Home » 2017

Category Archives: 2017

Νετανιάχου, ο καλύτερος μαθητής του Τραμπ

Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές δεν είναι γνωστό το αποτέλεσμα του ποδοσφαιρικού αγώνα μεταξύ της ισπανικής εθνικής ομάδας και της ισραηλινής, που διεξήχθη στις 24 Μαρτίου στο αρχαιότερο στάδιο της Ισπανίας, στο Ελ Μολινόν, στην πόλη Χιχόν.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Γνωστό όμως είναι ότι θα γέλασαν με την καρδιά τους οι Ισπανοί. Τουλάχιστον, εκείνοι που πρωτοστάτησαν στις 16 Ιανουαρίου 2016 για να χαρακτηριστεί η πόλη Χιχόν στη βόρεια επαρχία της Αστούριας στο Βισκαϊκό Κόλπο από το δημοτικό της συμβούλιο ως «πόλη ελεύθερη από το Ισραηλινό απαρτχάιντ». Κι αυτό γιατί μόλις λίγες μέρες πριν την διεξαγωγή του αγώνα, στις 7 Μαρτίου 2017, η ισραηλινή Βουλή ψήφισε νόμο βάσει του οποίου απαγορεύεται η είσοδος στο εβραϊκό κράτος κάθε αγωνιστή που έχει συμμετάσχει στο κίνημα για το μποϋκοτάζ του Ισραήλ! Αν επομένως το σιωνιστικό κράτος ήταν συνεπές με τον εαυτό του, έπρεπε να αρνηθεί να συμμετάσχει στον ποδοσφαιρικό αγώνα, καθώς κατ’ επανάληψη έχει χαρακτηρίσει ανάλογες αποφάσεις ως αντι-σημιτικές, επιλέγοντας συστηματικά να διαβάλλει ως αντι-σημίτες όσους καταγγέλλουν τη ρατσιστική πολιτική εθνοκάθαρσης που σχεδιασμένα προωθεί όταν καταδικάζει τους Παλαιστινίους σε πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Αντίθετα, προσποιήθηκε ότι δεν υπάρχει καμία σύγκρουση, μόνο και μόνο για να μη χάσει την ευκαιρία συμμετοχής σε μια διεθνή διοργάνωση…

Η απόφαση της ισραηλινής Βουλής αποτελεί μνημείο αντιδημοκρατικού ξεπεσμού και κρατικού ρεβανσισμού που πρώτα και κύρια πλήττει τη διεθνή νομιμότητα. Δευτερευόντως πλήττει τους ηρωικούς Παλαιστίνιους αγωνιστές που έχουν πρωτοστατήσει στη δημιουργία του κινήματος «Αποκλεισμός, Αποεπένδυση και Κυρώσεις» (Boycott, Divestment and Sanctions, BDS) με στόχο «την ελευθερία, τη δικαιοσύνη και την ισότητα» και την υλοποίηση της «απλής αρχής ότι οι Παλαιστίνιοι έχουν τα ίδια δικαιώματα όπως κι η υπόλοιπη ανθρωπότητα», σύμφωνα με όσα γράφει η ιστοσελίδα της οργάνωσης. (Εδώ η ιστοσελίδα)

Η απόφαση της ισραηλινής Βουλής που προτάθηκε από τον ακροδεξιό κυβερνητικό συνασπισμό του Νετανιάχου παραβιάζει τη διεθνή νομιμότητα γιατί όπως έγραψαν οι βρετανικοί Financial Times στις 7 Μαρτίου «ισχύει για όσους ανθρώπους καλούν σε μποϋκοτάζ κάθε θεσμού στο Ισραήλ ή “και περιοχής υπό τον έλεγχό του” – μια αναφορά στους εβραϊκούς οικισμούς που χτίστηκαν στα Παλαιστινιακά εδάφη που κατέλαβε το Ισραήλ με τον πόλεμο των 6 ημερών το 1967. Οι εποικισμοί είναι παράνομοι με το διεθνές δίκαιο και από τους Παλαιστίνιους και την πλειοψηφία του έξω κόσμου θεωρούνται ως το σημαντικότερο εμπόδιο για την ειρήνη».

Η απόφαση του Νετανιάχου να απαγορεύσει την είσοδο στο εβραϊκό κράτος όσων αγωνίζονται ενάντια στο σύγχρονο απαρτχάιντ ακολουθεί κατά βήμα την απόφαση του Τραμπ να απαγορεύσει την είσοδο στις ΗΠΑ σε όλους ανεξαιρέτως τους πολίτες επτά (κατά πλειοψηφία!) μουσουλμανικών κρατών. Ο Νετανιάχου έτσι, κλείνοντας τα σύνορα στους ιδεολογικούς του αντιπάλους, αναδεικνύεται στον καλύτερο μαθητή του ακροδεξιού Τραμπ…

Το άρθρο δημοσιεύεται στην εφημερίδα Πριν στις 25 Μαρτίου 2017

Αντιγράφοντας τον Τραμπ κέρδισε ο Ρούτε τις εκλογές στην Ολλανδία

Κανείς δε θα διαφωνήσει με το συμπέρασμα του Spiegel ότι η νίκη του Μαρκ Ρούτε στις ολλανδικές εκλογές ήταν «καλό νέο για την Ευρώπη». Το ερώτημα όμως είναι σε ποια Ευρώπη αναφέρεται το γερμανικό περιοδικό…

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Οι εκλογές στην Ολλανδία στις 15 Μαρτίου, μετά τις εκλογές στην Αυστρία τον Δεκέμβριο του 2016, φαίνεται ότι ανέκοψαν την προέλαση του ακραίου αντιδραστικού ρεύματος που το 2016 ηγεμόνευσε πολιτικά πρώτα επί της ψήφου εξόδου από την ΕΕ μεταξύ των Βρετανών στο δημοψήφισμα του Ιουλίου και λίγους μήνες αργότερα, το Νοέμβριο, αναδεικνύοντας τον Τραμπ σε πλανητάρχη. Το 2017 δε θα μοιάζει με το 2016 όπως όλα δείχνουν, δεδομένου πως ούτε η Λε Πεν πρόκειται να κερδίσει τις προεδρικές εκλογές στη Γαλλία, ούτε η Εναλλακτική για τη Γερμανία της Φράουκε Πέτρυ, υποχωρούντος του μεταναστευτικού κύματος, να τα πάει τόσο καλά στις εκλογές του Οκτωβρίου.

Κάπου εδώ σταματούν τα καλά νέα…

Μια πιο προσεκτική εξέταση των πρόσφατων εξελίξεων στην Ολλανδία δείχνει ότι μπορεί ο Γκέερτ Βίλντερς να μην εξελέγη πρώτο κόμμα, ενδεχόμενο που ευτυχώς ήταν εξ αρχής απίθανο, η περαιτέρω αντιδραστικοποίηση της πολιτικής ωστόσο κατέγραψε νέες επιτυχίες. Πήρε κάτι περισσότερο από τις εκλογές…

Ο θρίαμβος του Τραμπισμού δεν πρέπει να αναζητηθεί αποκλειστικά και μόνο στα ποσοστά του πάντα προσεκτικά χτενισμένου Γκέερτ Βίλντερς, ώστε θυμίζοντας τον Μότσαρτ να αποτελεί μια διαρκή υπόμνηση ενός «ένδοξου» παρελθόντος. Ο θρίαμβος των πολιτικών του αμερικανού προέδρου, με κορυφαία μεταξύ πολλών άλλων τη απαγόρευση εισόδου στις ΗΠΑ όλων ανεξαιρέτων των πολιτών επτά μουσουλμανικών κρατών, πρέπει να αναζητηθεί στην απόφαση του πρωθυπουργού Μαρκ Ρούτε να απαγορεύσει την είσοδο στην Ολλανδία του τούρκου υπουργού Εξωτερικών και στη συνέχεια να διώξει την τουρκάλα υπουργό Οικογενειακών Υποθέσεων! Επρόκειτο για δύο αποφάσεις που όχι απλώς παραβίαζαν το διπλωματικό πρωτόκολλο, αλλά υπαγορεύτηκαν από καθαρά καιροσκοπικούς, μικροπολιτικούς, εκλογικούς λόγους. Ο Ρούτε έκανε επίδειξη δύναμης στους Τούρκους για να αποδείξει στους Ολλανδούς ότι ο ίδιος είναι στην πράξη κι όχι στα λόγια πιο αποτελεσματικός αντι-μουσουλμάνος από τον Γκέερτ Βίλντερς. Οικειοποιούμενο επομένως την πολιτική των Βίλντερς – Τραμπ κατάφερε το Λαϊκό Φιλελεύθερο Κόμμα να κερδίσει την πρώτη θέση στις εκλογές κι ας έχασε το ένα τέταρτο των εδρών του, πληρώνοντας με αυτό τον τρόπο τις αντεργατικές μεταρρυθμίσεις των προηγούμενων ετών.

Αυτή είναι η Ευρώπη που κέρδισε στις ολλανδικές εκλογές της 15ης Μαρτίου: Η Ευρώπη του ρατσισμού που αντιγράφει πολιτικές πρακτικές και ιδεολογία από την Άκρα Δεξιά, καταφέρνοντας να τη νικήσει με τα δικά της όπλα. Ο θρίαμβος έτσι του «φιλελεύθερου κατεστημένου» γίνεται σε βάρος εκείνων των αρχών που επισήμως πρεσβεύει. Αποδεικνύεται με αυτό τον τρόπο πόσο κίβδηλη και ψευδεπίγραφη είναι η «τιτανομαχία» μεταξύ «φιλελεύθερου κατεστημένου» και ακροδεξιάς, σε ό,τι τουλάχιστον αφορά τα πολιτικά δικαιώματα και τις λαϊκές ελευθερίες.

Σε αυτό το ρευστό τοπίο, ο Βίλντερς κι η ευρωπαϊκή άκρα Δεξιά μπορούν κάλλιστα να συνεχίσουν να διεκδικούν το ρόλο του «πιο πολύτιμου παίκτη» καθώς αποδεικνύονται το ιδανικό υπομόχλιο για την τέλεια δεξιά στροφή. Το καταφέρνουν μάλιστα αυτό χωρίς να χάνουν και το πολιτικό έδαφος κάτω από τα πόδια της, όπως συνέβη με τη σοσιαλδημοκρατία που από την Ελλάδα μέχρι τη Γαλλία αποδείχθηκε το τέλειο θύμα. Μάρτυρας οι πέντε επιπλέον έδρες που κέρδισε το Κόμμα Ελευθερίας του Βίλντερς, αναρριχώμενο στη δεύτερη θέση, από την τρίτη που είχε εξασφαλίσει το Σεπτέμβριο του 2012.

Ευχάριστες νότες στο εκλογικό αποτέλεσμα, που σφραγίστηκε από την άνοδο της συμμετοχής των ψηφοφόρων, ήταν αφ’ ενός η συντριβή του συγκυβερνώντος Εργατικού Κόμματος του Γερούν Ντέιζελμπλουμ που από 38 έδρες κέρδισε μόνο 9(!) πληρώνοντας τη νεοφιλελεύθερη μετάλλαξή του. Αφ’ ετέρου, η επιτυχία που κατέγραψε η Αριστερά, παρά τις αντιφάσεις της, με το Πράσινο Αριστερό Κόμμα να κερδίζει 14 έδρες από 4 και το μαοϊκών καταβολών Σοσιαλιστικό Κόμμα 14 επίσης έδρες, από 15.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα kommon

Ο Μεγάλος Αδελφός στους χώρους εργασίας

Διαστάσεις επιδημίας λαμβάνει η εγκατάσταση και αξιοποίηση στους χώρους εργασίας των πιο προηγμένων μεθόδων παρακολούθησης των εργαζομένων, ώστε κάθε τους κίνηση ή αντίδραση να καταγράφεται και να αξιολογείται. Στην αιχμή του δόρατος της παρακολούθησης των εργαζομένων την προηγούμενη δεκαετία ήταν οι κάμερες και ο έλεγχος της ηλεκτρονικής αλληλογραφίας, από τους κεντρικούς εξυπηρετητές. Αυτές οι μέθοδοι φαντάζουν πρωτόγονοι μπροστά στην εισβολή στην καθημερινή μας ζωή του ίντερνετ των πραγμάτων (Internet of the Things, IoT). Εν ολίγοις, η τοποθέτηση συνδεδεμένων με το διαδίκτυο αισθητήρων οι οποίοι μεταφέρουν κρίσιμες πληροφορίες και ενεργοποιούν αντιδράσεις.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Εκ πρώτης όψεως το Ίντερνετ των Πραγμάτων θα μπορούσε να αποδειχθεί μια πολύτιμη λειτουργία. Η εγκατάσταση για παράδειγμα σχετικών λειτουργιών σε αυτοκίνητα και μοτοσυκλέτες οι οποίες σε περίπτωση σύγκρουσης θα μεταδίδουν σχετικό μήνυμα για άμεση βοήθεια θα μπορούσε να αποδειχθεί σωτήρια για έναν οδηγό που κινείται σε μια απομακρυσμένη και μη εύκολά προσβάσιμη περιοχή. Ταχύτατη είναι η διάδοση των Ίντερνετ των Πραγμάτων  και στο λιανικό εμπόριο, με το ήμισυ των μεγάλων αλυσίδων να το έχουν ήδη εντάξει στη λειτουργία τους (κυρίως για προσωποποιημένες προσφορές και πληροφορίες στους καταστηματάρχες) και το 81% των ερωτηθέντων να δηλώνουν ότι  η εμπειρία του καταναλωτή έχει βελτιωθεί ουσιαστικά. Δυστυχώς όμως οι περισσότερες εφαρμογές που έχουν γίνει ως τώρα γνωστές δεν είναι για …καλό. Αρκεί να περιγράψουμε ορισμένα περιστατικά.

Μαύρο κουτί παρακολούθησης

Πριν ένα περίπου χρόνο, το 2016, περίμενε μια έκπληξη τους δημοσιογράφους και υπαλλήλους της βρετανικής εφημερίδας Telegraph τους όταν έκατσαν στα γραφεία τους για να ξεκινήσουν τη δουλειά τους, όπως κάθε μέρα. Κάτω από τα γραφεία τους ήταν εγκατεστημένο ένα μαύρο κουτί με την εταιρική ονομασία OccupEye. Δεν άργησαν να καταλάβουν πως η δουλειά αυτής της συσκευής ήταν να συλλέγει πληροφορίες και να ενημερώνει τη διοίκηση για τις ώρες που το προσωπικό κάθεται στο γραφείο του ή …περιφέρεται ασκόπως, κατά τη στρατιωτική ορολογία, στο χώρο εργασίας. Οι αντιδράσεις των εργαζομένων κινητοποίησαν ακόμη και την Εθνική Ένωση Δημοσιογράφων που απαίτησε από τη διοίκηση να απεγκαταστήσει τους αισθητήρες. Όπως κι έγινε…

Να σημειωθεί ότι η εταιρεία δικαιολογήθηκε υποστηρίζοντας ότι έργο των συγκεκριμένων αισθητήρων ήταν να καταγράφει τη θερμοκρασία και την υγρασία ώστε να προσαρμόζει αναλόγως τον κεντρικό κλιματισμό. Επίσης, πώς ήθελε να έχει γνώση για τις ώρες παρουσίας των εργαζομένων στο γραφείο τους ώστε να ρυθμίζει το φωτισμό και να πετυχαίνει μεγαλύτερη εξοικονόμηση ενέργειας. Κι η αλήθεια είναι πώς τέτοιου είδους χρήσεις κάθε άλλο παρά σπανίζουν. Αμερικανική εταιρεία (Enlighted) με αποκλειστικό τομέα δραστηριότητας τη διαχείριση και εξοικονόμηση ηλεκτρικής ενέργειας και τη δημιουργία «έξυπνων κτιρίων» υποστηρίζει ότι αισθητήρες της είναι τοποθετημένοι σε περισσότερες από 350 εταιρείες, εκ των οποίων το 15% συμμετέχει στη λίστα του περιοδικού Fortune 500. Η εξοικονόμηση δε, που έχουν εξασφαλίσει ανέρχεται στο 25% του ενεργειακού κόστους. Ο κίνδυνος, ωστόσο, αφορά στην «έξυπνη παρακολούθηση» όχι στα «έξυπνα κτίρια»…

Τα παραδείγματα για την αξιοποίηση του Ίντερνετ των Πραγμάτων στη κατεύθυνση παρακολούθησης των εργαζομένων αφθονούν. Ενδεικτική επίσης, παρότι ακραία, η περίπτωση ελληνικής εταιρείας υψηλής τεχνολογίας, με έδρα τα Ιωάννινα, η οποία εντελώς απροκάλυπτα και κατά παράβαση κάθε συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαιώματος στην προστασία των προσωπικών δεδομένων διαφημίζει «ένα καινοτόμο  σύστημα που εστιάζει στη διαχείριση και την παρακολούθηση μοναχικών εργαζομένων με τη χρήση τεχνολογίας Internet of Things (IoT) και παρέχοντας τη δυνατότητα απομακρυσμένης παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο».

Ο εφιάλτης της ανάλυσης

Εύκολα κάποιος καταλαβαίνει ότι εργαζόμενοι που δουλεύουν εκτός γραφείων εργασίας (από υπάλληλοι εξωτερικών εργασιών – κούριερ και τεχνίτες συντηρητές μέχρι πωλητές ακόμη και λογιστές ελεγκτές), με τη χρήση αυτής της τεχνολογίας θα ελέγχονται κάθε ώρα και λεπτό, ακόμη κι εν αγνοία τους, για το που βρίσκονται… Με τη χρήση τέτοιων μεθόδων παραβίασης προσωπικών δεδομένων πιθανότατα γίνεται δυνατή η αύξηση της παραγωγικότητας κατά 5% στα δύο τρίτα των εργασιών, όπως δήλωνε στους Financial Times στις 17 Φεβρουαρίου 2017, στέλεχος εταιρείας που εξειδικεύεται στην ανάλυση μεγάλων δεδομένων. Κι εδώ ακριβώς έγκειται ο κίνδυνος για τους εργαζόμενους: στην ανάλυση των δεδομένων τους, η οποία αφορά τον συνδυασμό διαφορετικών και φαινομενικά άσχετων πληροφοριών που συνδυασμένες όμως παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες για το προφίλ του εργαζόμενου. Μάλιστα, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Μονάδας Πληροφοριών του βρετανικού περιοδικού Economist περισσότερα από τα μισά τμήματα Ανθρώπινων Πόρων των μεγάλων επιχειρήσεων σε όλο τον κόσμο καταγράφουν αύξηση στην ανάλυση δεδομένων, σε σχέση με τρία χρόνια πριν. Για παράδειγμα, στο παραπάνω ρεπορτάζ των Financial Times υπάρχει αναφορά στην εταιρεία Evolv η οποία αναλύει περισσότερα από μισό δισεκατομμύριο στοιχεία εργαζομένων από 13 διαφορετικές χώρες, που ξεκινούν από τη συχνότητα των επαφών τους με τον προϊστάμενό τους και φτάνουν στο χρόνο που απαιτείται για να φτάσει κάθε εργαζόμενος στο γραφείο. Στόχος είναι να ταυτοποιηθούν πρότυπα και συμπεριφορές στο πλαίσιο εταιρειών και κλάδων. Ξέροντας για παράδειγμα πόσος χρόνος απαιτείται για να γίνει μια συγκεκριμένη δουλειά εύκολα μπορεί ένας εργαζόμενος να απολυθεί, με το επιχείρημα ότι η αποδοτικότητά του υπολείπεται σημαντικά του μέσου όρου. Άλλη εταιρεία προσδιόρισε τα κοινωνικά χαρακτηριστικά των πιο πετυχημένων εργαζόμενων σε τηλεφωνικό κέντρο, με αποτέλεσμα η διαδικασία των συνεντεύξεων για πρόσληψη να απλοποιηθεί στο έπακρο, καθώς αναζητούσαν ένα συγκεκριμένο είδος εργαζομένων. Υποθετικά μιλώντας, αν είχε κατ’ επανάληψη αποδειχθεί ότι διαζευγμένοι και διαζευγμένες, είχαν την μικρότερη αποδοτικότητα, κάθε αίτημα για δουλειά απ’ αυτή την κοινωνική κατηγορία απορριπτόταν πριν καν εξεταστεί.

Τα παραπάνω παραδείγματα δείχνουν το ζοφερό τοπίο που διαμορφώνεται στις εργασιακές σχέσεις καθώς όλο και συχνότερα τα τμήματα Ανθρώπινων Πόρων δεν αρκούνται στα τυπικά (πχ συνεντεύξεις), ακόμη κι αυτά που έχουμε συνηθίσει τα τελευταία χρόνια (μέτρηση αποδοτικότητας). Πλέον εισέρχονται στον έλεγχο των συμπεριφορών και την πίεση προς την υιοθέτηση ενός υποδείγματος αντιδράσεων και κοινωνικής ζωής για τον κάθε μισθωτό που ως γνώμονα θα έχει τα κέρδη της εταιρείας. Ακόμη κι αν αυτός ο εργαζόμενος αποτελεί περιφερόμενη βόμβα για τον κοινωνικό του περίγυρο, εξ αιτίας της επιθετικότητάς του ή φέρει ημερομηνία λήξης λόγω εξάντλησης από την εντατικοποίηση. Η εργοδοτική απολυταρχία σε όλο της το μεγαλείο! Σε αυτή την προοπτική ξεζουμίσματος των εργαζομένων οι νέες τεχνολογίες διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Αντί να συμβάλλουν στην απελευθέρωση του κάθε εργαζόμενου ξεχωριστά και όλης της κοινωνίας από τα δεσμά της άγνοιας, μετατρέπονται σε ένα ακόμη τούβλο στο τείχος που χτίζεται συνθλίβοντας τους εργαζόμενους…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Επίκαιρα στις 3 Μαρτίου 2017

Σουλτάνος και χανουμάκι ο Ερντογάν

 

Χωρίς αντίπαλο βαδίζει ο Ερντογάν στο δημοψήφισμα που θα διεξαχθεί σε λιγότερο από ένα μήνα για να επικυρώσει την αλλαγή του συντάγματος από κοινοβουλευτική σε προεδρική δημοκρατία.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Στην πράξη ωστόσο η ψήφος της 16ης Απριλίου αν κάτι θα επισφραγίσει θα είναι την μετατροπή της Τουρκίας σε μοντέρνο σουλτανάτο, που θα οικοδομηθεί γύρω από τον ίδιο τον Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος με βάσει τους σχεδιασμούς το ετοιμάζεται να κυβερνήσει μέχρι το 2029! Δεν είναι υπερβολή: Δύο πενταετείς θητείες προβλέπεται η μέγιστη παραμονή στην εξουσία του προέδρου, σύμφωνα με το νέο σύνταγμα, και οι αλλαγές θα ξεκινήσουν να εφαρμόζονται από το 2019… Προσθέτοντας και τη θητεία του από το 2003, που μπορεί να διακριθεί σε δύο τμήματα με το πρώτο μέρος όπου ασκούσε καθήκοντα πρωθυπουργού να διαρκεί ως το 2014 και τα τρία τελευταία χρόνια ως πρόεδρος, θα φτάσει «αισίως» τα 23 χρόνια… Κανείς δε, δεν αποκλείει τότε να διεκδικήσει ξανά τη θέση του πρωθυπουργού, απ’ όπου ξεκίνησε…

Πέρα από το γελοίο της υπόθεσης, η συγκέντρωση υπερεξουσιών στα χέρια του Ερντογάν συνοδεύεται με ένα πρωτοφανές για τα τελευταία χρόνια κυνήγι μαγισσών που στο στόχαστρό του δεν έχει μόνο τμήματα του αστικού και δυτικοτραφούς κατεστημένου αλλά εξ ίσου επίμονα την Αριστερά και τους Κούρδους αγωνιστές. Στους 46.875 υπολογίζονται οι συλληφθέντες από την ημέρα του πραξικοπήματος που αποτέλεσε μάννα εξ ουρανού για την «αλλαγή καθεστώτος» που μπορεί να ετοιμαζόταν από καιρό αλλά αποτελεί τομή για την Τουρκία, καθώς στο πλαίσιο του νέου συντάγματος καταργείται ο πρωθυπουργός κι όλη η εξουσία συγκεντρώνεται στα χέρια του προέδρου. Κι όλα αυτά στο όνομα της σταθερότητας και της εξάλειψης των τριβών που υποτίθεται ότι επιφέρει η διάκριση των εξουσιών. Επί του παρόντος συλλήψεις, ξυλοδαρμοί, απαγορεύσεις διαδηλώσεων και απεργιών αποτελούν καθημερινότητα για την Τουρκία κι ο πήχης της κρατικής τρομοκρατίας ανεβαίνει διαρκώς εναντίον των αμάχων στα κουρδικά εδάφη.

Ωστόσο, η επίδειξη δύναμης του ισλαμιστή ηγέτη του Κόμματος Δικαιοσύνη και Ανάπτυξη δεν μπορεί να κρύψει την επισφαλή θέση στην  οποία πολύ σύντομα θα οδηγηθεί κι επισήμως. Συγκεκριμένα, όταν θα πρέπει να κεφαλαιοποιηθούν τα γεωπολιτικά κέρδη που έχουν ήδη εξασφαλίσει οι Κούρδοι της Συρίας πολεμώντας επί χρόνια εναντίον των φονταμενταλιστών του Ισλαμικού Κράτους. Οποιαδήποτε προβολή για το μέλλον της Τουρκίας δεν μπορεί παρ να ξεκινάει από την παραδοχή ότι η Άγκυρα πολύ σύντομα θα κληθεί να περάσει από το ταμείο για να πληρώσει την πολιτική ανοησία του Ερντογάν να στηρίξει τους μισθοφόρους του ISIS, αποδεχόμενη ένα δεύτερο κουρδικό κρατικό μόρφωμα στα νότια σύνορά της.

Επομένως, η εκ προοιμίου θωράκιση της θέσης του και η καταστολή εναντίον του κεμαλισμού (που ενίοτε ενδύεται τα άμφια του κατεστημένου κι ενίοτε του παρακράτους), της Αριστεράς και των κούρδων μαχητών έχει και αμυντικό χαρακτήρα καθώς θα επιδιώξει να περιορίσει τους αναπότρεπτους κλυδωνισμούς.

Το άρθρο δημοσιεύεται στην εφημερίδα Πριν στις 19 Μαρτίου 2017

Γερμανικό υπερ-όπλο το ευρώ!

Φόρα παρτίδα έβγαλε ο σύμβουλος του Τραμπ και νέος επικεφαλής του Συμβουλίου Εθνικού Εμπορίου των ΗΠΑ, Πίτερ Ναβάρο, το πιο καλά κρυμμένο μυστικό της διεθνούς εμπορικής επιτυχίας της Γερμανίας: το φθηνό ευρώ! Η Γερμανία χρησιμοποιεί ένα σε γενικές γραμμές υποτιμημένο ευρώ για να εκμεταλλεύεται τις ΗΠΑ και τους εταίρους της στην Ευρώπη, ήταν η απάντηση που έδωσε ο Π. Ναβάρο σε γραπτή ερώτηση της βρετανικής εφημερίδας Φαϊνάνσιαλ Τάιμς, οδηγώντας σε νέα επίπεδα τη διαμάχη με τη Γερμανία, που έκανε την επίσημη πρώτη της όταν ο νέος αμερικάνος πρόεδρος απείλησε τη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία με επιπλέον φόρους ύψους 35% για τα αυτοκίνητα που παράγει σε χώρες χαμηλού εργατικού κόστους και εισάγει στις ΗΠΑ. Ο σύμβουλος του Τραμπ χαρακτήρισε επίσης το ευρώ ως συγκαλυμμένο γερμανικό μάρκο, η χαμηλή αξία του οποίου της έδωσε το συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι των κυριότερων εμπορικών της εταίρων.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Πρόκειται για επισημάνσεις που αποτελούν το προοίμιο ενός εμπορικού πολέμου, αδιανόητων διαστάσεων και βάθους σε σχέση με τα όσα έχουμε μέχρι τώρα ζήσει, ενώ προοιωνίζονται μια όξυνση των ανταγωνισμών μεταξύ των δύο οικονομικών υπερδυνάμεων που όλοι θα ευχόμαστε να σταματήσει στο πεδίο της οικονομίας. Εν ολίγοις, η διεθνής εμπορική πολιτική του Τραμπ είναι πηγή βαθιάς ανησυχίας! Πολύ περισσότερο όταν ξέρουμε πως η επίκληση στα συμφέροντα των Αμερικανών εργαζομένων η οποία συνοδεύει τις απειλές  του Τραμπ έρχεται να συγκαλύψει, να ωραιοποιήσει και να διαμορφώσει κοινωνικές συμμαχίες για την πολιτική του. Οι άμεσα κερδισμένοι κι αυτοί που υπαγορεύουν τα πολεμικά εμβατήρια του Τραμπ για χάρη του δολαρίου δεν είναι άλλοι από δισεκατομμυριούχους των ΗΠΑ, όπως ο Γουόρεν Μπάφετ, ο οποίος αποκάλυψε ότι από την εκλογική νίκη του Τραμπ και μετά έχει ενισχύσει το χαρτοφυλάκιο μετοχών της εταιρείας του, Berkshire Hethaway, κατά 12 δισ. δολ.! Η ψήφος εμπιστοσύνης των βαθύπλουτων στη ρεπουμπλικανική ηγεσία ήταν η ανταμοιβή του για τις διαβεβαιώσεις που τους παρείχε για χαμηλότερους συντελεστές φορολόγησης των επιχειρήσεων, φορολογικά κίνητρα και μέτρα περαιτέρω απορρύθμισης της αγοράς. Εξαπατά την κοινωνία εν ολίγοις ο Τραμπ, όταν επικαλείται τα συμφέροντα των άνεργων στις τσακισμένες από την κρίση μεσοδυτικές πολιτείες των ΗΠΑ.

Παρόλα αυτά κανείς δεν μπορεί να διαφωνήσει με το επιτελείο του Τραμπ για όσα καταλογίζει στη Γερμανία! Από την πρώτη μέρα ίδρυσης του «κοινού» νομίσματος το Τέταρτο Ράιχ το εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο για να αλώσει τα εμπορικά ισοζύγια όχι μόνο μικρών χωρών εντός της ευρωζώνης όπως η Ελλάδα που έχασαν το εργαλείο της υποτίμησης, αλλά ακόμη και των ΗΠΑ, χάρη στα χαμηλότερα επίπεδα που οδηγεί τη συναλλαγματική ισοτιμία του ευρώ η παρουσία χωρών όπως η Ελλάδα! Ως αποτέλεσμα, το ίδιο το ΔΝΤ σε έκθεση που έδωσε στη δημοσιότητα το 2016 (IMF, country report 16/202) έκρινε πως η πραγματική συναλλαγματική ισοτιμία της Γερμανίας είναι υποτιμημένη κατά 15-20%!

Από την εποχή Ομπάμα στο στόχαστρο η Γερμανία

Έχει ωστόσο μεγάλη σημασία ότι η Γερμανία δεν μπήκε στο στόχαστρο των ΗΠΑ για πρώτη φορά επί Τραμπ, όταν έφτασε να χαρακτηρίσει την ΕΕ γερμανικό όχημα τερματίζοντας απότομα μια πολιτική αγαστούς συνεργασίας, ή όταν ο σύμβουλος του για θέματα εμπορίου τη χαρακτήρισε εμπόδιο για μια συνολική εμπορική συμφωνία με την ΕΕ. Για πρώτη φορά η Γερμανία, τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, τέθηκε υπό επιτήρηση επί προεδρίας Ομπάμα, τον Απρίλιο του 2016. Συγκεκριμένα, πέντε χώρες, η Κίνα, η Ταϊβάν, η Νότια Κορέα, η Ιαπωνία και η Γερμανία (αποτελώντας την μοναδική ευρωπαϊκή χώρα) κρίθηκε ότι παραβιάζουν δύο από τρία κριτήρια που αξιολογήθηκαν ως κόκκινη γραμμή στο διεθνές εμπόριο, πέραν της οποίας αρχίζουν οι αθέμιτες πρακτικές: Πρώτο, διατήρηση ενός σοβαρού εμπορικού πλεονάσματος με τις ΗΠΑ, δεύτερο, διατήρηση ενός ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών άνω του 3% του ΑΕΠ της χώρας και τρίτο, αλλεπάλληλες παρεμβάσεις στην αγορά συναλλάγματος για να αποτραπεί η ανατίμηση της διεθνούς ισοτιμίας. Η Γερμανία (μαζί με την Κίνα και την Ιαπωνία) κρίθηκε ένοχη για την παραβίαση των δύο πρώτων κριτηρίων. Ωστόσο, η αυξημένη επιτήρηση αν κάτι σήμαινε επί Ομπάμα ήταν διαβουλεύσεις. Η απειλή των κυρώσεων, που τώρα είναι προ των πυλών, είχε παραπεμφθεί στο απώτερο μέλλον και τότε στην αιχμή του αμερικανικού δόρατος ήταν οι πιέσεις στη Γερμανία για αύξηση των δαπανών στο εσωτερικό, για παράδειγμα με την μορφή του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων ή της συντήρησης των απαξιωμένων υποδομών (αυτοκινητόδρομοι, γέφυρες, κλπ.), που θα μπορούσαν να αυξήσουν και τις εισαγωγές από άλλες χώρες, μειώνοντας το ιλιγγιώδες εμπορικό της πλεόνασμα.

Η άμεση απειλή σοβαρότατων οικονομικών κυρώσεων επανέρχεται εκ μέρους των ΗΠΑ, (προκειμένου οι ίδιες οι ΗΠΑ κι όχι δια μέσου εμπορικών αντιπροσώπων να αποκτήσουν τον έλεγχο των αλυσίδων αξίας) στο βαθμό που τα γερμανικά εμπορικά πλεονάσματα ακολουθούν μια σταθερά ανοδική πορεία. Κι εφ όσον μάλιστα οι ήπιες μέθοδοι πειθούς απέτυχαν, με ευθύνη του αμετακίνητου Βερολίνου. Απαιτείται δε μια πιο ενδελεχή ματιά για να φανεί καλύτερα το μέγεθος της απειλής που συνιστούν για τις αμερικανικές επιχειρήσεις. Το 2015 το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών (όπου συμπεριλαμβάνεται και το εμπορικό ισοζύγιο) της Γερμανίας έφτασε τα 256,1 δισ. ευρώ καταφέρνοντας να διπλασιαστεί μέσα σε 5 χρόνια κι οδηγώντας το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών να τη θέσει σε καθεστώς επιτήρησης. Ένα χρόνο πριν, το 2014, το εμπορικό ισοζύγιο της Γερμανίας είχε πετύχει ένα επιπλέον ρεκόρ φθάνοντας τα 217 δισ. ευρώ. Ατμομηχανή των γερμανικών εξαγωγών που αντιπροσωπεύουν το 39% της παραγωγής εμπορευμάτων και αγαθών (1,33 τρισ. ευρώ σε ένα ΑΕΠ συνολικής αξίας 2,9 τρισ. ευρώ) είναι η αυτοκινητοβιομηχανία κι επίσης η παραγωγή βιομηχανικού και εργοστασιακού εξοπλισμού, ενώ σε επίπεδο ΑΕΠ το εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας ανέρχεται σε 7,5%! Συγκρίνοντας δε τις γερμανικές με τις κινέζικες επιδόσεις καταλαβαίνουμε γιατί η Γερμανία αποτελεί μεγαλύτερη απειλή από την Κίνα για τις ΗΠΑ κι έπρεπε να περιμέναμε την κλιμάκωση των απειλών εναντίον της εκ μέρους της νέας αμερικανικής ηγεσίας. Ειδικότερα, το εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας το ίδιο έτος, το 2014, ανήλθε περίπου σε 347 δισ. ευρώ ή 3,7% του ΑΕΠ της. Με άλλα λόγια, εξετάζοντας τα ποσοστά επί του ΑΕΠ, η Γερμανία στηρίζεται δύο φορές σε σχέση με την Κίνα στα καθαρά οφέλη που αντλεί από τις εμπορικές δοσοληψίες της με το εξωτερικό. Άρα, η επιβεβαίωση της αμερικανικής ηγεμονίας στην παγκόσμια αγορά περνάει μέσα από το κόντεμα πρώτα της Γερμανίας και στη συνέχεια της Κίνας. Εξ ου κη επίδειξη πυγμής…

Στο επόμενο διάστημα μένει να δούμε τα βήματα της αμερικανικής ηγεσίας, δεδομένου ότι η επιβολή εμπορικών δασμών θα οδηγήσει σε προσφυγές στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, ακόμη και σε εκδικητικά αντίμετρα. Σίγουρη ωστόσο θεωρείται η εγκατάλειψη της παραδοσιακής πολιτικής του «ισχυρού δολαρίου», την οποία προανήγγειλε ο νέος υπουργός Οικονομικών του Τραμπ, Στίβεν Μνούτσιν, έτσι ώστε το ευρώ να απολέσει τα κέρδη που αποκόμισε αφότου ξεκίνησε η μαζική αγορά ομολόγων, με το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης, χάνοντας μέρος της αξίας του έναντι του δολαρίου. Καιρός το δολάριο να ξαναπάρει τ’ όπλο του…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Επίκαιρα στις 2 Φεβρουαρίου 2017