Home » 2015

Category Archives: 2015

Τράπεζες: Κακουργηματική απάτη σε βάρος του δημοσίου από το ΣΥΡΙΖΑ

ellada-kalimera-me-kleistes-trapezesΈνα από τα ερωτήματα που δημιουργούνται μετά την ολοκλήρωση της τρίτης (και φαρμακερής) ανακεφαλαιοποίησης των ελληνικών τραπεζών είναι το εξής: Αν Τσακαλώτος, Σταθάκης και Δραγασάκης είχαν επενδύσει δικά τους λεφτά στις τέσσερις συστημικές τράπεζες θα επέτρεπαν να εξελιχθεί μια τέτοια κλοπή σε βάρος του δημοσίου, όπως αυτή που εν κρυπτώ ενορχήστρωσαν και υλοποίησαν με τη βοήθεια του Κολλεγίου Αθηνών που διοικεί κυκλικά και κληρονομικώ δικαίω τις ελληνικές τράπεζες με αφορμή την τρίτη ανακεφαλαιοποίηση που ολοκληρώθηκε τον Νοέμβριο του 2015; Οι συγκεκριμένοι υπουργοί, που χειρίζονται κατ’ αποκλειστικότητα τα οικονομικά θέματα, δεν έχουν διαπρέψει μόνο στη θεωρητική ενασχόληση με την οικονομία. Μια ματιά στο χαρτοφυλάκιο των δύο πρώτων εξ αυτών, όπως αποκαλύφθηκε το Δεκέμβριο του 2013 περιλαμβάνοντας ποσά της τάξης του μισού εκ. ευρώ τοποθετημένα στην JPMorgan και την Blackrock ή στις επιχειρηματικές περιπέτειες του τρίτου της παρεούλας δείχνει πως κανείς τους δεν μπορεί να επικαλεστεί ως τεκμήριο αθωότητας την άγνοια. Ήξεραν πολύ καλά το μέγεθος του οικονομικού εγκλήματος που διέπραξαν σε βάρος της δημόσιας περιουσίας, σε τέτοιο βαθμό ώστε να διεκδικούν τα πρωτεία ακόμη κι από τον Γέλτσιν στη καταλήστευση της δημόσιας περιουσίας.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Το οικονομικό έγκλημα Τσακαλώτου – Σταθάκη – Δραγασάκη ήταν προμελετημένο! Από τη στιγμή που επέλεξαν τη μέθοδο του «βιβλίου προσφορών» για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών (σα να λέμε «πόσα δίνετε για να τις ξεφορτωθώ;») άφηναν τις ελληνικές τράπεζες στο έλεος των πιο επικίνδυνων κερδοσκόπων που κυκλοφορούν στο διεθνές οικονομικό στερέωμα, όπως η Blackrock και ο Σόρος, που τελικά τις αγόρασαν.

Η ζημιά είναι πολλαπλή. Πρώτ’ απ’ όλα το ελληνικό δημόσιο έχασε σχεδόν το σύνολο των χρημάτων που είχε τοποθετήσει, μέσω του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας στην πρώτη ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών (Μάιος – Ιούνιος 2013) κι ανέρχονταν συνολικά σε 40 δισ. ευρώ (25 δισ. για ανακεφαλαιοποίηση και 15 δις. για κάλυψη του funding gap). Οι αριθμοί που βεβαιώνουν την απαξίωση της δημόσιας περιουσίας είναι εντυπωσιακοί: Η μετοχή της Eurobank κατρακύλησε στα 0,01 ευρώ από 0,31 ευρώ που είχε μετά την ανακεφαλαιοποίηση του 2014. Να σημειωθεί δε, πως ακόμη κι εκείνη η τιμή ήταν σκανδαλωδώς χαμηλή. Μάλιστα, ο ραδιοσταθμός Στο Κόκκινο, εκφράζοντας τη γραμμή του κόμματος προφανώς είχε βγάλει στον αέρα κι ένα σποτάκι που έλεγε: «0,30 λεπτά η μετοχή της Eurobank, 0,30 λεπτά το sms στο Κόκκινο. 1055 κενό το μήνυμά σας και αποστολή στο 54045 …να αγοράσουμε τη Eurobank!». Τώρα που η μετοχή της Eurobank μειώθηκε κατά 31 φορές σε σχέση με το 2014, η οποιαδήποτε κριτική θα μπορούσε να ασκηθεί στη Eurobank χάνεται στις διαφημίσεις του ευαγούς ιδρύματος που φιλοξενεί ο ραδιοσταθμός… Ίδια λίγο – πολύ είναι η κατάσταση και στις άλλες τράπεζες. Η τιμή της μετοχής της Εθνικής από 0,30 ευρώ μειώθηκε σε 0,02 (15 φορές μείωση), της Alpha Bank από 0,65 ευρώ σε 0,04 (16 φορές μείωση) και της Πειραιώς από 1,70 σε 0,03 ευρώ (μείωση κατά 56 φορές!). Τη δική του σημασία μάλιστα έχει το γεγονός πως η καταβαράθρωση της τιμής της μετοχής μέσω των προσφορών που εγγράφονταν στο σχετικό βιβλίο παρέσυρε και την τιμή της μετοχής στο χρηματιστήριο Αθηνών η οποία, παρά τις απώλειες που είχε δεχτεί, έμοιαζε με …blue chip. Με τη δική τους ορολογία επομένως ούτε η αγορά δεν είχε προεξοφλήσει ένα ξεπούλημα  σαν κι αυτό που έστησαν οι ΣΥΡΙΖΑίοι για να διεκδικήσουν ένα φιλικό χτύπημα στην πλάτη από την αστική τάξη και την εύνοιά της. Οι απώλειες που προκάλεσε στο δημόσιο το τρίδυμο της συμφοράς των Τσακαλώτου – Σταθάκη – Δραγασάκη δεν περιορίζεται μόνο στην εξαΰλωση των ποσών που διατέθησαν το 2014. Περιλαμβάνουν ακόμη τα 14,5 δισ. ευρώ του αναβαλλόμενου φόρου και τα 7-8 δισ. ευρώ που θα είναι η επιπλέον συμβολή του δημοσίου μέσω μετατρέψιμων ομολογιών ώστε Εθνική και Πειραιώς να καλύψουν τις κεφαλαιακές τους ανάγκες.

Κυβέρνηση και τραπεζίτες δικαιολόγησαν την κακουργηματική απάτη σε βάρος του ελληνικού λαού επικαλούμενοι τον κατεπείγοντα χαρακτήρα που είχε η ανακεφαλαιοποίηση καθώς έπρεπε να ολοκληρωθεί μέχρι 31 Δεκεμβρίου 2015 μιας και με το νέο χρόνο τίθεται σε εφαρμογή η οδηγία για τη διάσωση των τραπεζών με ίδια μέσα (bail in). Αρχικά, η οδηγία έγινε νόμος με πρωτοβουλία της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ. Επομένως, οι κυβερνητικοί …τερμάτισαν την πολιτική απάτη εκβιάζοντας τη συναίνεση της κοινωνίας υπό το φόβο της εφαρμογής ενός δικού τους νόμου. Το έκαναν δε αυτό γιατί με το bail in, δεδομένου ότι δε θίγονται καταθέτες κάτω των 100.000 ευρώ (ενώ κι όσοι έχουν υψηλότερες καταθέσεις μπορούν κάλλιστα να τις «σπάσουν» σε 2-3 τράπεζες για να αποφύγουν πιθανό κούρεμα) οι μοναδικοί που θα έχαναν θα ήταν πρώτο, οι μέτοχοι δεύτερο οι ομολογιούχοι και μετά οι καταθέτες. Επομένως για να μη θιγούν τα συμφέροντα των διοικήσεων των τραπεζών που εξακολουθούν να έχουν μεγάλα πακέτα μετοχών οπότε θα κινδύνευε κι η δική τους θέση στην τράπεζα προκρίθηκε η διάσωση των τραπεζών με λεφτά των φορολογουμένων. Όπως ακριβώς το είχαν ξεκινήσει ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, αφήνοντας όμως την πιο βρόμικη δουλειά – την εξαΰλωση της δημόσιας συμμετοχής, για το «τρίο της συμφοράς». Άποψη του γράφοντα, εν ολίγοις, είναι πως η λύση του bail in ήταν λιγότερο επιβλαβής και διασφάλιζε περισσότερο το δημόσιο συμφέρον σε σχέση με το bail out. Η βιασύνη που έδειξαν να την αποσύρουν από τη δημόσια συζήτηση είναι δηλωτική για την αποστροφή που προκαλούσε στους ίδιους…

Δεύτερο, το δημόσιο, με ευθύνη της «συμμορίας των 3» Τσακαλώτου – Σταθάκη – Δραγασάκη, απεμπόλησε το δικαίωμα εθνικοποίησης των τραπεζών, που διατηρούσε μέχρι να ξεκινήσει ο τρίτος γύρος της ανακεφαλαιοποίησης. Η συμμετοχή του δημοσίου μειώθηκε κάθετα: Στην Alpha Bank από 66% μειώθηκε στο 11%, στην Πειραιώς από 67% μειώθηκε στο 26%, στην Εθνική από 57% σε ένα ποσοστό γύρω στο 35% χωρίς να είναι ακόμη γνωστό το ακριβές ύψος και στη Eurobank από 35% σε 2,7%! Ποτέ ξανά λοιπόν το ελληνικό δημόσιο δε θα έχει την ευκαιρία με τόσο εύκολο τρόπο, όπως μπορούσε μέχρι πριν ένα μήνα να αποκτήσει τον έλεγχο του χρηματοπιστωτικού συστήματος και μέσω αυτού όλης της οικονομίας. Κατά συνέπεια, ο ρόλος των Τσακαλώτου – Σταθάκη – Δραγασάκη αποδεικνύεται πολύ πιο επιζήμιος για τα λαϊκά συμφέροντα σε σχέση με το ρόλο που διαδραμάτισαν Βενιζέλος – Στουρνάρας – Χαρδούβελης, ενώ επίσης αποδεικνύονται και πολύ πιο χρήσιμοι για την αστική τάξη. Μένει να δούμε πώς θα τους ανταμείψει για τις ανεκτίμητες υπηρεσίες που προσέφεραν…

Το τρίτο κακό που έκανε η συμμορία του ΣΥΡΙΖΑ μέσω της τρίτης ανακεφαλαιοποίησης σχετίζεται με τα δεινά που θα επέλθουν στην οικονομία από τη στιγμή που ολοκληρώθηκε η ιδιωτικοποίηση των συστημικών τραπεζών. Στο μετοχικό τους κεφάλαιο έχει εισέλθει κοινώς η σάρα και η μάρα. Αεριτζήδες περιωπής οι οποίοι για το μόνο το οποίο ενδιαφέρονται είναι τα βραχυχρόνια κέρδη. Όποιος ήλπιζε πως η ολοκλήρωση της ανακεφαλαιοποίησης (ακόμη και στην εξαιρετική περίπτωση που δεν θα χρειαστεί και τέταρτος γύρος) θα άνοιγε τους κρουνούς των χρηματοδοτήσεων στην οικονομία κι έτσι θα γινόταν η πολυπόθητη επανεκκίνηση της οικονομίας θα βρεθεί προ απροόπτων. Πρώτο μέλημα των νέων μετοχών θα είναι η ψήφιση με το επόμενο πακέτο προαπαιτουμένων του νομοθετικού πλαισίου που θα επιτρέπει την πώληση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, μετά την κατάργηση του νόμου Κατσέλη το Νοέμβρη και μετά την αλλαγή του πτωχευτικού κώδικα τον Ιούλιο που πλέον δίνει προτεραιότητα στις τράπεζες, σε βάρος δημοσίου, ταμείων και εργαζομένων. (Ποιος δεν θα υποκλιθεί στον τέλειο συγχρονισμό της κυβέρνησης με τους τραπεζίτες; Ποιος επίσης θα ξαναμιλήσει για προχειρότητα και ερασιτεχνισμούς;) Με άλλα λόγια, ο ελέφαντας πλέον είναι μέσα στο δωμάτιο. Τα κεφάλαια που περιμένουν να κερδοσκοπήσουν από τους πλειστηριασμούς υποθηκευμένων σπιτιών και επιχειρήσεων έχουν αποκτήσει θέσεις στα ΔΣ των τραπεζών (αυτές που δε θέλησε το δημόσιο να αποκτήσει μετατρέποντας με νόμο τις προνομιούχες μετοχές σε κοινές) και μιλούν απ’ ευθείας με τους αρμόδιους υπουργούς. Με ορισμένους δε εξ αυτών τρώνε και συχνά…

Επιπλέον, μεγάλοι χαμένοι της ανακεφαλαιοποίησης θα αποδειχθούν οι τραπεζοϋπάλληλοι. Ετοιμαστείτε για μια πλημμυρίδα άρθρων στον Τύπο το επόμενο διάστημα που θα δείχνει ότι οι θέσεις εργασίας στις τράπεζες ως τώρα δεν θίχτηκαν στο ελάχιστο παρά την κάθετη πτώση των εργασιών. Εκατοντάδες(!) δημοσιογράφοι άλλωστε πέρασαν από τα payroll των τραπεζών την εποχή της λεγόμενης ευημερίας∙ ήρθε η ώρα να ανταποδώσουν. Κοινό μυστικό επίσης είναι πως οι πιέσεις στο υπουργείο Εργασίας για αλλαγή του νόμου σχετικά με τις ομαδικές απολύσεις εκπορεύονται από τους τραπεζίτες. Δεν αποκλείεται μάλιστα η απελευθέρωση των μαζικών απολύσεων να ήταν όρος των αεριτζήδων για να εγγραφούν στα βιβλία προσφορών. Σε κάθε περίπτωση η σπουδή της κυβέρνησης να ανταποκριθεί στα αιτήματά τους είναι κακός οιωνός για τους εργαζόμενους στις τράπεζες, για χιλιάδες δανειολήπτες και για όλη την κοινωνία που βλέπει την απώλεια της δυνατότητας εθνικοποίησης των τραπεζών να συμβαίνει ταυτόχρονα με την μετατροπή των ελληνικών τραπεζών σε κέντρα άγριας κερδοσκοπίας…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο μηνιαίο περιοδικό Unfollow, το Δεκέμβριο του 2015

Left and opinion polls

opA crucial question that emerges especially in periods of big dilemmas is whether the Left can support an idea that does not have peoples’ support. In other words: Can the legitimacy of the Left be based upon opinion polls?

This question is not only theoretical. For instance, does the Greek Left have the right to open the discussion and demand the exit from the Eurozone and EU?

My opinion is yes, the Greek Left has this right, but under a very strict condition: Its demands and broader analysis has to be originated from the working class and the interests of the majority, with the ultimate goal to reflect the interests of the whole European working class. Furthermore, its demand for exit from the EU and the Eurozone must be in conflict with the interests of the ruling class. It is not difficult to prove that as time goes by the EU is increasingly becoming the spearhead of the capital. Measures that the governments cannot impose alone are being voted in the parliaments by the form of EU mandates (Stability Pact, Report of 5 presidents, et. al.). Even, in the extreme case where people vote against austerity, the participation in the EZ and the EU does not allow the implementation of the popular will (this is what happened in Greece in 2015) and ultimately the principal dilemma “in favor or against the austerity” becomes “memoranda or Grexit”, catching the Left unprepared to give the appropriate response. This shows that in order to defend peoples’ interests you must question the role of the European institutions. But a position like this does not look so attractive…

Today, the most unpopular attitude is that of challenging capitalism and promoting socialist and revolutionary ideas. However, despite this reality, the leftwing parties worldwide continue to propagandize the transgression of capitalism, struggling to alter peoples’ opinion.

It is no doubt true, that the majority of people seem to reject the idea of exit from the Eurozone and the EU, due to the “terrorist” dilemmas posed by the mainstream media and political parties, which present the attack of the capital (from flexibility of labor relations to political freedom) as a European directive and social modernization, concealing its social content. In other words, they promote it as something that cannot be questioned. The Left has its own share of responsibility on this veil of silence because it failed to open the discussion, under its own terms, about the character of the EU and the common currency. Its inefficiency is much more striking if we compare it with the inveterate enmity of the Latin American Left against any kind of US-led economic integration in the American continent.

Furthermore, we can doubt or we can be very skeptical about this matter. The opinion polls, which present people being in favor of euro and EU, are the same opinion polls that have record epic failures during the elections of every European country. On the contrary, in many occasions when European people where asked about concrete issues of EU integration, they have rejected them. This happened in Ireland (2008), France (2005), Sweden (2003) and Denmark (1992, 2000).

In any case, the representation of class interests is not a beauty contest. The Left will be judged for its incapability to reveal the underlying social relations and political links as the means to analyze and change a complex situation. This task was never an easy job or a matter of public relations.

The artice was initially published on: http://stocktaking-scenarios.blog.rosalux.de/2016/01/09/leonidas-vatikiotis-the-left-and-opinion-polls/

Ο εμπρηστικός ρόλος της Τουρκίας σε Αιγαίο και Μ. Ανατολή

065343Με άδεια χέρια αναχώρησε από την τουρκική πρωτεύουσα την Κυριακή 10 Ιανουαρίου ο πρώτος αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Φρανς Τίμερμανς. Σκοπός της επίσκεψης του στην Άγκυρα ήταν να συζητήσει με τις τουρκικές αρχές μέτρα αυστηροποίησης των ελέγχων που πραγματοποιεί η Τουρκία στα θαλάσσια σύνορά της, ώστε να περιοριστούν οι ροές προσφύγων και μεταναστών που εισέρχονται στην Ελλάδα καθημερινά.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Τα μεγέθη εξακολουθούν να προκαλούν ζάλη: Σύμφωνα με υπηρεσίες των Ηνωμένων Εθνών τις δύο τελευταίες εβδομάδες περισσότερα από 3.000 άτομα καθημερινά έφταναν στα ελληνικά νησιά. Ενώ, σύμφωνα με μετρήσεις της Frontex, το Δεκέμβριο, πέρασαν στην Ελλάδα 90.000 άτομα, όταν έναν μήνα πριν, το Νοέμβριο είχαν περάσει 100.000, με τη μείωση να αποδίδεται στην επιδείνωση των καιρικών συνθηκών που αποτρέπει τα πιο ευάλωτα άτομα (από άποψη ηλικίας, φύλου, υγείας) να διεκδικήσουν μια «θέση στον ήλιο».

Η αποδεδειγμένη αποτυχία της Τουρκίας να ελέγξει τις ροές μεταναστών και προσφύγων που εισέρχονται στην Ευρώπη, μέσω του Αιγαίου, δεν θα συγκέντρωνε το ενδιαφέρον τόσο σημαντικών ευρωπαίων αξιωματούχων αν πολύ πρόσφατα η Τουρκία δεν είχε πληρωθεί και, μάλιστα αδρά, για να περιορίσει αυτές τις ροές. Συγκεκριμένα, ήταν στις 24 Νοεμβρίου όταν σε μια ειδική σύσκεψη της ΕΕ με την Τουρκία η Άγκυρα απέσπασε, μεταξύ άλλων πολιτικών ανταλλαγμάτων, 3 δισ. ευρώ μόνο και μόνο γι’ αυτό το λόγο. Τα αποτελέσματα ωστόσο έχουν αποδειχθεί εντελώς αναντίστοιχα των προσδοκιών, αν όχι ανύπαρκτα, παρότι πρέπει να πούμε ότι η Τουρκία είχε φροντίσει έγκαιρα να καλυφθεί. Οι δηλώσεις του τούρκου πρωθυπουργού, Αχμέτ Νταβούτογλου, απ’ όταν υπογραφόταν η συμφωνία ότι δεν μπορούσε να προσφέρει «καμιά εγγύηση» για τη μείωση των ροών, εναποθέτοντας την πορεία τους στις εξελίξεις στη Συρία όπως και οι δηλώσεις Τούρκων αξιωματούχων πως οι ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις αφορούσαν την παραμονή προσφύγων και μεταναστών στην Τουρκία κι όχι την μείωση των ροών, φρόντισαν αρκετά έγκαιρα να καλύψουν την Τουρκική πολιτική.

Η ουσία πίσω από την απροθυμία της Τουρκίας να ελέγξει τις ροές βρίσκεται στα δικά της εμπρηστικά γεωπολιτικά σχέδια στην περιοχή. Η Τουρκία από το 2011 κιόλας έσπευσε να επενδύσει στη Συριακή κρίση, χρηματοδοτώντας οργανώσεις τζιχαντιστών που απεργάζονταν την ανατροπή του Άσαντ. Ο εμφύλιος στη Συρία δε θα είχε λάβει αυτές τις διαστάσεις αν η Τουρκία δεν προμήθευε με όπλα, οικονομικούς πόρους και άλλα μέσα (ασφαλή καταφύγια, πληροφορίες, κ.α.) τους φονταμεταλιστές. Η φυγή εκατομμυρίων Σύρων από την πατρίδα τους είναι το αποτέλεσμα της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας και μάλιστα επιθυμητό, καθώς μια Συρία ερημωμένη από ανθρώπους και σωρός ερειπίων, εύκολα μπορεί να διαμελιστεί, όπως είναι το στρατηγικό σχέδιο της Δύσης. Πλευρά αυτής της πολιτικής ήταν και η κατάρριψη από την Τουρκία του ρωσικού μαχητικού αεροσκάφους που επιχειρούσε κατά του Ισλαμικού Κράτους, ακριβώς την ίδια μέρα που η Άγκυρα υπέγραφε τη συμφωνία με την ΕΕ. Πρόκειται για ακραία περίπτωση διπροσωπίας καθώς από τη μια στήριζε τους ισλαμιστές και από την άλλη υποσχόταν στην ΕΕ να συμβάλλει στην επίλυση του προβλήματος του ξεριζωμού.

Τούτων δοθέντων κανείς δε δικαιούται να απορεί για την απροθυμία της Τουρκίας να υλοποιήσει όσα υποσχέθηκε ή να εξανίσταται για την ασυνέπειά της. Το αντίθετο μάλλον συμβαίνει: Η Τουρκία αποδεικνύεται ιδιαίτερα συνεπής, αντίθετα με όσους της εναποθέτουν σταθεροποιητικούς ρόλους…

Το άρθρο πρωτοδημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα http://www.greece-russia2016.gr/politics/20160112/65627.html

Αλλάζει το γεωπολιτικό χάρτη η πτώση της τιμής του πετρελαίου

oil priceΣτρατηγικής σημασίας ανατροπές απειλούνται το νέο χρόνο αν η τιμή του πετρελαίου συνεχίσει την καθοδική της πορεία. Όπως φαίνεται στο διάγραμμα που παραθέτουμε (από το ειδησεογραφικό πρακτορείο Bloomberg) η τιμή του πετρελαίου κινείται σταθερά κάτω των 40 δολαρίων το βαρέλι τις τελευταίες λίγες εβδομάδες, συνεχίζοντας μια τάση που ξεκίνησε το δεύτερο μισό του 2014.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Συγκρίνοντας δε την πιο πρόσφατη τιμή του, στις 21 Δεκεμβρίου 2015 (36,55 δολάρια το βαρέλι), με το ανώτερο σημείο που είχε φτάσει τον Ιούνιο του 2014, στα 115 δολάρια, η πτώση που έχει καταγραφεί φτάνει το 70%! Να σημειωθεί ωστόσο πως στα ίδια επίπεδα των 36 δολ. το βαρέλι είχε φτάσει το πετρέλαιο πάλι το 2004.

Μιλώντας για τους επόμενους μήνες, έχει σημασία πώς όλες οι προβλέψεις υπογραμμίζουν ότι η πτώση της τιμής του πετρελαίου θα συνεχισθεί. Σε αυτό το συμπέρασμα καταλήγουν δύο οικονομικής φύσης εξελίξεις και μία πολιτική. Στο οικονομικό επίπεδο θεωρείται σίγουρο πώς ΗΠΑ και ΕΕ θα άρουν τους περιορισμούς που είχαν θέσει στις εξαγωγές του ιρανικού πετρελαίου, ανταμείβοντας έτσι το Ιράν για τη συμμόρφωσή του. Η τιμωρητική πολιτική τους έναντι της Τεχεράνης μπορεί να μην έπληττε τις εξαγωγές του μαύρου χρυσού στον υπόλοιπο κόσμο, ωστόσο ακόμη κι αυτή η αύξηση που θα επέλθει στη συνολική προσφορά θα πρέπει να προστεθεί στις διαρκώς αυξημένες ποσότητες πετρελαίου που προσφέρουν οι πετρελαιοεξαγωγικές χώρες προκειμένου να καλύψουν μέρος των απωλειών που προκαλεί στα προϋπολογισμένα έσοδα η ελεύθερη πτώση της τιμής. Μάρτυρας το ρεκόρ τριετίας που κατέγραψε το Νοέμβριο η παραγωγή του Οργανισμού Πετρελαιοεξαγωγικών Κρατών, με 31,7 εκ. βαρέλια ημερησίως. Ο φαύλος κύκλος αύξησης της προσφοράς που επιφέρει πτώση της τιμής η οποία τροφοδοτεί νέα αύξηση της προσφοράς, με άλλα λόγια, θα συνεχισθεί. Τη δική της συμβολή στην συνέχιση της πτώσης της τιμής του πετρελαίου θα έχει κι ο νόμος που επέγραψε ο αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα την Παρασκευή 18 Δεκεμβρίου 2015 με τον οποίο τερματίζεται το καθεστώς απαγόρευσης εξαγωγής πετρελαϊκών προϊόντων για τις αμερικανικές εταιρείες. Το συγκεκριμένο καθεστώς είχε επιβληθεί στις αρχές της δεκαετίας του ’70, μαζί με φορολογικές ελαφρύνσεις σε διυλιστήρια και εταιρείες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ως ένα μέσο αντιμετώπισης των ελλείψεων στα καύσιμα. Η αύξηση των αποθεμάτων και, κυρίως, η αξιοποίηση των σχιστολιθικών κοιτασμάτων, προσφέρει πλέον τέτοια βεβαιότητα στην Ουάσινγκτον για το ενεργειακό της μέλλον που κρίνει ότι δεν έχει ανάγκη την απαγόρευση των εξαγωγών. Έτσι, η διεθνής προσφορά θα αυξηθεί περαιτέρω.

Ποιοί κερδίζουν και ποιοί χάνουν

Οι ΗΠΑ, ωστόσο, έχουν πολύ σοβαρότερους λόγους από την μέριμνα για τα κέρδη των πετρελαϊκών εταιρειών ώστε να επιθυμούν και να εργάζονται για την πτώση της τιμής του πετρελαίου, καθώς σε αδρές γραμμές μπορούμε να υποστηρίξουμε πως οι χαμένοι από την πτώση της τιμής του πετρελαίου βρίσκονται σχεδόν αποκλειστικά στο στρατόπεδο του λεγόμενου αναπτυσσόμενου καπιταλιστικού κόσμου ενώ οι κερδισμένοι σχεδόν αποκλειστικά στον ανεπτυγμένο καπιταλιστικό κόσμο. Επομένως, η πτώση της τιμής του μαύρου χρυσού ευνοεί τα γεωπολιτικά σχέδια των ΗΠΑ για θωράκιση και επέκταση της ηγεμονίας τους, καθώς πλήττει τη βάση της ύπαρξης των σημαντικότερων αντιπάλων της. Ας δούμε συγκεκριμένα πώς κατανέμονται τα κέρδη κι οι ζημιές από τη διακύμανση της τιμής του πετρελαίου με βάση την ενεργειακή εξάρτηση κάθε χώρας.

Με βάση στοιχεία που είχαν δημοσιεύσει οι βρετανικοί Financial Times ακριβώς πριν ένα χρόνο, για το 2014 Ευρωζώνη και ΗΠΑ συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους καθαρούς εισαγωγείς πετρελαίου, πληρώνοντας αντίστοιχα 406 και 199 δισ. δολ. για εισαγωγές ή 3% και 1,2% του ΑΕΠ τους. Τα οφέλη της πτώσης της τιμής γίνονται πιο εμφανή αν λάβουμε επίσης υπ’ όψη μας ότι το 88% του πετρελαίου που καταναλώνουν οι 28 χώρες της ΕΕ εισάγεται. Είναι εμφανές επομένως πως κάθε μείωση στην τιμή του βαρελιού σημαίνει οφέλη για τον κρατικό προϋπολογισμό και τον ιδιωτικό τομέα που χρησιμοποιεί τα ενεργειακά προϊόντα ως πρώτη ύλη, ενώ σε μερικές χώρες η πτώση της τιμής του πετρελαίου αντανακλάται σχεδόν αναλογικά και στην πτώση της λιανικής τιμής των καυσίμων… Επωφελούνται δηλαδή και οι καταναλωτές των μειωμένων τιμών, κι όχι μόνο τα διυλιστήρια που είναι οι μεγάλοι ωφελημένοι… Στις ΗΠΑ, ενδεικτικά, η καταναλωτική δαπάνη αυξήθηκε κατά 75 δισ. δολ. ή 0,7% επί του συνόλου της, λόγω των μειωμένων τιμών.

Μεταξύ των ωφελημένων από την πτώση της τιμής του πετρελαίου, πέραν των ΗΠΑ και της ευρωζώνης συγκαταλέγονται επίσης η Κίνα, η Ιαπωνία, η Ινδία, η Τουρκία και η Αγγλία που είναι κι αυτές καθαροί εισαγωγείς πετρελαίου καταβάλλοντας το 2014, αντίστοιχα 270 δισ. (2,8% του ΑΕΠ), 236 δισ. (5,1% του ΑΕΠ), 91 δισ. (5,1% του ΑΕΠ), 50 δισ. (6,2% του ΑΕΠ) και 17 δισ. (0,6% του ΑΕΠ).

Ιράν, Βενεζουέλα και Ρωσία στους χαμένους

Η πτώση της τιμής του πετρελαίου ωστόσο αποτελεί θείο δώρο για τις ΗΠΑ γιατί αν εξαιρέσουμε τη Νορβηγία, τη Σαουδική Αραβία και τα Εμιράτα οι άλλες χώρες που είναι καθαροί εξαγωγείς πετρελαίου συγκαταλέγονται στους ορκισμένους εχθρούς της Ουάσινγκτον. Όπως για παράδειγμα το Ιράν, που οι καθαρές εξαγωγές του το 2014 ανέρχονταν σε 62 δισ. δολ., αντιπροσωπεύοντας το 50% των δημοσίων εσόδων του 2013 και το 13% του ΑΕΠ του 2014. Ή, η Βενεζουέλα, που οι καθαρές εξαγωγές της ανέρχονταν σε 76 δισ. δολ., αντιπροσωπεύοντας το 47% των δημοσίων εσόδων του 2013 και το 36,4% του ΑΕΠ του 2014. Και επίσης η Ρωσία, που αυτή τη στιγμή αποτελεί το σημαντικότερο ανταγωνιστή των ΗΠΑ. Τα έσοδα της Ρωσίας το 2014 από τις καθαρές εξαγωγές πετρελαίου έφτασαν τα 282 δισ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 50,2% των δημοσίων εσόδων και το 13,5% του ΑΕΠ. Η πτώση της τιμής του πετρελαίου (μαζί φυσικά με τις κυρώσεις που επέβαλε η ΕΕ) σημαντικά συνέβαλε και στη μείωση του ρωσικού ΑΕΠ κατά 3,7% τη χρονιά που φεύγει, ενώ στην συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν στις 17 Δεκεμβρίου ανήγγειλε ότι ο προϋπολογισμός του 2016 θα πρέπει να υποστεί αλλαγές, δεδομένου ότι καταστρώθηκε υπολογίζοντας πως η τιμή του βαρελιού θα κυμανθεί στα 50 δολ. Η πτώση της τιμής του πετρελαίου επηρέασε τη Ρωσία το 2015 με πολλούς τρόπους: οδηγώντας σε μείωση τα πραγματικά εισοδήματα κατά μέσο όρο κατά 5% και ωθώντας τον πληθωρισμό πάνω από 15% (λόγω της υποτίμησης του ρουβλιού) με το ρωσικό πληθωρισμό να αποτελεί την άλλη όψη του ευρωπαϊκού αποπληθωρισμού καθώς η πτώση των ενεργειακών τιμών στην από δω μεριά της Ευρώπης προσέδωσε αρνητικό πρόσημο στην εξέλιξη των τιμών. Παρότι η οικονομική πίεση στη Ρωσία ούτε έχει προκαλέσει πολιτικές εξελίξεις ανάλογες της  Βενεζουέλας, όπως μαρτυρούν τα ποσοστά δημοτικότητας του Βλ. Πούτιν που αγγίζουν το 80%, ούτε αναμένεται να προκαλέσουν άμεσα, είναι βέβαιο ότι τα ελλείμματα στα αναμενόμενα έσοδα στενεύουν τα περιθώρια άσκησης επεκτατικής πολιτικής, προς μεγάλη χαρά των ΗΠΑ…

Γι’ αυτό το λόγο η Ουάσινγκτον χρησιμοποιεί κάθε μέσο που έχει στη διάθεσή της για να διατηρεί χαμηλές τις τιμές του πετρελαίου, ποντάροντας στο χρόνο κι ελπίζοντας ότι αργά ή γρήγορα θα αλλάξει τις γεωπολιτικές ισορροπίες.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στα Επίκαιρα στις 23 Δεκεμβρίου 2015

Έκρηξη ανισοτήτων έφερε η τεχνολογική επανάσταση

cqΤο ερώτημα που θέτει από την εισαγωγή της κιόλας η έκθεση για την ανθρώπινη ανάπτυξη (Human Development Report) της σχετικής υπηρεσίας των Ηνωμένων Εθνών, οποία δόθηκε στη δημοσιότητα τη Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου (εδώ μπορείτε να την κατεβάσετε και να τη διαβάσετε) δεν είναι καθόλου …αθώο: «πώς μπορεί η εργασία να ενδυναμώσει την ανθρώπινη ανάπτυξη;» Διαφορετικά ειπωμένο: η εργασία, γενικώς και από μόνη της δεν εγγυάται την ανθρώπινη ανάπτυξη, όπως ορίζεται από τρεις διαφορετικούς και μετρήσιμους δείκτες: μακροβιότητα και υγιή ζωή, δυνατότητα απόκτησης γνώσης και αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης όπως μετριέται από το κατά κεφαλή ακαθάριστο εθνικό εισόδημα.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Μια πιο εμβριθή μελέτη στην έκθεση, που ανέκαθεν ξεχείλιζε από ενδιαφέρουσες πληροφορίες αλλά η φετινή που είναι αφιερωμένη στην ανθρώπινη εργασία αποτελεί μελέτη αναφοράς, αποκαλύπτει τα πολλαπλά και μεταβαλλόμενα πρόσωπα της ανθρώπινης εργασίας που ανασκευάζουν την ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι από μόνη της η εργασία μπορεί να εγγυηθεί την άνοδο της ευημερίας, όπως και τις αυταπάτες που έχουν καλλιεργηθεί ότι η πρόοδος της τεχνολογίας μπορεί να αμβλύνει τις κοινωνικές αντιθέσεις.

Στο 1% του πληθυσμού το 50% του πλούτου

Αδιάψευστος μάρτυρας είναι η έκρηξη των αντιθέσεων. Σήμερα το 80% περίπου του παγκόσμιου πληθυσμού ελέγχει το 6% του παγκόσμιου πλούτου ενώ το πλουσιότερο 1% του παγκόσμιου πληθυσμού ελέγχει ένα ποσοστό άνω του 50% του πλούτου. Οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι ωστόσο και στα …ρετιρέ της κατανομής του πλούτου. «Μεταξύ 1976 και 2011» τονίζει η έκθεση «το μερίδιο του συνολικού ετήσιου εισοδήματος που συγκέντρωσε το πλουσιότερο 1% του πληθυσμού των ΗΠΑ αυξήθηκε από 9% σε 20%. Ομοίως μεταξύ 1980 και 2007 του μερίδιο του πλουσιότερου 1% στο Ηνωμένο Βασίλειο αυξήθηκε από 7% σε 13%»! Οι αυξανόμενες ανισότητες δεν είναι προνόμιο μόνο του ανεπτυγμένου καπιταλιστικού κόσμου, όπως μαρτυρά το γεγονός ότι οι εισοδηματικές ανισότητες από τη δεκαετία του ’90 μέχρι το 2010 στις κοινωνίες υψηλού εισοδήματος αυξήθηκαν κατά 9%. Το πάρτι σε βάρος των φτωχών είχε πλανητικό χαρακτήρα. «Από το 1990 ως το 2010 κατά μέσο όρο και λαβαίνοντας υπ’ όψη το μέγεθος του πληθυσμού, η εισοδηματική ανισότητα αυξήθηκε κατά 11% στις αναπτυσσόμενες χώρες. Μια σημαντική πλειοψηφία των νοικοκυριών στις αναπτυσσόμενες χώρες – άνω του 75% του πληθυσμού – ζει σε μια κοινωνία όπου το εισόδημα είναι πιο άνισα κατανεμημένο από τη δεκαετία του ’90.

Η αιτία πίσω από την αύξηση των ανισοτήτων βρίσκεται στον άνισο τρόπο με τον οποίο κατανεμήθηκαν τα οφέλη από την αύξηση της παραγωγικότητας. «Μια υπόρητη υπόσχεση της ψηφιακής επανάστασης ήταν πως θα αύξανε την παραγωγικότητα της εργασίας κι έτσι θα οδηγούσε σε υψηλότερες αμοιβές. Αυτό δε φαίνεται να συνέβη… Τα κέρδη της παραγωγικότητας δεν μεταφράστηκαν σε υψηλότερους μισθούς για το μεγαλύτερο μέρος». Η μελέτη στη συνέχεια χρησιμοποιεί το παράδειγμα των ΗΠΑ και της Ολλανδίας. Στις ΗΠΑ από το 1973 μέχρι το 2013 η παραγωγικότητα στη βιομηχανία αυξήθηκε κατά 75% και οι μισθοί λιγότερο από 10%! «Το διευρυνόμενο κενό μεταξύ παραγωγικότητας και μισθών από τα μέσα της δεκαετίας του ‘70 έχει επίσης παρατηρηθεί και στην Ολλανδία. Σε μερικές περιπτώσεις οι μισθοί έμειναν σταθεροί. Από το 2007 ως το 2013 οι πραγματικοί μισθοί σε Ιαπωνία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο μειώθηκαν. Αυτοί όμως οι μέσοι όροι αποκρύβουν το γεγονός ότι καθώς η πραγματική αμοιβή για τους περισσότερους εργάτες έμεινε στάσιμη, τα εισοδήματα για τους υψηλά αμειβόμενους αυξήθηκαν σημαντικά». Η έκθεση των Ηνωμένων Εθνών επικαλείται μελέτη βάσει της οποίας το μερίδιο του εταιρικού εισοδήματος που κατευθύνεται σε μισθούς στις ανεπτυγμένες χώρες μεταξύ 1980 και 2015 μειώθηκε κατά 8%! Το συμπέρασμα προκύπτει αβίαστα: «η τεχνολογική επανάσταση συνοδεύτηκε από αυξανόμενη ανισότητα»!

Ρομπότ αντί για εργάτες

Μια από τις συνέπειες της τεχνολογικής επανάστασης ήταν κι η μεταμόρφωση της βιομηχανίας. «Μεταξύ 2000 και 2010 η απασχόληση στη βιομηχανία μειώθηκε κατά 8% στη Γερμανία και 11% στη Ν. Κορέα. Αυτό συνέβη κατά ένα μέρος επειδή η βιομηχανία γίνεται όλο και περισσότερο έντασης κεφαλαίου. Η χρήση ρομπότ είναι σε άνοδο. Κάθε χρόνο μπαίνουν σε χρήση 200.000 βιομηχανικά ρομπότ επιπλέον… Ο αυτοματισμός συντελείται με ταχύ ρυθμό (οι πωλήσεις βιομηχανικών ρομπότ εκτιμάται ότι έχουν αυξηθεί κατά 170% μεταξύ 2009 και 2011, παρά τη βιομηχανική κρίση) κι ο συνολικός αριθμός των ρομπότ αναμένεται το 2015 να φτάσει το 1,5 εκ.» Η ίδια η έκθεση εξηγεί και την γοητεία των ρομπότ: «Τα εργοστασιακά ρομπότ στη Γερμανία που εκτελούν εργασίες ρουτίνας κοστίζουν περίπου 5 ευρώ για όλη τη ζωή τους (περιλαμβανομένου κόστους συντήρησης και ενέργειας) ενώ το κόστος ενός γερμανού εργάτη (περιλαμβανομένου μισθού, συνταξιοδοτικής και υγειονομικής κάλυψης) ανέρχεται σε περίπου 40 ευρώ την ώρα». Η αιτία της αυξανόμενης ανεργίας, που το 2015 πλήττει 204 εκ. άτομα εκ των οποίων τα 74 εκ. είναι νέοι (χωρίς να συνυπολογίζονται τα 1,5 δισ. εργαζομένων που εντάσσονται στην ευάλωτη απασχόληση) ας μην αναζητείται επομένως στην έλλειψη εκπαίδευσης ή άλλες αιτίες. Η υποκατάσταση ζωντανής εργασίας από νεκρή αποτελεί διαρκή αιτία κοινωνικής οδύνης και νέων κρίσεων, μειώνοντας την αίγλη της αποκαλούμενης  τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης. Άμεσο αποτέλεσμα της φτωχοποίησης των εργαζομένων άλλωστε είναι και το φαινόμενο των εργαζόμενων φτωχών όπως περιγράφονται τα 830 εκ. εργαζομένων σε όλο τον κόσμο που ζουν με λιγότερα από 2 δολ. την ημέρα. Μάλιστα, η άνθηση μεσαιωνικών μορφών εκμετάλλευσης δεν απαντάται μόνο στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Το 2009 περίπου 30 εκ. εργαζόμενοι στην ΕΕ έπεσαν θύματα βίας που σχετίζεται με τη δουλειά τους, εκ των οποίων τα 10 εκ. εντός του χώρου εργασίας και τα υπόλοιπα 20 εκ. εκτός.

Αποτέλεσμα της ραγδαίας αλλαγής που επέρχεται στον χάρτη των ειδικοτήτων είναι και η απαξίωση πολλών επαγγελμάτων. Δημοσιεύεται η εκτίμηση πως το 50% των σημερινών επαγγελμάτων μέχρι το 2025 θα έχουν καταστεί περιττά. Τα επαγγέλματα με τη μικρότερη ζήτηση θα είναι αυτά με τη μικρότερη εξειδίκευση, ενώ θα αυξηθεί σημαντικά η ζήτηση για υψηλές ειδικότητες.

Κατόπιν τούτων δεν εκπλήσσει καθόλου το γεγονός ότι η επέκταση της τεχνολογικής επανάστασης συμβαδίζει με τις χειρότερες κοινωνικές παθογένειες. Για παράδειγμα, 795 εκ. άτομα στον κόσμο πάσχουν από χρόνια πείνα, κάθε λεπτό πεθαίνουν 11 παιδιά κάτω των 5 ετών και κάθε ώρα 33 μητέρες. Περίπου 37 εκ. άνθρωποι ζουν με τον ιό HIV και 11 εκ. άτομα με φυματίωση. Επίσης, 780 εκ. ενήλικες και 103 εκ. νέοι άνθρωποι (ηλικίας 15-24 ετών) είναι αναλφάβητοι, ενώ στις ανεπτυγμένες χώρες 160 εκ. άτομα είναι λειτουργικά αναλφάβητοι και σε όλο τον κόσμο 250 εκ. παιδιά στερούνται βασικών δεξιοτήτων αν και 130 εκ. απ’ αυτά τα παιδιά έχουν περάσει τουλάχιστον 4 χρόνια στο σχολείο. Δέος προκαλεί τέλος κι η έκταση τη παιδικής εργασίας με 168 εκ. παιδιά ή το 11% του παγκόσμιου παιδικού πληθυσμού αντί να παίζει ή να παρακολουθεί σχολείο να εργάζεται, συνήθως σε άθλιες συνθήκες, καθώς το 50% εξ αυτών δουλεύει σε επικίνδυνες δουλειές. Τέλος, αξίζει να αναφερθεί πως το 2012 τουλάχιστον 21 εκ. άνθρωποι δούλευαν σε αναγκαστική εργασία, εκ των οποίων τα 14 εκ. σε συνθήκες εργασιακής εκμετάλλευσης και τα 4,5 εκ. σε σεξουαλική εκμετάλλευση.

Μισητός, παλιός κόσμος…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Επίκαιρα που κυκλοφόρησε στις 18 Δεκεμβρίου 2015