Home » 2017

Category Archives: 2017

Θα συνεχίζουν να αυξάνονται οι στρατιές των ανέργων το 2017

sel-24-basiΤουλάχιστον 3,4 εκ. εργαζόμενοι θα προστεθούν στις στρατιές του παγκόσμιου εφεδρικού στρατού το 2017, σύμφωνα με πρόσφατη ετήσια έκθεση του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας. (Εδώ το πλήρες κείμενο). Η παγκόσμια ανεργία θα φθάσει στο 5,8% το τρέχον έτος, που αντιστοιχεί σε 201 εκ. ανέργους, παρότι οι ρυθμοί ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας προβλέπεται να φτάσουν το 3,4%. Υποδεέστεροι μεν των αναμενόμενων, αλλά υψηλοί σε σχέση με όσα έχουμε συνηθίσει πλέον στην ευρωζώνη.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Εξ ίσου σημαντική με την αύξηση της ανεργίας ωστόσο είναι η επιδείνωση των συνθηκών στην αγορά εργασίας. Υπολογίζεται ότι σε παγκόσμιο επίπεδο, παραπάνω από το 42% του συνόλου των απασχολουμένων, δηλαδή 1,4 δισ. εργαζόμενοι, δουλεύουν σε επισφαλείς θέσεις εργασίας. «Στην πραγματικότητα, σχεδόν ο 1 στους 2 εργάτες στις αναδυόμενες χώρες βρίσκεται σε επισφαλείς μορφές απασχόλησης, ενώ στις αναπτυσσόμενες οι 4 στους 5. Ως αποτέλεσμα, ο αριθμός των εργατών σε επισφαλείς μορφές απασχόλησης προβλέπεται να αυξηθεί παγκοσμίως κατά 11 εκ. ετησίως», παρατηρεί η έκθεση του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας. Στα ύψη βρίσκεται και ο αριθμός των εργαζόμενων φτωχών, όπως ορίζονται όσοι αμείβονται με ημερομίσθιο μικρότερο των 3,10 δολ.

Έντονα αρνητικό πρόσημο έχουν οι εξελίξεις στο εργασιακό μέτωπο και στην Ευρώπη όπου η ανεργία το 2017 θα πλήττει το 9,1% του εργατικού δυναμικού (όταν στις ΗΠΑ αναμένεται στο 5,1%). Παραπέρα, «μια ανάλυση στα πρότυπα των θέσεων εργασίας πουν δημιουργήθηκαν πρόσφατα επιβεβαιώνει ότι οι εργασίες μερικής απασχόλησης γίνονται όλο και πιο μόνιμες. Για παράδειγμα, από το δεύτερο τρίμηνο του 2015 ως το δεύτερο τρίμηνο του 2016, σχεδόν το 22% των θέσεων εργασίας που δημιουργήθηκαν στην ΕΕ των 28 ήταν μερικής απασχόλησης, ενώ για την περίοδο 2013-2015 το αντίστοιχο μερίδιο ήταν μόλις πάνω από το 18%. Ως αποτέλεσμα η μερική απασχόληση το 2015 αναλογούσε στο 20,5% της συνολικής, από 18,2% που ήταν το 2008 και 19,5% το 2011. Οι υψηλότερες αυξήσεις στη μερική απασχόληση τα τελευταία χρόνια καταγράφονται στις χώρες της Νότιας Ευρώπης. Για παράδειγμα, μεταξύ 2008 και 2015, το μερίδιο της μερικής στη συνολική απασχόληση από 4% ή λίγο παραπάνω στην Ιταλία και την Ισπανία έφτασε αντίστοιχα το 18,5% και 15,7%».

Τα στοιχεία του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας δείχνουν ότι η ανεργία, η επισφάλεια και η μερική απασχόληση δεν αποτελούν μια προσωρινή κατάσταση ή πολύ περισσότερο μια εξαίρεση, σε ένα τοπίο εργασιακής σταθερότητας. Αποτελούν ολοένα και περισσότερο τον κανόνα των εργασιακών σχέσεων! Η συνεχής δε προσφυγή του κεφαλαίου στις πιο άγριες μορφές εκμετάλλευσης και απομύζησης υπεραξίας υποδηλώνει ότι ο σύγχρονος καπιταλισμός δεν μπορεί να εξασφαλίσει το δικαίωμα στην αξιοπρεπή εργασία. Ή, για ένα κομμάτι ψωμί δε φτάνει μόνο η δουλειά…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 15 Ιανουαρίου 2017

Μάχη εντυπώσεων για τις θέσεις εργασίας δίνει ο Τραμπ

04auto2-master675Σημαντικό ρόλο στη νίκη του Φρανσουά Ολάντ στις τελευταίες προεδρικές εκλογές στη Γαλλία, το 2012, έπαιξε το σύνθημά του για επιβολή ενός υπερ-φόρου, όπως είχε χαρακτηριστεί τότε, ύψους 75% για όσους έχουν εισόδημα άνω του 1 εκ. ευρώ. Παρότι το μέτρο απέδωσε μερικές εκατοντάδες εκ. ευρώ στα γαλλικά δημόσια ταμεία, δύο μόλις χρόνια μετά την ψήφισή του αποσύρθηκε ως μη αποδοτικό. Παρόλα αυτά απέδωσε τα μέγιστα τόσο στην προεκλογική περίοδο, όσο και στην πρώτη μετεκλογική όταν οι Σοσιαλιστές ήθελαν να δείξουν πως τιμούν τις προεκλογικές τους υποσχέσεις και την επιλογή των ψηφοφόρων τους.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Στα χνάρια του Ολάντ κινείται κι ο νέος αμερικανός πρόεδρος που αναλαμβάνει επίσημα τα καθήκοντά του στις 20 Ιανουαρίου 2016. Στις αποσκευές του για το Λευκό Οίκο, πέραν των άλλων, φέρει πλέον και μια ανακοίνωση που φαίνεται να δικαιώνει πλήρως τις προεκλογικές του επιθέσεις στις αμερικανικές βιομηχανίες που επενδύουν και δημιουργούν θέσεις στο εξωτερικό ενώ πουλούν τα προϊόντα τους στις ΗΠΑ. Η ακύρωση εκ μέρους της δεύτερης μεγαλύτερης αμερικανικής αυτοκινητοβιομηχανίας, της Φορντ, προγραμματισμένης επένδυσης ύψους 1,6 δισ. δολ. στο Μεξικό δείχνει να βάζει φρένο στη μεταφορά θέσεων εργασίας υψηλής ειδίκευσης στο εξωτερικό. Τίποτε ωστόσο δεν απέχει περισσότερο από την αλήθεια. Οι επιθέσεις του Τραμπ είναι μια φτηνή μάχη εντυπώσεων για πολλούς λόγους.

Πρώτος λόγος είναι ότι οι απειλές του για επιβολή υψηλότερων φόρων στις εισαγωγές, ακόμη και 35%, προσκρούει στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου και της βορειοαμερικανικής ελεύθερης ζώνης εμπορίου NAFTA, που ιδρύθηκε πριν 22 χρόνια, κατόπιν αμερικανικής επιμονής. Κάθε προσπάθεια αναθεώρησης τους θα προκαλέσει συγκρούσεις κι επισείει νέα κόστη για τις ΗΠΑ.

Κατά δεύτερο, ο Τραμπ και με αυτή την «επιτυχία» επεκτείνει την ιδεολογική και πολιτική ηγεμονία του στην παραδοσιακή εργατική τάξη που εκφράζεται μέσα από το συνδικάτο των εργατών στην αυτοκινητοβιομηχανία UAW, το οποίο αν και σταθερός χρηματοδότης των Δημοκρατικών (παρότι πολέμιος των διεθνών εμπορικών συμφωνιών) χαιρέτησε την ανακοίνωση της Φορντ.

Τρίτο και σημαντικότερο: Ο λόγος για τον οποίο η αμερικανική (κι όχι μόνο) αυτοκινητοβιομηχανία μεταφέρθηκε νότια του Ρίο Γκράντε, σε βαθμό τέτοιο ώστε το 60% των οχημάτων που κατασκευάζονται στο Μεξικό να πουλιούνται στις ΗΠΑ, σχετίζεται με το εργατικό κόστος. Με απλά λόγια, προτιμούν το Μεξικό επειδή το ωρομίσθιο είναι 10 δολ., ενώ στις ΗΠΑ (για τους συνδικαλισμένους εργάτες) είναι 29 δολ. Αργά ή γρήγορα επομένως η αμερικανική αυτοκινητοβιομηχανία, που με βάση τον αμερικανικό Τύπο είναι θύμα μπούλιγκ(!) από τον Τραμπ, θα θέσει τους δικούς της όρους για να συνεχίσει να επενδύει στις ΗΠΑ: μείωση των εργατικών αμοιβών, χαμηλότερη φορολογία και κατάργηση δαπανηρών ρυθμίσεων, που αφορούν την ασφάλεια, την προστασία του περιβάλλοντος, κ.α.

Η υποχώρηση της Φορντ επομένως δεν είναι νίκη του Τραμπ αλλά προπέτασμα καπνού για μια νέα επίθεση στα δικαιώματα της αμερικανικής εργατικής τάξης εκ μέρους της Φορντ και του Τραμπ.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 7 Ιανουαρίου 2017

Επτά πόλεμοι, τέσσερις εμφύλιοι, επτά πτωχεύσεις και μια …μνημονιακή συνηγορία

film

Στο βιβλίο του Γ.Β. Δερτιλή με τίτλο Επτά πόλεμοι, τέσσερις εμφύλιοι, επτά πτωχεύσεις 1821 – 2016 (εκδ. Πόλις, 2016) παρατίθενται με την πιο ενδελεχή τεκμηρίωση πολύτιμες πληροφορίες και πρωτότυπες πηγές για την ερμηνεία της σημερινής κρίσης χρέους.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Πριν απ’ οτιδήποτε άλλο είναι οι υπέρογκες στρατιωτικές δαπάνες που ακολουθούν το ελληνικό κράτος από την πρώτη μέρα της ίδρυσής του. Όπως φαίνεται και στο διάγραμμα που παραθέτουμε από την εισαγωγή του βιβλίου, από το 1833 ακόμη οι στρατιωτικές δαπάνες απορροφούσαν τουλάχιστον το 17% των συνολικών δημοσίων δαπανών. Στα 54 δε από αυτά τα 160 χρόνια ξεπέρασαν ακόμη και το 30%! Ο συγγραφέας ανασκευάζει και την ευρέως διαδεδομένη άποψη που αποδίδει στις επενδύσεις επί των υποδομών τη χρεοκοπία του 1893, επί Χαρ. Τρικούπη, χαρακτηρίζοντας το επιχείρημα «εσφαλμένο επειδή ήταν υστερόβουλα υπερβολικό. Το κύριο αίτιο της υπερχρέωσης ήταν, όπως πάντα, οι στρατιωτικές δαπάνες», συμπεραίνει.

Φτάνει δε μέχρι και σήμερα: «Στα πρώτα χρόνια της κρίσης, μετά το 2009, η Τουρκία εμείωσε τις δαπάνες της∙ ενώ η “πτωχή αλλ’ έντιμος Ελλάς” μολονότι είχε ουσιαστικώς πτωχεύσει από το 2009, τις διατηρούσε στα ύψη έως το 2016. Πράγματι, έως το 2014 τις διατήρησε στο ίδιο περίπου ποσοστό σε σχέση με το ΑΕΠ, από τα υψηλότερα στον κόσμο: γύρω στο 2,3%, με βάση αντίστοιχες πηγές (SIPRI και ΝΑΤΟ)… Εννοείται ότι οι κυριότεροι προμηθευτές των ελληνικών (και τουρκικών) όπλων, Αμερικανοί, Γάλλοι και Γερμανοί είναι ενθουσιασμένοι». (σελ. 104).

Μοχλός του χρέους

Ακολουθεί στην εξιστόρηση του συγγραφέα ο ρόλος των Μεγάλων Δυνάμεων. «Όποτε ήθελαν να ασκήσουν πίεση στην ελληνική κυβέρνηση, οι Δυνάμεις επέσειαν το δικαίωμα που είχαν βάσει της Συνθήκης του 1832: να ελέγχουν τις εισπράξεις του ελληνικού κράτους ακόμη και με τη βία, καταλαμβάνοντας τα τελωνεία της χώρας», αναφέρει ο Γ. Β. Δερτιλής, δημιουργώντας απρόβλεπτες συνηχήσεις με το σήμερα. Ειδικότερα, με την ανεξαρτητοποίηση της πάλαι ποτέ γενικής γραμματείας Δημοσίων Εσόδων, που με βάση νόμο ο οποίος ψηφίστηκε τον Μάιο του 2016 παύει πλέον να ελέγχεται από τις εκλεγμένες κυβερνήσεις.

Στο βιβλίο μάλιστα παρατίθεται και επιστολή του 1869 του βρετανού πρωθυπουργού Γλάδστων προς τον υφυπουργό Εξωτερικών της αυτοκρατορίας, Χάμοντ που χρησιμοποιεί τον όρο «μοχλό χρέους»! «Το πραγματικό ερώτημα, πολύ ευρύτερο από το μικρό ποσό που συζητείται, είναι αν σκοπεύουμε να χρησιμοποιήσουμε στην κατάλληλη στιγμή τον μοχλό του δανείου για να ωθήσουμε την Ελλάδα να λάβει μέτρα πραγματικού περιορισμού των δαπανών της, ώστε να ενισχύσει τη φερεγγυότητά της». Κι όλα αυτά σχεδόν ενάμισι αιώνα πριν!

Πολύ εύστοχα συμπεραίνει ο συγγραφέας ότι το απόρρητο αυτό έγγραφο «προδιαγράφει την πολιτική που θα ακολουθήσουν όλες οι βρετανικές κυβερνήσεις ως τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο», (σελ. 45). Κι όχι μόνο, μπορούμε να συμπληρώσουμε. ΗΠΑ, ΕΕ και Γερμανία ουδέποτε δίστασαν να χρησιμοποιήσουν το χρέος μέχρι και σήμερα σαν μοχλό παρέμβασης στα εσωτερικά μας και επηρεασμού της πολιτικής.

Όχι στη διαγραφή του χρέους

Παρότι ωστόσο ο συγγραφέας κρατάει στα χέρια του τον μίτο της Αριάδνης που μπορεί να τον οδηγήσει στην αποκρυπτογράφηση της τρέχουσας κρίσης, διαθέτοντας μάλιστα το χάρισμα της σύνθεσης που του δίνει η βαθιά γνώση της ελληνικής ιστορίας (χαρακτηριστική είναι η περιγραφή του περίφημου Διχασμού, τον οποίο χαρακτηρίζει εμφύλιο) καταφεύγει σε κοινότοπους ύμνους στα μνημόνια και τις μεταρρυθμίσεις, και αμφισβητεί την ανάγκη διαγραφής του δημόσιου χρέους, χρησιμοποιώντας μάλιστα αστήριχτες κινδυνολογίες. «Η μονομερής αποποίηση του χρέους από μια Ελλάδα της δραχμής θα κατέστρεφε για δεκαετίες τη φερεγγυότητα της χώρας», υποστηρίζει. Ωστόσο, οι Paris & Wyplosz στο σχέδιο Padre επικαλούνται έρευνα (των Borensztein & Panizza) βάσει της οποίας «ο αποκλεισμός από τις αγορές όσων κατ’ επανάληψη προσφεύγουν σε αθέτηση χρέους διαρκεί από 4 ως 8 χρόνια και τα επιτόκια αυξάνονται από 250 ως 400 μονάδες βάσης». Αν επομένως η Ελλάδα είχε από το 2010 κιόλας προβεί σε μονομερή αθέτηση πληρωμών φέτος, το αργότερο, θα έβγαινε στις αγορές, βάσει των ιστορικών προηγούμενων…dertifinal

Ο Γ.Β. Δερτιλής σχετικοποιεί την έννοια της βιωσιμότητας του χρέους. «Πολλοί οικονομολόγοι θεωρούν το ελληνικό χρέος “μη βιώσιμο”. Δεν το πιστεύω όπως δεν πιστεύω ούτε το αντίθετό του. “Χρυσούς κανών” που δείχνει αν ένα χρέος είναι βιώσιμο ή όχι δεν υπάρχει», διατείνεται (σελ. 112). Η αλήθεια ωστόσο είναι πώς το ελληνικό χρέος μετά βεβαιότητας έχει καταστεί μη βιώσιμο όταν ανέλαβε η Τρόικα να το διαχειριστεί και το εκτόξευσε στο 180% του ΑΕΠ, ενώ όταν ξεκίναγε η κρίση και ήταν στο 115% του ΑΕΠ κανείς δεν το χαρακτήριζε μη βιώσιμο. Σίγουρα δε ήταν κάτω από το όριο του 120%, που αποτελεί μια ευρέως χρησιμοποιούμενη διαχωριστική γραμμή. Προς τούτο επιστρατεύτηκαν κι οι απάτες της ΕΛΣΤΑΤ για να φουσκώσουν το έλλειμμα και το χρέος, με την πολύτιμη βοήθεια της Γιούροστατ, ώστε να ξεκινήσει η «θεραπεία σοκ».

Στο νεοφιλελεύθερο οίστρο του ο συγγραφέας προτείνει «να κατοχυρωθεί στο Σύνταγμα ένα νομοθετικό πλαίσιο που θα προστατεύει τις επενδύσεις», τις οποίες θεωρεί όρο για την ανάκαμψη της οικονομίας. «Μια ή δύο μεγάλες επενδύσεις θα δώσουν τον τόνο, αν συνδυαστούν με ιδιωτικοποιήσεις», αναφέρει (σελ. 120-121). Ταυτόχρονα όμως δε λέει κουβέντα για την ανάγκη συνταγματικής απαγόρευσης της ανασφάλιστης εργασίας ή των μισθών και των ημερομισθίων κάτω από το επίπεδο της πείνας ή της ανεργίας πάνω από ένα επίπεδο, πχ 5%. Προφανώς κι αυτά θα συμπεριλαμβάνονται στις «παθογένειες του ελληνικού συστήματος» που διαρκώς στηλιτεύει.

Εν κατακλείδι, το ιστορικό μέρος του βιβλίου του Γ.Β. Δερτιλή, παρά την μηχανιστική κυκλική αντίληψη που το διαπερνά («το καινοφανές στη νεότερη Ελλάδα είναι η αέναη επανάληψη των πολέμων, των πολεμικών δαπανών και των πτωχεύσεων», σελ. 23) και, μεταξύ πολλών άλλων, τη μεροληπτική του στάση υπέρ του Βενιζέλου στο πλαίσιο της οποίας δικαιολογεί ακόμη και την εκστρατεία στη Μικρά Ασία αποδίδοντάς της αμυντικό χαρακτήρα, είναι μια χρήσιμη πηγή υλικού που συμβάλει στην ερμηνεία των δημοσιονομικών κρίσεων. Το μέρος ωστόσο, όπου ο συγγραφέας γράφει ως πολίτης, με τα δικά του λόγια, αποτελεί συνηγορία υπέρ της πολιτικής φτωχοποίησης και υπερχρέωσης που εισήγαγαν τα Μνημόνια.