωνιαίους λίθους της, όπως είναι οι τράπεζες.

Σε δούρειο ίππο για την άλωση του αγροτικού τομέα από το χρηματοπιστωτικό σύστημα αναδεικνύεται η συμβολαιακή γεωργία. Η αλήθεια είναι πως τα συμβόλαια στη γεωργία δεν περίμεναν τις τράπεζες να δημιουργήσει τις δικές τους διευθύνσεις επιβάλλοντας στους γεωργούς να καταστρώνουν μπίζνες πλαν και ταμειακές ροές. Υπήρχε εδώ και πολλά χρόνια. Εταιρείες ζυμαρικών με σιτοπαραγωγούς, ζυθοποιίες με παραγωγούς κριθαριού, ελαιουργεία με ελαιοπαραγωγούς και καπνοβιομηχανίες με καπνοπαραγωγούς σύναπταν εδώ και δεκαετίες συμβόλαια ώστε η παράδοση των πρώτων υλών να είναι εγγυημένη κι εκ των προτέρων συμφωνημένη, αντί να τρέχουν τα τμήματα προμηθειών τελευταία στιγμή να βρουν τους κατάλληλους προμηθευτές.

Οι τράπεζες όμως, πράγματι, κομίζουν κάτι νέο – κι αυτό δεν είναι ούτε ελπιδοφόρο, ούτε επωφελές για τους αγρότες, όπως επαναλαμβάνουν τα πληρωμένα δημοσιεύματα στον Τύπο. Πίσω από τα πράγματι εντυπωσιακά μεγέθη των δανείων ύψους 680 εκ. ευρώ που έχει προσφέρει μία μόνο τράπεζα (από 400 πριν ενάμισι χρόνο) σε 170 συνεταιρισμούς την τελευταία τριετία μέσω δράσεων συμβολαιακής γεωργίας καταφέρνοντας να εμπλέξει 17.000 παραγωγούς που απασχολούν 14.000 εργαζόμενους κρύβεται η άλωση της γεωργίας από το χρηματοπιστωτικό σύστημα, η μετατροπή των γεωργών σε σύγχρονους κολίγους που αντί να δουλεύουν για τους γαιοκτήμονες και την αριστοκρατία της γης θα δουλεύουν – και αυτοί – για την αριστοκρατία του χρήματος.

Αμαρτωλά τρίγωνα στη γεωργία

Η συμβολαιακή γεωργία αφορά μια τριγωνική σχέση μεταξύ αγροτών – παραγωγών από τη μια, μεταποιητών – εμπόρων από την άλλη, και της τράπεζας που αναλαμβάνει το ρόλο του ενδιάμεσου και εγγυητή. Κι αυτός ακριβώς ο παράγοντας, η τράπεζα, είναι που μετατρέπει τη φυσιολογική, στη γενική της μορφή, σχέση αγροτών – εμπόρων σε …παρά φύσιν. Η παρουσία της, που υπό κανονικές συνθήκες θα ήταν περιττή, εμφανίζεται ως αναγκαία και σωτήρια γιατί πριν απ’ όλα εξασφαλίζει τη ρευστότητα. Παρέχει «εδώ και τώρα» τα ποσά που είναι απαραίτητα για να κινηθεί ακόμη κι ο νέος αγρότης (19-40 ετών) υπό τον όρο να υποθηκεύσει στην τράπεζα την επιδότηση του ΟΓΑ, ύψους 10.000 ευρώ. Κι από κει και πέρα η τράπεζα του παρέχει το ρευστό που είναι απαραίτητο, αφού φυσικά τον επιβαρύνει με ένα καθόλου αμελητέο αναπροεξοφλητικό επιτόκιο, ύψους άνω του 7%. Η τράπεζα επιβάλλει την παρουσία της κι έτσι γίνεται ο κόμβος γύρω από τον οποίο συναρθρώνονται όλες οι συναφείς δραστηριότητες δίνοντας σε κάθε αγρότη που θα συνεργαστεί μαζί της μια κάρτα (σαν τις πιστωτικές – χρεωστικές) με την οποία μπορεί να προμηθεύεται από τα συνεργαζόμενα με αυτήν καταστήματα πώλησης γεωργικών εφοδίων, λιπασμάτων και μηχανημάτων ό,τι χρειάζεται. Και το κόστος των αγορών χρεώνεται στο λογαριασμό του, που στις περισσότερες περιπτώσεις είναι δάνειο. Με τον καιρό ασκείται μια τρομακτική πίεση στους εμπόρους να προμηθευτούν το κατάλληλο POS και μέσω αυτού να συνεργαστούν με την τράπεζα και στους αγρότες να ψωνίζουν μέσω αυτού του μηχανισμού, που δε απαιτεί ρευστό, λύνοντας έτσι ένα τεράστιο πρόβλημα που υπάρχει στη γεωργική παραγωγή όπου ο παραγωγός καλείται σταθερά να χρηματοδοτεί την παραγωγή του για να πληρωθεί μετά από έξι μήνες, κι αυτό στην καλύτερη περίπτωση, που δεν θα έχει μεσολαβήσει κάποια θεομηνία ή αρρώστια που θα καταστρέψει την παραγωγή. Η τράπεζα άρει αυτή την αβεβαιότητα, προφανώς με το αζημίωτο, δένοντας όμως χειροπόδαρα τον αγρότη με ένα συμβόλαιο και μετατρέποντάς τον σε δανείου υποτελή. Με αυτό το μηχανισμό από τα κάτω και σιωπηρά η κάθε τράπεζα μετατρέπεται και σε γαιοκτήμονα, επαναφέρει σχέσεις δουλείας που ήκμασαν στην ύπαιθρο μέχρι και πρώτο μισό του 20ου αιώνα, για να εγκαταλειφθούν στη συνέχεια λόγω των αγώνων και των δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων.

Η συμβολαιακή γεωργία διευκολύνει βραχυπρόθεσμα τον αγρότη και με έναν ακόμη τρόπο: Συμβολαιοποιώντας και την τιμή, πέρα από την ποσότητα. Άμεση συνέπεια είναι πω το ερώτημα για την τιμή που θα πιάσει στην αγορά το προϊόν εξαλείφεται κι η αγωνία του αγρότη για το αν θα έχει τιμή τερματίζεται. Κι έτσι μπορεί να εξηγηθεί ή έκταση που έχει λάβει το φαινόμενο, καθώς σύμφωνα με έκθεση του τμήματος γεωπονίας του ΑΠΘ που παρουσιάστηκε στην έκθεση Agrotica 2014, το 13,7% των ελλήνων γεωργών έχει υιοθετήσει τη συμβολαιακή γεωργία, ενώ ένα ποσοστό 24,8% ενδιαφερόταν να ενταχθεί σε σχετικά προγράμματα. Εξαλείφεται ωστόσο το ερώτημα της τιμής κι ο κίνδυνος προς όφελος της τράπεζας που θα μπορεί κάλλιστα να ασφαλίζει την τιμή του προϊόντος στην αγορά των παραγώγων, μεταθέτοντας το κίνδυνο σε άλλους αντισυμβαλλόμενους και κρατώντας η ίδια, εκ του ασφαλούς, το πιο σίγουρο μέρος της πρόβλεψης για την εξέλιξη της τιμής. Τα περισσότερα άλλωστε από τα προϊόντα που εντάσσονται στη συμβολαιακή γεωργία (βαμβάκι, γάλα, καπνά, κ.α.) αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε χρηματιστήρια εμπορευμάτων. Κι εκεί, η υπόσταση κάθε παίκτη και τα στοιχήματα που μπορεί να βάλει είναι συνάρτηση των ποσοτήτων τις οποίες μπορεί να διαπραγματευτεί. Οι ελληνικές τράπεζες επομένως χρησιμοποιεί τον έλληνα αγρότη για να πάρουν «άδεια κυνηγιού» και να παίξουν στα πιο χοντρά κερδοσκοπικά παιχνίδια. Κι αυτό μάλιστα θα συντελεσθεί σε βάρος άλλων κριτηρίων, όπως για παράδειγμα η παραγωγή χρήσιμων αγροτικών προϊόντων ή η διατροφική επάρκεια της χώρας.

Οι αγρότες γίνονται μισθωτοί

Σε ό,τι δε αφορά τον αγρότη η εγγυημένη, προκαθορισμένη τιμή του προϊόντος τον μετατρέπει σε μισθωτό, ακυρώνοντας την πρόοδο που είχε συντελεστεί από τη δεκαετία του ‘80 κι έπειτα όταν η κοινωνική και εισοδηματική θέση του αγρότη βελτιωνόταν. Η μεταβίβαση του κινδύνου των ακραίων τιμών στην τράπεζα, που πλέον θα τους διαχειρίζεται επαγγελματικά, ισοδυναμεί με την αλλαγή του στάτους του: από έρμαιο του καιρού σε υποχείριο της τράπεζας. Αυτός ο υποβιβασμός επ’ ουδενί δεν αποτρέπει το κράτος από το να τον αντιμετωπίζει ως επιχειρηματία, όταν του αλλάζει το φορολογικό πλαίσιο, καταργώντας το προηγούμενο ευνοϊκό καθεστώς.

Η χρηματιστικοποίηση της γεωργίας, που δε θα είχε συντελεστεί, τουλάχιστον στο σημερινό βαθμό, αν η Αγροτική  Τράπεζα παρέμενε δημόσια καταφέρνει κάτι ακόμη που εκ πρώτης όψεως μοιάζει παράδοξο: υπαγάγει ευθέως και ουσιαστικά τη γεωργία στην μεταποίηση. Καθετοποιεί την παραγωγή, προσθέτοντας εκείνη τη λειτουργία που υποσχέθηκαν να φέρουν σε πέρας οι συνεταιρισμοί, πριν περάσουν στην ανυποληψία από τη στιγμή που έγιναν θερμοκήπια σκανδάλων και εκκολαπτήρια παροιμιώδους διαφθοράς. Οι τράπεζες έτσι δουλεύουν μεν για τα στενά τους συμφέροντα, την επιβολή τόκων και προμηθειών, εξυπηρετούν όμως και την απρόσκοπτη τροφοδοσία των βιομηχανιών με πρώτη ύλη, όπως είναι τα γεωργικά προϊόντα. Ας μην ξεχνούμε άλλωστε ότι ο κλάδος τροφίμων και ποτών αποτελούσε ανέκαθεν κλάδο στρατηγικής σημασίας της ελληνικής οικονομίας, με αυξημένο ειδικό βάρος. Και η ίδια η αγροτική παραγωγή αποτελεί αιχμή του δόρατος της ελληνικής οικονομίας. Αρκεί να αναφερθεί πως το πρώτο δεκάμηνο του 2015 σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2014 η μεγαλύτερη αύξηση στις εξαγωγές, ύψους 14,8%, καταγράφηκε στα αγροτικά προϊόντα, όταν στα βιομηχανικά προϊόντα καταγράφηκε αύξηση της τάξης του 7,9% και στο σύνολο των εξαγωγών μείωση ύψους 5,5%. Ως αποτέλεσμα, στο σύνολο των εξαγωγών για την προαναφερόμενη περίοδο το μερίδιο των αγροτικών προϊόντων αυξήθηκε στο 20,3%, όταν ένα χρόνο πριν ήταν 16,7%, παρότι μάλιστα το εμπορικό ισοζύγιο των αγροτικών προϊόντων είναι ελλειμματικό εξ αιτίας της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.

Η σημασία που έχει η συμβολαιακή γεωργία στο πλαίσιο των αναδιαρθρώσεων που συντελούνται στην ύπαιθρο υπογραμμίζεται από την ώθηση που της δίνει η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική 2014-2020, η οποία έχει εντάξει τη συμβολαιακή γεωργία στις βασικές της προτεραιότητες, μεταφέροντας στην Ευρώπη μια παγκόσμια τάση. Μαζί φυσικά με μια σειρά άλλων στόχων που αλλάζουν άρδην τη φύση της αγροτικής παραγωγής, όπως η σταδιακή περικοπή των επιδοτήσεων κατά 60% μέχρι το 2019, με τους πρώτους που επλήγησαν να είναι 90.000 αγρότες που δικαιούνταν επιδότηση μέχρι 250 ευρώ. Οι επιδοτήσεις δηλαδή αφαιρέθηκαν απ’ όσους τις είχαν μεγαλύτερη ανάγκη και μπορούσαν χάρη σε αυτές να συνεχίζουν να καλλιεργούν και να πληρώνουν τους προμηθευτές τους…

Σε λίγους η γη

Οι φτωχοί ήταν οι μεγάλοι χαμένοι της τελευταίας δεκαετίας με κριτήριο επίσης την κατανομή της γης. Από το 2000 ως το 2010 σημειώθηκε μια μεγάλης έκτασης πόλωση της ιδιοκτησίας στη γη, με τους πλούσιους να αποκτούν ακόμη περισσότερη γη και τους φτωχούς να βλέπουν τον κλήρο τους να εξανεμίζεται. Συγκεκριμένα, με βάση στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας οι αγρότες με ιδιοκτησία έως 50 στρέμματα κατείχαν το 2000 περίπου 10,5 εκ. στρέμματα, ενώ μια δεκαετία αργότερα η ιδιοκτησία τους μειώθηκε στα 8,9 εκ. στρέμματα. Στο άλλο άκρο της ιδιοκτησιακής κλίμακας, οι αγρότες που είχαν στην κατοχή τους πάνω από 250 στρέμματα αύξησαν θεαματικά την καλλιεργούμενη έκτασή τους: από 8,8 εκ. στρέμματα το 2000, σε 10,8 εκ. στρέμματα  το 2010. Εξ ίσου «γενναιόδωρη» στάθηκε η δεκαετία του 2000 και για μια ακόμη μικρότερη μειοψηφία, όσων έχουν κλήρο άνω των 1.000 στρεμμάτων, που μπορούν να παρομοιαστούν με το μισητό 1% της υπαίθρου. Το 2000 ήταν μόνο 925 άτομα και το 2010 έφτασαν τους 1.498 (αυξήθηκαν περισσότερο από 50%), ενώ η γη που είχαν στην κατοχή τους από 1.616 στρέμματα έφτασε τα 2.506. Η συγκέντρωση της γης σε ολοένα και λιγότερα χέρια σημαίνει την ισχυροποίηση της θέσης των πλουσίων του χωριού έναντι της πλειοψηφίας που σιγά – σιγά και σταθερά χάνει από τον έλεγχό της τα βασικότερα μέσα παραγωγής που κατείχε, όπως είναι η γη. Σε αυτό το πλαίσιο η εξάρτησή της από το μεροκάματο γίνεται πιο στενή, ενώ οι ακτήμονες παύουν να εξασφαλίζουν από τη γη και τα δικά τους μέσα καθημερινής διατροφής και συντήρησης (χόρτα, φρούτα, πουλερικά, κ.α.). Εύκολα μπορεί ο οποιοσδήποτε να προβλέψει πως από το 2010 και έπειτα αυτή η τάση θα εμφανίστηκε ακόμη πιο ισχυρή καθώς η αυξημένη φορολογία, ελέω Μνημονίων, οδήγησε χιλιάδες αγρότες και πολλούς περισσότερους κατοίκους των αστικών περιοχών να ξεφορτωθούν κομμάτια γης που δεν προσφέρονται για εκμετάλλευση. Δεν λείπουν μάλιστα κι εκείνοι που θέλουν να πουλήσουν εκτάσεις γης που έχουν από κληρονομιές και δεν μπορούν να τις πουλήσουν, γιατί απλώς κανείς δεν ενδιαφέρεται να αγοράσει. Αντίθετα δηλαδή με ό,τι συνέβαινε στο παρελθόν όταν η ιδιοκτησία στη γη ήταν μια επένδυση σχετικά ανέξοδη μετά την αγορά, καθώς δεν επέσειε κόστος συντήρησης ή κατοχής.

Η τάση συγκέντρωσης και συγκεντροποίησης της γεωργικής γης θα επιταχυνθεί απότομα από τον επόμενο χρόνο, το 2017, όταν η κυβέρνηση θα επιβάλει ΕΝΦΙΑ και στα αγροτεμάχια, όπως επίσης και σε όλες τις εκτός σχεδίου και οικισμού εκτάσεις. Η επιβολή ΕΝΦΙΑ και στα αγροτεμάχια θα διευκολυνθεί με την συμπλήρωση δύο νέων στηλών (με αριθμό 25 και 26) στον πίνακα 2 όπου δηλώνονται οι εκτός σχεδίου και οικισμού εκτάσεις οι οποίες προστέθηκαν στο νέο έντυπο του ΕΝΦΙΑ, που όλο και περισσότερο μοιάζει με κεφαλικό φόρο. Το αποτέλεσμα θα είναι να χάσει η ιδιοκτησία στην ύπαιθρο ένα σχετικά δημοκρατικό χαρακτήρα που διέθετε τις προηγούμενες δεκαετίες, εξ αιτίας της ανόδου των εισοδημάτων, προκαλώντας στη συνέχεια έναν ενάρετο κύκλο που συντελούσε στην κοινωνική ευημερία. Η μεγάλη διασπορά δηλαδή του κλήρου βοηθούσε τα φτωχά νοικοκυριά να ανταπεξέρχονται στις δυσκολίες της καθημερινής διαβίωσης και επέτρεπε στους ιδιοκτήτες τους να διατηρούν μια σχετική εισοδηματική ανεξαρτησία απέναντι στις μεγάλες αγροτοβιομηχανικές επιχειρήσεις της υπαίθρου ή τους εμπόρους. Όλα αυτά όμως θα ανήκουν στο παρελθόν όταν θα εισβάλει ο ΕΝΦΙΑ, από μια κυβέρνηση μάλιστα που ακόμη και τον Ιανουάριο του 2015 (δια στόματος μάλιστα του πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα, στο πλαίσιο συνέντευξής του στην τηλεόραση του Σκάι) υποσχόταν την κατάργησή του και δεσμευόταν μάλιστα πως η «τρύπα» που θα δημιουργηθεί στα δημόσια ταμεία θα καλυφθεί από τον ανασχεδιασμό του φορολογικού συστήματος σε πιο δίκαιες βάσεις. Κι αυτό που είδαμε ήταν γενίκευση του ΕΝΦΙΑ και εμβάθυνση της φορολογίας στις ίδιες, άδικες βάσεις…

Έκρηξη της παραγωγικότητας στη γεωργία

Εξετάζοντας το θέμα της παραγωγικότητας, δεν αποκλείεται καθόλου ο συνδυασμός των παραπάνω παραγόντων (επέκταση της συμβολαιακής γεωργίας με μηχανοδηγό τις τράπεζες, και συγκέντρωση της γης σε ολοένα και λιγότερα χέρια με κινητήρια δύναμη τη φορολογία) να οδηγήσει στα ύψη την παραγωγικότητα της γεωργίας. Έτσι, να συνεχιστεί μια τάση που έγινε ορατή στην ύπαιθρο σε όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα κι είχε ως αιτίες της την εισαγωγή των μηχανημάτων και την υποκατάσταση των ζώων, τη χρήση λιπασμάτων, ζιζανιοκτόνων και εντομοκτόνων, την επέκταση της άρδευσης και τις οικονομίες κλίμακας που επέτρεπαν την εισαγωγή και αξιοποίηση μεθόδων εκμετάλλευσης στη γη που χαρακτηρίζονταν από ένταση κεφαλαίου και όχι ένταση εργασίας. Ενδεικτικά στοιχεία για να φανεί η έκρηξη στην παραγωγικότητα του πρωτογενούς τομέα περιλαμβάνουν τον τετραπλασιασμό των καλλιεργειών αραβοσίτου ανά ακρ στις ΗΠΑ το διάστημα 1930-2000 όταν από 30 βαρέλια έφτασαν τα 130 ανά ακρ και τον τριπλασιασμό της παραγωγής γάλακτος και γαλακτομικών καθώς το 1955 η μέση παραγωγή ανά αγελάδα ήταν 4.572 λίμπρες, το 1971 ο μέσος όρος αυξήθηκε σε 10.000 λίμπρες και στα τέλη του 20ου αιώνα ο μέσος όρος αυξήθηκε πάλι σε 17.000 ανά αγελάδα! (Οικονομική περιβάλλοντος και φυσικών πόρων, T. Tietenberg & L. Lewis, εκδ. Gutenberg, 2010). Η πρόοδος που έχει συντελεστεί είναι τόσο εκπληκτική ώστε σήμερα η παγκόσμια γεωργία παράγει 17% περισσότερες θερμίδες κατ’  άτομο (!!!) απ’ ότι παρήγαγε πριν 30 χρόνια, παρότι μάλιστα ο παγκόσμιος πληθυσμός αυτή την περίοδο έχει αυξηθεί κατά 70%. Πρόβλημα επομένως επάρκειας των τροφίμων δεν θα έπρεπε να τίθεται και υποσιτισμένα παιδιά δεν θα έπρεπε να εμφανίζονται στις οθόνες μας, καθώς παράγονται αρκετά τρόφιμα για να θρέψουν ολόκληρη την ανθρωπότητα και μάλιστα …περισσεύουν. Το πρόβλημα που τίθεται σχετίζεται με την κατανομή των τροφίμων, δηλαδή με τους όρους υπό τους οποίους διανέμονται τα παραγόμενα τρόφιμα. Αποκαλύπτεται έτσι πως η αιτία πίσω από τις απεγνωσμένες εκκλήσεις διεθνών διασκέψεων που θέτουν φιλόδοξους κάθε φορά στόχους για την μείωση του αριθμού των υποσιτιζόμενων ανθρώπων (βλέπε πχ Διακήρυξη της Ρώμης για την Παγκόσμια Ασφάλεια για τα Τρόφιμα του 1996) ή πίσω από σοκαριστικά ρεπορτάζ και έρευνες που αποκαλύπτουν πχ ότι στις ίδιες τις ΗΠΑ το 1 στα 10 νοικοκυριά αντιμετωπίζουν ήδη πρόβλημα πείνας ή κινδυνεύουν να πεινάσουν δεν βρίσκεται η σπανιότητα των τροφίμων. Βρίσκεται η μετατροπή της πιο βασικής ανθρώπινης ανάγκης, όπως είναι η διατροφή, σε εμπόρευμα και πολλές φορές χρηματιστηριακό εμπόρευμα, με τις τράπεζες να επιβάλουν τους όρους τους

Η επέκταση της συμβολαιακής γεωργίας στην καθημαγμένη από την κρίση Ελλάδα θα ενισχύσει αυτή τη δυναμική σε βάρος όλων: τόσο των αγροτών όσο και των καταναλωτών.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο μηνιαίο περιοδικό Nexus

Επαναλειτουργία της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας

naoussa-stenimachos-group-014Ένα φιλόδοξο σχέδιο!

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Ένα μεγαλεπήβολο σχέδιο βρίσκεται στα σκαριά εδώ και αρκετούς μήνες με στόχο την επαναλειτουργία της ιστορικής βιομηχανίας Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία που σταμάτησε να λειτουργεί το 2010, οδηγώντας στην ανεργία περισσότερους από 600 εργαζόμενους στην Ημαθία και τη Ροδόπη. Εγκαταστάσεις της εταιρείας βρίσκονται στη Ημαθία, την Κομοτηνή, την Αλεξανδρούπολη και τη Θεσσαλονίκη, ενώ στην Αυλίδα υπάρχει κέντρο διαλογής. Τον Ιανουάριο του 2010 είχε 11 εργοστάσια ενεργά και 650 εγγεγραμμένους εργαζόμενους. Ενδεικτικό των μεγάλων δυνατοτήτων της βιομηχανίας είναι το γεγονός πώς μέχρι και λίγο πριν κλείσει παρήγαγε προϊόντα μεγάλων αθλητικών εταιρειών (Puma, Adidas, κ.α.) και το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής για την ευρωπαϊκή αγορά της ιταλικής φίρμας Benetton, σε πολύ χαμηλές τιμές που σε μέσα επίπεδα κυμαίνονταν λίγο πάνω από 1 ευρώ!!!

Το σχέδιο καταστρώθηκε  στο πλαίσιο μιας άτυπης ομάδας εργασίας που συγκροτήθηκε το 2015 στη γενική γραμματεία Βιομηχανίας, με αντικείμενο τις πτωχευμένες και υπό πτώχευση βιομηχανίες, όπου συμμετείχαν στελέχη της κυβέρνησης, βουλευτές και ευρωβουλευτές, εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης, μελετητές και πρώην εργαζόμενοι της βιομηχανίας. Πλέον, το σχέδιο έχει την υποστήριξη εργατικών κέντρων, αγροτικών συνεταιρισμών, επιμελητηρίων, εμπορικών συλλόγων, ακόμη και της εκκλησίας! Σημαντικό ρόλο στην εκπόνηση του σχεδίου διαδραμάτισε ο μηχανικός Μιχάλης Μπούργος. Τον Αύγουστο του 2015 ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση των επεξεργασιών και τόσο από το αρμόδιο υπουργείο (Παραγωγικής Ανασυγκρότησης Περιβάλλοντος και Ενέργειας) όσο και από την κυβέρνηση το σχέδιο για την ΕΝΚΛΩ αξιολογήθηκε ως βασικός πιλότος για την προσέγγιση σχετικών ζητημάτων. Τον Δεκέμβριο του 2015 ολοκληρώθηκε σε ποσοστό 90% η αρχική μελέτη.

Έκτοτε οι αντοχές του σχεδίου δοκιμάζονται στις μυλόπετρες του …πτωχευτικού δικαίου. Συγκεκριμένα, το πρώτο σχέδιο επαναλειτουργίας της ιστορικής βιομηχανίας της οικογένειας Λαναρά που χρεοκόπησε λόγω κακοδιαχείρισης κι όχι επειδή τα προϊόντα της βιομηχανίας δεν ήταν ανταγωνιστικά ή ήταν ξεπερασμένα και χαμηλής ποιότητας, προέβλεπε την συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο των πιστωτών οι οποίοι κατ’ αυτό τον τρόπο θα παραιτούνταν από τις αξιώσεις τους, ενώ θα διέγραφαν μέρος αυτών. Τα χρέη του πρώην ιδιοκτήτη ανέρχονται σε 325 εκ. ευρώ εκ των οποίων το μεγαλύτερο μέρος ανήκει στις τράπεζες (188 εκ.) κι ακολουθούν: ΙΚΑ (45 εκ.), δημόσιο (39 εκ.), εργαζόμενοι (36 εκ.) και διάφοροι άλλοι πιστωτές (περισσότερα από 10 εκ.). Με βάση το αρχικό σχέδιο των εργαζομένων στις τράπεζες θα δίνονταν ακίνητα και άλλα περιουσιακά στοιχεία που δε θα χρησιμοποιούνταν από τη νέα εταιρεία, στην οποία το δημόσιο θα συμμετείχε με το 37% του μετοχικού κεφαλαίου, οι τράπεζες με το 15%, οι εργαζόμενοι με το 27% και οι παλιοί μέτοχοι με το υπόλοιπο ποσοστό. Να σημειωθεί πως τα περιουσιακά στοιχεία της εταιρείας αποτιμώνται στα 150 εκ. ευρώ περίπου.

Εμπόδιο οι τράπεζες

Το συγκεκριμένο σχέδιο δεν προχώρησε εξ αιτίας των τραπεζών που παρουσίασαν πολλά εμπόδια κι ήταν απρόθυμες να αναλάβουν το μερίδιο ευθύνης που ντους αναλογεί για την επαναλειτουργία της μονάδας.

Το σχέδιο ωστόσο έμεινε στα χαρτιά για λόγους που εύκολα μπορούμε να υποθέσουμε: Είναι γνωστή η αλλεργία της Επιτροπής Ανταγωνισμού της ΕΕ απέναντι σε κάθε σχέδιο έμμεσης ή άμεσης επιδότησης της βιομηχανίας. Εάν επρόκειτο όμως για τράπεζα θα ήταν πολύ διαφορετική η στάση της… Καμία αντίρρηση ή επιφύλαξη, για παράδειγμα, δεν εξέφρασε για τα δεκάδες δισεκατομμύρια που απορρόφησαν οι τράπεζες από το ελληνικό δημόσιο στις τρεις διαδοχικές ανακεφαλαιοποιήσεις και πριν από αυτές… Γνωστή επίσης είναι κι η πολιτική ατολμία της κυβέρνησης, που δημοσίως εμφανίζεται να στηρίζει το σχέδιο, αρνείται όμως να συγκρουστεί με τις Βρυξέλλες ακόμη κι όταν διακυβεύεται το δικαίωμα στην εργασία εκατοντάδων ανθρώπων με υψηλή ειδίκευση…

Το επιχειρησιακό σχέδιο που καταρτίστηκε από τους εργαζόμενους της επιχείρησης κρίθηκε ως πλήρως βιώσιμο ακόμη κι από ειδικούς, που δεν συμπεριελάμβαναν στα κριτήρια τους ευαισθησίες που σχετίζονται με το δικαίωμα στην εργασία και σε μια αξιοπρεπή ζωή. Με βάση τους σχεδιασμούς, το πρώτο έτος πλήρους λειτουργίας οι πωλήσεις της εταιρείας θα έφταναν τα 26 εκ. ευρώ και τα κέρδη τα 3,2 εκ. Στη συνέχεια πωλήσεις και κέρδη θα ακολουθούσαν σταθερά ανοδική πορεία. Στις παραδοχές μάλιστα του επιχειρησιακού σχεδίου προβλεπόταν η άμεση πρόσληψη 336 εργαζομένων, με μισθό 751 ευρώ, ενώ μέχρι το 2020 η προοπτική ήταν το προσωπικό να φτάσει τα 720 άτομα. Σημαντικός θα ήταν ο ρόλος των εργαζομένων και στη διοίκηση της εταιρείας, όπου θα συμμετείχαν μέσω συνεταιρισμού που συγκρότησαν.

Μετά το ναυάγιο του αρχικού σχεδίου επαναλειτουργίας της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας, τέθηκε σε εφαρμογή το «σχέδιο Β» που περιλαμβάνει την είσοδο στο μετοχικό κεφάλαιο επενδυτικής εταιρείας ελληνικών συμφερόντων, που έχει έδρα στο Λουξεμβούργο. Ο επενδυτής έχει δεχθεί το επιχειρησιακό σχέδιο των εργαζομένων. Επιπλέον, έχει εκδηλώσει γραπτά το ενδιαφέρον του να αποκτήσει το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων της εταιρείας. Άμεσα προτίθεται να θέσει σε λειτουργία 3 μονάδες: 2 κλωστήρια στη ΒΙΠΕ Κοζάνης (Μαρώνειας και Ροδόπης) και 1 εργοστάσιο στη Στενήμαχο Ημαθίας.

Ισόρροπη ανάπτυξη

Το σχέδιο επαναλειτουργίας της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας έχει μεγάλη σημασία κατ’ αρχήν επειδή θα βάλει ένα φρένο στην παρακμή της περιοχής, όπου σήμερα η ανεργία φτάνει ακόμη και στο 65%. Επιπλέον, θα αξιοποιήσει την μεγάλη εγχώρια παραγωγή βαμβακιού που κατατάσσει την Ελλάδα στην πρώτη θέση των παραγωγών βαμβακιού στην ΕΕ και στην όγδοη θέση σε παγκόσμιο επίπεδο. Παραπέρα, το σχέδιο προβλέπει την αναγέννηση ολόκληρης της περιοχής, καθώς έχει προβλεφθεί η ισόρροπη ανάπτυξη, δηλαδή να μην επαναληφθούν λάθη του παρελθόντος που ευνοούν την «μονοκαλλιέργεια», προοπτική απευκταία ακόμη κι αν η μονοκαλλιέργεια θα είναι βιομηχανική. Στο επιχειρησιακό σχέδιο επίσης υπάρχει ειδική μέριμνα για χαμηλή κατανάλωση ενέργειας, ανακύκλωση των χρησιμοποιηθέντων υλικών και σεβασμό στις αρχές της κυκλικής οικονομίας, βάσει της οποίας έμφαση δίνεται στην μεγάλη διάρκεια ζωής του προϊόντος, που θα ελαχιστοποιεί την επιβάρυνση του περιβάλλοντος και  την κατασπατάληση των πρώτων υλών. Η σοβαρότητα του σχεδίου υπογραμμίζεται από την εμπλοκή στην επεξεργασία του ελληνικών και διεθνών πανεπιστημίων που έχουν αναπτύξει ειδίκευση όχι μόνο στην κλωστοϋφαντουργία αλλά επίσης και στην οικονομική ανάπτυξη με επίκεντρο συνεργατικά σχήματα των ίδιων των εργαζομένων.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Επίκαιρα στις 25 Νοεμβρίου 2016

Απόφαση Γιούρογκρουπ 5/12: Σε 44 χρόνια, 20%: η καλύτερη ελάφρυνση που μπορεί να αγοράσει η ξεφτίλα του ΣΥΡΙΖΑ

 

soible_12Σε μνημόνιο διαρκείας συμφώνησε η κυβέρνηση παρατείνοντας τη φτωχοποίηση για άλλα 10 χρόνια

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Τι ωραία που είναι όταν τελειώνουν τα παραμύθια! Και πόσα τέτοια δεν έχουμε ακούσει τα τελευταία 7 χρόνια… Από το ΠΑΣΟΚικό του Γιωργάκη και των συνεργατών του (Βαρουφάκης) για το ΔΝΤ που έχει αλλάξει και το Νεοδημοκρατικό ότι επειδή οι Δεξιοί μιλούν την ίδια (πρόστυχη) γλώσσα με την Μέρκελ θα μας συμπεριφερθούν με το γάντι, μέχρι το ΣΥΡΙΖΑίικο ότι η πλήρης υποταγή τους θα ανταμειφθεί γενναιόδωρα από τους πιστωτές.

Το πιο πρόσφατο παραμύθι άκουγε στο συνθηματικό «ελάφρυνση του χρέους». Ήταν η ανταμοιβή του ΣΥΡΙΖΑ, το φιλικό χτύπημα από πίσω, για την παραίτησή του από το αίτημα της διαγραφής του χρέους. Ούτε μία, ούτε δύο, αλλά τρεις φορές υπέγραψε η κυβέρνηση ότι παραιτείται από την ονομαστική διαγραφή του χρέους στο ίδιο κείμενο στο οποίο οι δανειστές υπόσχονταν ως ανταμοιβή την ελάφρυνση: Στο Γιούρογκρουπ της 20ης Φεβρουαρίου 2015, στην ατιμωτική συμφωνία του Τσίπρα με τους δανειστές τον Αύγουστο του 2015 και πιο πρόσφατα στο Γιούρογκρουπ της 24ης Μαΐου 2016. Στα συγκεκριμένα κείμενα διατυπώνονταν κατ’ επανάληψη και οι όροι της ελάφρυνσης: μείωση επιτοκίων, νέες περίοδοι χάριτος και αλλαγές στα επιτόκια. Τίποτε παραπάνω! Έτσι οι ΣΥΡΙΖΑίοι πέρασαν το προηγούμενο εξάμηνο περιμένοντας την ελάφρυνση του χρέους, που υποτίθεται πως θα το καθιστούσε βιώσιμο επιτρέποντας την ένταξη του ΔΝΤ στο τρίτο χρηματοδοτικό πρόγραμμα. Επίσης περίμεναν το πράσινο φως από το Γιούρογκρουπ στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για να συμπεριλάβει τα ελληνικά ομόλογα στο πρόγραμμα Ποσοτικής Χαλάρωσης, που κυρίως συμβολικό χαρακτήρα είχε, στέλνοντας μήνυμα επανένταξης της Ελλάδας στις αγορές, κι όχι ουσιαστικό. Πιο πολύ όμως το περίμεναν για να ζητωκραυγάζουν πώς επιτέλους αξίζει να είσαι δούλος, ανταμείβεσαι όταν γίνεσαι πολιτικός παλιάτσος και περιφέρεσαι από Γιούρογκρουπ σε σύνοδο κορυφής κι από αξιολόγηση σε ραντεβού με τον Μοσκοβισί εκλιπαρώντας την εύνοια των ισχυρών. Κάπως έτσι φτάσαμε στο Γιούρογκρουπ της Δευτέρας 5 Δεκεμβρίου με μια απόφαση – ορισμό της επικής αποτυχίας (εδώ το πλήρες κείμενο). Από μια άλλη άποψη ήταν η καλύτερη ελάφρυνση που η πολιτική υποταγή του ΣΥΡΙΖΑ μπορούσε να αγοράσει. Ας δούμε τι περιλαμβάνει:

Πρώτο, καμία υποχώρηση εκ μέρους των δανειστών σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο της αξιολόγησης. Ευσεβείς πόθοι για πολιτική συμφωνία που θα κλείσει την αξιολόγηση, χωρίς νέα μέτρα, διαψεύστηκαν οικτρά. Να θυμίσουμε ότι μόλις τον Σεπτέμβρη από το βήμα της ΔΕΘ δήλωνε ο πρωθυπουργός ότι δεν θα υπάρξουν νέα μέτρα. Στο κείμενο των συμπερασμάτων ωστόσο από την πρώτη παράγραφο αναφέρεται σε μέτρα για να επιτευχθεί ο συμφωνημένος δημοσιονομικός στόχος το 2018, για την αγορά εργασίας, κλπ. Επίσης για το διορισμό διοίκησης στο υπερ-ταμείο ιδιωτικοποιήσεων μέχρι το τέλος του 2017 ώστε να ξεκινήσει όσο το δυνατό συντομότερα η λεηλασία της δημόσιας περιουσίας. Το ποτήρι θα το αδειάσουν μέχρι την τελευταία σταγόνα οι ΣΥΡΙΖΑίοι.

Δεύτερο, μνημόνιο διαρκείας! «Ο στόχος για πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 3,5% του ΑΕΠ που συμφωνήθηκε μέχρι το 2018 θα πρέπει να διατηρηθεί  για ένα μεσοπρόθεσμο διάστημα». Κοινώς από 7 ως 10 ακόμη χρόνια. Στην ίδια παράγραφο μάλιστα, την τρίτη, αναφέρεται ότι « προκειμένου να εξασφαλισθεί συμμόρφωση με τους δημοσιονομικούς στόχους κατά ένα βιώσιμο τρόπο μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος η ελληνική κυβέρνηση δεσμεύτηκε να συμφωνήσει με τους θεσμούς σε ένα μηχανισμό και δομικά μέτρα που θα το εξασφαλίσουν». Μήπως η κυβέρνηση αντί για αφελείς ανακοινώσεις περί «εθνικής επιτυχίας» που εξέδωσε μετά την ολοκλήρωση του Γιούρογκρουπ πρέπει έστω και τώρα να ενημερώσει το λαό για τα όσα ακριβώς δεσμεύτηκε κεκλεισμένων των θυρών να ψηφίσει, αλυσοδένοντας έναν λαό για μια δεκαετία;

Κι ερχόμαστε στο τρίτο επίτευγμα του Γιούρογκρουπ που είναι και το καλύτερο, για τον ΣΥΡΙΖΑ. Ελάφρυνση του δημόσιου χρέους κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ το 2060, σε 44 χρόνια από σήμερα. Για να ξέρουμε πόσο ασήμαντο και αδιάφορο είναι αυτό που συμφωνήθηκε, να αναφέρουμε ότι κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες (από 160% σε 180% του ΑΕΠ) αυξήθηκε το χρέος μόνο από το 2012 μέχρι σήμερα. Οι ΣΥΡΙΖΑίοι μάλιστα διέπραξαν και το ανοσιούργημα, προς άγραν ηλιθίων που θα σπεύσουν να κάνουν την αφαίρεση, να μεταφράσουν το εικαζόμενο και πολύ αμφισβητούμενο όφελος σε απόλυτους αριθμούς. 45 δις. είπαν θα μειωθεί το χρέος, μεταφράζοντας σε όρους καθαρής παρούσας αξίας την αναμενόμενη μείωση του 2060, για να εισπράξουν την πληρωμένη απάντηση – τρολάρισμα του Β. Βενιζέλου ότι με τους ίδιους όρους η αναδιάρθρωση του 2012 έφερε μείωση 1 τρις 330 δισ. ευρώ. Ας επιχειρήσουν να κάνουν την ίδια αφαίρεση (σημερινό χρέος μείον αναμενόμενη μείωση) να γελάσει ο κάθε πικραμένος…

Ο βαθμός επικινδυνότητας, το αδύνατο θα λέγαμε, οποιασδήποτε πρόβλεψης για το 2060, για όσους δεν το καταλαβαίνουν, φαίνεται αν δούμε πόσο αδύνατο είναι να κάνεις προβλέψεις για τα επόμενα όχι 10 αλλά 5 χρόνια. Σε ένα τόσο πρωτοφανώς ρευστό περιβάλλον που οι εξαιρέσεις (από τα αρνητικά επιτόκια μέχρι την αγορά εταιρικών ομολόγων από την κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ) έχουν γίνει κανόνας, κανένας σοβαρός ερευνητής δεν βάζει την υπογραφή του κάτω από τόσο μακροχρόνιες προβλέψεις. Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας έχοντας πλήρη επίγνωση αυτών των δυσκολιών, και μη φέροντας την αγωνία της πολιτικής επιβεβαίωσης, τόνισε ξανά και ξανά να μην παίρνουμε πολύ στα σοβαρά αυτούς τους υπολογισμούς: «Αυτός ο χρονικός ορίζοντας μέχρι το 2060 είναι ασυνήθιστα μεγάλος και συνεπάγεται μεγάλη αβεβαιότητα», τόνισε ο διευθύνων σύμβουλος του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας Κλάους Ρέγκλινγκ, στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε το Γιούρογκρουπ. Για να συνεχίσει: «Επομένως κάποιος πρέπει να είναι πολύ προσεκτικός επειδή πρόκειται για εκτιμήσεις – τις καλύτερες μας εκτιμήσεις αυτή τη στιγμή. Αλλά υπάρχει μεγάλος βαθμός αβεβαιότητας, οι συνθήκες μπορεί να αλλάξουν».

Σε ότι αφορά τις ίδιες τις αποφάσεις μια πιο προσεκτική τους εξέταση δείχνει ότι πρόκειται για πουκάμισο αδειανό. Επιμήκυνση των αποπληρωμών στα 32,5 χρόνια, παράταση επομένως της υπερχρέωσης και της συνακόλουθης εποπτείας, από 28 που είναι σήμερα. Να αναφερθεί μάλιστα ότι αρχικά ήταν 32,5 χρόνια. Στην ουσία επανέφεραν την αρχική πρόβλεψη. Δεν πρόκειται επομένως για κάποιο ριζοσπαστικό μέτρο, ούτε για παραχώρηση των δανειστών που συμφωνήθηκε κατόπιν της σκληρή πίεσης που άσκησαν οι ΣΥΡΙΖΑίοι. Το δεύτερο μέτρο αφορά χρηματοικονομική μηχανική με επίκεντρο τα επιτόκια των δανείων και τελικό ζητούμενο να μετατραπούν σε σταθερά, στο σημερινό ύψος, από κυμαινόμενα που είναι και αργά ή γρήγορα θα αρχίσουν να αυξάνονται, επιφέροντας νέα κόστη. Ο στόχος επομένως αυτής της παρέμβασης είναι να μην αυξηθεί το χρέος κι όχι να μειωθεί. Μια τέτοια όμως παρέμβαση επιφέρει άμεσα κόστη που θα αναλάβει η κυβέρνηση αναμένοντας μακροπρόθεσμα πιθανά οφέλη.

Με άλλα λόγια, πάλι κορόιδα τους έπιασαν τους ΣΥΡΙΖΑίους, που αναδεικνύονται στην πιο επικίνδυνη μνημονιακή κυβέρνηση. Πήγαν για κλείσιμο της αξιολόγησης και ελάφρυνση και έφυγαν με νέα μέτρα, μνημόνιο διαρκείας και μια μακροπρόθεσμη υπόσχεση ελάφρυνσης, που ως προς το παρόν απαιτεί νέα κόστη…

Δημιουργείται ωστόσο ένα ερώτημα: Μπορούσε ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας να αποφασίσει κάτι πιο ευνοϊκό για την Ελλάδα; Δικαιούταν δηλαδή ο ΣΥΡΙΖΑ να περιμένει ότι θα ανταμειφθεί για την υποτέλειά του; Η απάντηση είναι προφανής, όπως κι η εξήγηση της κι ας καλλιεργούσε κατά συρροή αυταπάτες η κυβέρνηση. Περιγράφεται δε στην έκτη παράγραφο όπου υπάρχει η εξής αναφορά στα μέτρα ελάφρυνσης του χρέους: «χωρίς να επισύρουν επιπλέον κόστος για τις χώρες του προγράμματος». Διαφορετικά ειπωμένο, τα περιθώρια ελάφρυνσης προς όφελος της Ελλάδας ορίζονταν από τα συμφέροντα των δανειστών.

Το δημόσιο χρέος ανέκαθεν ήταν μια υπόθεση που είχε ή κερδισμένους ή χαμένους, τίποτε ενδιάμεσο. Από το Μάιο του 2010 ακόμη που ο ελληνικός λαός φορτωνόταν το πρώτο πρόγραμμα αρχικής αξίας 110 δισ. ευρώ για να σωθούν κυρίως οι εκτεθειμένες στα ελληνικά ομόλογα γαλλογερμανικές τράπεζες μέχρι την υπογραφή του τρίτου προγράμματος τον Αύγουστο του 2015 αξίας ως 86 δισ. με κύριους ωφελημένους τους επίσημους πιστωτές (καθώς με αυτά ποσά αποπληρώθηκαν για προηγούμενα δάνεια τους) και τις ελληνικές τράπεζες, κάθε μεταβίβαση δημιουργούσε κέρδη και ζημιές. Από τη στιγμή που ο ΣΥΡΙΖΑ αποδέχθηκε την προτεραιότητα των κερδών των δανειστών και παραιτήθηκε από το αίτημα διαγραφής, γιατί να τον λυπηθούν;

Επομένως, τώρα που τελειώνουν τα παραμύθια, ας κρατήσουμε ότι ελάφρυνση του χρέους και αμοιβαία επωφελείς λύσεις δεν υπάρχουν. Ή μονομερής διαγραφή με όρους κυρίαρχου κράτους ή τα ψίχουλα των δανειστών: ελάφρυνση 20% μετά από 44 χρόνια…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 11 Δεκεμβρίου 2016

Με την ΑΡΣΥΟ στο Οικονομικό Επιμελητήριο

oikonomiko-epimelitirio-ellados-oeeΗ Αγωνιστική Ριζοσπαστική Συνεργασία Οικονομολόγων, που διεκδικεί την ψήφο των λογιστών – φοροτεχνών του κλάδου την Κυριακή 11 Δεκεμβρίου στις εκλογές του Οικονομικού Επιμελητηρίου, δεν επιδιώκει να κερδίσει την πλειοψηφία στη διοίκηση του Επιμελητηρίου. Ούτε να αλλάξει την πολιτική του κατεύθυνση.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Ξέρουμε καλά πώς το Επιμελητήριο συνδέεται οργανικά τόσο με την μεγάλη εργοδοσία του κλάδου, που πλέον έχει επικεντρωθεί σε 3-4 λογιστικοελεγκτικές εταιρείες (είναι αυτές που γράφουν τους νόμους και έχουν υπό τον έλεγχό τους τα πιο νευραλγικά πόστα στα υπουργεία), όσο και με το ίδιο το κράτος, που αποτελεί θεσμοθετημένο σύμβουλό του. Κανέναν επομένως δεν ξαφνιάζει η ένοχη σιωπή του Επιμελητηρίου όλα τα προηγούμενα χρόνια απέναντι στη Μνημονιακή λαίλαπα που οδήγησε την ανεργία στα ύψη και τους μισθούς στα Τάρταρα κι επίσης απέναντι στις συνθήκες γαλέρας που επικρατούν στα λογιστήρια όπου βασιλεύει η απλήρωτη και η ανασφάλιστη εργασία. Δραματικές επίσης είναι οι συνθήκες εργασίας των αυταπασχολουμένων και χιλιάδων μικρομεσαίων λογιστών, που συνθλίβονται από τα χαράτσια, τις ασφαλιστικές εισφορές και τον μεγάλο όγκο εργασίας καθώς σταθερά πλέον η εφορία μεταβιβάζει δικές της εργασίες στον κλάδο.

Αυτή την πολιτική εφάρμοσαν με συνέπεια όλες οι διοικήσεις του Επιμελητηρίου, ΔΗΚΙΟ και Προοδευτική Δημοκρατική Συνεργασία Οικονομολόγων (ΠΑΣΟΚ – ΔΗΜΑΡ), αυτή την πολιτική υπηρετεί και η παράταξη του ΣΥΡΙΖΑ, η ΣΥΝΑΡΟ! Γι’ αυτό το λόγο πρέπει να μαυριστούν ως οι υπαίτιοι της Μνημονιακής κατρακύλας, νέας και παλιάς περιτύλιξης.

Η ΑΡΣΥΟ ωστόσο παλεύει ενάντια στον επαγγελματικό κατακερματισμό και τον σκυλίσιο ανταγωνισμό που καλλιεργεί η εργοδοσία στους χώρους εργασίας και τον οποίο αναπαράγει το Επιμελητήριο με τις νέες διακρίσεις που δημιουργεί. Η ΑΡΣΥΟ παλεύει για ενιαία εργασιακά δικαιώματα, στη βάση του πτυχίου και της προϋπηρεσίας και την κατάργηση κάθε είδους εξετάσεων που υψώνουν νέα τείχη και κατηγοριοποιήσεις. Επίσης, η ΑΡΣΥΟ διεκδικεί την ψήφο των οικονομολόγων για την κατάργηση του επαγγελματικού ταμείου ΕΤΑΟ που δημιούργησε το Επιμελητήριο, και δεν είναι τίποτε περισσότερο από ένα αμοιβαίο κεφάλαιο, το οποίο βαφτίζουν ασφάλιση απαλλάσσοντας προκαταβολικά την εργοδοσία και το κράτος από τη δική τους συμμετοχή. Είναι μάλιστα αξιοπρόσεκτο, κι ενδεικτικό του αντιδραστικού χαρακτήρα του Οικονομικού Επιμελητηρίου, ότι στον κλάδο μας το συγκεκριμένο εξάμβλωμα δημιουργήθηκε πριν καν το απαιτήσει ο νόμος. Δουλεύουν πριν από το κράτος για το κράτος. Κυρίως όμως εναντίον μας…

Η ΑΡΣΥΟ, στην οποία συμμετέχουν αγωνιστές της Αριστεράς και ανεξάρτητοι οικονομολόγοι, παλεύει επίσης για την ανατροπή της σημερινής πολιτικής φτωχοποίησης. Άποψή μας είναι ότι όσες νίκες κι αν πετύχουμε στον κλάδο η σημερινή «μαυρίλα» στα εργασιακά, το εισόδημα, τη φορολογία, κ.α. δεν υπάρχει περίπτωση να ανατραπεί αν δεν προχωρήσουμε σε παύση πληρωμών επί του δημόσιου χρέους και διαγραφή του με όρους κυρίαρχου κράτους, όπως πλήθος διεθνών συνθηκών επιτρέπουν. Επίσης, αν δεν έλθει έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ και την ΕΕ!

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Δρόμος της Αριστεράς στις 10 Δεκεμβρίου 2016