Home » 2013

Category Archives: 2013

Χρηματιστήριο Αθηνών: Ό,τι φάνε, ό,τι πιούνε… (Πριν, 12 Ιανουαρίου 2014)

xrimatistiriaΣε χρονιά της μεγάλης αρπαχτής εξελίχθηκε το 2013 για το χρηματιστήριο που είδε τον γενικό δείκτη, εν μέσω φτώχειας και ύφεσης, να αυξάνεται κατά 28%!

Η Ελλάδα είναι η χώρα των ρεκόρ. Το τελευταίο διάστημα ακούμε από κυβερνητικούς ότι η Ελλάδα πέτυχε την ταχύτερη δημοσιονομική προσαρμογή σε όλη την ΕΕ, επειδή κατάφερε να μειώσει το δημοσιονομικό έλλειμμα τόσο γρήγορα. Τρώνε την σκόνη μας ακόμη κι οι Γερμανοί, δηλαδή. Το γεγονός δε ότι η Ελλάδα αποτελεί τον ορισμό της κρατικής χρεοκοπίας είναι ήσσονος σημασίας, όπως ήσσονος σημασίας και προφανώς άσχετο το ένα με το άλλο ήταν το γεγονός ότι η προ 15ετίας Ελλάδα του Σημίτη βρισκόταν στο ναδίρ όλων των κατατάξεων εντός της ΕΕ ή της ευρωζώνης. Οι υψηλοί ρυθμοί που κατέγραφε όμως τότε η αύξηση του ΑΕΠ (της τάξης του 3% ακόμη και 4%) κι ήταν πράγματι οι ταχύτεροι της ΕΕ, έκαναν τον εμπνευστή της ισχυρής Ελλάδας να την παρουσιάζει ως την ταχύτερα αναπτυσσόμενη χώρα στην Ευρώπη. Και τότε δηλαδή οι υπανάπτυκτοι Γερμανοί κι άλλοι βορειοευρωπαίοι έβλεπαν την πλάτη μας...  

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Η χρεοκοπημένη Ελλάδα του 2014 όμως, που οι συχνότερες αναφορές στον διεθνή Τύπο γίνονται στο πλαίσιο εντελώς απαξιωτικών χαρακτηρισμών του τύπου «μην καταντήσουμε σαν την Ελλάδα», έχει κάτι για το οποίο μπορεί να επαίρεται. Είναι η αλματώδης αύξηση του γενικού δείκτη του χρηματιστηρίου κατά 28%, που κατέταξε την ελληνική κεφαλαιαγορά στη λέσχη των χρηματιστηρίων με τις υψηλότερες επιδόσεις ανά τον κόσμο, μαζί με την Γερμανία (26% ο δείκτης Dax), την Ιαπωνία (56,7% ο Nikkei) και τις ΗΠΑ (28% ο Dow Jones) αλλά και την Ιρλανδία (33%) και την Βουλγαρία (40%). Η άνοδος του ελληνικού δείκτη (από τις 907,9 μονάδες στις 31 Δεκεμβρίου 2012 στις 1.162,68 στις 31 Δεκεμβρίου 2013) συνοδεύτηκε επίσης από αύξηση κερδών των εισηγμένων, με βάση τα αποτελέσματα του 9μηνου, κατά 150,6%, από αύξηση της αξίας των ημερήσιων συναλλαγών (στα 84,8 εκ. ευρώ) κατά 64% σε σχέση με πέρυσι και από μια συνακόλουθη αύξηση της χρηματιστηριακής αξίας των εταιρειών κατά 100%, καθώς από τα 33 δισ. ευρώ εκτινάχθηκε στα 66 δισ. ευρώ.
Η παραπάνω είναι η μοναδική θετική πλευρά, γιατί όσο περισσότερο εξετάζουμε σε λεπτομέρειες την άνοδο του γενικού δείκτη του χρηματιστηρίου το 2013, τόσο περισσότερο ερχόμαστε αντιμέτωποι με μια κατάσταση βαθιά νοσηρή που επιβεβαιώνει την φήμη του ελληνικού χρηματιστηρίου σαν άνδρο της πιο άγριας κερδοσκοπίας και κάθε είδους αρπαχτής. Μάλιστα, η αθώωση στις αρχές Δεκεμβρίου των 42 κατηγορουμένων για την φούσκα του 1999, με την οποία έκλεισε και τυπικά (και μάλιστα με διακομματική, όχι απλώς δικομματική συναίνεση) το τεράστιο εκείνο σκάνδαλο λειτουργεί και σαν πράσινο φως για ακόμη μεγαλύτερα όργια με θύμα τις καταθέσεις του απλού και ανυποψίαστου κόσμου. Ως προς το παρόν πάντως το καύσιμο που απογείωσε το χρηματιστήριο δεν ήταν η εγχώρια ρευστότητα, αλλά ποσά προερχόμενα από κερδοσκοπικά κεφάλαια αντιστάθμισης κινδύνου (χετζ φαντς) που ξεπερνούν τα 2 δισ. ευρώ κι ήρθαν στην Αθήνα μετά την επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού στην Ουάσινγκτον, στις αρχές Οκτωβρίου. Μια εβδομάδα αργότερα, στις 10 Οκτωβρίου, έγραφαν τα εξής οι Financial Times σε ρεπορτάζ τους, με τον καθόλου τιμητικό τίτλο «κέρδη των χετζ φαντς στην γη των ελληνικών ευκαιριών»: «Από τον Άντριου Λιβέρις της Dow Chemical μέχρι τον πρέσβη Τζον Νεγκροπόντε, το απαύγασμα της ελληνικής διασποράς συγκεντρώθηκε την προηγούμενη εβδομάδα να τσουγκρίσει τα ποτήρια της σαμπάνιας. Τον λόγο πήρε ο Μπιλ Κλίντον, κλέβοντας τα φώτα της δημοσιότητας από το άλλο τιμώμενο πρόσωπο της βραδιάς που ήταν ο Αντώνης Σαμαράς, ο έλληνας πρωθυπουργός. Το ιδιαίτερο της βραδιάς φάνηκε από την λίστα των προσκεκλημένων: μαζί με τους Έλληνες, οι καλύτεροι της Γουόλ Στριτ. Επιπλέον, για τον Α. Σαμαρά το γκαλά σήμανε το τέλος ενός τουρ στη Νέα Υόρκη που είχε ξεκινήσει με μια ιδιωτική συνάντηση με τον Τζέιμι Ντάιμον της JP Morgan ενώ το απόγευμα αφιερώθηκε στους μάνατζερ της βιομηχανίας των χετζ φαντς, περιλαμβανομένου του Τζον Πόλσον, του δισεκατομμυριούχου επικεφαλής της ομώνυμης εταιρείας. Και για όλα αυτά υπήρχε σημαντικός λόγος. Τα χετζ φαντς – που κάποτε κατηγορήθηκαν ότι προκάλεσαν την όξυνση ακόμη κι ότι δημιούργησαν την ελληνική κρίση χρέους ρίχνοντας τις τιμές των ομολόγων – είναι τώρα μεταξύ των πιο ένθερμων και σημαντικών παικτών της ελληνικής αγοράς. Η Ελλάδα με 1,4 εκ. ανέργους μετατρέπεται σε γη της ευκαιρίας για τους κερδοσκόπους του χρηματοπιστωτικού τομέα».  
Η συγκεκριμένη συνάντηση του Σαμαρά με τους κερδοσκόπους έστρωσε το χαλί ώστε το δεύτερο μισό του έτους το ελληνικό χρηματιστήριο να σπάει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο, αφήνοντας οριστικά πίσω του την ελεύθερη πτώση που κατέγραφε μέχρι το καλοκαίρι φτάνοντας στις 15 Ιουλίου 2013 τις 800,32 μονάδες που αποτέλεσε και αρνητικό ρεκόρ έτουςς. Η σημαντικότερη αιτία λοιπόν για την άνοδο του χρηματιστηρίου ήταν η στήριξη των κερδοσκόπων. Εξέλιξη που κατά κανέναν τρόπο δεν μπορεί να θεωρείται θετική καθώς τα χετζ φαντς όπως απρόβλεπτα εμφανίστηκαν, για να εκμεταλλευτούν τα εξευτελιστικά επίπεδα που έχουν φτάσει οι τιμές των ελληνικών μετοχών επιτρέποντας τεράστιες υπεραξίες ακόμη και ενδοσυνεδριακές, το ίδιο αναπάντεχα θα εξαφανιστούν, κοντά στις ευρωεκλογές πιθανά, έχοντας πρώτα αφαιμάξει την ελληνική αγορά. Δεν θα είναι άλλωστε η πρώτη φορά. Ένας από τους μεγάλους κερδισμένους της απόφασης του συμβουλίου υπουργού Οικονομικών της ευρωζώνης το Νοέμβριο του 2012 για επαναγορά μέρους του ελληνικού δημόσιου χρέους ήταν το χετζ φαντ Third Point που είχε αγοράσει τα ελληνικά ομόλογα στα 17 λεπτά ανά ευρώ τον Μάιο του 2012, για να τα πουλήσει τέσσερις μήνες αργότερα στα 34 λεπτά διπλασιάζοντας τα χρήματα που είχε τοποθετήσει και βγάζοντας καθαρό κέρδος 500 εκ. δολάρια. Αφού λοιπόν έβγαλαν λεφτά από τα ομόλογα (που φαινόταν η πιο χαμένη υπόθεση) γιατί να μην επιχειρήσουν να βγάλουν και από τις μετοχές; 
Σημασία ωστόσο έχει να υπογραμμίσουμε ότι το πάρτι στο χρηματιστήριο δεν δηλώνει ούτε προμηνύεται κάτι θετικό για τους εργαζόμενους, ούτε καν για την ίδια την οικονομία και τις επιχειρήσεις, όπως θα ήταν για παράδειγμα μια ανάλογη αύξηση του κύκλου εργασιών, που θα μπορούσε να σημάνει την δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.
Έτσι, ακόμη κι αυτή η άνοδος του γενικού δείκτη δεν αναιρεί την εικόνα καχεξίας και κρίσης του χρηματιστηρίου όπως βεβαιώνεται χαρακτηριστικά απ' το ότι η πλειοψηφία των εισηγμένων εξακολουθούν να εμφανίζουν ζημιές ή να βρίσκονται στο περιθώριο (προς διαγραφή, υπό αναστολή ή στην επιτήρηση) ή από το κύμα της μεγάλης φυγής από την Ελλάδα ιστορικών εταιρειών, μεγάλης κεφαλαιοποίησης, όπως είναι η Κόκα Κόλα, η Φάγε και η Βιοχάλκο. Η τελευταία μάλιστα, που ήταν εισηγμένη από το 1947 κι είχε έντονο εξαγωγικό προσανατολισμό, φεύγει από την Ελλάδα για το Βέλγιο (που έχει υψηλότερη φορολόγηση), λόγω των απαγορευτικών συνθηκών δανειοδότησης. Οι τράπεζες με άλλα λόγια που έχουν στραγγίξει τον κρατικό προϋπολογισμό αντλώντας περισσότερο από ένα ΑΕΠ από το 2008 προκάλεσαν μια από τις πιο αρνητικές αλλαγές στον ελληνικό επιχειρηματικό χάρτη, αποδεικνύοντας παράλληλα πόσο κούφιες είναι κι οι διακηρύξεις για την ανάγκη στροφής στις εξωτερικές αγορές... 
Την πλήρη αναντιστοιχία του κλίματος ευφορίας που επιχειρεί να διαμορφώσει η κυβέρνηση εκμεταλλευόμενη την πρόσκαιρη και κερδοσκοπική άνοδο του γενικού δείκτη με την ευρύτερη κατάσταση της οικονομίας υποδηλώνουν δύο ακόμη πρόσφατες εξελίξεις, πέραν της ασήμαντης ...λεπτομέρειας ότι η Ελλάδα το 2013 ήταν στον έκτο χρόνο ύφεσης έχοντας απολέσει σχεδόν το 22% του ΑΕΠ της. Το πρώτο σχετίζεται με το αρνητικό ρεκόρ τριετίας που κατέγραψαν οι εξαγωγές τον Νοέμβριο, χάνοντας 22,6% σε σχέση με το Νοέμβριο του 2012. Το δεύτερο γεγονός σχετίζεται με την συνεχιζόμενη μείωση της βιομηχανικής παραγωγής τον ίδιο μήνα κατά 6,1%, σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο. (Όσοι σπεύσουν να σνομπάρουν την βιομηχανική παραγωγή ή να αποδώσουν την πτώση της σε ευρύτερη, διεθνή τάση ας λάβουν υπ' όψη τους ότι τον ίδιο ακριβώς μήνα η βιομηχανική παραγωγή στη Γερμανία αυξήθηκε κατά 3,5% σε ετήσια βάση, με την παραγωγή κεφαλαιουχικών αγαθών να αυξάνεται κατά 5,1%! Η κρίση κι η ίδια η ευρωζώνη επομένως οξύνουν τις αντιθέσεις, αναβαθμίζοντας τη θέση των ιμπεριαλιστικών – ηγεμονικών χωρών σε βάρος των υπολοίπων).
Το δικό τους μερίδιο ωστόσο στην προσέλκυση κεφαλαίων και την άνοδο του δείκτη έχουν κι οι αντεργατικές αλλαγές των τελευταίων ετών. Με την μεγαλύτερη σαφήνεια που μπορούσε να ειπωθεί το διατύπωσε διαχειριστής κεφαλαίων της JP Morgan σε αφιέρωμα του πρακτορείου Bloomberg στην Ελλάδα, στις αρχές Νοέμβρη: «Η Ελλάδα αρχίζει να βγαίνει από την κρίση γιατί μείωσε τόσο πολύ τα επίπεδα κόστους, ώστε αν υπάρξει θετικό ΑΕΠ τα περιθώρια αύξησης κέρδους αναμένεται να είναι τεράστια». Με άλλα λόγια, ακόμη και δια μέσω των κερδοσκόπων, τοποθετούνται στην ελληνική αγορά τμήματα του διεθνούς κεφαλαίου που σπεύδουν να μετατρέψουν σε κέρδη και ζεστό ρευστό τις αντιδραστικές μεταρρυθμίσεις των μνημονίων που μείωσαν κάθετα το εργατικό κόστος. 
Οι αντιλαϊκές πολιτικές ήδη αποτελούν την αιτία για ένα μέρος, μικρό προφανώς, της ευημερίας που βιώνει το χρηματιστήριο, όπως φαίνεται από την πορεία πολλών μετοχών και ιδίως αυτών που σχετίζονται με τις ιδιωτικοποιήσεις, βεβαιώνοντας έτσι ότι η άνοδος του δείκτη περνάει μέσα από τις τσέπες μας. Επίσης περνάει μέσα κι από απολύσεις, όπως για παράδειγμα αυτές που ανακοίνωσε πρόσφατα ο ΟΤΕ, υπό την μορφή εθελούσιας εξόδου την οποία αποδέχτηκαν 1.827 εργαζόμενοι, ένα μέρος των οποίων θα αντικατασταθεί από 500 νέους εργαζόμενους οι οποίοι θα προσληφθούν από δουλεμπορικές εταιρείες για 480 ευρώ.  
Εν κατακλείδι, η μετεωρική άνοδος του δείκτη του χρηματιστηρίου το 2013 δεν συνοδεύεται μόνο από την εμβάθυνση της κρίσης, τον αυξανόμενο δυισμό της οικονομίας και την εξαθλίωση της κοινωνικής πλειοψηφίας. Εκφράζει και την επιθετικότητα του κεφαλαίου που απαίτησε τις αλλαγές των Μνημονίων και τώρα επιστρέφει να πάρει το μερδικό που του ανήκει από την λεία... 
Advertisements

ΟΤΕ: Συρρίκνωση και αποεπένδυση έφερε η “καλή ιδιωτικοποίηση”

 ???????Η πώληση του ΟΤΕ στον γερμανικό κολοσσό της Ντόιτσε Τέλεκομ το 2008, μαζί με τη μοναδική στο είδος της πώληση μέσω μεσάζοντα, του Ανδρέα Βγενόπουλου, συνοδεύτηκε από μια σειρά υποσχέσεων για το μέλλον του οργανισμού, που ως σημείο αφετηρίας τους είχαν τις ελπίδες που δημιουργούσαν τα αδιαμφισβήτητα μεγέθη της Ντόιτσε Τέλεκομ. Έτσι οι υποσχέσεις για ισχυροποίηση, επέκταση και εκσυγχρονισμό του ΟΤΕ, μείωση των τιμολογίων και δημιουργία νέων θέσεων εργασίας αντέκρουαν κάθε κριτική. Στο στρατόπεδο μάλιστα των διαφωνούντων δεν περιλαμβάνονταν μόνο οι συνήθεις ύποπτοι, αλλά κι η κυβερνητική παράταξη ΔΑΚΕ, ο τότε υπουργός ΠΕΧΩΔΕ, Γ. Σουφλιάς, κ.α. Πέντε χρόνια μετά, είναι αρκετός χρόνος για να γίνει μια αποτίμηση των φιλοδοξιών που καλλιεργήθηκαν. Η αξιολόγηση επιβάλλεται για έναν επιπλέον λόγο: επειδή, η πώληση του ΟΤΕ όλο και συχνότερα εμφανίζεται ως παράδειγμα καλής ιδιωτικοποίησης.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Ωστόσο, στον αντίποδα των υπερφίαλων υποσχέσεων, μια σύντομη επισκόπηση στα έργα και τις ημέρες του γερμανικού ΟΤΕ επιβεβαιώνει ότι πέντε χρόνια μετά την ιδιωτικοποίηση του ο πάλαι ποτέ εθνικός τηλεπικοινωνιακός οργανισμός συρρικνώθηκε δραματικά σε βάρος της ποιότητας των τηλεπικοινωνιών, ενώ τα τιμολόγια δεν μειώθηκαν, αντίθετα με τις θέσεις εργασίας. Όσες δε απέμειναν, είναι κακοπληρωμένες και χαμηλής ειδίκευσης. Η “πετυχημένη ιδιωτικοποίηση” αποδείχθηκε εν ολίγοις μια καταστροφή…

Πούλα, πούλα…

Την απόσυρση των ελληνικών τραπεζών από τα Βαλκάνια και την Ανατολή Ευρώπη που δρομολογεί η Τρόικα, οδηγώντας σε μια βίαιη συρρίκνωση το ελληνικό χρηματοπιστωτικό σύστημα, η Ντόιτσε Τέλεκομ την πέτυχε με τον ΟΤΕ σεμνά και ταπεινά, χωρίς τυμπανοκρουσίες. Επί γερμανικής διοίκησης ο ΟΤΕ αποσύρθηκε από την ΠΓΔΜ εισπράττοντας 190 εκ. ευρώ, από την Σερβία (380 εκ.) και από την Βουλγαρία (717 εκ. ευρώ). Συρρίκνωση καταγράφεται και στα μερίδια των πωλήσεών του εντός της Ελλάδας, προς διάψευση όσων πίστευαν ότι καβάλα στο γερμανικό άτι ο ΟΤΕ θα σάρωνε τον ανταγωνισμό. Μουλάρι αποδείχθηκε ο Αστραχάν, με το μερίδιο αγοράς του στη σταθερή τηλεφωνία να έχει συρρικνωθεί στο 62% και τους λεγόμενους εναλλακτικούς πάροχους από το 2009 να έχουν διπλασιάσει το μερίδιό τους. Από την δίψα της διοίκησης του μεγαλύτερου τηλεπικοινωνιακού οργανισμού για ρευστό δεν γλίτωσε ούτε ο μοναδικός δορυφόρος Ελλάς Σατ, από την πώληση του οποίου αποκόμισε 208 εκ. ευρώ. Η πώληση του δορυφόρου είναι ένα από τα πολλά ολέθρια βήματα που έκανε οργανισμός στην κατεύθυνση της τεχνολογικής οπισθοδρόμησης, ακυρώνοντας το τεχνολογικό του πλεονέκτημα και ψαλιδίζοντας προηγούμενες φιλοδοξίες, όπως είχαν αποτυπωθεί στην Ψηφιακή Ατζέντα 2020, βάσει της οποίας προβλεπόταν πως μετά από 7 χρόνια το 50% των συνδέσεων στο διαδίκτυο θα έτρεχαν με ταχύτητα 50 Mbps και το υπόλοιπο 50% με 100 Mbps. Για να εκπληρωθεί όμως αυτός ο στόχος έπρεπε οι οπτικές ίνες να φτάσουν σε κάθε σπίτι. Να μην μείνουν στα ΚΑΦΑΟ, όπως τελικά θα γίνει από τη στιγμή που ο οργανισμός υπαναχώρησε από την υποχρέωση που είχε αναλάβει.

Οι οιωνοί όμως είναι άσχημοι όχι μόνο για τις υψηλές ταχύτητες του ίντερνετ (απαραίτητες όχι μόνο στους λάτρεις των παιχνίδια, αλλά και στην μεταφορά δεδομένων μεταξύ επαγγελματιών κι επιχειρήσεων) για τις οποίες θα χρειαστεί να περιμένουμε πολύ, αλλά και για το ίδιο το μέλλον της σταθερής τηλεφωνίας. «Μέχρι και πριν 5 χρόνια όταν βλέπαμε ένα φθαρμένο καλώδιο το αλλάζαμε αμέσως, ενώ κάθε χρόνο έβγαινε ένα κονδύλι που κατευθυνόταν στην αντικατάσταση απαρχαιωμένων καλωδίων. Έτσι επιλέγαμε κάθε χρόνο διαφορετικές περιοχές στις οποίες ανανεώναμε τα καλώδια. Με αυτόν τον τρόπο είχαμε πετύχει αυτή την υψηλή ποιότητα στις καθημερινές επικοινωνίες. Μετά την πώληση όμως του ΟΤΕ στους Γερμανούς η τακτική και για προληπτικούς λόγους αντικατάσταση και ανανέωση των καλωδίων έχει σταματήσει. Σε πολύ λίγα χρόνια τα καλώδια θα αρχίσουν να κόβονται. Ρεύμα περνάει από μέσα τους», τονίζει ο Γιώργος Στεφανής, αναπληρωτής γραμματέας της Πανελλήνιας Ένωσης Τεχνικών του ΟΤΕ (ΠΕΤ-ΟΤΕ). «Σε κίνδυνο είναι επιπλέον το δίκτυο και στην επαρχιακή Ελλάδα. Η υποχρέωση που ένιωθε ο ΟΤΕ να βάζει κολόνες και στο πιο απομακρυσμένο σημείο θεωρείται αναχρονισμός. Δεν γίνονται πλέον τέτοιες επενδύσεις, με αποτέλεσμα σε λίγα χρόνια να είναι πολύ αμφίβολο τι θα συμβεί όταν η σημερινή υποδομή, που δεν συντηρείται, θα αρχίσει να καταρρέει». Τότε, ενδεχομένως, οι Γερμανοί να αρχίσουν να ζητούν επιδοτήσεις από το κράτος, όπως συμβαίνει με τις άγονες γραμμές, με το πρόσχημα ότι επιτελούν κοινωνικό έργο. Το αποτέλεσμα θα είναι ο ιδιωτικοποιημένος ΟΤΕ να γίνει μια κρατικοδίαιτη επιχείρηση, επιβαρύνοντας τον προϋπολογισμό και τους φορολογούμενους.

Ακόμη και τα χαλκοκαλώδια πάνε στη Γερμανία!

Τούτων δοθέντων, προκαλεί τουλάχιστον γέλιο η πρόσφατη δήλωση του Α. Σαμαρά ότι «οι επενδύσεις που ο ΟΤΕ προγραμματίζει για τα επόμενα 4 χρόνια στην Ελλάδα αποτελούν ψήφο εμπιστοσύνης στην ελληνική οικονομία». Η βουλιμία των Γερμανών να λεηλατήσουν την περιουσία του ΟΤΕ είναι τέτοια που έχουν φτάσει ακόμη και να στέλνουν ακατέργαστα στην Γερμανία με φορτηγά και κοντέινερ τα χρησιμοποιημένα χάλκινα καλώδια που έχει στις αποθήκες του και στα φρεάτια ο Οργανισμός. Ούτε αυτά δεν αφήνουν στην Ελλάδα!

«Η υποβάθμιση του τηλεπικοινωνιακού έργου του ΟΤΕ», συνεχίζει ο Γιώργος Στεφανής, «είναι αποτέλεσμα της λεγόμενης πελατοκεντρικής λογικής που έχει επικρατήσει στον Οργανισμό. Βάσει αυτής, οι επενδύσεις κι η ανάπτυξη του οργανισμού στρέφονται εκεί που υπάρχει πελατεία κι όχι εκεί που υπάρχει ανάγκη, με βάση το κατ’ εξοχήν έργο που υποτίθεται ότι επιτελεί ο οργανισμός». Ως απόρροια αυτής της λογικής επιλέχθηκε πολύ πιθανά η είσοδος του οργανισμού στην τηλεοπτική αγορά μέσω του προγράμματος OTE-TV, που ως ισχυρό σημείο πώλησης του είχε τρία τσοντοκάναλα που μεταδίδουν πορνό 24 ώρες το 24ωρο: Sirina, Penthouse και Hustler TV. Εν ολίγοις, τσόντα εναντίον γρήγορου ίντερνετ και ποιοτικής σταθερής τηλεφωνίας σε όλη την Ελλάδα σημειώσατε …1. Σε αυτό το πλαίσιο οι επευφημίες για τα κέρδη του ΟΤΕ (253 εκ. ευρώ το τρίμηνο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου) συνιστούν καθαρή υποκρισία, έστω κι αν είναι η χαρά του μετόχου που διψάει για υπεραξίες και βραχυπρόθεσμα κέρδη. Γιατί, τα κέρδη συντελέστηκαν: Πρώτο, σε βάρος των επενδύσεων που μειώνονται σταθερά τα τελευταία χρόνια (από 300 εκ. ευρώ το 2008 σχεδόν στα μισά, 158 εκ. ευρώ το 2012). Δεύτερο, σε βάρος των δημοσίων εσόδων όπως δείχνει η σταθερή μείωση των φόρων που πληρώνει ο οργανισμός (από 83 εκ. ευρώ το 2008, μόλις 16 εκ. το 2012). Τρίτο, σε βάρος της τσέπης μας καθώς τα τιμολόγια παραμένουν στο ύψος τους. Εδώ φυσικά οφείλουμε να αναγνωρίσουμε την πολύτιμη βοήθεια της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) που απαγορεύει τις μειώσεις τιμολογίων για να μην βουλιάξουν από τον ανταγωνισμό οι μικροί πάροχοι. Πρόκειται όμως για καθεστώς που διευκολύνει τα μέγιστα και τον ΟΤΕ ο οποίος εμφανίζεται να θέλει μεν να σταματήσει να μας χαρατσώνει, αλλά να μην μπορεί για λόγους …ανωτέρας βίας. Το σημαντικότερο, ωστόσο, είναι πως τα κέρδη συντελέστηκαν σε βάρος της απασχόλησης. Οι θέσεις εργασίας μάλιστα θα μειωθούν σημαντικά με το νέο πρόγραμμα εθελούσιας συνταξιοδότησης που ήδη «τρέχει» στον οργανισμό, το οποίο αναμένεται να βγάλει εκτός ΟΤΕ γύρω στα 1.100 εργαζόμενους.

Μείωση θέσεων εργασίας

«Στο αποκορύφωμα της δραστηριότητάς του, το 2005, ο ΟΤΕ είχε φτάσει να απασχολεί γύρω στους 17.000 εργαζόμενους. Στη συνέχεια τέθηκαν ως απαράβατοι όροι για την ιδιωτικοποίησή του η μείωση του προσωπικού κατά 5.000 άτομα κι η άρση της μονιμότητας. Προϋποθέσεις τις οποίες με προθυμία υλοποίησαν οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ, ανοίγοντας την κερκόπορτα που σύντομα θα οδηγήσει τον οργανισμό να απασχολεί περίπου 2.000 εργαζόμενους», τονίζει ο Θανάσης Φώλιας, μέλος του ΔΣ της Ομοσπονδίας Εργαζομένων του ΟΤΕ (ΟΜΕ-ΟΤΕ). Η αρνητική συμβολή του ΟΤΕ στην απασχόληση δεν σχετίζεται μόνο με την απότομη μείωση των θέσεων εργασίας, έστω κι αν αυτή υλοποιείται μέσω προγραμμάτων εθελούσιας συνταξιοδότησης. Ταυτόχρονα ο ΟΤΕ καλύπτει τα κενά, που μοιραία δημιουργούνται, μέσω προσλήψεων από δουλεμπορικές εταιρείες, όπως είναι η θυγατρικές του, E-Value και Oteplus, δίνοντας μισθούς 255 και 586 ευρώ αντίστοιχα. Έτσι καταργεί θέσεις παλιών εργαζομένων που μπορεί να στοίχιζαν στον οργανισμό ακόμη και 3.000 ευρώ, αντικαθιστώντας τις με θέσεις εξαθλίωσης. «Η συμπίεση του εργατικού κόστους πετυχαίνεται επίσης με συνεχείς παραβιάσεις της εργατικής νομοθεσίας», συνεχίζει ο Θανάσης Φώλιας. «Οι τεχνικοί του ΟΤΕ ασφαλίζονται στο ΙΚΑ ως υπάλληλοι γραφείου, ενώ έχουμε συνεχείς μετακινήσεις εργαζομένων που συνιστούν βλαπτική μεταβολή της εργασιακής τους σχέσης. Η αυθαιρεσία της διοίκησης φτάνει σε τέτοιο σημείο ώστε δεν έχει μπει καν στον κόπο να απαντήσει στα αλλεπάλληλα εξώδικα των συναδέλφων». Η αρνητική συμβολή του ΟΤΕ στην απασχόληση φαίνεται όχι μόνο από την μείωση των θέσεων εργασίας και τη επιδείνωση των εργασιακών σχέσεων. Τα τελευταία χρόνια, ταυτόχρονα, κι ως συνέπεια της εντατικοποίησης που έχουν προκαλέσει οι προαναφερθείσες αλλαγές έχουν αυξηθεί σημαντικά τα εργατικά ατυχήματα. Όπως αναφέρεται στο περιοδικό Οθόνη των Εργαζομένων Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης του ΟΤΕ από 28 και 16 ατυχήματα που είχαν καταγραφεί το 2008 στον ΟΤΕ και την Κοσμοτέ, το 2012 έφθασαν τα 33 και 19 αντίστοιχα. Με το αίμα κακοπληρωμένων εργατών επομένως αυξάνονται τα κέρδη του ΟΤΕ.

Πληθωρισμός αργυρώνητων μανδαρίνων

Η άλλη όψη του νομίσματος των εργασιακού Νταχάου που έχει επιβάλλει η γερμανική διοίκηση στον ΟΤΕ, αντιγράφοντας τις καλύτερες παραδόσεις του Ράιχ, είναι το πάρτι εκατομμυρίων που γίνεται από τα στελέχη του ΟΤΕ. Ετήσιοι μισθοί για τους διευθυντές της τάξης των 250.000 ευρώ και προκλητικά προνόμια, που δεν έχουν θιγεί στο ελάχιστο κατά τη διάρκεια της πρόσφατης κρίσης, με αποκορύφωμα τον μισθό του προέδρου και διευθύνοντα συμβούλου Μιχ. Τσαμάζ που μαζί με τα μπόνους έφθασε τα 1.246.365 ευρώ (καλά διαβάσατε: 103.864 ευρώ τον μήνα!) συνθέτουν την εικόνα μιας κάστας αργυρώνητων μανδαρίνων που με την χλιδή τους προκαλούν το δημόσιο αίσθημα. Να αναφερθεί μάλιστα ότι, προς διάψευση των ανοησιών που επαναλαμβάνουν οι νεοφιλελεύθεροι για αποτελεσματικότερη και πιο ευέλικτη διοίκηση του ιδιωτικού τομέα σε αντίθεση με την γραφειοκρατική και πολυπρόσωπη και δαπανηρή ελέω εξυπηρετήσεων διοίκηση που χαρακτηρίζει τις επιχειρήσεις του δημόσιου τομέα, ότι ο ΟΤΕ πριν την εκχώρησή του στους Γερμανούς είχε 4 γενικούς διευθυντές ενώ σήμερα έχει 17! Εν ολίγοις το παλιό οργανόγραμμα του εργατικού δυναμικού του ΟΤΕ αποδεικνύεται πολύ πιο δημοκρατικό από το σημερινό που χαρακτηρίζεται από ακραίες αντιθέσεις: φεουδαρχικά προνόμια για τα στελέχη, πείνα κι εργασιακή ανασφάλεια για το προσωπικό!

Όλα τα παραπάνω παρότι εμπλουτίζουν τα επιχειρήματα κατά της ιδιωτικοποίησης και υπέρ της ανάγκης επανακρατικοποίησης του ΟΤΕ σπάνια τίθενται στον δημόσιο διάλογο. Αλγεινή εντύπωση μάλιστα προκαλεί η ανοχή που απολαμβάνει ο γερμανικός ΟΤΕ ακόμη κι από τον ΣΥΡΙΖΑ, όπως έδειξε η συνάντηση στις 3 Οκτώβρη με την διοίκηση του ΟΤΕ του Γιώργου Σταθάκη, βουλευτή και υπεύθυνου τομέα Ανάπτυξης της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ… 

Παύση πληρωμών του δημόσιου χρέους! (Επίκαιρα, 19-23 Δεκεμβρίου 2013)

hitΤο μόνο που απαιτείται είναι πολιτική βούληση!

Σε εφιάλτη χωρίς τέλος έχει εξελιχθεί η διαχείριση του δημόσιου χρέους από το 2010, όταν η τύχη του εναποτέθηκε στα χέρια των πιστωτών. Ακόμη και τώρα, 3,5 ολόκληρα χρόνια μετά την εφαρμογή του πρώτου Μνημονίου που συνόδευσε το πρώτο δάνειο, το ελληνικό πολιτικό σύστημα κρέμεται για πολλοστή φορά από τα γερμανικά χείλη για να μάθει τι ακριβώς θα αποφασίσει το Βερολίνο για το χρέος, με την «ώρα της κρίσης» εσχάτως (αφού όλοι αναμέναμε το φθινόπωρο του 2013 μετά τις γερμανικές εκλογές) να έχει μετατεθεί για το καλοκαίρι του 2014, αφού θα έχουν ολοκληρωθεί κι οι ευρωεκλογές. Έστω κι έτσι όμως αυτό που ομολογείται από κάθε πλευρά, από το Βερολίνο που αποφασίζει για την ΕΕ, την Ουάσινγκτον όπου έχει την έδρα του το ΔΝΤ και την ελληνική κυβέρνηση που απλά περιμένει να της ανακοινωθούν οι αποφάσεις, είναι ότι το δημόσιο χρέος δεν είναι βιώσιμο. Τα μεγέθη είναι εξόχως αποκαλυπτικά, όσο κι αν τα καλύπτει ένα πέπλο σιωπής, σε εμφανή αντίθεση με ό,τι συνέβαινε για παράδειγμα το 2010 όταν έπρεπε να δημιουργηθεί η αναγκαία συναίνεση για να γίνουν δεκτά τα Μνημόνια από την ελληνική κοινωνία, σαν να επρόκειτο για την μία και μοναδική θεραπεία απέναντι στον θανάσιμο κίνδυνο που διέτρεχε. Με βάση λοιπόν την εισηγητική έκθεση του κρατικού προϋπολογισμού που ψηφίστηκε από την Βουλή το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, το δημόσιο χρέος φέτος θα φτάσει τα 321 εκ. ευρώ (175,5% του ΑΕΠ), ενώ τον επόμενο χρόνο, το 2014, αν δεν γίνει καμία άλλη παρέμβαση αναμένεται να φτάσει τα 320 εκ. (174,8%). Η Ελλάδα δηλαδή θα συνεχίσει να έχει ένα δημόσιο χρέος πολύ πάνω (κατά 50% μεγαλύτερο σχεδόν) του ορίου του 120% που διασφαλίζει την βιωσιμότητα του. Είναι προφανές επομένως ότι επιβάλλεται μια σημαντική του μείωση.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Το ερώτημα ωστόσο είναι υπό ποιούς όρους θα γίνει αυτή η μείωση. Γιατί κι η διαγραφή χρέους, ύψους 105 δισ. ευρώ, που συνόδευσε την αναδιάρθρωση του Μαρτίου του 2012 δεν ήταν καθόλου αμελητέα. Ήταν για παράδειγμα σημαντικά μεγαλύτερης αξίας από την αναδιάρθρωση στο αργεντίνικο χρέος το 2001, που αφορούσε το 93% σε ένα χρέος ύψους 100 δισ. δολ., κι η οποία τότε είχε χαρακτηριστεί ως η μεγαλύτερη στην ιστορία. Η αναδιάρθρωση του 2013 υπό άλλους όρους, αν δηλαδή δεν συνοδευόταν από τους τιμωρητικούς όρους του δευτέρου Μνημονίου (έτσι ώστε καμία άλλη χώρα στο εξής να μην ζητήσει ανάλογη διευκόλυνση) και επίσης από ένα επιπλέον δάνειο ύψους 109,1 δισ. ευρώ, θα μπορούσε να είχε αποδειχθεί επωφελής για τα δημόσια οικονομικά, ελαφρύνοντας κατ’ επέκταση τους φορολογούμενους και δημιουργώντας εκείνο το αναγκαίο περιθώριο για την άσκηση αναδιανεμητικής, επεκτατικής πολιτικής.

Επικίνδυνοι Τρόικα και δανειστές

Το σημαντικότερο συμπέρασμα επομένως που εξάγεται για την επικείμενη αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους είναι ότι στον βαθμό που θα αποφασιστεί από τους πιστωτές, δηλαδή την Τρόικα που αποτελεί πιστό τους όργανο, θα σημάνει νέα δεινά για τους φορολογούμενους. Υπό το βάρος λοιπόν της δραματικής εμπειρίας που έχει αποκομίσει μέχρι σήμερα ο ελληνικός λαός από τις προηγούμενες «διασώσεις» του, το αβίαστο και λογικό συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η τύχη του δημόσιου χρέους δεν πρέπει να εναποτεθεί ξανά στους πιστωτές. Αυτό αντίθετα που πρέπει να γίνει είναι με όρους κυρίαρχου κράτους η Ελλάδα να προχωρήσει σε άμεση παύση πληρωμών, χωρίς καμία συνεννόηση με τους δανειστές, μέσα δηλαδή από μονομερείς ενέργειες.

Καμία χώρα που το έπραξε στο πολύ πρόσφατο παρελθόν δεν μετάνοιωσε. Η Ρωσία το 1999, η Αργεντινή το 2001, ο Ισημερινός το 2008 και πιο πρόσφατα, το 2010, η Ισλανδία είδαν πολύ σύντομα το δημόσιο χρέος τους να μειώνεται, την οικονομία τους να αναπτύσσεται, την ανεργία να πέφτει και να αποχαιρετούν οριστικά το καθεστώς του κράτους-παρία που τους είχε καταδικάσει η υπερχρέωση και η υποτέλεια στους ξένους δανειστές. Οι «καλοί μαθητές» αντίθετα συνεχίζουν να περιδινίζονται στην ίδια κρίση.

Μια ελληνική κυβέρνηση που θα θέτει σε προτεραιότητα τα συμφέροντα του ελληνικού λαού και της ίδιας της χώρας μπορεί να επικαλεστεί ένα πλήθος εύλογων και διεθνώς αποδεκτών οικονομικο-πολιτικών και νομικών επιχειρημάτων για να δικαιολογήσει μια απόφαση παύσης πληρωμών. Διαδικασία αναγκαία καθώς πρόκειται για διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας κι όχι για διαδικασίες που αφορούν το εσωτερικό της, οπότε ένας νόμος θα ήταν αρκετός. Κάτι για παράδειγμα που μπορεί να συμβεί με τα μνημόνια κι όλο το εφιαλτικό οικοδόμημα που δημιούργησαν, τα οποία μπορούν να καταργηθούν με ένα νόμο της ελληνικής βουλής με απλή πλειοψηφία δηλαδή. Αρκεί να υπάρχει η ανάλογη πολιτική βούληση…

 Ευθύνη των πιστωτών

Το πρώτο βήμα στην τεκμηρίωση της απόφασης μονομερούς παύσης πληρωμών δεν μπορεί παρά να ξεκινάει από τις τεράστιες ευθύνες των πιστωτών για την τραγική κατάσταση που έχει φθάσει η Ελλάδα σε ό,τι αφορά το επίμαχο θέμα: το δημόσιο χρέος! Η ακαταλληλότητα των μέχρι σήμερα αρμόδιων να αποφασίζουν για το χρέος (ΕΕ, ΔΝΤ) τεκμαίρεται από την αποκλειστική ευθύνη που τους βαραίνει για τον εκτροχιασμό του. Όταν έπρεπε να αποσπαστεί η σιωπηρή έστω συναίνεση του ελληνικού λαού για τα Μνημόνια τότε ήταν στη μόδα η ρήση του Πάγκαλου «όλοι μαζί τα φάγαμε». Έτσι επιχειρήθηκε να εξηγηθεί γιατί το δημόσιο χρέος έφτασε στο 129% του ΑΕΠ ή τα 300 δισ. ευρώ, που ήταν τον Οκτώβριο του 2009, αφήνοντας προς το παρόν ασχολίαστα τα μαγειρέματα που έκανε η ελληνική στατιστική υπηρεσία μαζί με την Γιουροστάτ για να αυξηθεί το δημόσιο χρέος από το 115% που ήταν μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2009. (Ένας πονοκέφαλος δεν δικαιολογεί χημειοθεραπεία, αντίθετα η διάγνωση καρκίνου, ακόμη κι αν είναι πλαστή, την εμφανίζει επιβεβλημένη…)Τώρα όμως που το δημόσιο χρέος έχει καταγράψει την μεγαλύτερη αύξηση που έχει παρατηρηθεί ποτέ μέσα σε μια τόσο σύντομη χρονική περίοδο ποιός φταίει; Η απόδοση της ευθύνης στον λαό που έχει ματώσει θα ήταν θράσος, ύβρις. Αποκλειστικός υπεύθυνος επομένως είναι η Τρόικα. Μόνη της σχεδίαζε και ανακοίνωνε τα Μνημόνια, με τους έλληνες υπουργούς από την πρώτη κυβέρνηση του Παπανδρέου (των …αντιεξουσιαστών) μέχρι τώρα να αρκούνται στην απόφαση για το πότε θα ψηφισθούν από την Βουλή οι όροι τους, χωρίς να είναι κι αυτό πάντοτε αναγκαίο. Μια πράξη νομοθετικού περιεχομένου ή μια υπουργική απόφαση πολλές φορές αρκούσε…

Η δημόσια παραδοχή του ΔΝΤ, τον Ιούνιο του 2013, για το «λάθος» του στο ελληνικό πρόγραμμα αποτελεί πρώτης τάξης επιχείρημα ακόμη και για εκείνους που δεν είχαν χρόνο να διαβάσουν το πρώτο μνημόνιο (Μάιος 2010) ώστε να γνωρίζουν την απόσταση που χωρίζει την πραγματικότητα από τις προβλέψεις του ή δεν θυμούνται τι πρόβλεπε: η ανεργία θα έφθανε στο υψηλότερο της σημείο, 15%, το 2012 και μετά θα μειωνόταν, το ΑΕΠ φέτος θα αυξανόταν κατά 2,8% (σελ. 9), το δημόσιο χρέος φέτος θα ήταν 149% του ΑΕΠ (σελ. 13), κ.α. Στο πλαίσιο μίας τέτοιας παταγώδους αποτυχίας στις προβλέψεις γιατί η Ελλάδα να συνεχίσει να δεσμεύεται από τους υπόλοιπους όρους που περιλαμβάνονται στο πρώτο Μνημόνιο και αφορούν την αποπληρωμή των δόσεων;

Τα πράγματα είναι ακόμη πιο ευνοϊκά για την Ελλάδα λόγω του ότι όλο το πρόγραμμα εξ αρχής δεν σχεδιάστηκε για να σώσει τον ελληνικό λαό, αλλά τις τράπεζες και τους πιστωτές. Η σκοπιμότητα και ο δόλος που υπήρχε πίσω από τον σχεδιασμό του προγράμματος διάσωσης της ελληνικής οικονομίας, σε τέτοιο βαθμό ώστε το ελληνικό δημόσιο να μπορεί να το καταγγείλει και αρνηθεί να σεβαστεί τις υποχρεώσεις που προκύπτουν, φαίνεται πεντακάθαρα στις τρεις κορυφαίες στιγμές του: Κατά την εκκίνησή του, όταν βεβαιωμένα πια ευνοούσε τις ξένες τράπεζες που είχαν επενδύσει σε ελληνικά ομόλογα, κατά την αναδιάρθρωση του Μαρτίου του 2012 και σήμερα όταν είναι γνωστό που έχουν πάει τα χρήματα των δόσεων.

Με βάση απάντηση που έλαβε σε ερώτησή του τον Σεπτέμβριο του 2012 ο βουλευτής της ΝΔ, Προκόπης Παυλόπουλος, βεβαιώνεται ότι οι ξένες τράπεζες ήταν ο μεγάλος κερδισμένος του ελληνικού προγράμματος διάσωσης καθώς πρόλαβαν και ξεφορτώθηκαν τα ομόλογα που κατείχαν έτσι ώστε όταν θα ερχόταν το αναπότρεπτο κούρεμα να μην υποστούν οι ίδιες την ζημιά. Η ζημιά αυτή μεταβιβάστηκε στις ελληνικές τράπεζες και τους έλληνες και ευρωπαίους φορολογούμενους. Τι άλλο δείχνει το γεγονός ότι οι ξένες τράπεζες (κατ’ αρχήν γαλλο-γερμανικές) ενώ κατείχαν στις 31 Δεκεμβρίου 2009 ελληνικά ομόλογα αξίας 141,5 δισ. ευρώ, τα μείωσαν ένα χρόνο αργότερα, στις 31 Δεκεμβρίου 2010 στα 45,9 δισ. και τον επόμενο χρόνο στις 31 Δεκεμβρίου 2011 στα 35 δισ. ευρώ; Μέσω του Μνημονίου σώθηκαν οι ευρωπαϊκές τράπεζες που πρόλαβαν και ξεφορτώθηκαν ελληνικά ομόλογα αξίας 100 σχεδόν δισ. ευρώ σε ένα χρόνο, οδηγώντας το ελληνικό κράτος να χρωστάει στα ευρωπαϊκά κράτη και το ΔΝΤ. Δεν καταλάβαιναν οι πιστωτές τι έκαναν;

Το έγκλημα ολοκληρώθηκε με το δεύτερο Μνημόνιο που συνόδευσε το PSI τον Μάρτιο του 2012, όταν η αύξηση του ελληνικού δημόσιου χρέους, μέσω της διαγραφής ενός υπέρογκου μέρους του, πραγματοποιείται με αποκλειστική και πάλι δική τους ευθύνη οι οποίοι «κρατικοποιούν» επί της ουσίας το ελληνικό δημόσιο χρέος, επιβάλλοντας στο ελληνικό δημόσιο να χρωστάει στο εξής στα ίδια τα κράτη που δίνουν ζεστό χρήμα στις τράπεζες και τους άλλους πιστωτές αλλάζοντας εκ βάθρων το «προφίλ» του ελληνικού δημόσιου χρέους. Έτσι φτάνουμε στις 30 Σεπτεμβρίου 2013, με βάση την εισηγητική έκθεση του κρατικού προϋπολογισμού, το 66,4% του χρέους της κεντρικής διοίκησης να αποτελείται από δάνεια του μηχανισμού στήριξης κι ο ομολογιακός δανεισμός να αντιπροσωπεύει μόνο το 23%, όταν πριν 3 χρόνια σχεδόν ολόκληρο το δημόσιο χρέος ήταν ομολογιακό. Στο ενδιάμεσο τα ασφαλιστικά ταμεία έχασαν 14 δισ. ευρώ και πολλά ακόμη δισ. κάθε λογής ΝΠΔΔ και ΝΠΙΔ (από πανεπιστήμια και ΤΕΙ μέχρι νοσοκομεία και μουσεία) που τηρούσαν υποχρεωτικούς λογαριασμούς στην Τράπεζα της Ελλάδας κι είδαν τις καταθέσεις τους να εξαϋλώνονται, χάνοντας ακόμη και το 90%! Το γεγονός πάντως ότι το μεγαλύτερο μέρος του χρέους οφείλεται σε κυβερνήσεις της ΕΕ παρέχει τεράστια περιθώρια πολιτικής διαπραγμάτευσης…

Μόνο το 22% των χρημάτων στον προϋπολογισμό

Το οικονομικό έγκλημα που διέπραξαν οι πιστωτές χρεώνοντας την Ελλάδα στο διηνεκές αποκαλύπτεται σε όλο του το μεγαλείο αν δούμε ότι περισσότερα από τρία τέταρτα των χρημάτων που έχουν δοθεί κατέληξαν και πάλι στους ίδιους: τους δανειστές! Συγκεκριμένα, όπως απέδειξε η διεθνής οργάνωση Attac σε πρόσφατη μελέτη της, από τα 206,9 δισ. ευρώ που εγκρίθηκαν για την Ελλάδα σε 23 δόσεις από τον Μάιο του 2010 μέχρι και τον Ιούνιο του 2013 (εκ των οποίων τα 180,91 προήλθαν από την ευρωζώνη και και τα 26,7 από το ΔΝΤ) το 77% των χρημάτων (160,1 δισ.) κατευθύνθηκε πάλι σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Ειδικότερα το 49% (101,3 δισ.) για την εξυπηρέτηση του χρέους και το 28% (58,2 δισ.) για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Στον κρατικό προϋπολογισμό κατευθύνθηκε μόνο το 22,5% (46,5 δισ.) των χρημάτων των δόσεων. Εν ολίγοις, δανειστές κερνούν, δανειστές πίνουν…

Η Γερμανία δεν ωφελήθηκε μόνο διασώζοντας τις γερμανικές τράπεζες σε βάρος του ελληνικού λαού που θα πληρώνει μέχρι το 2048. Επωφελήθηκε από την κρίση χρέους της ευρωπαϊκής περιφέρειας τουλάχιστον με δύο ακόμη τρόπους: Με βάση απάντηση που έδωσε το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών σε ερώτηση βουλευτή των σοσιαλδημοκρατών κι η οποία παρουσιάστηκε στο περιοδικό Σπίγκελ τον Αύγουστο του 2013, τα κέρδη της Γερμανίας από το 2010 ως το 2014 λόγω της πτώσης των επιτοκίων δανεισμού και της μεγάλης ζήτησης που προκλήθηκε στα ομόλογά του εξ αιτίας του κύματος φυγής κεφαλαίων από τα ομόλογα των περιφερειακών κρατών εκτιμάται σε 40,9 δισ. ευρώ. Αξιοσημείωτα είναι επίσης και τα κέρδη που κατέγραψε η Γερμανία από τους τόκους που συνόδευαν ειδικά το πρώτο δάνειο και κυμαίνονταν μεταξύ 3,4% και 4,5%. Δημοσίευμα του ειδησεογραφικού πρακτορείου Ρόιτερς τον Μάρτιο του 2012 εκτιμούσε τα κέρδη που είχε αποκομίσει το Τέταρτο Ράιχ από τον δανεισμό της Ελλάδας μέχρι το τέλος του 2011 σε 380 εκ. ευρώ. Επικερδής δουλειά η διάσωση…

Την παραπάνω ωμή πραγματικότητα, πως η διάσωση της Ελλάδας ήταν ένα συγκαλυμμένο σχέδιο διάσωσης των πιστωτών από την πρώτη μέχρι την τελευταία στιγμή, δεν μπορεί να την αναγνωρίσει κανένας άλλος πέρα από ένα κυρίαρχο ελληνικό κράτος. Επ’ ουδενί δεν πρόκειται η Γερμανία να αποδεχθεί πως έστειλε στους γερμανούς φορολογούμενους τον λογαριασμό των γερμανικών τραπεζών κι ότι θησαύριζε στην πλάτη των ελλήνων φορολογουμένων. Συνειδητά έτσι επιλέγει η Μέρκελ να ενοχοποιεί τον ελληνικό λαό, κατηγορώντάς τον για τεμπέλη, ώστε με την καλλιέργεια του ρατσισμού να κρύβει τις δικές της ευθύνες για την αφειδώλευτη και σκανδαλώδη στήριξη που προσέφερε στις γερμανικές τράπεζες. Στην βάση όλων των παραπάνω, μονομερείς ενέργειες από την μεριά της Ελλάδας όπως η παύση πληρωμών που θα ανοίξει τον δρόμο για την διαγραφή τουλάχιστον του μεγαλύτερου μέρους του ελληνικού δημόσιου χρέους δεν έρχονται να ακυρώσουν ένα πνεύμα ή μια πρακτική αλληλεγγύης και ανιδιοτελούς στήριξης μεταξύ ισότιμων εταίρων. Ποτέ δεν υπήρξε κάτι τέτοιο, κι όποιος το επικαλείται στην καλύτερη περίπτωση εθελοτυφλεί. Είναι η φυσική αντίδραση απέναντι σε ένα εν εξελίξει βίαιο οικονομικό έγκλημα.

Πράσινο φως από το διεθνές δίκαιο

Η μονομερής παύση πληρωμών που θα ανοίξει τον δρόμο για μια σημαντική μείωση του δημόσιου χρέους χωρίς επιζήμιους όρους, δεν είναι μόνο φυσική αλλά και νόμιμη αντίδραση. Πλήθος διατάξεων του διεθνούς δικαίου μπορεί να επικαλεστεί η ελληνική κυβέρνηση για να θωρακίσει την στάση της, καθιστώντας μη αντιστρεπτή την απόφασή της.

Η αρχή κατά την οποία οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται (pacta sunt servanda) που ενσωματώνεται στο άρθρο 26 της της Συνθήκης της Βιέννης (1969) δεν στερείται όρων. Ισχύει υπό την προϋπόθεση ότι «τα χρέη συνάπτονται για το γενικό συμφέρον της κοινότητας». Σε έκθεση επιτροπής του ΟΗΕ, της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (UNCTAD), με ημερομηνία Ιούλιος 2007 τονίζεται ότι η υποχρέωση ενός κράτους να σέβεται τις δεσμεύσεις του έναντι δανειστών ποτέ δεν ήταν άνευ προϋποθέσεων. Υπάρχουν τουλάχιστον πέντε άρθρα του διεθνούς δικαίου και διεθνών συνθηκών που έχει υπογράψει η Ελλάδα και οφείλει να τα τηρεί καθώς και νομολογία, που μπορεί να επικαλεστεί για να παραβιάσει τις δεσμεύσεις της έναντι των πιστωτών, κηρύσσοντας εν προκειμένω παύση πληρωμών του δημόσιου χρέους.

Πρώτο, το άρθρο 103 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, όπου αναφέρεται ότι: «Σε περίπτωση σύγκρουσης μεταξύ των υποχρεώσεων των μελών των Ηνωμένων Εθνών… και των υποχρεώσεών τους κάτω από οποιαδήποτε άλλη διεθνή συμφωνία, θα υπερισχύουν οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τον τρέχον Καταστατικό Χάρτη». Ποιές είναι αυτές; Αναφέρεται στο άρθρο 55: «υψηλότερο βιοτικό επίπεδο, πλήρης απασχόληση, συνθήκες οικονομικής και κοινωνικής προόδου και ανάπτυξης», κ.α. Δεύτερο, αν επικαλεστεί την έννοια της «ανωτέρας βίας», όπως έχει οριστεί από την Επιτροπή Διεθνούς Δικαίου των Ηνωμένων Εθνών (1978): «η αδυναμία να λειτουργήσεις νόμιμα,.. είναι η κατάσταση που ανακύπτει όταν απρόβλεπτες περιστάσεις πέρα από τον έλεγχο του ατόμου ή των ατόμων που τους αφορούν τους αποτρέπουν κατ’ απόλυτο τρόπο τον σεβασμό των διεθνών τους υποχρεώσεων». Τρίτο, η παύση πληρωμών μπορεί να δικαιολογηθεί στη βάση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, όταν τίθεται σε κίνδυνο η ίδια η ύπαρξη του κράτους και της πολιτικής και οικονομικής του επιβίωσης. Σε σχετική νομολογία μάλιστα του 1980, που μοιάζει να έχει γραφτεί για την μνημονιακή Ελλάδα αναφέρεται κατά λέξη: «Δεν μπορεί να αναμένεται από ένα κράτος να κλείσει τα σχολεία, τα πανεπιστήμια και τα δικαστήρια του, να διαλύσει την αστυνομία του και να παραμελήσει τις δημόσιες υπηρεσίες του σε τέτοιο βαθμό ώστε να εκθέσει την κοινότητα στο χάος και την αναρχία μόνο και μόνο για να παράσχει τα χρήματα για να ικανοποιηθούν οι δανειστές. Υπάρχουν όρια στο τι μπορεί λογικά να αναμένεται από ένα κράτος, όπως κι από έναν ιδιώτη». Το τέταρτο επιχείρημα, μεταξύ πολλών άλλων, που μπορεί να επικαλεστεί ένα κυρίαρχο κράτος για να προχωρήσει στην αθέτηση των υποχρεώσεών του έναντι των δανειστών σχετίζεται με την θεμελιώδη μεταβολή των συνθηκών κατά τις οποίες ανέλαβε τις υποχρεώσεις του. Κι εδώ υπάρχει επαρκής νομολογία για αξιοποίηση η οποία προέρχεται μάλιστα από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας κι ειδικότερα την διαμάχη της με την Ισλανδία.

Και τα τέσσερα παραπάνω επιχειρήματα μπορούν εύκολα να χρησιμοποιηθούν από την Ελλάδα αν υπάρξει πολιτική βούληση να προχωρήσει σε παύση πληρωμών και μονομερής διαγραφή τουλάχιστον του μεγαλύτερου μέρους του δημόσιου χρέους. Αρκεί μαι ματιά στην κοινωνική γενοκτονία που έχει επέλθει την τελευταία 3ετία: Η ανεργία τριπλασιάστηκε φτάνοντας το 28% και διατηρώντας μάλιστα ανοδική τάση. Οι αυτοκτονίες καταγράφουν αύξηση ρεκόρ, με ιδιαίτερη προτίμηση σε 50άρηδες πνιγμένους από χρέη. Η μετανάστευση θερίζει στερώντας από την Ελλάδα μια ολόκληρη γενιά επιστημόνων. Σχολεία κλείνουν κατά εκατοντάδες στο όνομα της μείωσης του κόστους και μάλιστα κυρίως στην περιφερειακή και δυσπρόσιτη Ελλάδα απειλώντας την εθνική συνοχή, ενώ κι αυτά που συνεχίζουν να έχουν δασκάλους τον χειμώνα κλείνουν λόγω έλλειψης θέρμανσης, όπως συνέβη στη Νάουσα, πριν λίγες εβδομάδας. Τέλος, μόνο μέχρι τώρα, πριν δηλαδή δοθεί το πράσινο φως στις τράπεζες για τους πλειστηριασμούς στην πρώτη κατοικία, η εφορία έβγαζε στο σφυρί 56 σπίτια την ημέρα. Όλα τα παραπάνω συνιστούν επαρκέστατους λόγους ώστε το ελληνικό κράτος να επικαλεστεί και τα τέσσερα επιχειρήματα που προαναφέραμε (δεσμεύσεις έναντι του ΟΗΕ, ανωτέρα βία, κατάσταση έκτακτης ανάγκης, μεταβολή συνθηκών) σταματώντας μονομερώς να εξυπηρετεί το δημόσιο χρέος.

Απεχθές χρέος

Υπάρχει όμως κι ένα επιπλέον προηγούμενο που μπορεί να αξιοποιήσει μια ελληνική κυβέρνηση για να απαιτήσει να γίνει σεβαστή η απόφασή της για μονομερή παύση πληρωμών του δημόσιου χρέους: Χαρακτηρίζοντας το δημόσιο χρέος ως απεχθές (odious) με βάση τον ορισμό του νομικού Αλεξάντερ Σακ (1927), όπως περιέχεται στην έκθεση της επιτροπής του ΟΗΕ (7.2007) που προαναφέραμε. Ειδικότερα ένα δημόσιο χρέος χαρακτηρίζεται ως απεχθές και δεν πληρώνεται στην περίπτωση που «ένα δεσποτικό καθεστώς αναλαμβάνει ένα χρέος όχι για τις ανάγκες ή προς το συμφέρον του κράτους, αλλά για να ισχυροποιήσει το δεσποτικό καθεστώς, να καταπιέσει τον λαό που μάχεται εναντίον του, κ.α.». Ο ορισμός του Σακ περιλαμβάνει 3 όρους για να χαρακτηριστεί ένα χρέος ως απεχθές: Να μην εξυπηρέτησε τα συμφέροντα του λαού, να μην υπήρχε η σχετική νομιμοποίηση από τον λαό απέναντι στην κυβέρνηση για να προχωρήσει στη σύναψη του δανείου κι ο τρίτος όρος να ήταν ενήμεροι οι δανειστές. Πρόκειται για προϋποθέσεις που ισχύουν στην περίπτωση της Ελλάδας. Η έκθεση μάλιστα του ΟΗΕ αναφέρει πλήθος παραδειγμάτων που χρησιμοποιήθηκε ο ορισμός του Σακ από τις ΗΠΑ μέχρι την Ευρώπη. Γιατί όχι και στην Ελλάδα, όταν πλέον είναι ηλίου φαεινότερο πως τα δυο δάνεια δεν εξυπηρέτησαν καμία ανάγκη του ελληνικού λαού, συνήφθηκαν χωρίς την θέλησή του, ενώ οι πιστωτές ήταν πλήρως ενήμεροι για το που θα πάνε τα λεφτά τους;

Τέλος, υπάρχει ένα επιπλέον επιχείρημα που μπορεί να θωρακίσει μια πολιτική απόφαση καταγγελίας δανειακών συμβάσεων και μνημονίων και αθέτησης πληρωμών. Σχετίζεται με τις κατάφωρες παραβιάσεις του Συντάγματος και της νομοθεσίας. Η πρώτη δανειακή σύμβαση (Μάιος 2010) δεν έχει καν κυρωθεί από την Ελληνική Βουλή, ενώ με αφορμή την δεύτερη δανειακή σύμβαση (Μάρτιος 2012) οι σημαντικότεροι καθηγητές δημόσιου δικαίου επεσήμαναν ότι πολλά άρθρα της έρχονται σε σύγκρουση όχι μόνο με το ελληνικό σύνταγμα (προστασία της απασχόλησης, δικαίωμα στην υγεία, την παιδεία, κ.α.) αλλά και με ουσιώδη άρθρα της Ευρωπαϊκής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Ο σεβασμός στη νομιμότητα επομένως, εθνική και διεθνή, επιτάσσει την παύση πληρωμών μέσα από μονομερείς ενέργειες. Ο λογιστικός έλεγχος του δημόσιου χρέους, που θα χαρακτηρίσει κι επισήμως απεχθές ή παράνομο το χρέος, μέσω μιας θεσμοθετημένης και με αρμοδιότητες επιτροπή όπως αυτή που συγκρότησε ο Ραφαέλ Κορέα στον Ισημερινό προ 5ετίας, αποτελούμενη από οικονομολόγους, συνταγματολόγους και άλλους επιστήμονες και ειδικούς, μπορεί να προσφέρει την απαραίτητη νομιμοποίηση σε μια τέτοια απόφαση. Το μόνο που απαιτείται είναι πολιτική βούληση για σύγκρουση. Επιλογή που συνιστά πλέον μονόδρομο όταν κάθε διάθεση συνεννόησης και κοινά αποδεκτής λύσης από τρεις διαφορετικές κυβερνήσεις μέχρι τώρα μας έχει οδηγήσει στην δεινή θέση που είμαστε.

Γερμανία, ο μεγαλύτερος τζαμπατζής!

Ουδέποτε η Γερμανία θα είχε φτάσει στη θέση της οικονομικής ατμομηχανής της ευρωπαϊκής ηπείρου αν αλλεπάλληλες φορές δεν είχε σβήσει τα χρέη της προς άλλες χώρες της Ευρώπης. Αθέτησε τις υποχρεώσεις της είτε κοινή συναινέση, όπως συνέβη για παράδειγμα με την συμφωνία το Λονδίνου που υπογράφτηκε το 1953, ή μονομερώς γράφοντας στα παλαιότερα των υποδημάτων της διεθνείς αποφάσεις, όπως συνέβη με τις υποχρεώσεις της απέναντι στην Ελλάδα που είναι η μοναδική χώρα στην οποία δεν κατέβαλε τις αποζημιώσεις από τις καταστροφές που πραγματοποίησαν οι Ναζί. Έτσι η Γερμανία που τώρα αρνείται ακόμη και να συζητήσει οποιοδήποτε σχέδιο κουρέματος του ελληνικού δημόσιου χρέους, επικαλούμενη το συμφέρον των γερμανών φορολογουμένων, οφείλει στην Ελλάδα ένα ποσό που σύμφωνα με αρθρογραφία του οικονομολόγου και συμβούλου της γαλλικής κυβέρνησης, Ζακ Ντελπλά, ανέρχεται σε σημερινούς όρους στα 575 δισ. ευρώ! Χρήματα που είναι σχεδόν διπλάσια του ύψους του ελληνικού δημόσιου χρέους και το Τέταρτο Ράιχ μονομερώς αρνείται να καταβάλει κατά παράβαση αλλεπάλληλων δικαστικών αποφάσεων.

Νέος εφιάλτης από ΕΕ υπό τον τίτλο «δεσμευτικές συμφωνίες» (Πριν, 22.12.2013)

CYPRUS-ECONOMY-EU-FINANCE-DEMOΜνημόνια και Τρόικα για όλα τα κράτη μέλη της ευρωζώνης προετοιμάζει η Γερμανία

Να μην καταλάβαινε τι συζητούσαν οι άλλοι γύρω του, αποκλείεται. Το πιθανότερο είναι πως ο Αντώνης Σαμαράς κορόιδευε. Εξαπατούσε γι’ άλλη μια φορά τον ελληνικό λαό όταν την Παρασκευή στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε την διήμερη σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ δήλωνε πως η ΕΕ εν ολίγοις γυρίζει σελίδα κι από την λιτότητα στρέφεται πλέον στην ανάπτυξη.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Η αλήθεια βρίσκεται στον αντίποδα των πρωθυπουργικών διαβεβαιώσεων. Γιατί, μπορεί στη σύνοδο κορυφής να κυριάρχησε κατ’ αρχάς το θέμα της τραπεζικής ένωσης με την άδεια πλέον των ευρωπαϊκών αρχών στους τραπεζίτες να βάζουν χέρι στα λεφτά των καταθετών όποτε φαλιρίζουν και την δημιουργία ενός ταμείου ύψους 55 δισ. ευρώ που θα λειτουργήσει ως ασφαλιστικό ταμείο και επιπλέον, το ζήτημα της κοινής αμυντικής πολιτικής με στόχο την δημιουργία ενός πιο ετοιμοπόλεμου και ευέλικτου κοινού ευρωπαϊκού στρατού, αλλά το θέμα της συζήτησης, ήδη από τον Δεκέμβριο του 2012, εδώ κι έναν χρόνο δηλαδή, είναι η προώθηση της δημοσιονομικής εναρμόνισης. Η κατοχύρωση σε επίπεδο αποφάσεων κι η εμβάθυνση των όσων μέχρι σήμερα έχουν συμφωνηθεί στο πλαίσιο της δημοσιονομικής πειθαρχίας είναι το σημαντικότερο θέμα που συζητιέται. Ευρύτερα μιλώντας, η δημοσιονομική πειθαρχία κυριαρχεί στην ατζέντα της ΕΕ την τρέχουσα περίοδο, αφότου ξέσπασε η δημοσιονομική κρίση το 2010 στην περιφέρεια της ευρωζώνης. Κι αν δεν κυριάρχησε στην πρόσφατη σύνοδο αυτό οφείλεται στην αποστροφή που προκαλεί στους λαούς η λιτότητα και στις σοβαρές αντιδράσεις άλλων αστικών τάξεων απέναντι στα σχέδια της Γερμανίας. Γι’ αυτούς τους λόγους μετατέθηκαν οι αποφάσεις για μετά τις ευρωεκλογές, έστω τα κόμματα των ευρωλιγούρηδων (δεξιά και αριστερά) να μην υποστούν πανωλεθρία έχοντας, χώρια των άλλων, να απολογηθούν για την υπαγωγή όλων των κρατών μελών της ευρωζώνης σε καθεστώς μνημονίου για πάντα! Εκ των πραγμάτων έτσι το επόμενο εξάμηνο, όσο διαρκεί η ελληνική προεδρία, το ακριβές σχήμα που θα λάβει ο νέος μηχανισμός λιτότητας θα αποτελεί το σημαντικότερο θέμα προς συζήτηση και διαπραγμάτευση, ανεξάρτητα από το πόσο πρόκειται η Αθήνα να εμπλακεί σε αυτές τις συζητήσεις… Το πιθανότερο είναι όλα να εξελιχθούν χωρίς καν να ενημερώνεται.

Η λέξη κλειδί που συμπυκνώνει την σχετική συζήτηση είναι οι «δεσμευτικές συμφωνίες». Το περιεχόμενο τους περιγράφτηκε σε ένα κείμενο 9 σελίδων που είδε το φως της δημοσιότητας από το ειδησεογραφικό πρακτορείο Ρόιτερς και τους Φαινάνσιαλ Τάιμς, με ημερομηνία 21 Νοεμβρίου. Συντάκτης του ήταν το σώμα των λεγόμενων σέρπα, όπως χαρακτηρίζονται οι προσωπικοί αντιπρόσωποι αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων που προετοιμάζουν την ατζέντα και τα συμπεράσματα των διεθνών συναντήσεων. Έργο τους, όπως συμβαίνει και με τη φυλή των Νεπαλέζων που χρησιμοποιούνται από τους ορειβάτες στα Ιμαλάια (απ’ όπου πήραν το όνομα τους!), είναι να ανοίγουν δρόμο… Με βάση λοιπόν το κείμενο που είχε προετοιμαστεί από τους σέρπα, αμέσως μετά την σύνοδο κορυφής του Οκτωβρίου, οι «δεσμευτικές συμφωνίες» αποτελούν κείμενα που θα υπογράφονται μεταξύ των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της γνωστής μας Κομισιόν, τα οποία θα θέτουν νομικά δεσμευτικούς στόχους με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα για την υλοποίηση των στόχων της λιτότητας. Το καινούργιο σχετικά στοιχείο αφορά τον εθνικό τους χαρακτήρα υπό την έννοια ότι ναι μεν αυτές οι συμφωνίες θα αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης «όχι σε τεχνικό αλλά σε πολιτικό επίπεδο» όπως τονίζεται, στο πλαίσιο των συνόδων κορυφής, ωστόσο θα καταρτίζονται από κάθε κράτος μέλος. Η συγκεκριμένη επιλογή στην πραγματικότητα ρίχνει την ευθύνη στο κάθε κράτος μέλος ξεχωριστά. Ακόμη κι έτσι ωστόσο δεν τίθεται ως όρος η ψήφισή τους από την βουλή. «Το ιδανικό θα ήταν να συμβουλεύονταν τα εθνικά κοινοβούλια» αναφέρεται κατά λέξη στο επίμαχο κείμενο, εννοώντας ότι δεν είναι και μεγάλη ανάγκη να έχουν άποψη οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι…

Το άλλο στοιχείο πέρα από τον εθνικό τους χαρακτήρα, υπό την έννοια ότι δεν θα εμφανίζονται ως έξωθεν εντολές και θα διευκολύνονται κατ’ αυτό τον τρόπο χώρες που δεν ανήκουν στην ευρωζώνη όπως η Αγγλία να άρουν τις αναστολές τους, αφορά τον νομικά δεσμευτικό τους χαρακτήρα. Το Βερολίνο δεν επιλέγει καθόλου τυχαία αυτή την μορφή που δένει τα χέρια στις εθνικές κυβερνήσεις. Σχετίζεται με το «τυράκι» που είναι η πρόσβαση των κρατών – μελών της ευρωζώνης σε μηχανισμούς χρηματοδότησης και χαμηλότοκα δάνεια υπό τον πολύ αυστηρό όρο ότι θα πληρούνται στο ακέραιο οι συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Σε διαφορετική περίπτωση, όπως αναφέρεται, «θα υπάρχουν διάφορες συνέπειες όπως η αναστολή της χρηματοδοτικής υποστήριξης ή στην περίπτωση των δανείων ακόμη κι η πρόωρη αποπληρωμή τους σε περιπτώσεις σοβαρών παραβιάσεων». Για την σχολαστική παρακολούθηση των αντιλαϊκών μεταρρυθμίσεων θα χρησιμοποιηθεί όλη η τεχνογνωσία που αποκτήθηκε από την εφαρμογή των Μνημονίων στην Ελλάδα και τις άλλες χώρες της περιφέρειας της ευρωζώνης την τελευταία τριετία, όπως η δημιουργία μηχανισμών μόνιμης παρακολούθησης των κρατών μελών κι η χρηματοδότηση με δόσεις κι όχι εφ’ άπαξ των ποσών που κάθε φορά ζητούνται έτσι ώστε η καταβολή των ποσών κάθε φορά να είναι συνάρτηση του βαθμού υλοποίησης των αλλαγών. Με άλλα λόγια δημιουργούν έναν μηχανισμό μόνιμων εκβιασμών και παρεμβάσεων στο εσωτερικό του κάθε κράτους μέλους της ευρωζώνης καθώς οι Βρυξέλλες θα μπορούν ανά πάσα στιγμή να απειλούν ένα κράτος με διακοπή των χρηματοδοτήσεων στην περίπτωση που δεν καταργεί για παράδειγμα τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας ή συνεχίζει να δίνει πρόωρες συντάξεις. Αντικείμενο διαπραγμάτευσης δεν θα είναι μόνο η μείωση του δημοσίου χρέους ή η εξάλειψη των δημοσιονομικών ελλειμμάτων στην κατεύθυνση των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών, που αποτελούν την συμπύκνωση του σύγχρονου νεοφιλελεύθερου κυβερνητικού προγράμματος. Στο προσχέδιο αναφερόταν πως είναι επιπλέον οι αλλαγές στην αγορά εργασίας, οι συντάξεις, η αποτελεσματικότητα του δημόσιου τομέα κ.α. και κάθε φορά θα επιλέγεται πού θα δίνεται η προτεραιότητα.

Οι αλλαγές έχουν μέχρι στιγμής επιπλέον σκοντάψει στις αντιδράσεις που υπάρχουν από τις αστικές τάξεις, με βάση ρεπορτάζ του διεθνούς Τύπου, όπως η ιταλική, μέχρι πρότινος τουλάχιστον, πριν αποκαθηλωθεί ο Μπερλουσκόνι. Επιπλέον, ο υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας Πιέρ Μοσκοβισί, ζητούσε ως αντάλλαγμα την μεταφορά του κόστους των επιδομάτων ανεργίας σε έναν κοινοτικό λογαριασμό. Η Γερμανία αντίθετα έθετε ως όρο τα δώρα προς τις αστικές τάξεις, όπως τα χαμηλότοκα δάνεια, να είναι τόσο αυστηρά προσδιορισμένα ώστε επ’ ουδενί να μην θεωρηθούν ή να μην γίνουν στη συνέχεια δίαυλος χρηματοδοτικών ενισχύσεων προς τις ελλειμματικές και νότιες χώρες. Η Ολλανδία αντιδρούσε διακρίνοντας μια νέα γαλλο-γερμανική συμφωνία που θα καταλήξει σε βάρος του μετώπου των δημοσιονομικά πειθαρχημένων βόρειων χωρών που έχει ντε φάκτο δημιουργηθεί.

Μια ακόμη αιτία πίσω από τις αντιδράσεις στις δρομολογούμενες αλλαγές αφορά το φάντασμα της νέας συνταγματικής μεταρρύθμισης. Όπως επανέλαβε κι ο γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε την εβδομάδα που πέρασε, αίτημα της Γερμανίας παραμένει ένας νέος καταστατικός χάρτης της ΕΕ, που θα δίνει έμφαση στην δημοσιονομική πειθαρχία. Θα επιβάλλει δηλαδή λιτότητα και Μνημόνια για όλους. Όσο πιο κοντά έρχεται αυτή η πραγματικότητα, όπως θα συμβεί από το καλοκαίρι του 2014 όταν υιοθετηθούν οι «δεσμευτικές συμφωνίες» στις οποίες μάλιστα αναφέρθηκε η Μέρκελ κατά τη διάρκεια της πρώτης της ομιλίας στην γερμανική βουλή αμέσως μετά την ανάληψη των καθηκόντων της, τόσο πιο πολύ πλησιάζει η νέα πολύ πιο αντιλαϊκή και γερμανική ΕΕ, το πλαίσιο λειτουργίας της οποίας θα καθορισθεί στη νέα ευρωσυνθήκη. Αξίζει να τονισθεί ότι το έδαφος για τις «δεσμευτικές συμφωνίες» ανοίχτηκε από μια σειρά μεταρρυθμίσεων που συμφωνήθηκαν την τελευταία τριετία στο έδαφος της δημοσιονομικής κρίσης. Σημαντικότερες εξ αυτών είναι το Δημοσιονομικό Σύμφωνο (Μάρτιος 2012), η Γνήσια Οικονομική και Νομισματική Ένωση (Δεκέμβριος 2012) και το σύμφωνο ανταγωνιστικότητας (Οκτώβριος 2013), οι βασικές κατευθύνσεις του οποίου (μείωση μισθών σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, περαιτέρω απελευθέρωση αγοράς, κ.α.) συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο μιας τετραμερούς συνάντησης που έγινε τον Μάρτιο του χρόνου που φεύγει μεταξύ Μέρκελ, Ολάντ, Μπαρόζο και του ευρωπαϊκού ΣΕΒ. Επίσης είναι το πακέτο των 6 και 2 μεταρρυθμίσεων που ψηφίστηκαν από το ευρωκοινοβούλιο στις 28 Σεπτεμβρίου 2011 και 12 Μαρτίου 2013 έτσι ώστε να μην υπάρχει καμιά αυταπάτη για τα εμπόδια που μπορούν να θέσουν στον αντιλαϊκό οδοστρωτήρα της ΕΕ οι υποτιθέμενοι δημοκρατικοί θεσμοί της ευρωπαϊκής ιμπεριαλιστικής ολοκλήρωσης, όπως η ευρωβουλή.

Η επέκταση των Μνημονίων σε όλη την ευρωζώνη, που προοιωνίζεται νέα δεινά για τους λαούς, δεν δείχνει μόνο την επιμονή της Γερμανίας και των αστικών τάξεων να εξαλειφθεί μέσω των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών κάθε ίχνος φιλολαϊκής και αναδιανεμητικής πολιτικής που εξακολουθεί να υπάρχει στη ευρωζώνη. Πίσω από την πρόβλεψή της να συγκροτηθούν από τώρα μηχανισμοί χρηματοδοτικής στήριξης και αλληλεγγύης, όπως κατ’ ευφημισμό τους χαρακτηρίζει, διακρίνονται κι οι αλλεπάλληλες κρίσεις που θα γεννά η εμβάθυνση της νομισματικής ένωσης. Προβάλλοντας στο μέλλον τους κλυδωνισμούς που γέννησε η ευρωζώνη την πρώτη δεκαετία της ύπαρξής της, δημιουργούν από τώρα εκείνα τα εργαλεία διάσωσης που θα εξασφαλίζουν από την μια τα κέρδη του κεφαλαίου και ένα νέο γερμανικό αιώνα σε βάρος των μικρότερων χωρών που θα αδυνατούν να αντεπεξέλθουν στον ανταγωνισμό με τα πάντσερ και από την άλλη την εξόντωση των ευρωπαϊκών λαών. 

Άμεση ανάγκη η αποχώρηση από την ευρωζώνη (Επίκαιρα, 12-18 Δεκεμβρίου 2013)

coinΤον γύρο της Ευρώπης έκανε το απόσπασμα από το βιβλίο του πρώην ισπανού πρωθυπουργού Χοσέ Λουίς Θαπατέρο, με τίτλο «Το δίλημμα», πως «το πρόβλημα με το ευρώ είναι ότι σχεδιάστηκε για να βοηθήσει τη Γερμανία και όχι τις άλλες χώρες». Η προβολή που δόθηκε, σε συνδυασμό με αντίστοιχες επικρίσεις και προβληματισμούς που διατυπώνονται από χώρες όπως η Γαλλία, έχει ξεχωριστή σημασία για έναν και μόνο λόγο: Επειδή η κριτική του Θαπατέρο διατυπώνεται σε μια συγκυρία κατά την οποία η κρίση της ευρωζώνης, όπως συμβατικά ξεκίνησε με το ξέσπασμα της κρίσης χρέους στην περιφέρεια, υποτίθεται ότι έχει λυθεί. Η συζητούμενη έξοδος της Ιρλανδίας στις αγορές και το τέλος της περιόδου βαθιάς ύφεσης στην Ελλάδα επιτρέπουν να κυκλοφορούν εκ νέου αισιόδοξες προβλέψεις για το μέλλον της οικονομίας.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Η πραγματικότητα ωστόσο είναι τελείως διαφορετική. Ακόμη κι αν θεωρήσουμε δεδομένο το τέλος των αρνητικών ρυθμών μεγέθυνσης του ΑΕΠ στην Ελλάδα το 2014, χάριν συζητήσεως, η επόμενη μέρα φαντάζει εξ ίσου ζοφερή με το νωπό παρελθόν των Μνημονίων στον βαθμό που το ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα επιβάλλει τους δικούς του όρους για το περιεχόμενο και την κατεύθυνση της οικονομικής ανάπτυξης. Εν ολίγοις: αποβιομηχάνιση, πρωτοφανή επίπεδα ανεργίας, υπερφορολόγηση, μισθοί εξαθλίωσης και φτώχεια στα ύψη. Μνημονιακή πολιτική χωρίς μνημόνια υπόσχεται η παραμονή στο ευρώ!

Σε αυτό το περιβάλλον η συζήτηση για την έξοδο από το ευρώ και την επιστροφή σε εθνικό νόμισμα επανέρχεται με δριμύτητα ως λύση ανάγκης. Ως η αυστηρή εκείνη προϋπόθεση που θα σώσει ό,τι ακόμη σώζεται (και δεν είναι λίγα αυτά) και θα αποτρέψει τα χειρότερα που είναι μπροστά μας! Εν τούτοις, τα πρακτικά προβλήματα που προκύπτουν δεν είναι καθόλου αμελητέα κι ούτε κανείς υπέρμαχος της επιστροφής στη δραχμή ή όπως αλλιώς θα ονομαστεί το νέο νόμισμα, υποστηρίζει ότι από την επομένη κιόλας θα ξεκινήσει μια περίοδο παχιών αγελάδων χωρίς έστω ένα μεταβατικό κόστος. Η διαφορά είναι πως εκείνο το κόστος (αμελητέο σε σχέση με ό,τι έχουμε ήδη καταβάλει) οδηγεί τουλάχιστον σε μια διέξοδο που δικαιολογεί τις θυσίες. Οι σημερινές θυσίες που οδηγούν; Ποιός υπέρμαχος του ευρώ, που μας καλεί σε θυσίες, μπορεί να δεσμευτεί ότι η ανεργία και οι μισθοί θα επανέλθουν έστω στα επίπεδα του 2008, σε 2 ή 3 χρόνια;

Τρίαείναι τα προβλήματα που προβάλλονται τις περισσότερες φορές υστερόβουλα -ως απειλές- παρότι κανείς δεν μπορεί να υποτιμήσει την πρακτική σημασία τους, ως ζητήματα που απαιτούν λύση. Πρώτο, το πρόβλημα της οικονομικής απομόνωσης που μπορεί να επέλθει, με τα συναφή προβλήματα τροφοδοσίας της αγοράς και το πρόβλημα εύρεσης ρευστού για κάλυψη δανειακών αναγκών. Δεύτερο, το πρόβλημα εξυπηρέτησης των δανείων των ελληνικών νοικοκυριών στην περίπτωση που το νέο νόμισμα υποτιμηθεί έναντι του ευρώ και τρίτο πρόβλημα είναι ο κίνδυνος από μια μαζική εξαγορά ελληνικών περιουσιακών στοιχείων από κεφάλαια τα οποία θα εκμεταλλευτούν τη νέα ισοτιμία.

Αμοιβαίες σχέσεις

Η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ, ως αποτέλεσμα απόφασης της ίδιας της χώρας κι όχι ως αποτέλεσμα πιέσεων που ήδη ασκούν υπερ-νεοφιλελεύθεροι Γερμανοί όπως ο πρόεδρος του ινστιτούτου Ifo Χανς Βέρνερ Ζιν, δεν συνεπάγεται την απομόνωση της. Αντίθετα, της παρέχει μια πρώτης τάξης ευκαιρία να επανεξετάσει τους όρους ένταξής της στην παγκόσμια οικονομία, θέτοντας σε προτεραιότητα κριτήρια που σχετίζονται με τις δικές της πολυποίκιλες ανάγκες: κοινωνικές, οικονομικές, περιφερειακές, εθνικές, γεωστρατηγικές. Υπ’ αυτό το πρίσμα η οικονομική και νομισματική ένωση με την Γερμανία οφείλει να απορριφθεί εκ προοιμίου ως καταστροφική. Δοκιμάστηκε και απέτυχε. Στη θέση της πρέπει να προκριθούν μορφές ενοποίησης αρχικά, που ενδέχεται να πάρουν και νομισματική διάσταση στην συνέχεια, με χώρες που χαρακτηρίζονται από συγκρίσιμη παραγωγικότητα και εφάμιλλες οικονομικές δομές, όπως είναι πρώτ’ απ’ όλα οι άλλες 3 χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου και δευτερευόντως οι χώρες της Βαλκανικής και της Βόρειας Αφρικής. Η συνέργεια με αυτές τις χώρες, που η Ελλάδα έχει κοινούς ιστορικούς δεσμούς, μπορεί να αποδειχθεί αμοιβαία επωφελής. Η απουσία δε κοινού νομίσματος μπορεί να επιφέρει επιπλέον κόστη στις συναλλαγές, αλλά αυτά τα κόστη ξεπερνιούνται εύκολα και κατά πολύ αν εισαχθεί η μέθοδος του συμψηφισμού μέσω ανταλλαγής προϊόντων (clearing) όπως συνέβαινε στο παρελθόν, πριν επιβληθεί ο εκχρηματισμός των συναλλαγών, προς όφελος των ισχυρών νομισμάτων, κρατών – εκδοτών κι ενδιαμεσων διαχειριστών που εισπράττουν όλα τα οφέλη. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, που η Ελλάδα θα εξάγει εσπεριδοειδή και ενέργεια εισάγοντας προϊόντα ελαφράς βιομηχανίας από την Ιταλία (από γυαλιά ηλίου μέχρι ηλεκτρολογικό και μηχανολογικό εξοπλισμό) και χαλκό ή ξυλεία από την Βουλγαρία, αξιοποιούνται στο έπακρο τα παραγωγικά πλεονεκτήματα κάθε χώρας.

Ταυτόχρονα κόβεται ο δρόμος στις πολυεθνικές που με όχημα το κοινό νόμισμα σαρώνουν την εγχώρια παραγωγή, με δραματικά αποτελέσματα για την απασχόληση. Οι 7.747 βιοτεχνίες που έκλεισαν μεταξύ 2009-2012, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας (κι οι 2.500 που αναμένεται να κάνουν παύση εργασιών μέχρι το τέλος του 2013) δεν έβαλαν λουκέτο μόνο λόγω έλλειψης ζήτησης, αλλά επίσης και λόγω της σάρωσης της εγχώριας αγοράς από πολυεθνικά μεγαθήρια. Ως συνέπεια, δημιουργούνται οι όροι για στήριξη εγχώριων βιομηχανιών με κριτήρια τα υπάρχοντα συγκριτικά πλεονεκτήματα (ναυπηγεία, φάρμακο, μεταποίηση αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων, κ.α.) και ώθηση σε άλλους κλάδους που θα επιλεγούν με κοινωνικά κριτήρια. Στο πλαίσιο του ευρώ ο καταμερισμός που υπάρχει για την Ελλάδα προβλέπει την μετατροπή της σε τουριστικό θέρετρο, κέντρο διαμετακομιστικού εμπορίου και σε πλατφόρμα υποδοχής εργασιών τελικής συναρμολόγησης πολυεθνικών εταιρειών με μηδενική για τον τόπο προστιθέμενη αξία.

Τέλος στην αποεπένδυση

Ακόμη κι έτσι προβάλλεται πολλές φορές το ερώτημα για την δυνατότητα που έχει η Ελλάδα να κόψει ακόμη κι αυτούς τους επιζήμιους κι ετεροβαρείς δεσμούς που την συνδέουν με την ευρωζώνη στον βαθμό, για παράδειγμα, που παράγει μόνο το 27% των προϊόντων που καταναλώνει. Μα εδώ ακριβώς είναι το πρόβλημα: Η αυξανόμενη εξάρτηση της Ελλάδας οφείλεται στην ίδια την ένταξή της στην ευρωζώνη. Αν δεν κόψει τώρα αυτούς τους δεσμούς, σε λίγα χρόνια η εξάρτηση θα είναι πολύ μεγαλύτερη και θα παράγει το 20% ή το 15% των όσων παράγει. Κόβοντας αυτόν τον γόρδιο δεσμό μπορεί για παράδειγμα να βρει πόρους ώστε να χρηματοδοτήσει ένα γενναιόδωρο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (δεδομένης πλέον και της αδυναμίας του ιδιωτικού τομέα να καλύψει το κενό στις επενδύσεις, παρά την πτώση των μισθών) το οποίο θα προκαλέσει το αναγκαίο επενδυτικό σοκ που αποτελεί μονόδρομο για την αύξηση της απασχόλησης και για να καλυφθεί έστω ένα μέρος από την πτώση του ΑΕΠ κατά 21,5% που προκάλεσε η ύφεση. Έτσι θα μπει τέρμα στην πορεία αποεπένδυσης που διαπιστώνει η τελευταία έκθεση του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ όπου αναφέρεται ότι το 2012 η αποεπένδυση έφτασε το 8,5% κι ότι «την 3ετία 2011-2013 το απόθεμα πάγιου κεφαλαίου μειώνεται για πρώτη φορά από το τέλος του εμφυλίου πολέμου». Αυτή η κατάσταση, συρρίκνωση των επενδύσεων – εισαγωγική εξάρτηση, μοιάζει με φαύλο κύκλο που όσο συνεχίζεται τόσο οξύνεται, βαθαίνοντας τα αδιέξοδα! Δεν μπορεί όμως τα συμπτώματα μιας βαριάς ασθένειας να χρησιμοποιούνται ως λόγος για να αποφεύγεται η αναγκαία θεραπεία της! Αν κάτι δείχνουν τα συμπτώματα, αντίθετα, είναι το πόσο έχει αργήσει η εφαρμογή της θεραπείας. Διαφορετικά ας χαρακτηριστούν αυτά τα συμπτώματα ως ευλογία!

Η ταχύτητα με την οποία το ευρώ δυναμιτίζει τα θεμέλια της οικονομίας και της κοινωνίας αποτυπώνεται και στο θέμα του πετρελαίου και των φαρμάκων. «Που θα βρούμε λεφτά για να αγοράζουμε πετρέλαιο και φάρμακα;» ρωτούσαν οι υπέρμαχοι του ευρώ μέχρι και πριν δύο χρόνια, ξεχνώντας φυσικά πόσο εύκολο ήταν και είναι για την Ελλάδα να προχωρήσει σε διακρατικές συμφωνίες με άλλες χώρες όπως η Ρωσία, για παράδειγμα, εξασφαλίζοντας τις ανάγκες της σε υγρά καύσιμα, δεδομένου ότι τα στερεά (λιγνίτης) είναι σε τέτοια αφθονία που μπορούν να παρέχουν πάμφθηνη και άφθονη ενέργεια σε όλους τους κατοίκους και τις επιχειρήσεις. Η μεγαλύτερη ζημιά ωστόσο συντελέστηκε επί ευρώ, με τους νεκρούς από τα μαγκάλια να αποκτούν τη δική τους θέση στα καθημερινά δελτία ειδήσεων. «Κατά 70% περίπου μείωση της κατανάλωσης πετρελαίου θέρμανσης» διαπιστώνει η εισηγητική έκθεση του κρατικού προϋπολογισμού για το 2014 κι η οποία φυσικά δεν οφείλεται στο ότι οι Έλληνες κι οι Ελληνίδες έγιναν πιο θερμοί. Όσο για τα φάρμακα, αρκεί να μεταφέρω λόγια που άκουσα πρόσφατα από μεγάλο σε ηλικία κι αρκετά έμπειρο χειρούργο: «Φτάνουμε πάλι στο σημείο που ήμασταν την δεκαετία του ’70 όταν παρακαλάγαμε όσους πήγαιναν στο εξωτερικό να μας φέρουν εξελιγμένα φάρμακα, ακόμη και αντιβιώσεις».

Αυξήσεις σε μισθούς

Η υιοθέτηση εθνικού νομίσματος δεν θα επιτρέψει μόνο να ασκηθεί μια γενναία κοινωνική πολιτική με αθρόα χρηματοδότηση των δαπανών υγείας, παιδείας και κοινωνικής ασφάλισης. Θα επιτρέψει επίσης να δοθούν κι αυξήσεις στους μισθούς για να αρχίσουν να αναπληρώνονται οι απώλειες των τελευταίων χρόνων. Η βαθιά ύφεση των τελευταίων χρόνων κι η εμφάνιση αποπληθωρισμού τους τελευταίους μήνες αποκλείουν κάθε κίνδυνο εμφάνισης πληθωρισμού από την υιοθέτηση μιας επεκτατικής πολιτικής που θα στηρίξει τα λαϊκά εισοδήματα.

Συχνά, αν η έξοδος από το ευρώ συνδυαστεί και με μονομερή παύση πληρωμών του δημόσιου χρέους, προβάλλεται ως απειλή ο αποκλεισμός από τις αγορές κεφαλαίων. Εδώ σκοπίμως παραβλέπεται ότι η τρέχουσα δημοσιονομική κρίση σε όλη την περιφέρεια της ευρωζώνης ουδέποτε θα είχε λάβει αυτή την μορφή αν χώρες όπως η Ελλάδα, η Πορτογαλία και η Ιρλανδία δεν είχαν εναποθέσει την κάλυψη των ελλειμμάτων τους στις διεθνείς αγορές και δεν ήταν έρμαια για παράδειγμα των παντελώς αναξιόπιστων οίκων αξιολόγησης που την κρίσιμη στιγμή έριξαν τις χώρες στα βράχια, ανακοινώνοντας την υποβάθμισή τους κι οδηγώντας έτσι το κόστος δανεισμού στα ουράνια. Αν αντίθετα το υπουργείο Οικονομικών δανειζόταν από την εγχώρια αγορά με την μορφή ομολόγων δεν θα είχε καμιά εξάρτηση από τις σκοπιμότητες των διεθνών αγορών. Για να μην φανεί δε πως πρόκειται για κάποια …εξωτική πρόταση να αναφέρουμε ότι ο εσωτερικός δανεισμός χρησιμοποούταν ακόμη και την δεκαετία του ’90 στην Ελλάδα κι αυτόν κατά βάση χρησιμοποιεί ακόμη και σήμερα η Ιαπωνία που ανήκει στο κλαμπ των οκτώ ισχυρότερων χωρών του κόσμου (G8) καταφέρνοντας να έχει ένα από τα υψηλότερα δημόσια χρέη, μεγαλύτερο από 200% του ΑΕΠ της. Το γεγονός μάλιστα πως δεν είναι έρμαιο των οίκων αξιολόγησης και των εμπόρων του χρήματος τής επέτρεψε να εξαγγείλει για φέτος ένα δημοσιονομικό έλλειμμα της τάξης του 10% ως μέσο για την υπέρβαση της χρόνιας κρίσης. Στην Ελλάδα λόγω των μέτρων σιδερένιας δημοσιονομικής πειθαρχίας που επιβάλλει η Γερμανία κάτι τέτοιο απαγορεύεται, ακόμη και με την απειλή προστίμων!

Η αλήθεια ωστόσο είναι ότι μετά τις ζημιές που επωμίστηκαν οι ομολογιούχοι από το PSI (σκόπιμη επιλογή κατά την γνώμη μας από τους αρχιτέκτονες του προγράμματος ανταλλαγής ώστε να κλείσει οριστικά αυτή η πόρτα για το ελληνικό κράτος) η απορρόφηση νέων ομολόγων φαντάζει εξαιρετικά επικίνδυνη επιλογή. Γι’ αυτό το λόγο το ελληνικό κράτος οφείλει να αποζημιώσει αμέσως και στο ακέραιο φυσικά και νομικά πρόσωπα (ΑΕΙ, νοσοκομεία κ.α.) που έχασαν τα λεφτά τους τον Μάρτιο του 2012 για να σωθούν οι μεγάλοι και ξένοι πιστωτές.

Επιπλέον, ο αποκλεισμός από τις διεθνείς ομολογιακές αγορές που εμφανίζεται ως θανάσιμος κίνδυνος στην Ελλάδα σε πολλές χώρες που πέρασαν από την χημειοθεραπεία των προγραμμάτων προσαρμογής του ΔΝΤ (Ισημερινός, Βολιβία) αποτελεί συνταγματική δέσμευση! Υπάρχει άρθρο στο σύνταγμά τους που τον απαγορεύει για να μην ξανακυλήσουν στην κρίση χρέους! Στην Ευρώπη αντίθετα η πρόσβαση στις αγορές εξακολουθεί να εμφανίζεται ως στόχος και επιβράβευση, σαν ο βιασμένος να ξαναπηγαίνει στον βιαστή για να δείξει πόσο πειθήνιος είναι…

Διμερής δανεισμός

Ταυτόχρονα η δυνατότητα διμερούς δανεισμού υπό την μορφή διακρατικών δανείων (όπως αυτό που σύναψε η Κύπρος με την Ρωσία το 2012) αποσιωπάται συστηματικά! Ο λόγος είναι ότι ο διμερής δανεισμός μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη διμερών σχέσεων διευκολύνοντας για παράδειγμα το ανταλλακτικό εμπόριο. Αυτή όμως η στρατηγική, των διμερών σχέσεων, ισοδυναμεί με αιτία πολέμου για τον φιλελευθερισμό που προκρίνει τις πολυμερείς σχέσεις στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης με τα γνωστά αποτελέσματα: κέρδη για τα ηγεμονικές οικονομίες (ΗΠΑ, Γερμανία) με ισχυροποίηση της θέσης τους και από την άλλη καταποντισμός για τα αδύναμες ή ακόμη κι αυτές που βρίσκονταν στο μέσο της κατάταξης πριν την κρίση, όπως η Ελλάδα.

Η εισαγωγή νέου εθνικού νομίσματος εμφανίζεται συχνά ως κίνδυνος και για τους δανειολήπτες. Συχνά μάλιστα από τους ίδιους που υποστηρίζουν την κατάργηση του ευεργετικού νόμου Κατσέλη και υπεραμύνονται των πλειστηριασμών ακόμη και της πρώτης κατοικίας. Η πραγματικότητα είναι πως ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τους δανειολήπτες εντοπίζεται στην συνεχιζόμενη λιτότητα που επιβάλλουν τα Μνημόνια και το ευρώ. Η μείωση των μισθών κι ο καταποντισμός της ζήτησης είναι που οδήγησε το 80% των δανείων που μπαίνουν σε ρύθμιση να μην μπορούν και πάλι να εξυπηρετηθούν, το 23% των στεγαστικών δανείων να είναι σε καθυστέρηση και 180.000 ακίνητα να κινδυνεύουν να βγουν στο σφυρί με την άρση της προστασίας. Ακόμη όμως κι αν βγει η Ελλάδα από το ευρώ και υιοθετήσει δικό της νόμισμα δεν είναι ανάγκη να υποτιμηθεί τουλάχιστον για 6 μήνες ή 1 έτος, μέχρι δηλαδή να απορροφηθούν όλα τα σοκ από την μετάβαση στο νέο καθεστώς. Ο διοικητικός καθορισμός της συναλλαγματικής ισοτιμίας δημιουργεί ένα τείχος άμυνας απέναντι σε κερδοσκοπικές επιθέσεις τιμωρητικού χαρακτήρα. Ακόμη όμως κι αν υποτιμηθεί το νέο εθνικό νόμισμα τα παλιά δάνεια δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να αποπληρωθούν σε ευρώ και στην ισοτιμία της αγοράς, που θα αυξήσει την σχετική αξία των δόσεων προσθέτοντας νέα βάρη στο λαό. Κάλλιστα η ελληνική Βουλή μπορεί να ψηφίσει νόμο που θα αλλάζει το νόμισμα αποπληρωμής ή θα κατοχυρώνει μια ευνοϊκή για τους δανειολήπτες ισοτιμία. Το έκανε πολύ πρόσφατα η κυβέρνηση της Ουγγαρίας, θέλοντας να προστατεύσει τους πολίτες της που είχαν πάρει δάνεια με ρήτρα ξένου νομίσματος!

Έλεγχοι στην κίνηση κεφαλαίων

Περιοριστικά μέτρα για την είσοδο των κεφαλαίων μπορούν να αποτρέψουν και μια μαζική εξαγορά ελληνικών περιουσιακών στοιχείων σε περίπτωση υποτίμησης του νέου εθνικού νομίσματος. Αυτή είναι η κατηγορία που κρύβεται πίσω τον φημολογία για «λόμπι της δραχμής» η οποία μάλιστα διατυπώνεται από πολιτικούς που δεν έχουν κανένα πρόβλημα να ξεπουλήσουν δημόσια περιουσία σε εξευτελιστικές τιμές. Το πρόβλημά τους εντοπίζεται στο νόμισμα που θα γίνει το ξεπούλημα, όχι στο ίδιο το ξεπούλημα. Έτσι, όταν η λεηλασία γίνεται με ευρώ τότε αποτελεί ψήφο εμπιστοσύνης των αγορών και μήνυμα ανάπτυξης. Ακόμη και τότε όμως η Τράπεζα Ελλάδας, υπό τον όρο ότι δεν θα αποτελεί υποκατάστημα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, μπορεί να επιβάλλει ελέγχους στην εισροή κεφαλαίων, ακόμη κι εμπόδια, αν στόχο τους έχουν την εξαγορά επιχειρήσεων κι αξιών που μια κυβέρνηση κρίνει ως εθνικής σημασίας. Ανάλογους «έξυπνους» ελέγχους επέβαλλαν Βραζιλία και Αργεντινή, οι οποίοι μάλιστα αποδείχτηκαν εξόχως αποτελεσματικοί όταν έπρεπε να περιορίσουν την πλημμυρίδα ρευστού που απελευθέρωνε η αμερικάνικη ομοσπονδιακή τράπεζα στο πλαίσιο των μέτρων νομισματικής χαλάρωσης.

Εν κατακλείδι, όλα τα παραπάνω υπογραμμίζουν όχι μόνο την αναγκαιότητα αλλά και την δυνατότητα εξόδου από το ευρώ και υιοθέτησης εθνικού νομίσματος, παρότι κανείς δεν υποτιμά τα προβλήματα που θα προκύψουν τον πρώτο καιρό. Ας κρατήσουμε όμως ότι καμία χώρα που έσπασε τα διεθνή της δεσμά δεν το μετάνοιωσε, από την Αργεντινή μέχρι και την Ισλανδία που την απόφαση παύσης πληρωμών ακολούθησε κι η διακοπή των διαπραγματεύσεων ένταξης στο ευρώ. Γιατί να μετανιώσουμε εμείς αν πούμε το δικό μας «όχι» στην ευρωκατοχή;