Το δέντρο και το δάσος της υποτίμησης του ευρώ

Δυσοίωνες προοπτικές για την ελληνική οικονομία από την άνοδο των επιτοκίων

Τουλάχιστον η ευρωπαϊκή πολιτική και οικονομική ελίτ μπορεί να επαίρεται ότι ασχολείται έστω με το «δέντρο» που είναι τα επιτόκια του ευρώ και το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Η ομοβροντία πυρών που δέχεται η επικεφαλής του θεματοφύλακα του ενιαίου νομίσματος, Κριστίν Λαγκάρντ, φέρνει στην επιφάνεια μια αντιπαράθεση που αργά ή γρήγορα θα επηρεάσει την Ελλάδα με σφοδρότητα. Στο επίκεντρο της βρίσκεται η νομισματική πολιτική της ΕΚΤ, με τους επικριτές της να καλούν σε μία εσπευσμένη αυστηροποίηση της. Ειδικότερα, η άνοδος του πληθωρισμού τον Μάρτιο του 2022 στο 7,5% και η αντίστοιχη αύξηση του σε πολλά κράτη με προεξάρχουσα την Γερμανία όπου κατέρριψε ρεκόρ 40ετίας, έδωσε νέα ώθηση σε εκείνες τις φωνές που ζητούν άμεσα να τελειώσει το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων (που οδήγησε στην αγορά ομολόγων συνολικής αξίας 4,9 τρισ. ευρώ!) και αμέσως μετά να τερματιστεί η πολιτική των αρνητικών επιτοκίων που ξεκίνησε πριν οκτώ χρόνια· τον Δεκέμβριο του 2014!

Ως αποτέλεσμα, θεωρείται βέβαιο ότι στο τέλος του δευτέρου ή του τρίτου τριμήνου του 2022 η αγορά των ομολόγων θα τερματιστεί κι εντός του έτους θα ανακοινωθούν 2 ή 3 αυξήσεις επιτοκίων για να ακολουθήσουν άλλες 3 ή 4 το 2023. Στόχος είναι στο τέλος του επόμενου έτους τα επιτόκια να φτάσουν το 1,25%. Ακόμη κι αν αυτός ο προγραμματισμός αποδειχθεί σχέδιο επί χάρτου, το σίγουρο είναι πώς η ανοχή στις προβληματικές χώρες όπως είναι η Ιταλία και η Ελλάδα (που υπαγόρευε την παράταση της νομισματικής χαλαρότητας) τελειώνει.

Σε ό,τι αφορά τα καθ’ ημάς η αλλαγή της νομισματικής πολιτικής θα οδηγήσει τα επιτόκια δανεισμού σε άνοδο. Ήδη από τον Σεπτέμβριο του 2021, όταν η απόδοση του 10ετούς ελληνικού ομολόγου ήταν 0,59%, κάθε μήνα παρατηρείται σταθερή αύξηση για να φτάσει τον Μάρτιο του 2022 στο 2,61%. Το γεγονός ότι η αξιολόγηση των ελληνικών ομολόγων παραμένει στο επίπεδο των σκουπιδιών μέχρι και σήμερα, μειώνει κάθετα τις πιθανότητες ο τερματισμός της χαλαρής νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ να βρει την Ελλάδα στην βαθμίδα των επιλέξιμων προς επένδυση. Με δημόσιο χρέος 217% του ΑΕΠ στις 31/12/2021 από 194% το 2019 μόνο οικονομικοί δολοφόνοι συστήνουν την αγορά των συγκεκριμένων ομολόγων…

Συναλλαγματική ισοτιμία του ευρώ έναντι του δολαρίου

Πηγή: Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα

Περαιτέρω ώθηση στους υπέρμαχους της σφιχτής νομισματικής πολιτικής έδωσε η υποτίμηση του ευρώ, που στις 25/4/2022 έφτασε τα 1,07 δολ. Εντός του 2022 έχει χάσει 5,3% της αξίας του κι από τις 31/12/2020 σχεδόν 12,3%. Την δεινή θέση του ευρώ υπογραμμίζει η άνοδος του δολαρίου όχι μόνο έναντι του ευρώ, αλλά έναντι επίσης ενός καλαθιού έξι ανταγωνιστικών νομισμάτων και το ερώτημα των πολλών δισεκατομμυρίων που τίθεται είναι: Για την υποτίμηση του ευρώ έναντι του δολαρίου ευθύνεται μόνο η απόφαση της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας να αυξήσει τα επιτόκια και η ολιγωρία της ΕΚΤ;

Μια σειρά λόγοι υποδεικνύουν το αντίθετο: Η άνοδος του πληθωρισμού στην Ευρώπη που ήρθε για να μείνει, η συρρίκνωση των ρυθμών μεγέθυνσης του ΑΕΠ, η σταθερή άνοδος του ευρωπαϊκού κόστους παραγωγής ως αποτέλεσμα της υποκατάστασης φθηνού ρωσικού φυσικού αερίου από ακριβό αμερικανικό εξ αιτίας των κυρώσεων και η μερική αναίρεση της παγκοσμιοποίησης που θα οδηγήσει τα κόστη επίσης σε υψηλότερα επίπεδα υποδεικνύουν ότι η υποτίμηση του ευρώ συμβολίζει κάτι πολύ βαθύτερο: την υποβάθμιση της ευρωζώνης. Και με αυτό το «δέντρο» δεν ασχολείται κανείς ούτε στην Ελλάδα ούτε στην Ευρώπη…

Αμφίβολο αναπτυξιακό άλμα, σίγουρη μισθολογική υποχώρηση

Ξεχείλιζε αισιοδοξία η τριμηνιαία έκθεση του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών για την ελληνική οικονομία, με χαρακτηριστικότερο στοιχείο αισιοδοξίας την πρόβλεψη πώς ο ρυθμός μεγέθυνσης του ΑΕΠ το 2021 θα κλείσει στο 9-9,5%, ενώ το τρέχον έτος στο 4-4,5%.

Tου Λεωνίδα Βατικιώτη

Υψηλότερα δηλαδή από τις προβλέψεις που περιέχονται στον κρατικό προϋπολογισμό που ψηφίσθηκε πρόσφατα, όπου περιλαμβανόταν πρόβλεψη για αύξηση του ΑΕΠ 6,9% το 2021, ενώ για το 2022 οι δύο προβλέψεις συμπίπτουν. Ωστόσο, αντίθετα με το κλίμα προσδοκιών που δημιουργείται, οι προβλέψεις του ΙΟΒΕ, ακόμη κι αν υλοποιηθούν, δεν προοιωνίζουν καμία βελτίωση της θέσης των εργαζομένων.

Υπάρχει όμως και κάτι χειρότερο: Οι καλύτερες των αναμενομένων εκτιμήσεις για τη χρονιά που έφυγε οφείλονται σχεδόν αποκλειστικά στον παχυδερμισμό που έδειξε η κυβέρνηση αρνούμενη να επιβάλλει ένα καθολικό λοκ ντάουν, καθώς πρότειναν ανεξάρτητοι επιστήμονες, όπως ο Γ. Παυλάκης. Η Αυστρία που ανακοίνωσε καθολικό λοκ ντάουν ανέκοψε μονομιάς την αυξητική τάση στους θανάτους. Η ΝΔ από την άλλη αρνήθηκε να κλείσει την οικονομική δραστηριότητα, όπως συνέβη την άνοιξη του 2020, για να μην καταβάλλει τις αποζημιώσεις που θα όφειλε σε εργαζόμενους και επαγγελματίες, μιας και ένα επίσημο λοκ ντάουν θα γεννούσε οικονομικές απαιτήσεις. Έτσι, η αγορά κινήθηκε σχεδόν κανονικά από το καλοκαίρι και μετά ακόμη και τις ημέρες των γιορτών, με αποτέλεσμα τη σημαντική αύξηση των καταναλωτικών δαπανών των νοικοκυριών (8% το τρίτο τρίμηνο του 2021) που ώθησε σε άνοδο και το ΑΕΠ. Οι επενδύσεις ταυτόχρονα υποχώρησαν κατά 5%, δείχνοντας ότι οι μακροχρόνιοι δείκτες υγείας της οικονομίας παραμένουν στην …εντατική χωρίς να γεννούν ελπίδες διατηρήσιμης μεγέθυνσης! Κατά συνέπεια, η άνοδος του ΑΕΠ κατά σημαντικό βαθμό προήλθε από την κυβερνητική γραμμή «αφήστε τους ανεμβολίαστους να πεθάνουν», όπως υλοποιήθηκε επάνω στο εξαντλημένο σύστημα υγείας και τις χιλιάδες κενές θέσεις εργασίας στα νοσοκομεία, που η κυβέρνηση επιμένει ακόμη και σήμερα να μην καλύπτει για να θησαυρίζουν οι ιδιώτες. Με άλλα λόγια, η πίσω όψη της ανόδου του ΑΕΠ είναι οι χιλιάδες νεκροί του κορονοϊού. Ποιος άλλος επομένως μπορεί να θριαμβολογεί για την άνοδο του ΑΕΠ, πέραν του ερευνητικού ιδρύματος των μεγάλων επιχειρήσεων;

Το 2021, παρά την αδιαμφισβήτητη αύξηση του ΑΕΠ, ήταν έτος επιδείνωσης της θέσης των εργαζομένων όπως φαίνεται από την εξέλιξη του εισοδήματος εξαρτημένης εργασίας το πρώτο ενιάμηνο του 2021. Συγκεκριμένα, από 48,7 δισ. ευρώ το 2019 μειώθηκε σε 47,5 δισ. το 2020 (μείωση κατά 2,5%) και σε 47,4 δισ. ευρώ το 2021 (ετήσια μείωση κατά 0,3% και στην διετία 2,7%). Αν συνυπολογίσουμε ότι την ίδια περίοδο η απασχόληση αυξήθηκε, συμπεραίνουμε ότι κάθε έτος που πέρασε από το 2019 ως το 2020 ο μέσος εργαζόμενος κι η μέση εργαζόμενη έλαβαν έναν μικρότερο μισθό ή μεροκάματο! Δηλαδή η θέση τους επιδεινώθηκε!

Δοθείσης της μείωσης των αμοιβών της εξαρτημένης εργασίας αποδεικνύεται πόσο παραπλανητικοί ήταν οι διθύραμβοι για την αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος το πρώτο ενιάμηνο του 2021, που άφηναν να εννοηθεί ότι αυξήθηκε το εισόδημα όλων μας, όπως και οι μεγαλοστομίες για κάλυψη των απωλειών της πανδημίας. Ισχυρισμοί που επανέλαβε ακόμη και το ΙΟΒΕ. Οι απώλειες που καλύφθηκαν αφορούσαν τα κέρδη των επιχειρήσεων  κι όχι μάλιστα όλων. Οι απώλειες της εξαρτημένης εργασίας από την άλλη έγιναν ακόμη μεγαλύτερες!

Το 2021 εξελίχθηκε πολύ χειρότερα απ’ όσο υπονοούν ακόμη κι οι επίσημοι δείκτες αν λάβουμε επίσης υπ’ όψη μας τον πληθωρισμό. Ακόμη και τον Ιανουάριο συνεχίστηκε για ένατο συνεχή μήνα η αύξηση των τιμών φτάνοντας το 5,5% (από 5,1% τον Δεκέμβριο και 4,8% τον Νοέμβριο), που είναι η μεγαλύτερη αύξηση η οποία καταγράφτηκε σε όλη την Ευρώπη.

Η πορεία των τιμών το επόμενο τρίμηνο θα είναι τραγική γιατί τώρα θα περάσουν στις τιμές λιανικής οι αυξήσεις του ρεύματος που καταγράφτηκαν στην χονδρεμπορική το φθινόπωρο, όταν η Ελλάδα επανειλημμένως πετύχαινε τις ακριβότερες τιμές ρεύματος σε όλη την Ευρώπη. Οι επιδοτήσεις που ανακοίνωσε η κυβέρνηση δεν καλύπτουν ούτε το 50% των αυξήσεων. Το υπόλοιπο θα καταβληθεί από τις τσέπες των εργαζομένων, των συνταξιούχων και των ανέργων. Ήδη οι τιμές λιανικής της βενζίνης είναι θέμα ημερών ή εβδομάδων να φτάσουν τα 2 ευρώ. Αυτή η αύξηση θα προκαλέσει απανωτά κύματα ανατιμήσεων στο εμπόριο!

Το ρεκόρ της Ελλάδας ωστόσο είναι διπλό. Δεν αφορά μόνο τις τιμές που αυξάνονται λόγω της ενέργειας και της κερδοσκοπίας των σούπερ μάρκετ αλλά και την ανεργία. Η Ελλάδα τον Δεκέμβριο του 2021 κατέγραψε το δεύτερο χειρότερο ρεκόρ στην ανεργία πανευρωπαϊκά, με ένα ποσοστό της τάξης του 12,7%, ενώ το «χρυσό» το κράταγε η Ισπανία με διαφορά στήθους ομολογουμένως: 13% επί του οικονομικά ενεργού πληθυσμού. Οι αυξήσεις των τιμών και η ανεργία επιβεβαιώνουν για μια ακόμη φορά (πέραν όσων δείχνει το κονδύλι των αμοιβών εργασίας) ότι η ανάπτυξη του 2021 είτε 6,9% είτε 9% πέρασε από τους εργαζόμενους και δεν τους άγγιξε… Η θέση τους επιδεινώθηκε!

Ποσοστό ανεργίας στην Ευρώπη

Οι προοπτικές για το τρέχον έτος, ωστόσο, κάθε άλλο παρά ανέφελες είναι και οι πηγές αβεβαιότητας δεν αφορούν μόνο την πορεία του πληθωρισμού και την εξέλιξη της πανδημίας, όπως αναγνωρίζει το ΙΟΒΕ. Αφορούν επίσης και τα πολυαναμενόμενα κονδύλια από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, στα οποία στηρίζονται κατά μεγάλο μέρος οι προοπτικές ανάκαμψης του τρέχοντος και των επόμενων ετών, μέχρι συγκεκριμένα το 2026. Το δημοσίευμα του Euractive.gr, που λειτούργησε σαν ηλεκτροσόκ στην Αθήνα, για την απροθυμία των Βρυξελλών να εγκρίνουν την εκταμίευση της πρώτης δόσης των κονδυλίων επειδή θα καταλήξουν στις τσέπες μιας κλειστής λέσχης ολιγαρχών, πρόωρες εκλογές και διορισμό κυβέρνησης τεχνοκρατών μπορεί να αποδοκιμάστηκε επισήμως από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ωστόσο η έγκριση και εκταμίευση της πρώτης δόσης αργεί χαρακτηριστικά. Παρότι μάλιστα το ελληνικό σχέδιο ήταν από τα πρώτα που κατατέθηκαν, ενώ οι αλλεπάλληλες διορθώσεις που απαιτήθηκαν ενισχύουν την βεβαιότητα ότι η φήμη που έχουν αποκτήσει οι ολιγάρχες των Αθηνών έχει φτάσει μέχρι τις Βρυξέλλες. Μαζί και οι διαμαρτυρίες των χαμένων, που αρνήθηκαν να μείνουν με σταυρωμένα χέρια. Επιπροσθέτως, το δύσκολο έργο της δημοσιονομικής προσαρμογής, που απαιτεί ακόμη πιο αντιλαϊκά μέτρα (πχ περικοπές κοινωνικών δαπανών) απ’ όσα ήδη εφαρμόζει η κυβέρνηση Μητσοτάκη, από κοινού με την αδυναμία του ΣΥΡΙΖΑ να διεκδικήσει μια αξιοπρεπή θέση στις επόμενες εκλογές – παρά την φθορά της ΝΔ, πιθανά να μην κάνουν εχθρικό ούτε καν αδιάφορο το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης μπροστά στο ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης τεχνοκρατών που ως επικεφαλής θα έχει έλληνα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ο οποίος διατηρεί καλές σχέσεις με τον ΣΥΡΙΖΑ. Έναν τεχνοκράτη, με «ανθρώπινο πρόσωπο»…

Ακόμη κι έτσι, τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας κακώς αντιμετωπίζονται μονοσήμαντα σαν μάννα εξ ουρανού. Τα κονδύλια του Ταμείου είναι δίκοπο μαχαίρι, γιατί από την μια θα προσφέρουν ρευστότητα στους ολιγάρχες που θα μετατραπεί σε επενδύσεις από την άλλη όμως θα αυξήσουν το δημόσιο χρέος. Από τα 30,5 δισ. ευρώ, τα 17,8 δισ. είναι επιχορηγήσεις που θα καρπωθούν οι ολιγάρχες και τα υπόλοιπα 12,7 δισ. είναι δάνεια που κατά την …παράδοση θα επιβαρύνουν το δημόσιο χρέος και θα κληθούμε να αποπληρώσουμε όλοι εμείς. Είναι ένας επιμερισμός οφέλους και βαρών που μόνο πρωτοτυπία δεν παρουσιάζει… Το δημόσιο χρέος όμως, φτάνοντας τα 350 δισ. ευρώ στο τέλος του 2021 ή 197% του ΑΕΠ, βάσει του προϋπολογισμού, έχει πάψει προ πολλού να κινείται σε επίπεδα που επιτρέπουν περαιτέρω αυξήσεις. Τούτου δοθέντος το Ταμείο Ανάκαμψης ενδέχεται, σε ένα περιβάλλον επίσπευσης της ανόδου του των επιτοκίων λόγω αύξησης του πληθωρισμού, να αποτελέσει τη σταγόνα που θα ξεχειλίσει το ποτήρι του εξελισσόμενου, αν και σιωπηρού, δημοσιονομικού εκτροχιασμού…

Οι μέχρι στιγμής ενδείξεις μόνο ανησυχία δημιουργούν. Όπως για παράδειγμα η άνοδος των επιτοκίων στα ελληνικά ομόλογα, που έχουν σχεδόν διπλασιαστεί σε ένα χρόνο, παρότι στην τελευταία της συνεδρίαση η ΕΚΤ άφησε άθικτα τα επιτόκια, υπό την προσμονή ότι οι πληθωριστικές πιέσεις θα υποχωρήσουν. Αν αύξανε τα επιτόκια η ΕΚΤ, όπως έκανε πρόσφατα η αμερικανική και η αγγλική κεντρική τράπεζα, που θα έφταναν οι αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων;

Επιτόκιο ελληνικού δεκαετούς ομολόγου

Από την έκθεση του ΙΟΒΕ δεν λείπουν και οι γνωστές υπερφίαλες προβλέψεις που ως μοναδική αξία χρήσης έχουν να χειροκροτούν αντιλαϊκές πολιτικές των κυβερνήσεων. Ποιος ξεχνάει για παράδειγμα τις προβλέψεις του ΙΟΒΕ επί Μνημονίων για την άνοδο του ελληνικού ΑΕΠ κατά 4% από την απελευθέρωση των …οδικών μεταφορών; Τώρα, σε μια προβολή αντίστοιχου βάθους, προβλέπει ένα νέο κύμα εγχώριων επενδύσεων που θα τονώσουν τη ζήτηση και θα αυξήσουν την παραγωγικότητα μέσω του σχηματισμού πάγιου κεφαλαίου. Ως αποτέλεσμα το ΑΕΠ θα αυξηθεί κατά 9,5% και η απασχόληση έως 0,53% μέχρι το 2070! Προσέξτε ακρίβεια: προβλέπουν την εξέλιξη της απασχόλησης σε επίπεδο δεύτερου δεκαδικού μετά από 48 χρόνια. Το «όχημα» που θα επιτύχει αυτό το …θαύμα είναι το νέο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης που αναμένεται να έχει έσοδα έως 1,25% του ΑΕΠ ετησίως. Και μέρος αυτών των εσόδων αναμένεται να γίνει επενδύσεις.

Ακόμη κι αυτήν την πρόβλεψη θα μπορούσαμε να την λάβουμε σοβαρά αν σήμερα η επενδυτική άπνοια οφειλόταν στην έλλειψη κεφαλαίων. Ωστόσο για τις μεγάλες επιχειρήσεις κεφάλαια υπάρχουν και περισσεύουν από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, όπως και τζάμπα χρήμα από επιδοτήσεις. Επενδύσεις δεν γίνονται λόγω της ευρύτερης οικονομικής αβεβαιότητας! Το καινούργιο που θα φέρει το ιδιωτικό Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης θα είναι πολλά εκατομμύρια στα αρπακτικά του έξυπνου χρήματος που θα έχουν να παίζουν στις κάθε λογής αγορές: μετοχών, νομισμάτων, ομολόγων, εμπορευμάτων, κ.λπ., κ.λπ. Μόνο που ανέκαθεν αυτές οι αρπαχτές μείωναν, δεν αύξαναν την απασχόληση…

Αυξήσεις φωτιά ακρωτηριάζουν μισθούς και συντάξεις

Εκ θεμελίων ανατρέπει τις προσπάθειες της κυβέρνησης να δημιουργήσει προσδοκίες ευημερίας με αφορμή την αύξηση του ΑΕΠ η έκρηξη του πληθωρισμού τον μήνα Δεκέμβριο.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Βάσει ανακοίνωσης που εξέδωσε η Στατιστική Αρχή στις 13 Ιανουαρίου, ο ετήσιος πληθωρισμός τον Δεκέμβριο του 2021 διαμορφώθηκε στο 5,1%, καταγράφοντας ρεκόρ 10ετίας!

Ενδιαφέρον έχει ότι οι μεγαλύτερες αυξήσεις προήλθαν από εκείνες τις κατηγορίες αγαθών και δαπανών που αφορούν την λαϊκή πλειοψηφία. Συγκεκριμένα, οι υψηλότερες αυξήσεις καταγράφηκαν: Πρώτο στην στέγαση με αυξήσεις ύψους 18%, που περιλαμβάνει ενοίκια κατοικιών (αύξηση κατά 0,5%), ηλεκτρισμό (45%), φυσικό αέριο (135,7%) και πετρέλαιο θέρμανσης (34,1%). Δεύτερο, στις μεταφορές αυξήσεις ύψους 10,9% λόγω αύξησης των τιμών σε αυτοκίνητα (καινούργια 7,7% και παλιά 11,5%), καύσιμα και λιπαντικά (21,7%) και εισιτήρια μεταφοράς επιβατών με αεροπλάνα (19,6%), και τρίτο σε διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά, αυξήσεις ύψους 4,3%. Στη συγκεκριμένη κατηγορία περιλαμβάνονται αγαθά όπως: ψωμί (4,9%), ζυμαρικά (7,6%), μοσχάρι (4,2%), αρνί και κατσίκι (19,7%), πουλερικά (6,6%), ελαιόλαδο (17%), νωπά φρούτα και λαχανικά (5,5%), σοκολάτες (4%), καφέ, κ.λπ.

Ξέροντας ότι όσο πιο φτωχή είναι μια οικογένεια, τόσο μεγαλύτερο μέρος της σύνταξης, του μισθού ή των ημερομισθίων πάει σε τρόφιμα και αγαθά θέρμανσης εύκολα συμπεραίνουμε ότι ο πληθωρισμός έχει πλήξει δυσανάλογα τα λαϊκά, εργατικά νοικοκυριά. Το αποτέλεσμα είναι ότι το εισόδημά τους εξανεμίζεται και φτωχοποιούνται, αργά και διακριτικά.

Η μέχρι σήμερα αύξηση των τιμών υποκινεί κι ένα επιπλέον, δευτερογενές κύμα αυξήσεων, όπως θα συμβεί για παράδειγμα με τα ενοίκια, που ως τώρα αυξήθηκαν κατά 0,5%. Βάσει της ανακοίνωσης της ΕΛΣΤΑΤ για την ετήσια αναπροσαρμογή των μισθωμάτων, που υπολογίζεται στο 75% της μεταβολής του δείκτη τιμών, η ετήσια αύξηση θα φτάσει το 3,8%. Στα νέα συμφωνητικά η αύξηση προφανώς θα είναι μεγαλύτερη, με αποτέλεσμα το ασήμαντο 0,5% που εμφανίζεται φέτος ως αύξηση στα ενοίκια του 2021, το έτος 2022 να αυξηθεί ακόμη και 10 φορές… Για όσους δε δεν έχουν ιδιόκτητο σπίτι, η εξαγγελθείσα αύξηση στους μισθούς κατά 2% δεν καλύπτει ούτε την αύξηση του ενοικίου που θα πρέπει να πληρώνουν στο εξής! 

Η έκρηξη του πληθωρισμού αποκαλύπτει πόσο κενές περιεχομένου ήταν και οι εξαγγελίες που συνόδευσαν την έλευση του ευρώ. Μία …δουλειά έκανε σωστά τα τελευταία 20 χρόνια το κοινό νόμισμα κι αυτή ήταν το πάγωμα των τιμών. Και τώρα αποδεικνύεται παντελώς ανίκανο να προστατεύσει τα μισθιακά εισοδήματα από ένα κύμα αυξήσεων που παρασέρνει τις τιμές σε όλη την ευρωζώνη, αποκαλύπτοντας πόσο όχι μόνο ταξικά μεροληπτική ήταν η πολιτική του, αλλά επίσης πόσο άστοχη και άσχετη.

Ο συντονισμός της νομισματικής πολιτικής, υπό την ευθύνη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, εξασφάλισε την σταθεροποίηση των τιμών όλη την προηγούμενη 20ετία σε βάρος των μισθών! Συμπιέζοντας τους μισθούς (που πλέον εξαρτώνται αποκλειστικά και μόνο από την κερδοφορία και την γενναιοδωρία της επιχείρησης) και τις κοινωνικές δαπάνες των προϋπολογισμών άφησε ελεύθερο το έδαφος στο μεταποιητικό κεφάλαιο να εκμεταλλεύεται την εργασία και στο χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο να απολαμβάνει την σταθερότητα τιμών που αποτελεί όρο εκ των ουκ άνευ για την κερδοσκοπία του.

Μέχρι που ήρθε η ενεργειακή ένωση και η πράσινη μετάβαση, χάρη της οποίας αντικαταστάθηκε ο λιγνίτης από το εισαγόμενο φυσικό αέριο στην Ελλάδα, για να πυροδοτήσουν έναν πληθωρισμό κόστους που παρασέρνει σαν ντόμινο σχεδόν κάθε αναγραφόμενη τιμή.

Η αλήθεια είναι πώς ακόμη κι αυτές οι αυξήσεις, της τάξης του 45% και 136% θα αφήσουν πολλούς αδιάφορους. Όσους για την ακρίβεια έχουν τόσο υψηλούς μισθούς ή έσοδα που το κόστος του ηλεκτρισμού ή του φυσικού αερίου αντιπροσωπεύει ένα ασήμαντο μέρος στις αποδοχές τους. Φαίνεται έτσι όχι μόνο πόσο μεροληπτικά ταξικός είναι ο πληθωρισμός, αλλά και πόσο δυσανάλογα επιβαρύνει τα λαϊκά στρώματα η απολιγνιτοποίηση και η αλλαγή του ενεργειακού μίγματος, στην κατεύθυνση μείωσης των εκπομπών επιβλαβών αερίων. Μόνο που αυτόν τον λογαριασμό τον πληρώνουν οι πιο φτωχοί, που για πολλοστή φορά καλούνται να θυσιαστούν. Αυτή τη φορά για να σώσουν τον πλανήτη…

Η έκρηξη του πληθωρισμού ακυρώνει αν δεν γελοιοποιεί τους κυβερνητικούς διθυράμβους για την ανάπτυξη της οικονομίας. Συστηματικά το τελευταίο έτος η ΝΔ επιδεικνύει ως τρόπαιο τους ρυθμούς μεγέθυνσης του ΑΕΠ (αύξηση 13,4% ΑΕΠ στο γ’ τρίμηνο του 2021, προβλέψεις για αύξηση κατά 7% το 2021, κατά 5% για το 2022, κοκ.) υπονοώντας έτσι ότι αυτόματα θα βελτιωθεί η θέση όλου του πληθυσμού. Η αύξηση του πληθωρισμού ωστόσο δείχνει ότι όσο κι αν αυξηθεί το ΑΕΠ, αυτό που καθορίζει την πραγματική αξία του μισθού και κατά συνέπεια τη θέση των εργαζομένων είναι η τιμή των …μακαρονιών και του λαδιού, που αυξήθηκαν κατά 8% και 17%. Κι ισόποσα μειώθηκε η σχετική αξία του μισθού, του μεροκάματου και της σύνταξης.

Η μείωση των μισθών λόγω πληθωρισμού επιβάλλει γενναίες αυξήσεις που θα εξασφαλίσουν τουλάχιστον την θέση των εργαζομένων απέναντι στην άνοδο των τιμών. Οι μέχρι σήμερα αυξήσεις, ύψους 2% από 1/1/2022 (από 650 ευρώ μικτά ο βασικός μισθός στα 663 και από 29,04 μικτά το μεροκάματο στα 29,62 ευρώ) είναι αστείες. Οι δε αυξήσεις που αναμένονται  ως διορθωτικές, πάλι θα υπολείπονται των ανατιμήσεων. Το σημαντικότερο είναι πως δεν καλύπτουν τις απώλειες που συντελέστηκαν όλο τον προηγούμενο χρόνο, όταν οι αποδείξεις των σούπερ μάρκετ ήταν σταθερά αυξημένες κατά 10% και 20% κι όταν η κρατική επιδότηση στους αυξημένους λογαριασμούς ρεύματος υπολειπόταν σταθερά της πραγματικής αύξησης του ενεργειακού κόστους… Εξ ίσου επιβεβλημένη είναι η επαναφορά της διαπραγμάτευσης του μισθού στο πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Το σημερινό καθεστώς που παραπέμπει σε χούντα εξυπηρετεί αφάνταστα προφανώς τον ΣΕΒ, για τα συμφέροντα του οποίου μεριμνά  προσωπικά ο Άκης Σκέρτσος, υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργό και αρμόδιος για τον συντονισμό του κυβερνητικού έργου, που πριν μετακομίσει στο Μαξίμου ήταν γενικός διευθυντής του ΣΕΒ.

Η παράταση του σημερινού αναχρονιστικού και βαθιά αυταρχικού καθεστώτος, βάσει του οποίου αποφασίζει και διατάζει η κυβέρνηση για το ύψος των μισθών, αν κάτι εγγυάται είναι την διαιώνιση της φτωχοποίησης των μισθωτών ενώ το κεφάλαιο θα μεταφέρει κάθε αύξηση στις τελικές τιμές, ξέροντας ότι τον λογαριασμό στο τέλος τον πληρώνουν οι πιο φτωχοί…

Ο κανόνας των θανάτων από μαγκάλια και το παράδοξο της ενεργειακής φτώχειας

Η απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας έφερε πανευρωπαϊκό ρεκόρ στους απλήρωτους λογαριασμούς

Ανήμερα των Χριστουγέννων ένας 37χρονος άνδρας στο Ίλιον απανθρακώθηκε πασχίζοντας να ζεσταθεί με μια ηλεκτρική κουβέρτα. Τα κινητικά προβλήματα που αντιμετώπιζε δεν του επέτρεψαν καν να αντιδράσει όταν ξέσπασε το βραχυκύκλωμα στην παλιά και φθαρμένη πιθανότατα κουβέρτα που χρησιμοποιούσε ως θερμαντικό σώμα…

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Την ίδια μέρα, ανήμερα των Χριστουγέννων, στα Βορίζια του Δήμου Φαιστού της Κρήτης ένας 95χρονος και μια 92χρονη βρέθηκαν νεκροί στο σπίτι τους. Αιτία του θανάτου τους ήταν οι αναθυμιάσεις που εξέπεμπε το μαγκάλι το οποίο είχαν αναμμένο προσπαθώντας να ζεσταθούν, ενώ νεότερες πληροφορίες τονίζουν ότι η γυναίκα πιθανά να πέθανε από το κρύο…
Τα δύο παραπάνω περιστατικά είναι μόνο τα πιο πρόσφατα σε μια μακρά σειρά θανάτων που ως αιτία έχουν την εκτόξευση του κόστους του ηλεκτρικού ρεύματος. Εκτιμήσεις φέρουν το χρόνο που έφυγε να καταγράφτηκε ρεκόρ αστικών πυρκαγιών, που ως άμεση αιτία είχαν κακοσυντηρημένα τζάκια, μαγκάλια, φθαρμένες ηλεκτρικές κουβέρτες κι ό,τι άλλο αυτοσχέδιο μέσο μπορεί να επινοήσει και να χρησιμοποιήσει κάθε άνθρωπος για να ζεσταθεί. Απώτερη αιτία ο τετραπλασιασμός της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος τον μήνα Νοέμβριο, σε σχέση με τους πρώτους μήνες του τρέχοντος έτους, όπως καταγράφεται στον παρακάτω πίνακα.

Ας κρατήσουμε λοιπόν ότι τη χρονιά που έφυγε η οποία χαρακτηρίζεται χρονιά-σταθμός, και πράγματι είναι, για τις αλλαγές στην ενεργειακή αγορά της Ελλάδας έχουμε τα εξής: τετραπλασιασμό της αξίας του ηλεκτρικού ρεύματος, έκρηξη της ενεργειακής φτώχειας και απελευθέρωσή – ιδιωτικοποίηση της αγοράς.
Η άνοδος της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος είναι αποτέλεσμα της αύξησης της τιμής του φυσικού αερίου που με τη σειρά της προέρχεται από την άνοδο της ζήτησης φυσικού αερίου στην Ασία εξ αιτίας της ανόδου της παραγωγής. Επίσης, μεταξύ άλλων, είναι συνάρτηση των πιέσεων που ασκούνται στην Ρωσία, και καταλήγουν να αναβάλλεται συνεχώς η λειτουργία του αγωγού Nord Stream 2. Η εκκίνησή του θα τροφοδοτούσε την αγορά της Ευρώπης με τις αναγκαίες ποσότητες, ρίχνοντας την τιμή του φυσικού αερίου. Ειδικότερα ωστόσο για την Ελλάδα η εκτόξευση της τιμής του ρεύματος οφείλεται στο κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων και την άνοδο της συμμετοχής του φυσικού αερίου στο ενεργειακό μίγμα, το οποίο έχει επιλεγεί ως «καύσιμο γέφυρα» στο δρόμο για την πράσινη μετάβαση.
Με άλλα λόγια, η πράσινη μετάβαση, καθόλα αναγκαία μακροπρόθεσμα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, άμεσα φέρνει ενεργειακή φτώχεια (εδώ κι εδώ περί ενεργειακής φτώχειας)! Κοινώς, την αδυναμία όλο και περισσότερων νοικοκυριών να ανταποκριθούν στο κόστος των λογαριασμών του ρεύματος. Η ενεργειακή φτώχεια ορίζεται ως ο συνδυασμός υψηλών λογαριασμών ρεύματος (σε σημείο να ξεπερνούν το 10% του εισοδήματος), χαμηλών εισοδημάτων (που έγιναν ακόμη χαμηλότερα με την άνοδο του πληθωρισμού το 2021) και συσκευών χαμηλής ενεργειακής κλάσης. Στην Ελλάδα του 2021 και οι τρεις αυτές αιτίες έχουν δημιουργήσει ένα μίγμα που εκρήγνυται καθημερινά σε βάρος των πιο ανυπεράσπιστων πολιτών και όχι μόνο. Σε θύματα της ενεργειακής φτώχειας μετατρέπονται ακόμη και νοικοκυριά στα οποία εργάζονται ακόμη και τα δύο μέλη και αμείβονται μάλιστα με μισθούς υψηλότερους του βασικού.
Οι επιδόσεις της Ελλάδας είναι δραματικές βάσει και των δύο μέτρων που χρησιμοποιούνται για να μετρηθεί η ενεργειακή φτώχεια. Το πρώτο μέτρο είναι οι απλήρωτοι λογαριασμοί. Και η Ελλάδα το 2020 βάσει στοιχείων της Eurostat είχε το πανευρωπαϊκό ρεκόρ με το 27,9% των νοικοκυριών να έχουν απλήρωτους λογαριασμούς, ενώ ακολουθούν: Σερβία 26,7%, Τουρκία 22,8% και Βουλγαρία 22,2%. Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης στη Γερμανία απλήρωτους λογαριασμούς έχει το 3,2% των νοικοκυριών, στη Γαλλία το 5,4%, κοκ.


Απλήρωτοι λογαριασμοί ηλεκτρικής ενέργειας

Το δεύτερο μέτρο που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της ενεργειακής φτώχειας είναι η αδυναμία των νοικοκυριών να διατηρήσουν τα σπίτια τους επαρκώς ζεστά. Κι εδώ η Ελλάδα μπορεί να μην κατέχει το θλιβερό αρνητικό ρεκόρ που διατηρεί στους απλήρωτους λογαριασμούς, έχει όμως μια από τις χειρότερες επιδόσεις, με το 16,7% των νοικοκυριών να δηλώνει ότι αδυνατεί να το διατηρήσει επαρκώς ζεστό. Στην ευρωζώνη – 19 το αντίστοιχο ποσοστό είναι μόλις 8,8%, ενώ στην ΕΕ27 είναι 8,2%. Για να καταλάβουμε ότι η αδυναμία διατήρησης του σπιτιού ζεστό δεν είναι συνάρτηση του κρύου αλλά του ύψους μισθών και ημερομισθίων κι ευρύτερα της ευημερίας, αρκεί να αναφέρουμε ότι στη Νορβηγία το αντίστοιχο ποσοστό είναι 0,8%, ενώ στην Ελβετία μόλις 0,2%.


Αδυναμία διατήρησης του σπιτιού επαρκώς ζεστό

Τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα απ’ όσο εικονίζονται στους παραπάνω πίνακες για δύο λόγους. Αρχικά επειδή το κριτήριο «διατήρησης του σπιτιού επαρκώς ζεστό» είναι πολύ …βόρειο και δεν περιλαμβάνει τις συνθήκες καύσωνα που αντιμετωπίζει όλος ευρωπαϊκός Νότος όταν από τον Ιούνιο ακόμη δεν μπορείς να δουλέψεις χωρίς κλιματιστικό. Η «καλοκαιρινή» ενεργειακή φτώχεια ωστόσο δεν περιλαμβάνεται στα κριτήρια, μιας και λείπει ένα κριτήριο για τη διατήρηση του σπιτιού επαρκώς δροσερό, τους καλοκαιρινούς μήνες. Επιπλέον, τα παραπάνω δεδομένα αφορούν το 2020. Στην Ελλάδα ωστόσο το 2021 είχαμε την πλήρη εφαρμογή του target model και την λειτουργία του χρηματιστηρίου ενέργειας που απογείωσε τις τιμές. Τα …καλύτερα επομένως της ιδιωτικοποίησης της αγοράς ενέργειας είναι μπροστά μας. Κι όσο για τις επιδοτήσεις που ανακοίνωσε η κυβέρνηση για να γλυκάνει το χάπι της ιδιωτικοποίησης, πολύ γρήγορα θα αποδειχθούν σταγόνα στον ωκεανό της (χρηματιστηριακής) ενεργειακής κερδοσκοπίας.
Η έξαρση της ενεργειακής φτώχειας δημιουργεί μάλιστα ένα παράδοξο που καταλήγει στην ντε φάκτο και από τα κάτω ακύρωση της ενεργειακής μετάβασης, για την οποία υποτίθεται γίνεται η αλλαγή του ενεργειακού μίγματος. Τα περιστατικά αστικών πυρκαγιών που έρχονται συνεχώς στο φως δείχνουν ότι οι φτωχότεροι εγκαταλείπουν συστήματα θέρμανσης με χαμηλό αποτύπωμα άνθρακα και άλλων επικίνδυνων αερίων εξ αιτίας του κόστους και, για λόγους οικονομίας, καταφεύγουν στα πιο πρωτόγονα, σχεδόν προκαπιταλιστικά μέσα θέρμανσης, όπως τα μαγκάλια… Το αποτέλεσμα ωστόσο δεν είναι μόνο ο θάνατος δεκάδων φτωχών ανθρώπων και τα βαριά αναπνευστικά προβλήματα που δημιουργεί μακροπρόθεσμα η καύση βιομάζας και άλλων υλικών όπως παλιά έπιπλα από χωματερές. Το αποτέλεσμα επίσης είναι η επιβάρυνση της ατμόσφαιρας και η επιτάχυνση της κλιματικής αλλαγής! Φτάνουμε έτσι, έστω σε ορισμένες ακραίες περιστάσεις, όπως η τρέχουσα που διανύουμε, και τα μέτρα αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης (όπως η χρήση του φυσικού αερίου) στρέφονται απέναντι στους ίδιους τους στόχους τους οποίους υποτίθεται ότι υπηρετούν: την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Το ίδιο συμπέρασμα υπαγορεύουν και οι όροι υπό τους οποίους υλοποιούνται άλλα μέτρα που ανακοινώνονται όπως τα προγράμματα εξοικονομώ, με στόχο την ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών. Ανεβάζοντας συνεχώς τον πήχη των κατασκευαστικών παρεμβάσεων για να κριθούν οι αναβαθμίσεις επιλέξιμες και χρηματοδοτήσιμες το αποτέλεσμα για μια ακόμη φορά είναι πολύ συχνά να αποκλείονται εκείνα ακριβώς τα κτίρια που έπρεπε να έχουν προτεραιότητα.
Τέλος, ενδεικτικό στοιχείο της προχειρότητας με τη οποία αντιμετωπίζεται η πράσινη μετάβαση είναι οι αντικρουόμενες αποφάσεις γύρω από την απολιγνιτοποίηση. Η πρόσφατη απόφαση του υπουργού Ενέργειας με ημερομηνία 27 Δεκεμβρίου 2021, όπως αναρτήθηκε στην Διαύγεια, με την οποία δίνονται επιπλέον ώρες λειτουργίας κάποιων λιγνιτικών μονάδων της ΔΕΗ, καθ’ υπέρβαση του χρονοδιαγράμματος απόσυρσής τους, αποκαλύπτει αποφάσεις που λήφθηκαν στο πόδι, χωρίς να ερωτηθούν όσοι γνωρίζουν, χωρίς να είναι εγγυημένη η ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, μόνο και μόνο προς εξυπηρέτηση γνωστών συμφερόντων γύρω από το φυσικό αέριο κι όχι μόνο. Η ανακοίνωση δε που εξέδωσε στη συνέχεια η ΔΕΗ, είναι θέμα χρόνου να διαψευστεί.
Εν κατακλείδι, οι θάνατοι από τις αναθυμιάσεις στα μαγκάλια, που τείνουν να μετατραπούν σε κανόνα, δεν οφείλονται στις χαμηλές θερμοκρασίες. Οφείλονται στην ιδιωτικοποίηση της αγοράς ενέργειας και την πράσινη μετάβαση που όπως συντελείται, με όρους κερδοσκοπικούς, μετατρέπει το ηλεκτρικό ρεύμα σε αγαθό πολυτελείας.

Ελληνικό χρηματιστήριο: Η αγορά της ταπεινοφροσύνης και της ενσυναίσθησης!

Οφείλουμε μια βαθιά …υπόκλιση στο ελληνικό χρηματιστήριο! Για να γίνει κατανοητός ο λόγος του …σεβασμού που όλοι μας ανεξαιρέτως πρέπει να θρέφουμε στο χρηματιστήριο ας ρίξουμε μια ματιά στο κλείσιμο των διεθνών αγορών την τελευταία ημέρα του χρόνου που έφυγε.

Tου Λεωνίδα Βατικιώτη

Το 2021 έκλεισε ξανά με κέρδη, για τρίτη μάλιστα συνεχόμενη χρονιά! Ο παγκόσμιος δείκτης FTSE συγκεκριμένα κατέγραψε κέρδη ύψους 16,7%, όταν το 2020 είχε σημειώσει αποδόσεις ύψους 14,1% και το 2019 πολύ υψηλότερα κέρδη, της τάξης του 24%!

Στις ΗΠΑ μάλιστα καταγράφηκαν κέρδη ρεκόρ της τάξης του 45% που δεν είχαν παρατηρηθεί ποτέ ξανά από το 2008. Το άρμα της υψηλής κερδοφορίας στα αμερικανικά χρηματιστήρια το έσυραν αυτή τη φορά οι μετοχές της «παλιάς» οικονομίας, με τον δείκτη των ενεργειακών εταιρειών όπου πρωτοστατούν οι πετρελαϊκές να αυξάνεται κατά 50% και να λύνεται έτσι το …ερώτημα που απασχολούσε όλον τον πλανήτη, ποιος κερδίζει από την αύξηση των τιμών στα ενεργειακά προϊόντα. Και οι εταιρείες υψηλής τεχνολογίας βέβαια δεν τα πήγαν κι άσχημα με την Microsoft για παράδειγμα, που η χρηματιστηριακή της αξίας φτάνει το εκπληκτικό ποσό των 2,5 τρισ. δολ. (ή 13 φορές το ελληνικό ΑΕΠ), να βλέπει την τιμή της μετοχής της το 2021 να αυξάνεται κατά 51%. Βέβαια, η εταιρεία του Μπιλ Γκέιτς δεν είναι αντιπροσωπευτική περίπτωση επειδή η …ανακοίνωσή της πως θα επενδύσει στην Ελλάδα απογείωσε την μετοχή της, όπως όλοι οι επενδυτές στις ανεπτυγμένες αγορές και οι αναγνώστες των οικονομικών ειδήσεων γνωρίζουν καλά. Καθόλου τυχαίο δεν είναι ότι η μετοχή της Apple, που ουδέποτε ανακοίνωσε επενδύσεις στην Ελλάδα χάνοντας έτσι για το 2021 την ευκαιρία μιας …θεαματικής αύξησης της τιμής της μετοχής της, κέρδισε μόνο 31%. Οι λάθος αποφάσεις πληρώνονται…

Τα ανοδικά σερί των διεθνών χρηματιστηρίων δεν θα ήταν άξια σχολιασμού αν δεν είχαν συμβεί σε μια συγκυρία πρωτοφανή, τόσο ιστορικά όσο και οικονομικά, που η μια κακή είδηση διαδεχόταν την άλλη. Ας ξεχωρίσουμε τον θάνατο μέχρι σήμερα 5,5 εκ. ανθρώπων από τον κορονοϊό (που ισοδυναμεί με την εξαφάνιση μιας χώρας όπως η Νορβηγία ή το Κονγκό που η κάθε μια τους έχει ισάριθμο πληθυσμό), την πρωτοφανή παγκόσμια ύφεση του 2020, την εκτόξευση της ανεργίας και του πληθωρισμού για πρώτη φορά μετά από δύο δεκαετίες, την διάρρηξη των αλυσίδων εφοδιασμού και αξίας, τον τετραπλασιασμό των τιμών του φυσικού αερίου στην ολλανδική αγορά, τα σύννεφα πολέμου στα σύνορα της πάντα …φιλήσυχης και ειρηνικής Ουκρανίας με τη Ρωσία, την εκτόξευση των τιμών των βασικών προϊόντων (καφές κατά 76%, ξυλεία κατά 59%, κοκ.) που προοιωνίζεται ευρύτερο κύμα ανατιμήσεων σε όλον τον κόσμο, κοκ.

Ενώ λοιπόν στον κόσμο της αδυσώπητης αναζήτησης της κερδοφορίας και του στυγνού ανταγωνισμού που κατισχύει κάθε ανθρώπινου πόνου και δυστυχίας οι τιμές των μετοχών καταρρίπτουν το ένα ρεκόρ μετά το άλλο, στην …πτωχή πλην όμως τίμια Ελλάδα, το χρηματιστήριο ναι μεν κατέγραψε κέρδη το 2021, με την τιμή του γενικού δείκτη να αυξάνεται κατά 10,4% φτάνοντας στις 893 μονάδες την τελευταία εργάσιμη του έτους, υπολείπεται ωστόσο ακόμη και των προ διετίας επιπέδων. Του κλεισίματος συγκεκριμένα στις 31 Δεκεμβρίου του 2019 όταν ο γενικός δείκτης είχε κλείσει στις 917 μονάδες.

Δύο χρόνια έτσι το μόνο που έχει καταφέρει το ελληνικό χρηματιστήριο είναι να κλωθογυρνάει γύρω από τις 900 μονάδες. Και το χρηματιστήριο ως γνωστό είναι ο πιο ασφαλής κριτής της οικονομικής πολιτικής και ευαίσθητος σεισμογράφος της πραγματικής οικονομίας· μάλιστα της αφρόκρεμάς της, δηλαδή της ελίτ των ελληνικών επιχειρήσεων. Το αβίαστο συμπέρασμα είναι πως ακόμη και οι ολιγάρχες δεν έχουν ακόμη πειστεί για τις διαβεβαιώσεις τόσων και τόσων αξιωματούχων του οικονομικού επιτελείου που εξαγγέλλουν την …εκτόξευση της ελληνικής οικονομίας με επενδύσεις μεγάλης αξίας. Κι ας μη χάνουν ευκαιρία κορυφαίοι υπουργοί να το διαβεβαιώνουν…

Η αναδρομή στην προηγούμενη διετία δεν θα ήταν τόσο απαισιόδοξη αν οι προοπτικές για το 2022 δεν ήταν εξ ορισμού ζοφερές. Με άλλα λόγια αν δεν ήξεραν όλοι ότι τα καλύτερα είναι πίσω. Η άνοδος των επιτοκίων σε ΗΠΑ αρχικά και Ευρωζώνη στη συνέχεια που αργά ή γρήγορα θα κλονίσει τα ελληνικά δημόσια οικονομικά, η συνέχιση των πληθωριστικών πιέσεων και η αύξηση του κόστους της ενέργειας θα διαμορφώσουν ένα αρνητικό οικονομικό περιβάλλον, πολύ ισχυρότερο των προσδοκιών για αύξηση του ΑΕΠ κατά 4,5% και την εισροή των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης. Είναι γνωστό άλλωστε πως τα κονδύλια του έχουν ήδη μοιραστεί μεταξύ μονοψήφιου αριθμού ολιγαρχών. Ο λογαριασμός βέβαια θα γίνει σε 51 εβδομάδες.

Μέχρι τότε εμείς δεν έχουμε παρά να εκφράσουμε τον απέραντο …σεβασμό μας για το ελληνικό χρηματιστήριο που σε μια επίδειξη ευθύνης και ενσυναίσθησης επιλέγει να ταυτιστεί με τους κατατρεγμένους που είδαν μέσω πανδημίας τους μισθούς τους να μειώνονται. Κι ας πικραίνεται η κυβέρνηση που οφείλει να αποδεχθεί πώς δεν ευημερούν ούτε καν οι αριθμοί!

Αρέσει σε %d bloggers: