Home » 2016

Category Archives: 2016

Με το πρόγραμμα της Εναλλακτικής η Μέρκελ στις εκλογές

 

httpΆρον άρον έκλεισε το φάκελο της αιματηρής επίθεσης στο Βερολίνο, που άφησε πίσω της 12 νεκρούς και τουλάχιστον 48 τραυματίες, η εκτέλεση στο Μιλάνο του βασικού υπόπτου του μακελειού, αφού πρώτα διέφυγε από τη Γερμανία, μέσω Γαλλίας, υπό συνθήκες που παραμένουν ακόμη και τώρα αδιευκρίνιστες.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Με τη δολοφονία του Τυνήσιου Ανίς Αμρί ωστόσο ποτέ δε θα γίνει γνωστό κατά ποιόν τρόπο κατάφερε να διαφύγει της αδιάκοπης παρακολούθησης του από τις γερμανικές μυστικές υπηρεσίες, παρά το γεγονός ότι είχε καταδικαστεί σε φυλάκιση, παρότι είχε μόλις το Φεβρουάριο  του 2016 χαρακτηριστεί εν δυνάμει τρομοκράτης από τις υπηρεσίες ασφαλείας, παρότι ήξεραν πως επιχειρούσε να αγοράσει όπλα, κ.α.

Πρόκειται για ερωτηματικά που αυξάνονται όσο η επίθεση στη χριστουγεννιάτικη αγορά του Βερολίνου χρησιμοποιείται ως αφορμή για να υλοποιηθεί μια στροφή 180 μοιρών στην πολιτική μετανάστευσης και ασφάλειας στο εσωτερικό του Τέταρτου Ράιχ.

Στο μέτωπο της ασφάλειας η επιχείρηση δημιουργίας κράτους Μεγάλου Αδερφού δικαιολογείται και ωραιοποιείται με πλήθος ρεπορτάζ και αναλύσεων για την έλλειψη καμερών σε δημόσιους χώρους λόγω της αρνητικής κληρονομιάς της Στάζι ή για τον κατακερματισμό των πληροφοριών ασφαλείας ανά κρατίδιο και της απουσίας συγκεντρωτικού μηχανισμού επεξεργασίας τους σε ομοσπονδιακό επίπεδο, λόγω της αρνητικής κληρονομιάς της Γκεστάπο, αυτή τη φορά. Η αλήθεια είναι πώς δεν είναι η πρώτη φορά που το Βερολίνο κρύβεται πίσω από το αποκρουστικό παρελθόν του και το εκμεταλλεύεται για να νομιμοποιήσει τις σημερινές του εξ ίσου αποκρουστικές πολιτικές. Το ίδιο πράττει πχ όταν επικαλείται τον υπερπληθωρισμό του μεσοπολέμου για να εμφανίσει ως επιβεβλημένη την αποπληθωριστική πολιτική που έχει επιβάλλει στην ευρωζώνη. Τώρα, χρησιμοποιεί την επίθεση στη χριστουγεννιάτικη αγορά για να υλοποιήσει μια μεταρρύθμιση στο μέτωπο της εσωτερικής ασφάλειας αναλόγου βάθους με την «Ατζέντα 2010» και το πακέτο «Χαρτζ 4» στην οικονομία που θα μετατρέψει τη Γερμανία σε αστυνομοκρατούμενο κράτος.

Στο άλλο μέτωπο, της μεταναστευτικής πολιτικής, η γραμμή που άνοιξε τα σύνορα για 1 εκ. μετανάστες από τις αρχές του 2015, είχε αρχίσει να αλλάζει πολύ πριν τη μέρα της επίθεσης. Η αιματοχυσία στις 19 Δεκεμβρίου τη βοήθησε και θα την επιταχύνει. Κυρίως δε, θα φρενάρει τη δυναμική της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία, που ήθελε να μετατρέψει τις ερχόμενες εκλογές σε δημοψήφισμα για τη μεταναστευτική πολιτική της Μέρκελ. Στο πλαίσιο αυτής της στροφής η Μέρκελ στις 6 Δεκεμβρίου ζήτησε την απαγόρευση της μπούρκας. Επίσης, υπερδιπλασιάστηκαν οι «οικειοθελείς» αποχωρήσεις μεταναστών από τη Γερμανία το 2016 έναντι του 2015 (από 20.000 σε 55.000), με δέλεαρ μια επιταγή 3.000 ευρώ. Κυρίως, μειώθηκαν σημαντικά οι εγκρίσεις ασύλου: 52% των Ιρακινών το 2016, έναντι 96,7% το 2015, 52,4% των Αφγανών το 2016 έναντι 77,6% το 2015, 28,4% των Σύρων το 2016 έναντι 99,7% το 2015!

Που να μείνει πολιτικό έδαφος για την Εναλλακτική…

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 31 Ιανουαρίου 2016

Advertisements

Και εγένετο Ανεξέλεγκτη Αρχή Δημοσίων Εσόδων

dimosiaΤις χειρότερες μέρες υποτέλειας και διεθνούς κηδεμονίας που έχει ζήσει η Ελλάδα, όταν συγκεκριμένα με τον περίφημο νόμο ΒΦΙΘ’ της 26ης Φεβρουαρίου 1898 επιβλήθηκε ο διεθνής οικονομικός έλεγχος «επί πασών των προσόδων του κράτους», θυμίζει ο νόμος για τη σύσταση της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, που θα ξεκινήσει να εφαρμόζεται την 1η Ιανουαρίου 2017. Ο νόμος ψηφίστηκε την Κυριακή 22 Μαΐου 2016 κι ήταν από τα προαπαιτούμενα για να εγκριθεί την Άνοιξη η υποδόση των 7,5 δισ. ευρώ. Η κυβέρνηση επέλεξε η ενεργοποίηση αυτού του μέτρου όπως και πολλών άλλων που ψηφίστηκαν τότε, κυρίως φορολογικών, να συμπέσει με τον ερχομό του νέου έτους…

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων αντικαθιστά και αποτελεί μετεξέλιξη της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων, η οποία θα καταργηθεί. Αντικείμενό της θα είναι «ο προσδιορισμός, η βεβαίωση και η είσπραξη των φορολογικών, τελωνειακών και λοιπών δημοσίων εσόδων» (άρθρο 1.1). Στην πράξη μετατρέπει τα δημόσια έσοδα σε «μαύρο κουτί» για την εκλεγμένη κυβέρνηση και τη νομοθετική εξουσία, την ίδια ώρα που παραδίνονται αυτούσια στους πιστωτές, καθώς ΕΕ και ΔΝΤ με θεσμικό-επίσημο τρόπο θα γνωρίζουν καλύτερα από κάθε έλληνα πολίτη και φορολογούμενο οποιαδήποτε σχετική λεπτομέρεια! Δεν πρόκειται για υπερβολή…

Η διοίκηση της νέας Ανεξάρτητης Αρχής θα ασκείται από το συμβούλιο Διοίκησης που θα είναι πενταμελές, αποτελούμενο από τον πρόεδρο και τέσσερα ακόμη τακτικά μέλη και τον διοικητή. Πλάι τους προστίθεται ένας ακόμη μανδαρίνος ο «Εμπειρογνώμονας». Αναφέρεται συγκεκριμένα: «Κατά τα πρώτα 5 έτη λειτουργίας της Αρχής, στο Συμβούλιο Διοίκησης θα παρέχει εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες, σε ζητήματα βέλτιστων διεθνών πρακτικών, Εμπειρογνώμονας, με εμπειρία σε ζητήματα φορολογικής διοίκησης που έχει αποκτηθεί στο εξωτερικό. Ο Εμπειρογνώμονας, ο οποίος δύναται να συμμετέχει στις συνεδριάσεις του Συμβουλίου Διοίκησης χωρίς δικαίωμα ψήφου, έχει τα ίδια δικαιώματα πρόσβασης στα έγγραφα και στοιχεία της αρχής με τα μέλη του Συμβουλίου Διοίκησης, καθώς και τις ίδιες υποχρεώσεις» (άρθρο 8.3).

Πριν δούμε καλύτερα την (προνομιακή) πρόσβαση του Εμπειρογνώμονα «στα έγγραφα και στοιχεία της αρχής» αξίζει να σταθούμε στην προέλευσή του, καθώς «ο Εμπειρογνώμονας ορίζεται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, βάσει καταλόγου τριών υποψηφίων, τον οποίο καταρτίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή» (άρθρο 10.5). Επί της ουσίας δηλαδή θα αποφασίζουν οι Βρυξέλλες ποιος θα είναι ο Εμπειρογνώμονας της Αρχής Δημοσίων Εσόδων. Και δε θα είναι ο μόνος για τον οποίο θα αποφασίζουν. «Αποκλειστικά για τα πρώτα επτά έτη λειτουργίας» αναφέρει ο νόμος, στην Επιτροπή Επιλογής που θα επιλέγει τα μέλη του Συμβουλίου Διοίκησης θα συμμετέχουν και «δύο εκπρόσωποι που θα υποδεικνύονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή». Ομολογουμένως ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ απέφυγαν να αποτελείται η Επιτροπή «εξ ενός μέλους δι’ εκάστην των μεσολαβουσών Δυνάμεων» όπως προέβλεπε από το πρώτο του άρθρο ο νόμος για τη σύσταση του Διεθνούς Ελέγχου. Κι αυτό όμως που κατάφεραν δεν είναι λιγότερο απαξιωτικό για το κύρος μιας κυρίαρχης χώρας, όπως υποτίθεται είναι η Ελλάδα. Στην πράξη η Ελλάδα μετατρέπεται σε κράτος περιορισμένης κυριαρχίας, στο πλαίσιο ενός ιδιότυπου νεοαποικιακού υπερνεοφιλελεύθερου καθεστώτος.

Προς επίρρωση, οι ακρογωνιαίοι λίθοι αυτού του καθεστώτος που σε ό,τι αφορά την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων είναι η ασυδοσία κι ένας βαθύς αυταρχισμός που καταστρατηγεί βασικές δημοκρατικές ελευθερίες, οι οποίες διέπουν τη λειτουργία κάθε άλλης δημόσιας υπηερσίας. Ενδεικτικά: Ενώ «δύνανται να μεταβιβάζονται και να περιέρχονται στην Αρχή περαιτέρω αρμοδιότητες που κατά την κείμενη νομοθεσία ασκούνται από τον Υπουργό Οικονομικών ή τον αρμόδιο Αναπληρωτή Υπουργό ή Υφυπουργό Οικονομικών ή τους Προϊσταμένους των οργανικών μονάδων του Υπουργείου Οικονομικών», ταυτόχρονα όπως προβλέπεται σε άλλο άρθρο «οι αρμοδιότητες που περιέρχονται στην Αρχή ή στα όργανα αυτής καθώς και αυτές που έχουν ήδη μεταβιβασθεί δεν μπορούν να αναμεταβιβασθούν στον υπουργό Οικονομικών ή στον Αναπληρωτή Υπουργό ή στον Υφυπουργό Οικονομικών ή σε άλλα κυβερνητικά όργανα». Δημοσιονομικό Χότελ Καλιφόρνια η Αρχή Δημοσίων Εσόδων μπορεί μόνο να μεγεθύνεται, με βάση το νόμο που περισσότερο από το λιγότερο κράτος λατρεύει την Μεγάλη Αρχή Δημοσίων Εσόδων. Με αυτή την πρόβλεψη εξασφαλίζεται ο μη αντιστρεπτός χαρακτήρας του γιγαντισμού της. Έτσι, μια πιθανή αριστερή μελλοντική αντιμνημονιακή κυβέρνηση που θα θελήσει να ξηλώσει το μνημονιακό παρακράτος, κατά την προσφιλή έκφραση σημερινού υπουργού, θα αδυνατεί να αποδυναμώσει την Αρχή Δημοσίων Εσόδων και να επαναφέρει σε ένα καθεστώς δημόσιας λογοδοσίας τα φορολογικά έσοδα.

Πλέον, η μεταφορά των εσόδων που θα μαζεύουν οι εφορίες και τα τελωνεία στην Ασύδοτη Αρχή Δημοσίων Εσόδων συμπίπτει με το χτίσιμο ενός αδιαφανούς τείχους που απαγορεύει οποιοδήποτε έλεγχο. «Ο πρόεδρος, τα μέλη του Συμβουλίου Διοίκησης, ο Εμπειρογνώμονας και ο Διοικητής κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους…  δεν υπόκεινται σε ιεραρχικό έλεγχο ούτε σε διοικητική εποπτεία από κυβερνητικά όργανα ή άλλες διοικητικές αρχές ή άλλον δημόσιο ή ιδιωτικό οργανισμό» (άρθρο 3). Στο εξής ο υπουργός θα είναι σε τόσο δυσχερή θέση έναντι της Αρχής ώστε δεν θα έχει καν πρόσβαση στο υλικό της, στο οποίο όμως θα έχουν απεριόριστη πρόσβαση τα στελέχη της. Αναφέρει ο νόμος: «Ο Υπουργός δεν δύναται, για συγκεκριμένες υποθέσεις ή περιπτώσεις, να υποβάλει προς την αρχή αίτημα παροχής πληροφοριών ή να παρέχει δεσμευτικές οδηγίες, του παρέχονται όμως υποχρεωτικά από αυτήν συγκεντρωτικά στοιχεία που απαιτούνται για την άσκηση των αρμοδιοτήτων του» (άρθρο 5.3). Με βάση τούτο το άρθρο ο υπουργός υποβαθμίζεται καθώς οι μοναδικές πληροφορίες που θα λαμβάνει θα είναι όσες φτάνουν σήμερα στα μέιλ των δημοσιογράφων με στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων από την επεξεργασία των ετήσιων φορολογικών δηλώσεων οι οποίες αφορούν στατιστικά με ποσοστά δηλωθέντος εισοδήματος κατά εισοδηματική ομάδα, φόρο ανά επαγγελματική κατηγορία, κ.α. Η ανυποληψία στην οποία περιέρχεται η κυβέρνηση είναι τέτοια ώστε σε περίπτωση διχογνωμίας μεταξύ του υπουργού και του επικεφαλής της Αρχής, νικάει πάντα η Αρχή. Αναφέρεται συγκεκριμένα: «Σε περίπτωση διαφωνίας του Υπουργού Οικονομικών με τον Διοικητή της Αρχής, σχετικά με την εφαρμογή της φορολογικής πολιτικής, το ζήτημα παραπέμπεται από τον Υπουργό Οικονομικών στο Συμβούλιο Διοίκησης της Αρχής» (άρθρο 5.4). Έτσι, ο υπουργός πάντα χάνει.

Ο αυταρχισμός που εισάγεται είναι πρωτοφανής, ακυρώνοντας θεσμοθετημένες διαδικασίες της δημόσιας διοίκησης που αν δεν εγγυώνται την αξιοκρατία, μετά βεβαιότητας περιορίζουν την ευνοιοκρατία. Προβλέπει για παράδειγμα ο νόμος ότι ο διοικητής (που μετατρέπεται σε μεσαιωνικό ηγεμόνα) «επιλέγει και τοποθετεί τους προϊσταμένους των οργανικών μονάδων κάθε επιπέδου της Αρχής και αποφασίζει την πρόωρη λήξη της θητείας τους και την απαλλαγή ή μετακίνησή τους» (14.3α). Επιπλέον «καθορίζει ή ανακαθορίζει τις ημέρες και ώρες εισόδου του κοινού στις υπηρεσίες της Αρχής, χωρίς να απαιτείται η προβλεπόμενη από τις κείμενες διατάξεις εξουσιοδότηση του Υπουργού Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, και κατά παρέκκλιση νομοθετικών διατάξεων που ορίζουν την χωρίς κανένα χρονικό ή άλλο περιορισμό είσοδο μελών συγκεκριμένων επαγγελματικών ομάδων στα δημόσια καταστήματα, κάθε εργάσιμη ημέρα και ώρα» (άρθρο 14.4δδ). Μεθερμηνευόμενο το τελευταίο σημαίνει πως η αλλαγή του συνδικαλιστικού νόμου ξεκίνησε με την δημιουργία ενός συνδικαλιστικού άβατου, δηλαδή την απαγόρευση εισόδου της ΑΔΕΔΥ ή άλλων συνδικαλιστών στην Αυθαίρετη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, όπου δεν θα ισχύει ό,τι ισχύει στο δημόσιο ενώ την ίδια ώρα τα ιδιωτικά συμφέροντα θα κάνουν πάρτι. Γιατί, ενώ για λόγους σύγκρουσης συμφέροντος απαγορεύεται να αναλάβει τη θέση του Διοικητή πολιτικός δεν απαγορεύεται ο Διοικητής να έχει περάσει από ιδιωτική εταιρεία που παρείχε λογιστικοελεγκτικές υπηρεσίες. Αναφέρει συγκεκριμένα ο νόμος ότι «δεν μπορεί να διοριστεί Διοικητής πρόσωπο, το οποίο είναι ή έχει διατελέσει μέλος του Ελληνικού ή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της κυβέρνησης ή των εκτελεστικών οργάνων πολιτικού κόμματος, κατά την τρέχουσα ή την προηγούμενη κοινοβουλευτική περίοδο ή έχει ανακηρυχθεί υποψήφιος βουλευτής» (13.5), αποτρέποντας κατ’ αυτόν τον τρόπο επιστήμονες με υψηλό επίπεδο γνώσεων από την πολιτική δραστηριοποίηση που αυτομάτως θέτει εμπόδια στην καριέρα ενός επαγγελματία!

Την ίδια ώρα ο νόμος αφήνει ορθάνοιχτες τις πύλες στην άσκηση επιρροής καθώς «ο Διοικητής οφείλει, πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του να παύσει οποιαδήποτε έννομη σχέση με επιχείρηση/εταιρεία/νομική οντότητα, από την οποία μπορεί να προκληθεί σύγκρουση συμφέροντος» (13.6α). Τίποτε παραπάνω! Ωστόσο, αν ο νομοθέτης ήθελε να αποκλείσει το ενδεχόμενο ο Διοικητής της Ανεξάρτητης Αρχής να γίνει βαποράκι ιδιωτικών συμφερόντων, παραπέμποντας στις ελληνικές καλένδες αιτήματα ελέγχου μεγάλων εταιρειών για παράδειγμα, όφειλε να εξαιρέσει κάθε βιογραφικό με προϋπηρεσία σε παρεμφερή εταιρεία.

Συνολικά, η δημιουργία της Ασύδοτης Αρχής Δημοσίων Εσόδων προσθέτει ένα ακόμη λιθαράκι στο τείχος του αίσχους που ορθώνουν οι περίφημες ανεξάρτητες αρχές απέναντι στο δημόσιο έλεγχο, μετατρέποντας το κράτος σε πεδίο δόξης λαμπρό για τα ιδιωτικά συμφέροντα, τους δανειστές και τους διεθνείς οργανισμούς (ΕΕ, ΔΝΤ) και ταυτόχρονα σε απαγορευμένη ζώνη για το συνδικαλισμό ή τη διαφάνεια.

Η Ανεξέλεγκτη Αρχή Δημοσίων Εσόδων προστίθεται στις τουλάχιστον 7 μη συνταγματικά κατοχυρωμένες και τις άλλες 5 συνταγματικά κατοχυρωμένες ανεξάρτητες αρχές που συστηματικά αποσπούν από τον έλεγχο των πολιτών κρίσιμα πεδία της Πολιτικής, κατ’ εφαρμογήν μιας σκληρής νεοφιλελεύθερης αντίληψης που θεωρεί πως οι πολιτικοί πρέπει να μένουν μακριά από τις πιο νευραλγικές υποθέσεις του κράτους, οι οποίες πρέπει να ασκούνται από τεχνοκράτες, εν κρυπτώ! Ένα ακόμη κατόρθωμα του Τσίπρα που θα ζήλευε κι ο Παπαδήμος…

23 Νοεμβρίου 2016

SOS! ΗΠΑ απειλούν Κίνα!

 

us-china-si_Προειδοποιητική βολή μιας μείζονος σημασίας αλλαγής πορείας που επίσης στόχευε στη δημιουργία τετελεσμένων και στο τεστάρισμα του αντιπάλου κι όχι προϊόν ασχετοσύνης ήταν η τηλεφωνική επικοινωνία στις 2 Δεκεμβρίου μεταξύ του νεοεκλεγέντα αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, που επίσημα θα αναλάβει καθήκοντα στις 20 Ιανουαρίου, με την ηγέτη της Ταϊβάν, Τσάι Ίνγκ-ουέν.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Οι πρώτες αντιδράσεις εκ μέρους της ομάδας μετάβασης του Τραμπ αποσκοπούσαν στην υποβάθμιση της σημασίας της συνομιλίας των δύο ηγετών προσθέτοντας και αυτό το τηλεφώνημα στις άλλες γκάφες που έχει μέχρι στιγμής κάνει ο ρεπουμπλικάνος ηγέτης. Αστοχία για παράδειγμα θεωρήθηκε η απάντηση που έδωσε στη βρετανίδα πρωθυπουργό Τερέζα Μέι «ενημέρωσέ με, αν ταξιδέψεις στις ΗΠΑ», λες και ένας πρωθυπουργός υπάρχει περίπτωση να επισκεφθεί άλλη πρωτεύουσα για city break χωρίς να τηρηθεί το εθιμοτυπικό πρωτόκολλο των επισκέψεων…

Προϊόν ασχετοσύνης χαρακτηρίστηκε επίσης η υπόσχεση που έδωσε ο Τραμπ στον πακιστανό πρωθυπουργό Ναβάζ Σαρίφ ότι θα επισκεφθεί το Πακιστάν, εξοργίζοντας την Ινδία. Η ενόχληση της Ινδίας προέρχεται από την παραβίαση ενός πρωτοκόλλου που θέλει τον Λευκό Οίκο να ακολουθεί μια ισορροπημένη πολιτική ίσων αποστάσεων μεταξύ των δύο κρατών που βρίσκονται σε συνεχή διαμάχη. Ωστόσο, κατά την άποψή μας, δεν επρόκειτο για ένα ανθρώπινο λάθος που υπαγορεύθηκε από τον παρορμητικό και χειμαρρώδη χαρακτήρα του νέου αμερικανού προέδρου. Ο Τραμπ πριν καν εγκατασταθεί επίσημα στον Λευκό Οίκο έστειλε ένα σαφέστατο μήνυμα: ότι παύει να σέβεται χρόνιες και λεπτές ισορροπίες και στο εξής θα ανταμείβει γενναιόδωρα εκείνες τις χώρες που συντάσσονται με τις ΗΠΑ, όπως είναι το Πακιστάν που επιτρέπει αλλεπάλληλους βομβαρδισμούς στα εδάφη του από μη επανδρωμένα αμερικανικά αεροσκάφη, ενώ θα τιμωρεί άλλες, όπως είναι η Ινδία που φαίνεται να έχει επιλέξει μια στρατηγική συμμαχία με την Κίνα.

Το γεγονός ότι το τρίτο «λάθος» και σημαντικότερο του Τραμπ στόχευε την Κίνα, κάθε άλλο παρά τυχαίο μπορεί να είναι…

Αναβάθμιση της Ταϊβάν

Η τηλεφωνική επικοινωνία του Τραμπ σήμανε κατάσταση συναγερμού στη διεθνή διπλωματία επειδή ποτέ άλλοτε από το 1979 αμερικανός πρόεδρος δεν είχε μιλήσει με την ηγεσία της Ταϊβάν, την οποία η Κίνα θεωρεί ως αναπόσπαστο τμήμα της. Η Ουάσινγκτον δε, όταν σύναψε εκ νέου σχέσεις με το Πεκίνο το 1979 αποδέχθηκε πλήρως την κινέζικη απαίτηση που συμπυκνώνεται στο δόγμα της «μίας Κίνας». Μοναδική παραφωνία μια άτυπη αμυντική συμφωνία που σύναψε με την Ταιπέι την ίδια χρονιά, βάσει της οποίας την προμηθεύει με πολεμικό υλικό το οποίο εγγυάται την άμυνά της. Ταυτόχρονα οι ΗΠΑ έχουν κάνει σαφές ότι θα θεωρήσουν αιτία πολέμου με την Κίνα τυχόν προσπάθεια της να επανενσωματώσει την Ταϊβάν, τερματίζοντας το καθεστώς αυτονομίας που επέβαλλαν οι εθνικιστές το 1949, που κατέφυγαν στο νησί, μετά την επανάσταση του Μάο. Η Κίνα, από τη μεριά της, έχει κάνει σαφές ότι θα θεωρήσει αιτία πολέμου τυχόν προσπάθεια της Ταϊβάν να αναβαθμίσει το στάτους της, διεκδικώντας την πλήρη και επίσημη απόσχισή της από την Κίνα και τερματίζοντας το σημερινό υβριδικό καθεστώς. Αυτή η εύθραυστη ισορροπία φαίνεται να αμφισβητείται και να λαβαίνει τέλος με το τηλεφώνημα του Τραμπ.

Σε επικοινωνιακό επίπεδο η νέα πολιτική ηγεσία των ΗΠΑ έσπευσε να επανορθώσει προβάλλοντας την εκδοχή του σφάλματος. Συγκεκριμένα, σε tweet που έγραψε ο Τραμπ, από τον προσωπικό του λογαριασμό τόνισε, πληκτρολογώντας με κεφαλαία γράμματα, ότι δέχτηκε τηλεφώνημα και δεν κάλεσε αυτός την πολιτική ηγεσία της Ταϊβάν. Και πάλι όμως η διόρθωση δεν ήταν πλήρης, καθώς το tweet ξεκίναγε γράφοντας «Η πρόεδρος της Ταϊβάν…». Μια ορολογία πλήρης νοημάτων καθώς η χρήση του όρου «προέδρου» σηματοδοτούσε την  πολιτική αναγνώριση ενός στάτους που δεν διαθέτει σήμερα η Ταϊβάν κι επιθυμεί να αποκτήσει, αναβαθμίζοντας τη θέση της. Στη συνέχεια ακολούθησε κι άλλο tweet του Ντόναλντ Τραμπ με ημερομηνία 3 Δεκεμβρίου που ισοδυναμούσε με δημόσια συγγνώμη καθώς έγραφε ότι «είναι ενδιαφέρον πώς οι ΗΠΑ πουλούν στην Ταϊβάν στρατιωτικό εξοπλισμό δισεκατομμυρίων δολαρίων, αλλά δεν θα έπρεπε να δεχθώ αυτό το τηλεφώνημα για συγχαρητήρια».

Τυπικά, το διπλωματικό επεισόδιο μπορούσε να θεωρηθεί λήξαν, έστω κι αν οι Taipei Times διέψευδαν την αμερικανική εκδοχή υποστηρίζοντας ότι η τηλεφωνική συνομιλία είχε κανονιστεί από το προσωπικό του Τραμπ, κατόπιν μάλιστα της ενημέρωσής του για την κατάσταση στην Ταϊβάν. Ουσιαστικά, ένα νέο κεφάλαιο στις σχέσεις των ΗΠΑ με την Κίνα μόλις άνοιγε, παρά μάλιστα τις άοκνες προσπάθειες της παραδοσιακής αμερικανικής διπλωματίας να διατηρήσει το ισχύον καθεστώς. Είναι ενδεικτικό ότι την ίδια μέρα με το τηλεφώνημα ο πρόεδρος της Κίνας, Ξι Γινπίνγκ, υποδεχόταν στο Πεκίνο τον πρώην υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Χένρι Κίσινγκερ, που πιστώνεται κατά σημαντικό μέρος την αμερικανο-κινέζικη προσέγγιση της δεκαετίας του ’70.

Ευθύνες των Δημοκρατικών

Η αλήθεια είναι ότι το έδαφος για την όξυνση στις κινο-αμερικανικές σχέσεις είχε στρωθεί πολύ καιρό πριν ο Ντόναλντ Τραμπ θέσει στο στόχαστρό του την Κίνα στο πλαίσιο της προεκλογικής του εκστρατείας κατηγορώντας την για διατάραξη της νομισματικής σταθερότητας με αφορμή την ισοτιμία του εθνικού της νομίσματος, κι απειλώντας με φόρο ακόμη και 45% όσες αμερικανικές επιχειρήσεις στέλνουν παραγωγικές δραστηριότητες τους στο εξωτερικό και στη συνέχεια εισάγουν τα προϊόντα τους στην αμερικανική αγορά. Ο δρόμος είχε ανοιχτεί από την προεδρία του Ομπάμα! Γράφει για παράδειγμα ο Τζον Πίλγκερ δημιουργός του ντοκιμαντέρ «Ο επερχόμενος πόλεμος στην Κίνα», στο εναλλακτικό αμερικανικό περιοδικό Counterpunch: «Η άνοδος της Κίνας ως οικονομική δύναμη χαρακτηρίζεται “υπαρξιακή απειλή” απέναντι στο θεϊκό δικαίωμα των ΗΠΑ να διαφεντεύουν και να κυριαρχούν στις ανθρώπινες υποθέσεις. Για να την αντιμετωπίσουν, το 2011 ο πρόεδρος Ομπάμα εξήγγειλε μια “στροφή στην Ασία” που σημαίνει ότι σχεδόν τα δύο τρία των αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων των ΗΠΑ θα μεταφερθούν στην Ασία και τον Ειρηνικό Ωκεανό μέχρι το 2020. Σήμερα, περισσότερες από 400 αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις περικυκλώνουν την Κίνα με πυραύλους, βομβαρδιστικά, πολεμικά πλοία και, πάνω απ’ όλα, με πυρηνικά όπλα. Από τη βόρεια Αυστραλία, στον Ειρηνικό και την Ιαπωνία, την Κορέα και κατά μήκος της Ευρασίας, του Αφγανιστάν και της Ινδίας, οι βάσεις σχηματίζουν, υποστηρίζει ένας αμερικανός στρατηγικός αναλυτής, “την τέλεια θηλιά”. Σε άλλο σημείο του άρθρου του επίσης αναφέρει πώς «το 2010 η Κλίντον πέταξε στη Μανίλα. Ζήτησε από την πρώην αμερικανική αποικία να ανοίξει ξανά τις αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις που έκλεισαν τη δεκαετία του ’90, κατόπιν μιας λαϊκής εκστρατείας ενάντια στη βία που προκαλούσαν ειδικότερα απέναντι στις γυναίκες. Η Κλίντον χαρακτήρισε τις αξιώσεις της Κίνας επί των Νήσων Σπράτλι – που βρίσκονται περισσότερα από 7.500 μίλια μακριά από τις ΗΠΑ – απειλή για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας».

Φαίνεται επομένως ότι οι ΗΠΑ ετοιμάζονται σιωπηρά και σε πολλά επίπεδα επί χρόνια για να αντιμετωπίσουν τη σοβαρότερη οικονομική απειλή που δέχεται η πλανητική τους κυριαρχία, δηλαδή την Κίνα, στο μοναδικό επίπεδο όπου διατηρούν το αδιαμφισβήτητο προβάδισμα: στο θέατρο του πολέμου. Για να υπηρετήσουν αυτό το στόχο δεν αποκλείεται να ακολουθήσουν μια πολιτική γεφυρώματος του χάσματος με τη Ρωσία, όπως αυτή που πρέσβευε ο Τραμπ στις προεκλογικές του ομιλίες, που θα περιλαμβάνει ακόμη και υποχωρήσεις των ΗΠΑ στα ανοιχτά μέτωπα της Συρίας και της Ουκρανίας, έτσι ώστε να κοπούν οι δεσμοί Μόσχας – Πεκίνου.

Προφανώς μια πορεία όξυνσης των κινεζοαμερικανικών σχέσεων επισείει ασύμμετρα κόστη και για τις ΗΠΑ, που ξεκινούν από τη χείρα βοηθείας του Πεκίνου στα Συμβούλια Ασφαλείας του ΟΗΕ για τη χαλιναγώγηση της πάντα απρόβλεπτης Β. Κορέας. Και, το σπουδαιότερο, φτάνουν στην κινέζικη χρηματοδότηση των αμερικανικών ελλειμμάτων δεδομένου ότι το Πεκίνο διατηρεί ομόλογα ύψους 1,24 τρισ. δολ., αποτελώντας τον τρίτο σε σειρά κατάταξης επενδυτή επί της αμερικανικής δημοσιονομικής επέκτασης μετά τα ασφαλιστικά ταμεία (3 τρις. δολ.) και την αμερικανική κεντρική τράπεζα (2 τρις. δολ.). Πρόκειται για τοποθετήσεις που κρατούν όμηρο την Αμερική, δεδομένου ότι ακόμη κι αν έχουν επεξεργαστεί εναλλακτικά σενάρια, η μετάβαση σε αυτά θα προκαλέσει πρωτοφανείς σεισμικές δονήσεις.

Παρόλα αυτά η οικονομική παράμετρος όσο κι αν απομακρύνει δεν ακυρώνει το σενάριο μιας πολεμικής αναμέτρησης ΗΠΑ – Κίνας…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Επίκαιρα στις 8 Δεκεμβρίου 2016

Για ποιόν δουλεύει το «κοινό» νόμισμα…

sel-24-basiΔεν περίμεναν τις γιορτές για να ανοίξουν σαμπάνιες στη Φρανκφούρτη. Τα χαρμόσυνα νέα ήρθαν στις 20 Δεκεμβρίου, με αφορμή την ανακοίνωση (εδώ το πλήρες κείμενο) για το νέο ύψος ρεκόρ που έφθασε το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών τον Οκτώβριο, αγγίζοντας τα 28,4 δισ. ευρώ.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Τη μεγαλύτερη ώθηση σε αυτή την αύξηση έδωσαν οι επενδύσεις χαρτοφυλακίου που συνεχίζουν να ξεπερνούν σημαντικά (όπως φαίνεται και στο διάγραμμα) τις άμεσες επενδύσεις. Η εικόνα ωστόσο της «πλεονασματικής ευρωζώνης» πιο πολλά αποκρύπτει παρά αποκαλύπτει, καθώς στο εσωτερικό της οι διαφορές δεν είναι μόνο σημαντικότατες, με τις χώρες της περιφέρειας να καταγράφουν σταθερά έλλειμμα κι αυτές του κέντρου πλεόνασμα, αλλά και εντεινόμενες. Δηλαδή, ελλείμματα και πλεονάσματα σταθερά δεν ακολουθούν μια συγκλίνουσα πορεία αλλά μόνιμα αυξάνονται! Κι αυτό κάθε άλλο παρά τυχαία συμβαίνει.

Το «θαύμα» της ευρωζώνης, σε διεθνές επίπεδο, δεν θα υπήρχε αν δεν υπήρχε το νέας κοπής «γερμανικό θαύμα», εντός και εκτός ευρωζώνης, όπως αποτυπώνεται στη πορεία του λογαριασμού τρεχουσών συναλλαγών του Τέταρτου Ράιχ που από ελλειμματικός στα τέλη του 1990, όταν δηλαδή δημιουργούταν το ευρώ, μετατράπηκε ταχύτατα σε πλεονασματικός για να φτάσει φέτος, το 2016, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Ινστιτούτου Ifo να ξεπεράσει αυτόν της Κίνας, αγγίζοντας το ιλιγγιώδες ποσό των 278 δισ. ευρώ και να γίνει ο μεγαλύτερος του κόσμου. Τη σημαντικότερη συμβολή στην ξέφρενη κούρσα του γερμανικού ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών είχε το εμπόριο αγαθών, με τις εξαγωγές το πρώτο εξάμηνο του 2016 να υπερβαίνουν τις εισαγωγές κατά 159 δισ. δολ. Από μια άλλη οπτική γωνία, οι γερμανικές εξαγωγές από 30% του ΑΕΠ της χώρας το 2000 έφτασαν το 47% το 2015. Σε ένα δε ακόμη πιο αναλυτικό επίπεδο, τη σημαντικότερη συμβολή σε αυτή την αύξηση είχαν οι εξαγωγές στις ευρωπαϊκές χώρες, με τη διαμορφούμενη δυναμική να αυξάνει διαρκώς τα ελλείμματα των άλλων χωρών της ευρωζώνης, προς όφελος των γερμανικών εξαγωγών.

Το τεράστιο αυτό (πρωτίστως) οικονομικό όφελος της Γερμανίας ουδέποτε θα είχε καταγραφεί αν δεν υπήρχε το ευρώ που όχι μόνο κατήργησε τη νομισματική προστασία περιφερειακών χωρών με ασθενέστερες παραγωγικές δομές, αλλά προσέφερε στη Γερμανία κι ακόμη μία ώθηση: Το πλεονέκτημα μιας συναλλαγματικής ισοτιμίας, που σύμφωνα με έκθεση του ΔΝΤ το Σεπτέμβριο του 2016, είναι 15-20% υποτιμημένη. Εύκολα λοιπόν γίνεται αντιληπτό ότι σε περίπτωση που η Γερμανία διέθετε δικό της εθνικό νόμισμα, ουδέποτε θα γευόταν την ώθηση που δίνουν στην παραγωγική της μηχανή οι (οφειλόμενες στο φθηνό για τη Γερμανία ευρώ) υψηλές εξαγωγές.

Μόνο που αναγκαία προϋπόθεση για τη γερμανική επιτυχία είναι η συντριβή της παραγωγικής μηχανής της ευρωπαϊκής περιφέρειας…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 24 Δεκεμβρίου 2016

Συμβολαιακή γεωργία: θεσμοθετημένη τραπεζική κερδοσκοπία

tractor plowing the fields

Πέρα για πέρα δίκιο είχαν οι αγρότες στα μπλόκα της Ελλάδας τον περσινό χειμώνα που κατήγγειλαν την κυβέρνηση ότι με τα μέτρα που θα εφαρμόσει στη γεωργία κι όσα έχει ήδη εφαρμόσει (αύξηση συντελεστή φορολόγησης αγροτικού εισοδήματος από 13% στο 20% για το 2016 και στο 26% για το 2017, αύξηση ΦΠΑ στα αγροτικά μέσα κι εφόδια από 13% σε 23% και κυρίως αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών από 7% στο 20%, κ.α.) θα αναγκάσει χιλιάδες μικρομεσαίους αγρότες να βγουν από την παραγωγή. Ωστόσο, η επαπειλούμενη συρρίκνωση του αγροτικού πληθυσμού είναι η μια όψη των δρομολογούμενων εξελίξεων στην αγροτική παραγωγή. Και δεν είναι η κυρίαρχη…

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Η άλλη όψη, που είναι η δεσπόζουσα μάλιστα, σχετίζεται με την εκ βάθρων αναδιάρθρωση του αγροτικού τομέα. Κοινό γνώρισμα αυτών των τάσεων είναι το ξαναστήσιμο γενικότερα της αγροτικής παραγωγής (συμπεριλαμβανομένης της αλιείας και της κτηνοτροφίας) σε αμιγώς επιχειρηματικές βάσεις. Ξεχάστε εν ολίγοις τις μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις που ήταν στημένες με επίκεντρο την οικογενειακή εργασία. Η αναδυόμενη γεωργία θα είναι οργανικά συνδεδεμένη με την υπόλοιπη οικονομία και τους ακρογωνιαίους λίθους της, όπως είναι οι τράπεζες.

Σε δούρειο ίππο για την άλωση του αγροτικού τομέα από το χρηματοπιστωτικό σύστημα αναδεικνύεται η συμβολαιακή γεωργία. Η αλήθεια είναι πως τα συμβόλαια στη γεωργία δεν περίμεναν τις τράπεζες να δημιουργήσει τις δικές τους διευθύνσεις επιβάλλοντας στους γεωργούς να καταστρώνουν μπίζνες πλαν και ταμειακές ροές. Υπήρχε εδώ και πολλά χρόνια. Εταιρείες ζυμαρικών με σιτοπαραγωγούς, ζυθοποιίες με παραγωγούς κριθαριού, ελαιουργεία με ελαιοπαραγωγούς και καπνοβιομηχανίες με καπνοπαραγωγούς σύναπταν εδώ και δεκαετίες συμβόλαια ώστε η παράδοση των πρώτων υλών να είναι εγγυημένη κι εκ των προτέρων συμφωνημένη, αντί να τρέχουν τα τμήματα προμηθειών τελευταία στιγμή να βρουν τους κατάλληλους προμηθευτές.

Οι τράπεζες όμως, πράγματι, κομίζουν κάτι νέο – κι αυτό δεν είναι ούτε ελπιδοφόρο, ούτε επωφελές για τους αγρότες, όπως επαναλαμβάνουν τα πληρωμένα δημοσιεύματα στον Τύπο. Πίσω από τα πράγματι εντυπωσιακά μεγέθη των δανείων ύψους 680 εκ. ευρώ που έχει προσφέρει μία μόνο τράπεζα (από 400 πριν ενάμισι χρόνο) σε 170 συνεταιρισμούς την τελευταία τριετία μέσω δράσεων συμβολαιακής γεωργίας καταφέρνοντας να εμπλέξει 17.000 παραγωγούς που απασχολούν 14.000 εργαζόμενους κρύβεται η άλωση της γεωργίας από το χρηματοπιστωτικό σύστημα, η μετατροπή των γεωργών σε σύγχρονους κολίγους που αντί να δουλεύουν για τους γαιοκτήμονες και την αριστοκρατία της γης θα δουλεύουν – και αυτοί – για την αριστοκρατία του χρήματος.

Αμαρτωλά τρίγωνα στη γεωργία

Η συμβολαιακή γεωργία αφορά μια τριγωνική σχέση μεταξύ αγροτών – παραγωγών από τη μια, μεταποιητών – εμπόρων από την άλλη, και της τράπεζας που αναλαμβάνει το ρόλο του ενδιάμεσου και εγγυητή. Κι αυτός ακριβώς ο παράγοντας, η τράπεζα, είναι που μετατρέπει τη φυσιολογική, στη γενική της μορφή, σχέση αγροτών – εμπόρων σε …παρά φύσιν. Η παρουσία της, που υπό κανονικές συνθήκες θα ήταν περιττή, εμφανίζεται ως αναγκαία και σωτήρια γιατί πριν απ’ όλα εξασφαλίζει τη ρευστότητα. Παρέχει «εδώ και τώρα» τα ποσά που είναι απαραίτητα για να κινηθεί ακόμη κι ο νέος αγρότης (19-40 ετών) υπό τον όρο να υποθηκεύσει στην τράπεζα την επιδότηση του ΟΓΑ, ύψους 10.000 ευρώ. Κι από κει και πέρα η τράπεζα του παρέχει το ρευστό που είναι απαραίτητο, αφού φυσικά τον επιβαρύνει με ένα καθόλου αμελητέο αναπροεξοφλητικό επιτόκιο, ύψους άνω του 7%. Η τράπεζα επιβάλλει την παρουσία της κι έτσι γίνεται ο κόμβος γύρω από τον οποίο συναρθρώνονται όλες οι συναφείς δραστηριότητες δίνοντας σε κάθε αγρότη που θα συνεργαστεί μαζί της μια κάρτα (σαν τις πιστωτικές – χρεωστικές) με την οποία μπορεί να προμηθεύεται από τα συνεργαζόμενα με αυτήν καταστήματα πώλησης γεωργικών εφοδίων, λιπασμάτων και μηχανημάτων ό,τι χρειάζεται. Και το κόστος των αγορών χρεώνεται στο λογαριασμό του, που στις περισσότερες περιπτώσεις είναι δάνειο. Με τον καιρό ασκείται μια τρομακτική πίεση στους εμπόρους να προμηθευτούν το κατάλληλο POS και μέσω αυτού να συνεργαστούν με την τράπεζα και στους αγρότες να ψωνίζουν μέσω αυτού του μηχανισμού, που δε απαιτεί ρευστό, λύνοντας έτσι ένα τεράστιο πρόβλημα που υπάρχει στη γεωργική παραγωγή όπου ο παραγωγός καλείται σταθερά να χρηματοδοτεί την παραγωγή του για να πληρωθεί μετά από έξι μήνες, κι αυτό στην καλύτερη περίπτωση, που δεν θα έχει μεσολαβήσει κάποια θεομηνία ή αρρώστια που θα καταστρέψει την παραγωγή. Η τράπεζα άρει αυτή την αβεβαιότητα, προφανώς με το αζημίωτο, δένοντας όμως χειροπόδαρα τον αγρότη με ένα συμβόλαιο και μετατρέποντάς τον σε δανείου υποτελή. Με αυτό το μηχανισμό από τα κάτω και σιωπηρά η κάθε τράπεζα μετατρέπεται και σε γαιοκτήμονα, επαναφέρει σχέσεις δουλείας που ήκμασαν στην ύπαιθρο μέχρι και πρώτο μισό του 20ου αιώνα, για να εγκαταλειφθούν στη συνέχεια λόγω των αγώνων και των δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων.

Η συμβολαιακή γεωργία διευκολύνει βραχυπρόθεσμα τον αγρότη και με έναν ακόμη τρόπο: Συμβολαιοποιώντας και την τιμή, πέρα από την ποσότητα. Άμεση συνέπεια είναι πω το ερώτημα για την τιμή που θα πιάσει στην αγορά το προϊόν εξαλείφεται κι η αγωνία του αγρότη για το αν θα έχει τιμή τερματίζεται. Κι έτσι μπορεί να εξηγηθεί ή έκταση που έχει λάβει το φαινόμενο, καθώς σύμφωνα με έκθεση του τμήματος γεωπονίας του ΑΠΘ που παρουσιάστηκε στην έκθεση Agrotica 2014, το 13,7% των ελλήνων γεωργών έχει υιοθετήσει τη συμβολαιακή γεωργία, ενώ ένα ποσοστό 24,8% ενδιαφερόταν να ενταχθεί σε σχετικά προγράμματα. Εξαλείφεται ωστόσο το ερώτημα της τιμής κι ο κίνδυνος προς όφελος της τράπεζας που θα μπορεί κάλλιστα να ασφαλίζει την τιμή του προϊόντος στην αγορά των παραγώγων, μεταθέτοντας το κίνδυνο σε άλλους αντισυμβαλλόμενους και κρατώντας η ίδια, εκ του ασφαλούς, το πιο σίγουρο μέρος της πρόβλεψης για την εξέλιξη της τιμής. Τα περισσότερα άλλωστε από τα προϊόντα που εντάσσονται στη συμβολαιακή γεωργία (βαμβάκι, γάλα, καπνά, κ.α.) αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε χρηματιστήρια εμπορευμάτων. Κι εκεί, η υπόσταση κάθε παίκτη και τα στοιχήματα που μπορεί να βάλει είναι συνάρτηση των ποσοτήτων τις οποίες μπορεί να διαπραγματευτεί. Οι ελληνικές τράπεζες επομένως χρησιμοποιεί τον έλληνα αγρότη για να πάρουν «άδεια κυνηγιού» και να παίξουν στα πιο χοντρά κερδοσκοπικά παιχνίδια. Κι αυτό μάλιστα θα συντελεσθεί σε βάρος άλλων κριτηρίων, όπως για παράδειγμα η παραγωγή χρήσιμων αγροτικών προϊόντων ή η διατροφική επάρκεια της χώρας.

Οι αγρότες γίνονται μισθωτοί

Σε ό,τι δε αφορά τον αγρότη η εγγυημένη, προκαθορισμένη τιμή του προϊόντος τον μετατρέπει σε μισθωτό, ακυρώνοντας την πρόοδο που είχε συντελεστεί από τη δεκαετία του ‘80 κι έπειτα όταν η κοινωνική και εισοδηματική θέση του αγρότη βελτιωνόταν. Η μεταβίβαση του κινδύνου των ακραίων τιμών στην τράπεζα, που πλέον θα τους διαχειρίζεται επαγγελματικά, ισοδυναμεί με την αλλαγή του στάτους του: από έρμαιο του καιρού σε υποχείριο της τράπεζας. Αυτός ο υποβιβασμός επ’ ουδενί δεν αποτρέπει το κράτος από το να τον αντιμετωπίζει ως επιχειρηματία, όταν του αλλάζει το φορολογικό πλαίσιο, καταργώντας το προηγούμενο ευνοϊκό καθεστώς.

Η χρηματιστικοποίηση της γεωργίας, που δε θα είχε συντελεστεί, τουλάχιστον στο σημερινό βαθμό, αν η Αγροτική  Τράπεζα παρέμενε δημόσια καταφέρνει κάτι ακόμη που εκ πρώτης όψεως μοιάζει παράδοξο: υπαγάγει ευθέως και ουσιαστικά τη γεωργία στην μεταποίηση. Καθετοποιεί την παραγωγή, προσθέτοντας εκείνη τη λειτουργία που υποσχέθηκαν να φέρουν σε πέρας οι συνεταιρισμοί, πριν περάσουν στην ανυποληψία από τη στιγμή που έγιναν θερμοκήπια σκανδάλων και εκκολαπτήρια παροιμιώδους διαφθοράς. Οι τράπεζες έτσι δουλεύουν μεν για τα στενά τους συμφέροντα, την επιβολή τόκων και προμηθειών, εξυπηρετούν όμως και την απρόσκοπτη τροφοδοσία των βιομηχανιών με πρώτη ύλη, όπως είναι τα γεωργικά προϊόντα. Ας μην ξεχνούμε άλλωστε ότι ο κλάδος τροφίμων και ποτών αποτελούσε ανέκαθεν κλάδο στρατηγικής σημασίας της ελληνικής οικονομίας, με αυξημένο ειδικό βάρος. Και η ίδια η αγροτική παραγωγή αποτελεί αιχμή του δόρατος της ελληνικής οικονομίας. Αρκεί να αναφερθεί πως το πρώτο δεκάμηνο του 2015 σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2014 η μεγαλύτερη αύξηση στις εξαγωγές, ύψους 14,8%, καταγράφηκε στα αγροτικά προϊόντα, όταν στα βιομηχανικά προϊόντα καταγράφηκε αύξηση της τάξης του 7,9% και στο σύνολο των εξαγωγών μείωση ύψους 5,5%. Ως αποτέλεσμα, στο σύνολο των εξαγωγών για την προαναφερόμενη περίοδο το μερίδιο των αγροτικών προϊόντων αυξήθηκε στο 20,3%, όταν ένα χρόνο πριν ήταν 16,7%, παρότι μάλιστα το εμπορικό ισοζύγιο των αγροτικών προϊόντων είναι ελλειμματικό εξ αιτίας της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.

Η σημασία που έχει η συμβολαιακή γεωργία στο πλαίσιο των αναδιαρθρώσεων που συντελούνται στην ύπαιθρο υπογραμμίζεται από την ώθηση που της δίνει η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική 2014-2020, η οποία έχει εντάξει τη συμβολαιακή γεωργία στις βασικές της προτεραιότητες, μεταφέροντας στην Ευρώπη μια παγκόσμια τάση. Μαζί φυσικά με μια σειρά άλλων στόχων που αλλάζουν άρδην τη φύση της αγροτικής παραγωγής, όπως η σταδιακή περικοπή των επιδοτήσεων κατά 60% μέχρι το 2019, με τους πρώτους που επλήγησαν να είναι 90.000 αγρότες που δικαιούνταν επιδότηση μέχρι 250 ευρώ. Οι επιδοτήσεις δηλαδή αφαιρέθηκαν απ’ όσους τις είχαν μεγαλύτερη ανάγκη και μπορούσαν χάρη σε αυτές να συνεχίζουν να καλλιεργούν και να πληρώνουν τους προμηθευτές τους…

Σε λίγους η γη

Οι φτωχοί ήταν οι μεγάλοι χαμένοι της τελευταίας δεκαετίας με κριτήριο επίσης την κατανομή της γης. Από το 2000 ως το 2010 σημειώθηκε μια μεγάλης έκτασης πόλωση της ιδιοκτησίας στη γη, με τους πλούσιους να αποκτούν ακόμη περισσότερη γη και τους φτωχούς να βλέπουν τον κλήρο τους να εξανεμίζεται. Συγκεκριμένα, με βάση στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας οι αγρότες με ιδιοκτησία έως 50 στρέμματα κατείχαν το 2000 περίπου 10,5 εκ. στρέμματα, ενώ μια δεκαετία αργότερα η ιδιοκτησία τους μειώθηκε στα 8,9 εκ. στρέμματα. Στο άλλο άκρο της ιδιοκτησιακής κλίμακας, οι αγρότες που είχαν στην κατοχή τους πάνω από 250 στρέμματα αύξησαν θεαματικά την καλλιεργούμενη έκτασή τους: από 8,8 εκ. στρέμματα το 2000, σε 10,8 εκ. στρέμματα  το 2010. Εξ ίσου «γενναιόδωρη» στάθηκε η δεκαετία του 2000 και για μια ακόμη μικρότερη μειοψηφία, όσων έχουν κλήρο άνω των 1.000 στρεμμάτων, που μπορούν να παρομοιαστούν με το μισητό 1% της υπαίθρου. Το 2000 ήταν μόνο 925 άτομα και το 2010 έφτασαν τους 1.498 (αυξήθηκαν περισσότερο από 50%), ενώ η γη που είχαν στην κατοχή τους από 1.616 στρέμματα έφτασε τα 2.506. Η συγκέντρωση της γης σε ολοένα και λιγότερα χέρια σημαίνει την ισχυροποίηση της θέσης των πλουσίων του χωριού έναντι της πλειοψηφίας που σιγά – σιγά και σταθερά χάνει από τον έλεγχό της τα βασικότερα μέσα παραγωγής που κατείχε, όπως είναι η γη. Σε αυτό το πλαίσιο η εξάρτησή της από το μεροκάματο γίνεται πιο στενή, ενώ οι ακτήμονες παύουν να εξασφαλίζουν από τη γη και τα δικά τους μέσα καθημερινής διατροφής και συντήρησης (χόρτα, φρούτα, πουλερικά, κ.α.). Εύκολα μπορεί ο οποιοσδήποτε να προβλέψει πως από το 2010 και έπειτα αυτή η τάση θα εμφανίστηκε ακόμη πιο ισχυρή καθώς η αυξημένη φορολογία, ελέω Μνημονίων, οδήγησε χιλιάδες αγρότες και πολλούς περισσότερους κατοίκους των αστικών περιοχών να ξεφορτωθούν κομμάτια γης που δεν προσφέρονται για εκμετάλλευση. Δεν λείπουν μάλιστα κι εκείνοι που θέλουν να πουλήσουν εκτάσεις γης που έχουν από κληρονομιές και δεν μπορούν να τις πουλήσουν, γιατί απλώς κανείς δεν ενδιαφέρεται να αγοράσει. Αντίθετα δηλαδή με ό,τι συνέβαινε στο παρελθόν όταν η ιδιοκτησία στη γη ήταν μια επένδυση σχετικά ανέξοδη μετά την αγορά, καθώς δεν επέσειε κόστος συντήρησης ή κατοχής.

Η τάση συγκέντρωσης και συγκεντροποίησης της γεωργικής γης θα επιταχυνθεί απότομα από τον επόμενο χρόνο, το 2017, όταν η κυβέρνηση θα επιβάλει ΕΝΦΙΑ και στα αγροτεμάχια, όπως επίσης και σε όλες τις εκτός σχεδίου και οικισμού εκτάσεις. Η επιβολή ΕΝΦΙΑ και στα αγροτεμάχια θα διευκολυνθεί με την συμπλήρωση δύο νέων στηλών (με αριθμό 25 και 26) στον πίνακα 2 όπου δηλώνονται οι εκτός σχεδίου και οικισμού εκτάσεις οι οποίες προστέθηκαν στο νέο έντυπο του ΕΝΦΙΑ, που όλο και περισσότερο μοιάζει με κεφαλικό φόρο. Το αποτέλεσμα θα είναι να χάσει η ιδιοκτησία στην ύπαιθρο ένα σχετικά δημοκρατικό χαρακτήρα που διέθετε τις προηγούμενες δεκαετίες, εξ αιτίας της ανόδου των εισοδημάτων, προκαλώντας στη συνέχεια έναν ενάρετο κύκλο που συντελούσε στην κοινωνική ευημερία. Η μεγάλη διασπορά δηλαδή του κλήρου βοηθούσε τα φτωχά νοικοκυριά να ανταπεξέρχονται στις δυσκολίες της καθημερινής διαβίωσης και επέτρεπε στους ιδιοκτήτες τους να διατηρούν μια σχετική εισοδηματική ανεξαρτησία απέναντι στις μεγάλες αγροτοβιομηχανικές επιχειρήσεις της υπαίθρου ή τους εμπόρους. Όλα αυτά όμως θα ανήκουν στο παρελθόν όταν θα εισβάλει ο ΕΝΦΙΑ, από μια κυβέρνηση μάλιστα που ακόμη και τον Ιανουάριο του 2015 (δια στόματος μάλιστα του πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα, στο πλαίσιο συνέντευξής του στην τηλεόραση του Σκάι) υποσχόταν την κατάργησή του και δεσμευόταν μάλιστα πως η «τρύπα» που θα δημιουργηθεί στα δημόσια ταμεία θα καλυφθεί από τον ανασχεδιασμό του φορολογικού συστήματος σε πιο δίκαιες βάσεις. Κι αυτό που είδαμε ήταν γενίκευση του ΕΝΦΙΑ και εμβάθυνση της φορολογίας στις ίδιες, άδικες βάσεις…

Έκρηξη της παραγωγικότητας στη γεωργία

Εξετάζοντας το θέμα της παραγωγικότητας, δεν αποκλείεται καθόλου ο συνδυασμός των παραπάνω παραγόντων (επέκταση της συμβολαιακής γεωργίας με μηχανοδηγό τις τράπεζες, και συγκέντρωση της γης σε ολοένα και λιγότερα χέρια με κινητήρια δύναμη τη φορολογία) να οδηγήσει στα ύψη την παραγωγικότητα της γεωργίας. Έτσι, να συνεχιστεί μια τάση που έγινε ορατή στην ύπαιθρο σε όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα κι είχε ως αιτίες της την εισαγωγή των μηχανημάτων και την υποκατάσταση των ζώων, τη χρήση λιπασμάτων, ζιζανιοκτόνων και εντομοκτόνων, την επέκταση της άρδευσης και τις οικονομίες κλίμακας που επέτρεπαν την εισαγωγή και αξιοποίηση μεθόδων εκμετάλλευσης στη γη που χαρακτηρίζονταν από ένταση κεφαλαίου και όχι ένταση εργασίας. Ενδεικτικά στοιχεία για να φανεί η έκρηξη στην παραγωγικότητα του πρωτογενούς τομέα περιλαμβάνουν τον τετραπλασιασμό των καλλιεργειών αραβοσίτου ανά ακρ στις ΗΠΑ το διάστημα 1930-2000 όταν από 30 βαρέλια έφτασαν τα 130 ανά ακρ και τον τριπλασιασμό της παραγωγής γάλακτος και γαλακτομικών καθώς το 1955 η μέση παραγωγή ανά αγελάδα ήταν 4.572 λίμπρες, το 1971 ο μέσος όρος αυξήθηκε σε 10.000 λίμπρες και στα τέλη του 20ου αιώνα ο μέσος όρος αυξήθηκε πάλι σε 17.000 ανά αγελάδα! (Οικονομική περιβάλλοντος και φυσικών πόρων, T. Tietenberg & L. Lewis, εκδ. Gutenberg, 2010). Η πρόοδος που έχει συντελεστεί είναι τόσο εκπληκτική ώστε σήμερα η παγκόσμια γεωργία παράγει 17% περισσότερες θερμίδες κατ’  άτομο (!!!) απ’ ότι παρήγαγε πριν 30 χρόνια, παρότι μάλιστα ο παγκόσμιος πληθυσμός αυτή την περίοδο έχει αυξηθεί κατά 70%. Πρόβλημα επομένως επάρκειας των τροφίμων δεν θα έπρεπε να τίθεται και υποσιτισμένα παιδιά δεν θα έπρεπε να εμφανίζονται στις οθόνες μας, καθώς παράγονται αρκετά τρόφιμα για να θρέψουν ολόκληρη την ανθρωπότητα και μάλιστα …περισσεύουν. Το πρόβλημα που τίθεται σχετίζεται με την κατανομή των τροφίμων, δηλαδή με τους όρους υπό τους οποίους διανέμονται τα παραγόμενα τρόφιμα. Αποκαλύπτεται έτσι πως η αιτία πίσω από τις απεγνωσμένες εκκλήσεις διεθνών διασκέψεων που θέτουν φιλόδοξους κάθε φορά στόχους για την μείωση του αριθμού των υποσιτιζόμενων ανθρώπων (βλέπε πχ Διακήρυξη της Ρώμης για την Παγκόσμια Ασφάλεια για τα Τρόφιμα του 1996) ή πίσω από σοκαριστικά ρεπορτάζ και έρευνες που αποκαλύπτουν πχ ότι στις ίδιες τις ΗΠΑ το 1 στα 10 νοικοκυριά αντιμετωπίζουν ήδη πρόβλημα πείνας ή κινδυνεύουν να πεινάσουν δεν βρίσκεται η σπανιότητα των τροφίμων. Βρίσκεται η μετατροπή της πιο βασικής ανθρώπινης ανάγκης, όπως είναι η διατροφή, σε εμπόρευμα και πολλές φορές χρηματιστηριακό εμπόρευμα, με τις τράπεζες να επιβάλουν τους όρους τους

Η επέκταση της συμβολαιακής γεωργίας στην καθημαγμένη από την κρίση Ελλάδα θα ενισχύσει αυτή τη δυναμική σε βάρος όλων: τόσο των αγροτών όσο και των καταναλωτών.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο μηνιαίο περιοδικό Nexus