Home » 2008

Category Archives: 2008

Βαθαίνει η ύφεση σε Ευρώπη – Ελλάδα (Πριν, 15/11/2008)

Δραματικές οι κοινωνικές συνέπειες

Νέοι πακτωλοί δημόσιου χρήματος για να αντιστραφεί η συρρίκνωση των ρυθμών μεγέθυνσης του ΑΕΠ

Και επισήμως εισήλθε στην ύφεση η οικονομία της ευρωζώνης, σύμφωνα με τις προχτεσινές ανακοινώσεις της ευρωπαϊκής στατιστικής υπηρεσίας, μια και για πρώτη φορά το ΑΕΠ συρρικνώθηκε για δύο συνεχόμενα τρίμηνα, ικανοποιώντας έτσι τον τυπικό ορισμό της ύφεσης. Με βάση λοιπόν τα στοιχεία της Γιούροστατ, το τρίτο τρίμηνο του 2008 η παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών μειώθηκε κατά 0,2%, ενώ και το προηγούμενο, το δεύτερο τρίμηνο το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά το ίδιο ακριβώς ποσοστό. Η βύθιση της Ευρώπης στην ύφεση ήρθε ως αποτέλεσμα των αρνητικών εξελίξεων που καταγράφηκαν μόλις μια μέρα πριν στις σημαντικότερες οικονομίες της γηραιάς ηπείρου. Πρώτα και κύρια στη Γερμανία, που πέραν των πρωτείων που διατηρεί στην Ευρώπη είναι η τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Το ΑΕΠ της ατμομηχανής της Ευρώπης το τρίτο τρίμηνο μειώθηκε κατά 0,5% όταν το προηγούμενο, το δεύτερο τρίμηνο είχε συρρικνωθεί κατά 0,4%. Οι προοπτικές δε που ήδη διαγράφονται είναι τόσο ζοφερές ώστε από την πρώτη της σελίδα η προχτεσινή Γουόλ Στριτ Τζέρναλ επεσήμαινε τον κίνδυνο να βρεθεί η Γερμανία αντιμέτωπη με τη χειρότερη ύφεση που αντιμετώπισε η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία από την ίδρυσή της, το 1949. Στην περίπτωση της Γερμανίας προκαλεί εντύπωση η σφοδρότητα με την οποία εμφανίστηκε η κρίση καθώς ούτε κερδοσκοπική αγορά ενυπόθηκων δανείων διέθετε, όπως για παράδειγμα οι ΗΠΑ, για να παρασύρει το σκάσιμό της στην ύφεση την ευρύτερη οικονομία, ούτε είχε επίσης πρόβλημα με το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, το διεθνή δανεισμό της και τα συναλλαγματικά της αποθέματα, όπως είχαν πολλές άλλες χώρες που ήδη στροβιλίζονται στην ύφεση, όπως η Ισλανδία, η Ουγγαρία κ.α. Ρόλο πυροκροτητή για τα δεινά της Γερμανίας, αφήνοντας εκτός μελέτης βαθύτερες αιτίες όπως η πτωτική πορεία του μέσου ποσοστού κέρδους, έπαιξε η υπερβολή εξάρτηση της οικονομίας της από τις εξαγωγές κεφαλαιουχικών αγαθών, που η ζήτησή τους είναι ιδιαίτερα ευπρόσβλητη από τις διακυμάνσεις του οικονομικού κύκλου, και η επιδείνωση των όρων δανεισμού, που έχει καταστήσει το χρήμα ακριβό και δυσεύρετο για το παραγωγικό κεφάλαιο. Αυτή την τάση μάλιστα δεν την ανέκοψαν ούτε οι μειώσεις των επιτοκίων του ευρώ που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα οδηγώντας το βασικό επιτόκιο παρέμβασης στο 3,25%, ενώ θεωρείται βέβαιο πως τον Δεκέμβριο θα πάει ακόμη πιο κάτω. Με δεδομένη, ωστόσο, την πρόθεση όλων των κεντρικών τραπεζών να μειώσουν τα επιτόκια (και ορατή όμως τη σχετική εξάντληση των δυνατοτήτων που έχει κάθε νέα μείωση όσο τα μηδενικά επιτόκια γίνονται θέμα μίας ή δύο ανακοινώσεων) ο ΟΟΣΑ πρόβλεψε πως το 2009 όλες οι μεγάλες οικονομίες θα δουν το ΑΕΠ τους να συρρικνώνεται: των ΗΠΑ κατά 0,9%, της Ιαπωνίας κατά 0,1% και της ευρωζώνης κατά 0,5%. Για να αποτρέψουν μια χρόνια και βαθιά ύφεση (διετή στην καλύτερη περίπτωση όπως προέβλεψε από την Αθήνα ο αμερικανός οικονομολόγος, Νουριέλ Ρουμπίνι, που έγκαιρα είχε προβλέψει το σκάσιμο της φούσκας των ακινήτων) που θα γίνει ακόμη πιο απειλητική αν συνδυαστεί με χρόνιο αποπληθωρισμό, όπως συνέβη και στην Ιαπωνία τη δεκαετία του 1990, οι κυβερνήσεις είναι έτοιμες να προσφέρουν νέους πακτωλούς χρημάτων στο κεφάλαιο. Έτσι, πέραν των ενέσεων ρευστότητας με τις οποίες αναζωογονούσαν την τελματωμένη διατραπεζική αγορά και τα πακέτα σωτηρίας που έδωσαν αφειδώς στις τράπεζες όλες οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μετά την αμερικανική, το νέο εργαλείο που επινόησαν για να αντιμετωπίσουν την ύφεση είναι πακτωλοί χρημάτων προς το παραγωγικό κεφάλαιο. Πρώτοι διδάξαντες οι αμερικάνοι Δημοκρατικοί που έταξαν στις αυτοκινητοβιομηχανίες 25 δισ. δολ., εκτός των 700 δισ. που καπάρωσαν οι κερδοσκόποι. Στη Γερμανία, σύμφωνα με προχτεσινό ρεπορτάζ της Ιντερνάσιοναλ Χέραλντ Τρίμπιουν, μετά τα 500 δισ. που έδωσε ο μεγάλος συνασπισμός στις τράπεζες, τώρα είναι έτοιμοι να εκταμιεύσουν ένα νέο πακέτο διάσωσης ύψους 50 δισ. το οποίο θα πάει κατ’ ευθείαν στην μεταποίηση. Απ’ αυτά τα χρήματα 15 δισ. θα δοθούν σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις υπό τη μορφή δανείων για κεφάλαιο κίνησης (καθιστώντας βέβαιο πως ούτε ένα ευρώ δεν πρόκειται να δώσουν παρακάτω οι τράπεζες από τους πακτωλούς που πήραν), 3 δισ. για επενδύσεις που θα στοχεύουν στην μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, 3 δισ. για έργα υποδομής στις κοινότητες, 2 δισ. για επενδύσεις σε δρόμους και σιδηροδρόμους, κ.λπ. Πρόκειται για δαπάνες που αναδύουν μια νεοκεϋνσιανή οσμή, δικαιώνοντας εν μέρει και όσους μιλούν για ένα «πράσινο New Deal» τονίζοντας την φιλοπεριβαλλοντική διάσταση των μαζικών επενδύσεων που γίνονται. Παρόλα αυτά, το κοινωνικό τους πρόσημο είναι εντελώς αντιδραστικό καθώς μοναδικό τους ζητούμενο είναι η ανάταση του ποσοστού κέρδους κι η διευκόλυνση της διευρυμένης αναπαραγωγής του κεφαλαίου κι όχι η διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής. Το κριτήριο για παράδειγμα της δημιουργίας θέσεων εργασίας από χιλιόμετρα μακριά φαίνεται ότι απουσιάζει από τη γκάμα των κριτηρίων με βάση τα οποία επιλέγηκαν οι συγκεκριμένοι τομείς. Το ίδιο ισχύει και για τα περιβαλλοντικά διακυβεύματα. Στον αντίποδα αυτών, οι τεχνολογικές μεταβολές που έφεραν οι επενδύσεις στη Γερμανία τη δεκαετία του ’70 και του ’80 συνιστούσαν ένα πιο γνήσιο «πράσινο New Deal» στο βαθμό που επιβάλλονταν από τα κάτω και με όρους λαϊκής πάλης. Δευτερευόντως ή κατ’ ανάγκη ικανοποίησαν μια ανάγκη του κεφαλαίου, δημιουργώντας ένα συγκριτικό πλεονέκτημα και μια σχετική εξειδίκευση για τον αμερικανικό καπιταλισμό. Τώρα αντίθετα η επιδότηση του σχεδιασμού και της παραγωγής νέων υβριδικών αυτοκινήτων συνδυάζεται στη Γερμανία με φορολογικές απαλλαγές για την αγορά τους που ως αποτέλεσμα θα έχουν να πλημμυρίσουν οι γερμανικοί δρόμοι από μια νέα γενιά ΙΧ, τα οποία θα καταναλώνουν όμως λιγότερα καύσιμα ή ηλεκτρική ενέργεια, αντί για πετρέλαιο. Το αποτέλεσμα δεν υπάρχει αμφιβολία ότι συνολικά θα είναι εις βάρος του περιβάλλοντος ακόμη κι αν οι ρύποι των καινούργιων ΙΧ επιβαρύνουν λιγότερο τη θερμοκρασία του πλανήτη. Το νέο New Deal, ωστόσο, είναι μαύρο σαν κατράμι αν δούμε ότι θα χρηματοδοτηθεί εξ ολοκλήρου από τους φορολογούμενους, δεσμεύοντας πακτωλούς δημοσίων εσόδων για τη χρηματοδότηση του κεφαλαίου και στερώντας τους από την κοινωνία, που θα δει τα κονδύλια για την δημόσια υγεία, την παιδεία και τις πληρωμές μισθών, συντάξεων κι επιδομάτων ανεργίας να συρρικνώνονται σε δραματικά επίπεδα. Το πέρασμα της οικονομίας της ευρωζώνης στη φάση της ύφεσης ήρθε ως αποτέλεσμα αντίστοιχων αρνητικών εξελίξεων, πέρα από τη Γερμανία, και σε δύο ακόμη χώρες: την Ισπανία και την Ιταλία. Σημαντική επιβράδυνση εμφανίζουν οι ρυθμοί μεγέθυνσης του ΑΕΠ και στην Ελλάδα, κινούμενοι στο 3,1% για το τρίτο τρίμηνο, έναντι 3,6% για το προηγούμενο τρίμηνο, Απριλίου – Ιουνίου, προδικάζοντας μια απότομη επιδείνωση του κοινωνικού ζητήματος το αμέσως επόμενο διάστημα, δηλαδή το χειμώνα που έρχεται. Ήδη όλα τα στοιχεία που αποτελούν τους ευαίσθητους σεισμογράφους της ελληνικής οικονομίας κινούνται στο κόκκινο. Με βάση στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα το ΠΑΣΟΚ την εβδομάδα που πέρασε (επικρίνοντας την κυβέρνηση από νεοφιλελεύθερες θέσεις – «επί τέσσερα χρόνια δεν προχώρησε σε καμιά διαρθρωτική αλλαγή στην οικονομία, στη λειτουργία της αγοράς, και στην ανταγωνιστικότητά της», τόνισε ο Μιχ. Χρυσοχοΐδης σε συνέντευξη Τύπου) η ύφεση είναι εδώ, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι δεν πληρούνται ακόμη οι τεχνικές προϋποθέσεις του ορισμού. Για παράδειγμα ο δείκτης πωλήσεων στα μεγάλα καταστήματα τροφίμων είναι –8,6%, στα τρόφιμα και ποτά -6,48%, στα φαρμακευτικά και καλλυντικά προϊόντα -18%, στην ένδυση και υπόδηση -40,5%, στα έπιπλα, ηλεκτρικά είδη και οικιακό εξοπλισμό -18%, στα βιβλία και χαρτικά είδη -26%, κοκ. Οι ακάλυπτες επιταγές γίνονται ολοένα και περισσότερες κοκ. Ο νέος προϋπολογισμός που θα παρουσιαστεί την εβδομάδα που ξεκινάει θα ελίσσεται ανάμεσα σε αυτές τις τρεις συμπληγάδες: Των οριακών ρυθμών μεγέθυνσης που για το νέο χρόνο προβλέπεται να κινηθούν στη ζώνη του λυκόφωτος του 1%, της ελεύθερης πτώσης της καταναλωτικής ζήτησης ως αποτέλεσμα της ανεργίας και της φτώχειας που εισάγει την καπιταλιστική οικονομία σε ένα φαύλο κύκλο καθοδικής πορείας κι επίσης της κάθετης μείωσης των δημοσίων εσόδων με τη «μαύρη τρύπα» που αφήνει η κάτω των στόχων αύξηση των εσόδων κι η επιτάχυνση της αύξησης των δημοσίων δαπανών να διευρύνεται συνεχώς. Αυτά όλα τα προβλήματα δεν θα εμποδίσουν την κυβέρνηση να φέρει στη Βουλή την Τρίτη το νομοσχέδιο για την επιχορήγηση των τραπεζών με 28 δισ. ευρώ, επιβάλλοντάς τους να δεχτούν την κρατική επιδότηση προκειμένου να αντεπεξέλθουν στις αυξημένες μελλοντικές υποχρεώσεις τους (όπως διεξοδικά αναλύεται στη διπλανή στήλη), αλλά και στις ζημιές που ήδη εισάγουν από την κερδοφόρα κατά το πρόσφατο παρελθόν ιμπεριαλιστική υπερέπεκταση τους στα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη που τώρα δοκιμάζονται από την κρίση – όπως τηρουμένων όλων των αναλογιών πλήρωσαν και οι ισπανικές πολυεθνικές την επέκτασή τους στη Λατινική Αμερική. Η κυβέρνηση της ΝΔ επιχειρεί αρχικά να σταθεί πάνω από τους ενδοκαπιταλιστικούς ανταγωνισμούς που ωθούν τους μεγαλοτραπεζίτες να αντιμετωπίζουν την κρίση ρευστότητας ως μια ιδανική ευκαιρία για να βγουν από την αγορά όσες τράπεζες έχουν πρόβλημα ρευστότητας και για ένα γύρο εξαγορών και συγχωνεύσεων που θα δώσει στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα μια πιο ολιγοπωλιακή οργάνωση. Τα ανηλεή, δημόσια χτυπήματα του Βγενόπουλου της Μαρφίν προς την Γιούρομπανκ και τον ίδιο τον Λάτση την εβδομάδα που πέρασε έφεραν στην επιφάνεια τον πόλεμο που μαίνεται εδώ και εβδομάδες πίσω από τις κουρτίνες, με αποτέλεσμα μόνο η Αγροτική Τράπεζα να έχει δηλώσει ότι θα συμμετάσχει στο μεγάλο φαγοπότι, ενώ οι υπόλοιπες μέχρι στιγμής αρνούνται. Άλλες γιατί θέλουν να εμφανίζονται ως νησίδες σταθερότητας επιδιώκοντας με αυτό τον τρόπο να αυξήσουν τα μερίδιά τους στις καταθέσεις κι οι υπόλοιπες για να μη δείξουν τη γύμνια τους, προτιμώντας να τα παίρνουν από τον κόσμο με τα ψηλά γράμματα… Στην πράξη όμως η κυβέρνηση της ΝΔ υποτάσσεται σε αυτούς τους ανταγωνισμούς και δουλεύει για λογαριασμό των μεγαλοτραπεζιτών όπως δείχνει τόσο η απροθυμία της να βάλει μπροστά τις τρεις εναπομείναντες δημόσιες τράπεζες (Αγροτική, Ταμιευτήριο και Ταμείο Παρακαταθηκών) για να αλλάξουν τους όρους του παιχνιδιού στο πλαίσιο του ανταγωνισμού, όσο και η συμμόρφωσή της με τους όρους που τελικά θέτουν.

Ταξική ληστεία η φορολογία (Πριν, 1/6/2008)

 Φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων

ΧΡΥΣΟΦΟΡΟΣ ΟΡΝΙΘΑ

Με τη συμπλήρωση και αποστολή ως αύριο που λήγει η προθεσμία, για τις έντυπες τουλάχιστον, των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος, εκατομμύρια εργαζόμενοι ήρθαν σε άμεση επαφή με την προκλητική ληστεία που διεξάγει κάθε χρόνο το κράτος καλύπτοντας την αυθαιρεσία του πίσω από μια γενική αρχή που στον εγχειριδιακό της ορισμό είναι ισοδύναμη με την κοινωνική δικαιοσύνη. Γιατί η φορολογία, παρέχοντας την πρώτη ύλη για την αναδιανομή του εισοδήματος, έρχεται – θεωρητικά πάντα αναφερόμενοι στην Ελλάδα – να διορθώσει και να μετριάσει τις εισοδηματικές και οικονομικές αντιθέσεις που παράγονται πρωτογενώς στη διανομή του κοινωνικού προϊόντος μεταξύ υπεραξίας και μισθού, εκεί που θεμελιώνεται η ανισότητα μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας. Στην πράξη βέβαια επιτυγχάνει ακριβώς το αντίθετο. Πριν περιηγηθούμε στις προκλητικά ταξικές διατάξεις της φορολογικής νομοθεσίας των φυσικών προσώπων αξίζει να δούμε το γενικότερο πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται. Με βάση όσα αναφέρονται στον προϋπολογισμό του τρέχοντος έτους οι έμμεσοι φόροι (επιτομή της ταξικής φορολόγησης στο βαθμό που επιβάλλονται «ισότιμα», ανεξαρτήτως του εισοδήματος) θα συνεισφέρουν την μερίδα του λέοντος στα φορολογικά έσοδα, αποτελώντας το 60% του συνόλου τους, ενώ οι άμεσοι φόροι θα αποδώσουν το υπόλοιπο 40% των συνολικών φόρων. Η κοινωνική αδικία διαπιστώνεται ωστόσο και από την εξέλιξη των άμεσων φόρων και δη του φόρου εισοδήματος καθώς τα επιπλέον χρήματα που θα εισρεύσουν από τα φυσικά πρόσωπα (αυξημένα κατά 7,2% σε σχέση με πέρυσι) είναι σχεδόν διπλάσια από αυτά που προβλέπεται να εισρεύσουν από τα νομικά πρόσωπα, τις επιχειρήσεις δηλαδή (που θα πληρώσουν φόρο 4,6% παραπάνω από πέρυσι). Μένοντας στο φόρο εισοδήματος το μέγεθος της κρατικής ληστείας και ο βαθμός τη αντιλαϊκότητας του ελληνικού φορολογικού συστήματος βεβαιώνεται από την παράθεση δύο μόνο αριθμών: Του ποσού που αναμένεται να εισπραχθεί από τη φορολόγηση των φυσικών προσώπων, 10,8 δισ. ευρώ για την ακρίβεια, που είναι υπερδιπλάσιο από το φόρο που πληρώνουν τα νομικά πρόσωπα και ανέρχεται σε 4,9 δισ. Αυτός ο αριθμός δεν προέκυψε τυχαία. Το κεφάλαιο δηλαδή σφυρίζει αδιάφορα όταν φθάνει η ώρα του να περάσει από το γκισέ της εφορίας ως αποτέλεσμα μιας σχεδιασμένης πολιτικής που ορίζεται από τρεις καλά χαραγμένους άξονες: Μείωση φορολογικών συντελεστών, καθιέρωση εκτεταμένων φοροαπαλλαγών και κεκτημένη φοροδιαφυγή είτε στη βάση μικρών και καθημερινών φορολογικών παρανομιών είτε στη βάση πιο εξεζητημένων μεθόδων που προσφέρουν οι νόμιμοι φορολογικοί παράδεισοι.

Σε μέσο διεύρυνσης της φορολόγησης έχουν μετατραπεί οι φοροαπαλλαγές των μισθωτών καθώς αντίθετα με το παρελθόν που αφορούσαν κάθε είδους αγορές, τώρα στοχεύουν σε επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών που φοροδιαφεύγουν συστηματικά. Οι ελαφρύνσεις προς το κεφάλαιο αντίθετα μειώνουν κάθετα το φόρο που πληρώνει και συμβάλλουν στην αύξηση των κερδών του.

Οι αποδείξεις από τα στριπτιτζάδικα μειώνουν το φορολογητέο εισόδημα, από το γάλα όχι!

Οι εργαζόμενοι, αντίθετα με το κεφάλαιο που φοροδιαφεύγει συστηματικά, δεν έχουν να κρύψουν το παραμικρό. Στις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος καταγράφεται με το νι και με το σίγμα και το παραμικρό τους έσοδο ενώ, σε μια νέα περίπτωση πλήρους αντιστροφής της πραγματικότητας, ένα παραδοσιακό μέσο μείωσης των φορολογικών βαρών και ελάφρυνσής τους έχει μετατραπεί σε εργαλείο επέκτασης της φορολογίας. Πρόκειται για τις λεγόμενες φοροαπαλλαγές. Εξ’ αρχής αποτελούσε ένα μέσο άμβλυνσης των φορολογικών βαρών, στο βαθμό που ανελαστικής φύσης έξοδα, όπως για ήταν παράδειγμα τα έξοδα αγοράς ειδών ένδυσης και διατροφής – που δεν θα έπρεπε επ’ ουδενί να φορολογούνται – απαλλάσσονται από τη φορολόγηση, έτσι ώστε ο φόρος που θα πληρώσει ο εργαζόμενος να είναι κατά τι χαμηλότερος. Ανέκαθεν βέβαια αυτός ο στόχος …συνοδευόταν. Ζητώντας ο έφορος την απόδειξη του εμπορικού καταστήματος, από την εποχή ακόμη που στο υπουργείο Οικονομικών βασίλευε ο Δ. Τσοβόλας, ότι έχανε το δημόσιο από την απαλλαγή του εργαζομένου το κέρδιζε στο ακέραιο ή κατά προσέγγιση, σίγουρα όμως σε μια περισσότερο μόνιμη βάση, από την απόδοση φόρου του καταστηματάρχη. Σε κάθε περίπτωση το μέτρο της φοροαπαλλαγής ήταν πλήρες περιεχομένου. Πλέον όμως οι φοροαπαλλαγές έχουν εξελιχθεί όχι απλά σε καρικατούρα και ανοιχτή κοροϊδία, αλλά στο αντίστροφό τους. Στις φορολογικές δηλώσεις που στείλαμε πρόσφατα η εκτενέστερη γκάμα απαλλαγών αφορούσε τα παρακάτω έξοδα, όπως εξειδικεύτηκαν με τη διευκρινιστική εγκύκλιο που εξέδωσε το υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών στις 3 Απριλίου 2008: «Η δαπάνη που καταβάλλεται για τη διενέργεια δεξιώσεων γάμων και βαπτίσεων, σε αίθουσες ξενοδοχείων, κοσμικές ταβέρνες, κέντρα διασκέδασης, υπαίθριους χώρους, κτήματα κλπ…. Περιλαμβάνεται και η δαπάνη που καταβάλλεται σε κέντρα διασκέδασης (κοσμικές ταβέρνες, καμπαρέ, νάιτ κλαμπ, χορευτικά κέντρα) και σε εστιατόρια, ταβέρνες, ψαροταβέρνες, με ή χωρίς ζωντανή μουσική, οινομαγειρεία, οινεστιατόρια, πιτσαρίες, ψητοπωλεία, οβελιστήρια (σουβλατζίδικα), μεζεδοπωλεία, ουζερί, τσιπουράδικα, ζυθοπωλεία, σνακ μπαρ… Η δαπάνη που καταβάλλεται σε μεσίτες (για την ενοικίαση ή την αγοραπωλησία ακινήτων) ωδεία, σχολές χορού, ρυθμικής και μπαλέτου, σχολές πολεμικών τεχνών, πάλης και παρόμοιων αθλημάτων (καράτε, τζούντο, τάε-κβο-ντο), γυμανηστήρια, (ενόργανης ή μη γυμναστικής), κολυμβητήρια, ινστιτούτα ή κέντρα αδυνατίσματος και αισθητικής (για αδυνάτισμα, αισθητική προσώπου και σώματος, μακιγιάζ, αποτρίχωση, σάουνα, ατμόλουτρα και λοιπών υπηρεσιών καλλωπισμού), κομμωτήρια, διατολόγους, διατροφολόγους, ομοιοπαθητικούς, λογοθεραπευτές, μασέρ». Και το αποκορύφωμα; Αμέσως μετά αναφέρεται πως «γίνεται δεκτό ότι σ’ αυτή την κατηγορία δαπανών, μεταξύ των λοιπών υπηρεσιών καλλωπισμού, περιλαμβάνεται και η εμφύτευση μαλλιών»!!! Παρερχόμενοι φημών ότι για το τελευταίο μαργαριτάρι ευθύνεται μέλος της επιτροπής που είχε κατά νου τη δική του δήλωση και τα τελευταία του έξοδα, τα σκανδαλώδη και εξοργιστικά παραπάνω σημαίνουν ότι: Η απόδειξη από τα ποτά που θα κεράσει ο θαμώνας ενός στριπτιτζάδικου εκπίπτει από το εισόδημα ενώ η απόδειξη από το γάλα, το τυρί και το ψωμί που αγοράζει στο σούπερ μάρκετ ή το φούρνο, όχι. Η απόδειξη από το εστιατόριο πολυτελείας εκπίπτει, όπως και η απόδειξη από το γυμναστήριο και τη λιποαναρρόφηση ενώ η απόδειξη από το μαγαζί ειδών ρουχισμού όχι! Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα στελέχη του Αλογοσκούφη αν κάτι είχαν στο μυαλό τους ήταν να βάλουν στην τσιμπίδα της εφορίας τις συγκεκριμένες επαγγελματικές κατηγορίες και σε αυτή την κατεύθυνση αξιοποίησαν το πιο πρόσφορο μέσο που διέθεταν, το μηχανισμό των φοροαπαλλαγών. Κατ’ αυτόν όμως τον τρόπο τα οφέλη που θα αποκομίσουν τα πιο χαμηλά λαϊκά εισοδήματα από αυτήν την μεταβολή που επήλθε στις φοροαπαλλαγές ισούνται με το μηδέν. Κυριολεκτικά. Ωφελημένοι θα είναι κατ’ αρχήν οι ΔΟΥ που θα δουν τις κορδέλες από τις ταμειακές μηχανές των παραπάνω μαγαζιών και επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών να γεμίζουν από τη μια μέρα στην άλλη και τα μεσαία στρώματα που χρησιμοποιούν με τη μεγαλύτερη συχνότητα τις υπηρεσίες των παραπάνω επαγγελματιών. Εν κατακλείδι ένα μέσο φορολογικής ελάφρυνσης μετατράπηκε σε μέσο επέκτασης της φορολογίας και διεύρυνσης της φορολογικής βάσης έτσι ώστε αυτή να συμπεριλάβει κι έναν τομέα που μόνιμα φοροδιαφεύγει (της σκιώδους οικονομίας που υπολογίζεται ακόμη στο 30% του ΑΕΠ από διεθνείς οργανισμούς), εξασφαλίζοντας όμως έτσι την επιβίωσή του. Εξ ίσου μεγάλη πρόκληση αποτελούν και οι άλλες «φοροαπαλλαγές». Για παράδειγμα από το ενοίκιο που πληρώνει ένα εργαζόμενος ή το παιδί του που σπουδάζει το ανώτερο ποσό που εκπίπτει από το φόρο είναι 240 ευρώ! Έχοντας καταβάλλει τουλάχιστον 3.000 ευρώ το χρόνο, το ποσό που δέχεται η εφορία να αφαιρεθεί δεν φθάνει ούτε το 10%. Κραυγαλέα αδικία συντελείται και με τα φροντιστήρια. Από τους κουβάδες τα χρήματα που πληρώνουν χιλιάδες γονείς για να περάσουν τα παιδιά τους σε κάποια σχολή, το μοναδικό που αφαιρείται είναι το 20% της δαπάνης και πάλι κατ’ ανώτατο όριο 240 ευρώ! Αντίθετα με τα φροντιστήρια και τα ενοίκια πολύ μεγαλύτερο είναι το ποσό που εκπίπτει αν αφορά αμοιβές γιατρών και εξετάσεων, φθάνοντας τις 6.000. Ο σημαντικότερος λόγος για τη απλοχεριά του νομοθέτη είναι η πρόθεσή του να στηρίξει τον ιδιωτικό τομέα της υγείας και γι αυτό το λόγο το κράτος δέχεται να χάσει μέρος από τα έσοδά του, επιδοτώντας με έμμεσο τρόπο τον κάθε Αποστολόπουλο και υπονομεύοντας έτσι το δημόσιο σύστημα υγείας. Το ίδιο ισχύει και για τα ασφάλιστρα. Συνολικά λοιπόν ελάχιστες είναι εκείνες οι φοροαπαλλαγές (όπως η επέκταση του αφορολόγητου ορίου των 12.000 στις 18.000 ευρώ) που ανακουφίζουν πραγματικά τα εργατικά εισοδήματα. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία εισέρχονται στο έντυπο Ε1 εκ του πονηρού για να υπηρετήσουν διαμετρικά αντίθετους στόχους απ’ αυτούς που επικαλούνται. Το κεφάλαιο αντίθετα απολαμβάνει τις πιο γενναίες φοροαπαλλαγές των οποίων οι πραγματικοί στόχοι συμβαδίζουν πλήρως με τους ονομαστικούς κι από κοινού υπηρετούν τον απώτερο στόχο: να αυξηθούν τα κέρδη. Πριν πάμε, ωστόσο, στις φοροαπαλλαγές αξίζει να δούμε το καθεστώς φορολογικού παραδείσου που απολαμβάνει αφότου ανέλαβε η κυβέρνηση Κ. Καραμανλή, επιλέγοντας ο πρωθυπουργός κατά την πρώτη του επίσκεψη στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης να εξαγγείλει ένα γενναίο πρόγραμμα μείωσης των φορολογικών συντελεστών για τις επιχειρήσεις, από το οποίο επωφελούνται μέχρι και σήμερα. Τούτο, καθώς τα κέρδη των ανωνύμων εταιρειών του 2007 θα φορολογηθούνε με συντελεστή 25% (από 29% πέρυσι) και των ομόρρυθμων και ετερόρρυθμων εταιρειών με 20% (από 22% πέρυσι). Στην πραγματικότητα οι ωφέλειά τους είναι πολύ μεγαλύτερη καθώς είναι στη διάθεσή τους να επωφεληθούν μιας ατελείωτης σειράς ευνοϊκών ρυθμίσεων που μειώνουν κάθετα το φόρο. Είναι για παράδειγμα οι φοροαπαλλαγές που καθιερώνει ο «αναπτυξιακός» νόμος 3299/2004 όπως τροποποιήθηκε από τον 3522/2006. Στο πλαίσιο του προβλέπονται φοροαπαλλαγές που ξεκινούν από το 50% και φθάνουν μέχρι και το 100% της επενδυτικής δαπάνης. Από το γεγονός μάλιστα ότι στις προτιμώμενες επενδύσεις εντάσσονται γήπεδα γκολφ ή κέντρα διανομής και αποθήκευσης εμπορευμάτων, εύκολα καταλαβαίνει κανείς ότι η επιλογή τους δεν γίνεται με κριτήριο τη δημιουργία θέσεων μόνιμης απασχόλησης ή την στήριξη κοινωνικά αναγκαίων παραγωγικών δραστηριοτήτων που η ωφέλειά τους μπορεί να διαχέεται στις τοπικές κοινωνίες παράγοντας πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα, αλλά τα φορολογικά κίνητρα δίνονται ως μια έμμεση στήριξη στο κόστος της διευρυμένης αναπαραγωγής του κεφαλαίου ή χρηματοδοτούν τις πιο σύγχρονες και καταστροφικές για το περιβάλλον επενδυτικές μόδες που δεν είχαν και την ανάγκη του κράτους. Από τον ίδιο νόμο επωφελούνται τα μέγιστα επιχειρήσεις μέσων μαζικής ενημέρωσης όπως και κατασκευαστικές. Υπάρχουν ωστόσο πολλά ακόμη οικονομικά σκάνδαλα του κεφαλαίου, ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, που συντελούνται με την κάλυψη των φοροαπαλλαγών. Είναι για παράδειγμα οι απαλλαγές που καθιερώνει ο νόμος για τις συγχωνεύσεις. Εδώ το κράτος απαλλάσσει το κεφάλαιο από την καταβολή φόρων προκειμένου να δώσει ώθηση στις τάσεις συγκέντρωσης και συγκεντροποίησης του. Είναι το προκλητικό καθεστώς φορολόγησης των πλοίων με ελληνική σημαία. Άλλο σκανδαλώδες παράδειγμα είναι η φοροαπαλλαγή του εισοδήματος που προέρχεται από πράξεις με παράγωγα στο Χρηματιστήριο Παραγώγων Αθηνών. Δεν είναι εξοργιστικό; Βρήκαν να διευκολύνουν το πιο κερδοσκοπικό, το πιο παρασιτικό και αντικοινωνικό πεδίο δράσης του κεφαλαίου…

 Η αντιμεταρρύθμιση του Ενιαίου Τέλους Ακινήτων

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΚΑΤΟΧΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΗ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Το πιο ακραίο παράδειγμα φορολογικής αντιμεταρρύθμισης είναι το Ενιαίο Τέλος Ακινήτων που καθιερώθηκε με το νόμο 3634/29-1-2008, αντικαθιστώντας, κατά την κυβέρνηση, ένα λαβύρινθο 27 φόρων που βάραιναν μέχρι τότε τα ακίνητα. Στην πραγματικότητα όμως, το νέο που εισήγαγε ο νόμος δεν ήταν η απλοποίηση αλλά η μεταφορά των φορολογικών βαρών από την αστική τάξη σε όλη την υπόλοιπη κοινωνία. Μέχρι πρόσφατα ο μοναδικός φόρος που πληρωνόταν ετησίως για την ακίνητη περιουσία ήταν ο Φόρος Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας που βάραινε αποκλειστικά και μόνο τα υψηλά εισοδήματα, καθώς περιελάμβανε συντελεστές που κλιμακώνονταν από 0,354% έως 0,949%. Τώρα, το Ενιαίο Τέλος Ακινήτων, που ανέρχεται στο (αισθητά χαμηλότερο) 0,1% της αξίας της περιουσίας των φυσικών προσώπων, θα πληρώνεται από όλους τους ιδιοκτήτες ακινήτων, με μοναδικές περιπτώσεις απαλλαγής την πρώτη κύρια ιδιοκατοικούμενη κατοικία που δεν μπορεί να ξεπερνάει τα 200 τ.μ. και η αξία της τα 300.000 ευρώ και τα κτίσματα σε χωριά κάτω των 1.000 κατοίκων. Το μοναδικό στοιχείο προοδευτικότητας του νόμου έγκειται στον αυξημένο συντελεστή, της τάξης του 0,6%, με τον οποίο θα φορολογηθεί η περιουσία νομικών προσώπων που δεν ιδιοχρησιμοποιείται. Και πάλι όμως, αυτή η διάταξη δεν αφορά όλα τα ακίνητα των νομικών προσώπων, καθώς αυτά που χρησιμοποιούν εταιρικές και παραγωγικές επιχειρήσεις, εταιρείες επενδύσεων σε ακίνητα και αμοιβαίων κεφαλαίων ακίνητης περιουσίας, όπως και η εκκλησία θα φορολογηθούν με 0,1% όπως όλη η κοινωνία. Ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα δε του Πανάγιου Τάφου, της Μονής Σινά του Άγιου Όρους και των τριών Πατριαρχείων (Κωνσταντινούπολης, Αλεξανδρείας και Ιεροσολύμων) απαλλάσσονται εντελώς. Με την κατάθεση του νομοσχεδίου μάλιστα η κυβέρνηση έκανε και μια λαθροχειρία. Καθορίζοντας ελάχιστο ποσό φόρου 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο για κάθε κτίσμα αύξησε με σιωπηρό τρόπο τις αντικειμενικές τιμές καθώς με αυτό τον τρόπο είναι σα να δηλώνει ότι δεν αναγνωρίζει αντικειμενικές αξίες κάτω από 1.000 ευρώ ανά τ.μ. Με έμμεσο τρόπο έτσι η κυβέρνηση αύξησε τις αντικειμενικές τιμές. Καθόλου τυχαία έτσι, τα έσοδα που έχει προβλέψει να εισπράξει η κυβέρνηση φέτος από τα ακίνητα υπολογίζονται στα 890 εκ. ευρώ και ανέρχονται στο 0,36% του ΑΕΠ, όταν μέχρι πέρυσι το «πολύπλοκο καθεστώς» των 27 φόρων απέφερε έσοδα που μόλις και έφθαναν το 0,1% του ΑΕΠ. Η καθιέρωση του Ενιαίου Τέλους Ακινήτων, όπως ήταν αναμενόμενο, συγκέντρωσε τις επευφημίες αντιδραστικών κέντρων, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οποίο σε έκθεσή του για το φορολογικό σύστημα της χώρας, με χρόνο έκδοσης τον Μάιο του 2008, κρίνει πως «είναι ένα βήμα στη σωστή κατεύθυνση, κυρίως επειδή διευρύνει τη φορολογική βάση». Ο ιμπεριαλιστικός οργανισμός προτείνει ωστόσο το Ενιαίο Τέλος Ακινήτων να γίνει ακόμη πιο ταξικό και αντιλαϊκό. Συστήνει κατά λέξη: «Θα μπορούσε ωστόσο η Ελλάδα να σκεφτεί να κάνει περισσότερα για να ενδυναμώσει το νέο φόρο ακινήτων. Για παράδειγμα θα μπορούσε να μελετήσει: πρώτο, τη διεύρυνση ακόμη περισσότερο της βάσης περιορίζοντας τις εξαιρέσεις (περιλαμβάνοντας τις πρώτες κατοικίες και την ένταξη των αγροτικών κατοικιών στο φόρο), δεύτερο, την εφαρμογή της αποτίμησης στη βάση των αγοραίων τιμών αντί των θεωρητικών αντικειμενικών αξιών, τρίτο, την ενοποίηση των φορολογικών συντελεστών για τις κατοικίες και τα εταιρικά κτίσματα που θα περιορίσει τις ευκαιρίες φοροδιαφυγής και, τέταρτο, την ταχεία συγκρότηση ενός εθνικού συστήματος καταχώρησης κτιρίων και γης για την καλύτερη παρακολούθηση». Πρακτικά λοιπόν το ΔΝΤ, που λόγω της ανεξήγητης ικανότητας του να προβλέπει αποτελεί αλάνθαστο οδηγό για το τι μέλλει γενέσθαι, προτείνει την κατάργηση ακόμη και αυτών των απαλλαγών πρώτης και αγροτικής κατοικίας, την υιοθέτηση των αγοραίων τιμών που θα εκτινάξει τις αξίες και το φόρο και τέλος την ενοποίηση του συντελεστή που αν θα γίνει προς τα πάνω χαμένοι θα είναι τα χαμηλά εισοδήματα, ενώ αν γίνει προς τα κάτω ωφελημένοι θα είναι τα υψηλά εισοδήματα!

ΝΕΑ ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΦΠΑ

Προτάσεις – φωτιά από το ΔΝΤ

ΣΤΟΧΟΣ ΤΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

Ο ιμπεριαλιστικός οργανισμός προτείνει μια σειρά από μέτρα φωτιά και σε ότι αφορά το Φόρο Προστιθέμενης Αξίας. Στη γενική τους κατεύθυνση συντείνουν στην σημαντική του άνοδο. Σημείο αφετηρίας και άλλοθι των στελεχών του ΔΝΤ αποτελεί η πολυπλοκότητα των διατάξεων. Παρόλα αυτά όμως δεν προτείνεται η υιοθέτηση ενός ενιαίου συντελεστή ύψους 10% για παράδειγμα, που είναι και στρογγυλός, αλλά μια νέα άνοδος των συντελεστών, που όπως συνέβη και με τις προηγούμενες (όταν ο κεντρικός συντελεστής πήγε από 16% στο 18% το 1998 επί ΠΑΣΟΚ και στο 19% το 2006 επί ΝΔ) θα φορτώσει ακόμη περισσότερα φορολογικά βάρη στις πλάτες των εργαζομένων. Στη βάση της μόδας του ενιαίου φορολογικού συντελεστή που έχει καθιερωθεί παγκοσμίως, έκφραση της αντιδραστικής στροφής στο φορολογικό σύστημα (στο πλαίσιο της οποίας το 53% των συστημάτων ΦΠΑ παγκοσμίως έχουν έναν και μοναδικό συντελεστή και το 23% μόνο δύο) υποστηρίζεται: «Ο ελληνικός ΦΠΑ μπορεί να γίνει πιο αποτελεσματικός αν διορθωθούν οι ακόλουθες αδυναμίες. Πρώτο, οι πολλαπλοί συντελεστές θα πρέπει να μειωθούν σε έναν ενιαίο (ή το πολύ δύο). Δεύτερο, πολλά αγαθά και υπηρεσίες που τώρα φορολογούνται με μειωμένους συντελεστές θα πρέπει να υπαχθούν σε ένα δεδομένο συντελεστή. Τρίτο, οι εξαιρέσεις θα πρέπει να εξαλειφθούν (ή να μειωθούν σημαντικά). Και, τέταρτο, τα επίπεδα του ΦΠΑ θα πρέπει να αυξηθούν. Αν υιοθετηθούν οι προτάσεις του ΔΝΤ (που είναι θέμα χρόνου σ’ ότι αφορά τουλάχιστον τη νέα αύξηση του συντελεστή η οποία τοποθετείται στο 2009) θα καταργηθούν μια σειρά από προνομιακά καθεστώτα έμμεσης φορολόγησης που κάνουν ελαφρώς επαχθέστερη την έμμεση φορολογία. Έτσι, αν αυξηθεί ο ΦΠΑ στα εισιτήρια κινηματογράφου, τα βιβλία και τις εφημερίδες από 4,5% που είναι σήμερα και στα τρόφιμα από 9% που είναι για να πάνε στο 19% ή το 20% οι εργαζόμενοι θα δουν τις τιμές πάλι να εκτοξεύονται και το εισόδημά τους να μειώνεται. Όλα αυτά μάλιστα στο βωμό της μείωσης των ελλειμμάτων και του στόχου ισοσκέλισης του προϋπολογισμού που έχει τεθεί για το 2010. Η αλήθεια όμως είναι ότι όσο κι αν αυξηθεί η φορολογική επιβάρυνση των εργαζομένων αποκλείεται να μπορέσει να σταματήσει την ακατάσχετη αιμορραγία που προκαλεί στα δημόσια οικονομικά η κλιμακούμενη φοροαπαλλαγή του κεφαλαίου και η αφειδώλευτη χρηματοδότησή του στο πλαίσιο του ακολουθούμενου «κεϋνσιανισμού για τους πλουσίους». Αυτή είναι η αιτία της σύγχρονης δημοσιονομικής κρίσης που δεν αντιμετωπίζεται ούτε με τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και την φορολόγηση εισοδημάτων και επαγγελμάτων που συστηματικά φοροδιαφεύγουν ούτε πολύ περισσότερο με την αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης των εργαζομένων που έχει και αυτή ένα απαραβίαστο όριο, όπως ακριβώς συμβαίνει και με τους μισθούς. Απέναντι στη φορολογική επίθεση του κεφαλαίου, ειδικά σήμερα που η οικονομική κρίση βρίσκεται στο αποκορύφωμά της, είναι άμεση ανάγκη οι εργαζόμενοι να προβάλλουν ένα πακέτο μέτρων ανακούφισης που θα ανατρέπει την επίθεση, θα βελτιώνει τη θέση τους και θα διευκολύνει την πάλη. Από αυτό το πρόγραμμα δεν θα μπορούσε να λείπει η κατάργηση κάθε φορολογικής επιβάρυνσης στα είδη τροφίμων και ποτών, η έκπτωση από το φόρο κάθε εξόδου που αφορά φροντιστήρια και ενοίκια, η επιβολή έκτακτης φορολογίας στο κεφάλαιο, η μεταφορά του φορολογικού κέντρου βάρους στα είδη πολυτελείας (ΙΧ άνω των 1.600 κυβικών, σκάφη, πισίνες, μεγάλα διαμερίσματα, κλπ.) και τα κέρδη κεφαλαίου, ο διπλασιασμός του αφορολόγητου ορίου για μισθούς και συνταξιούχους, η κατάργηση κάθε φοροαπαλλαγής που διευκολύνει το κεφάλαιο, άμεση επαναφορά των συντελεστών φορολόγησης του κεφαλαίου που κατήργησε ο Κ. Καραμανλής, κλπ.

Ιδιωτικοποιήσεις (Πριν, 9/5/2008)

Αιχμή του δόρατος της επίθεσης του κεφαλαίου

Η πώληση του ΟΤΕ σημείο κορύφωσης και τομής της μακροχρόνιας και διεθνούς επιχείρησης ξεπουλήματος

Σημείο τομής στη μακροχρόνια διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων όχι μόνο από συμβολική αλλά και από ουσιαστική άποψη αποτελεί η πώληση του ΟΤΕ στον γερμανικό τηλεπικοινωνιακό κολοσσό, Ντόιτσε Τέλεκομ. Για συμβολικούς λόγους, στο βαθμό που το ξεπούλημα του ΟΤΕ αποτέλεσε το 1993 (όταν άνοιγε με τον πιο θεαματικό και βίαιο τρόπο η αυλαία των ιδιωτικοποιήσεων) την πιο μεγάλη πρόκληση της κυβέρνησης Μητσοτάκη προς τους εργαζόμενους και τα διαπλεκόμενα συμφέροντα, για να σημάνει τελικά και την πρόωρη πτώση της. Η επιτυχημένη τώρα πώληση του ΟΤΕ από την κυβέρνηση της ΝΔ με πολύ μικρότερες αντιδράσεις κλείνει έτσι έναν κύκλο στην επίθεση του κεφαλαίου που μπορεί να κράτησε πολύ περισσότερο χρόνο απ’ όσο αρχικά εκτιμούσε, δεν μπορεί ωστόσο παρά να αποτελεί για το ίδιο κορυφαία επιτυχία. Κι αυτό γιατί ο ΟΤΕ, κι εδώ είναι οι ουσιαστικοί λόγοι, δεν είναι μια τυχαία επιχείρηση. Επί πολλά χρόνια – πριν εισέλθουν στην αγορά οι ιδιώτες και αρχίσει ο ΟΤΕ από τα κέρδη του να χρηματοδοτεί τα πρώτα βήματα και την επέκτασή τους – βρισκόταν στην κορυφή των κερδοφόρων ελληνικών επιχειρήσεων, με χιλιάδες ακίνητα κι όλα …γωνία, δεκάδες χρυσοφόρες θυγατρικές και προνομιακή πρόσβαση σε πλήθος ξένων, βαλκανικών αγορών. Όλα αυτά τώρα τα παίρνουν προίκα οι Γερμανοί! Κλείνοντας αυτός ο κύκλος αξίζει να γίνει μια αποτίμηση των αποτελεσμάτων των ιδιωτικοποιήσεων. Με την πρώτη ματιά φαίνεται ότι οι μεγαλύτεροι χαμένοι ήταν οι καταναλωτές, δηλαδή οι εργαζόμενοι καταναλωτές μια και αυτοί υφίστανται τη μεγαλύτερη απώλεια εισοδήματος από τις ανατιμήσεις, στο όνομα των οποίων υποτίθεται ότι υλοποιήθηκαν οι ιδιωτικοποιήσεις. Το επιχείρημα (της ποσοτικής θεωρίας του ανταγωνισμού) σε απλά ελληνικά έλεγε ότι η απελευθέρωση των αγορών και η είσοδος των ιδιωτών θα αυξήσει τον ανταγωνισμό μεταξύ τους, καθώς ο ένας θα πουλάει πιο φθηνά από τον άλλον για να μη μας χάσει από πελάτες κι έτσι όλα θα είναι στα πόδια μας πάμφθηνα κι εν πλήρη αφθονία. Όλα αυτά τα χρόνια όμως που η αγορά «απελευθερώθηκε» από τα κρατικά μονοπώλια και τον κρατικό καθορισμό των τιμών τα εισιτήρια στα ακτοπλοϊκά πλοία εκσφενδονίστηκαν και για τους λογαριασμούς τηλεφωνίας και ηλεκτρικής ενέργειας δουλεύουμε πολλές περισσότερες ώρες ακόμη και μέρες. Μεγάλος χαμένος επίσης είναι οι εργαζόμενοι και το υψηλό επίπεδο των εργατικών κατακτήσεων, όπως η μονιμότητα και οι σχετικά καλές εργασιακές σχέσεις, που θυσιάστηκε στο βωμό της ιδιωτικοποίησης του ΟΤΕ. Υπήρξαν ωστόσο και κερδισμένοι. Στην Ελλάδα αυτός που ωφελήθηκε περισσότερο, από την εν εξελίξει διαδικασία ιδιωτικοποίησης καθαυτή, ήταν ο Βγενόπουλος της Μαρφίν, που από την διαμεσολάβηση (μαζεύοντας δηλαδή τις μετοχές του Οργανισμού από την ελληνική αγορά και πουλώντας τις στους Γερμανούς με καπέλο επειδή παίρνουν μαζί και το μάνατζμεντ) υπολογίζεται ότι θα κερδίσει 800 εκ. ευρώ! Παρόλα αυτά δεν πρόκειται για ελληνική ιδιαιτερότητα. Προκαλούν έκπληξη, απεναντίας, οι τρανταχτές ομοιότητες που παρουσιάζει η ιδιωτικοποίηση του ΟΤΕ με την αντίστοιχη βρετανική εμπειρία, σε ότι αφορά τα κέρδη που αποκόμισε το παρασιτικό χρηματιστικό κεφάλαιο! Τονίζει για του λόγου το αληθές ο βρετανός μαρξιστής Άντριου Γκλιν στο βιβλίο του Capitalism Unleashed (Oxford, 2006): «οι μεγάλοι κερδισμένοι από την ιδιωτικοποίηση ήταν αυτοί που κερδοσκόπησαν με τις μετοχές (πουλώντας τις με σκοπό το γρήγορο κέρδος), οι εταιρείες του Σίτι που κέρδισαν τεράστιες προμήθειες από τη διευθέτηση των ιδιωτικοποιήσεων και του μάνατζμεντ, η πληρωμή των οποίων παρέμεινε στα ύψη»! Οι ομοιότητες γίνονται ακόμη πιο εξόφθαλμες αν παραθέσουμε και την αμέσως επόμενη πρόταση όπου τονίζει πως «οι κύριοι χαμένοι ήταν εκείνοι οι εργάτες που έχασαν τις σχετικά καλοπληρωμένες συνδικαλισμένες θέσεις εργασίας»! Ότι ακριβώς συνέβη και στην Ελλάδα! Κατ’ εξοχήν κερδισμένος ωστόσο είναι το ιδιωτικό κεφάλαιο που ιδιοποιείται και εκμεταλλεύεται επενδύσεις μυθικής αξίας, οι οποίες ουδέποτε θα είχαν πραγματοποιηθεί αν δεν χρηματοδοτούνταν επί δεκαετίες από το υστέρημα μιας ολόκληρης κοινωνίας. Με αυτή την έννοια οι ιδιωτικοποιήσεις στρέφονται εναντίον του δημοσίου συμφέροντος στο βαθμό που συνιστούν καταλήστευση και οικειοποίηση από το κεφάλαιο κοινωνικών πόρων. Ο τρίτος στη σειρά που κερδίζει τα μέγιστα από τις ιδιωτικοποιήσεις είναι το κράτος που διευθύνει την επιτυχή υλοποίησή τους και εισπράττει το τίμημα, καταφέροντας με αυτό τον τρόπο να μειώσει το δημόσιο χρέος. Ενδεικτικά από τον Μάρτιο του 2004, που ανέλαβε η ΝΔ, μέχρι πρόσφατα και χωρίς να υπολογίζονται τα έσοδα από το ξεπούλημα του ΟΤΕ, είχαν εισρεύσει στα κρατικά ταμεία από ιδιωτικοποιήσεις 6,23 δισ.! Αναδεικνύεται ωστόσο με αυτό τον τρόπο, των ταμειακών ωφελειών, ότι οι ιδιωτικοποιήσεις δεν είναι απλά άρρηκτα συνυφασμένες με την πιο προωθημένη νεοφιλελεύθερη πολιτική, αλλά η αιχμή του δόρατός της! Διαφορετικά ειπωμένο, οι ιδιωτικοποιήσεις αποτελούν την πιο εύκολη λύση για τη σταθεροποίηση των δημόσιων οικονομικών (υπό τον όρο βέβαια ότι οι δωρεές προς το κεφάλαιο δεν αυξάνονται ανεξέλεγκτα όπως συμβαίνει τώρα), τη μείωση του δημόσιου τομέα, την εισβολή των κανόνων της αγοράς σε κάθε τομέα κοινωνικής δραστηριότητας και τη μαζική καταστροφή ανεπαρκώς αξιοποιούμενου κεφαλαίου. Αυτή η πλευρά λύνει πιθανά και το ερώτημα που φυσιολογικά γεννιέται για την αδυναμία που έδειξε το εργατικό κίνημα τόσες δεκαετίες τώρα σε Ανατολή και Δύση να αποτρέψει τη λαίλαπα των ιδιωτικοποιήσεων. Η τεράστια σημασία που διαδραματίζουν για το κεφάλαιο οι ιδιωτικοποιήσεις φαίνεται και από τη συναίνεση που υπάρχει μεταξύ ΠΑΣΟΚ και ΝΔ. Προκαλεί για παράδειγμα γέλιο αλλά και οργή η απουσία πρωτοτυπίας από το νυν και τον πρώην υπουργό Οικονομίας όταν δείχνουν την επιμονή τους στο ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας. Αναφέρει χαρακτηριστικά ο Γ. Αλογοσκούφης στην εισηγητική έκθεση του φετινού κρατικού προϋπολογισμού (σελ. 133): «Οι ιδιωτικοποιήσεις είναι κεντρικός άξονας της οικονομικής πολιτικής». Και ο προκάτοχός του, Ν. Χριστοδουλάκης, στο βιβλίο του Το νέο τοπίο της ανάπτυξης (Καστανιώτης, 1988), (σελ. 93): «Σήμερα οι ιδιωτικοποιήσεις αποτελούν βασική συνιστώσα του προγράμματος διαρθρωτικών αλλαγών που εξήγγειλε η κυβέρνηση τον Μάρτιο του 1988». «Κεντρικός άξονας» για τη ΝΔ, λοιπόν, «βασική συνιστώσα» για το ΠΑΣΟΚ οι ιδιωτικοποιήσεις! Οι τραγικές για τους εργαζόμενους επιδόσεις του ΠΑΣΟΚ στις ιδιωτικοποιήσεις, που κάνουν να ηχούν αστείες οι σημερινές καταγγελίες του, φαίνονται καλύτερα στον επόμενο πίνακα, που προέρχεται από την τελευταία έκθεση του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ, με τίτλο Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση (σελ. 232) και δείχνει τις ιδιωτικοποιήσεις που έγιναν κάθε χρόνο: 1991: Τράπεζα Πειραιώς 1992: ΑΓΕΤ, Λεωφορεία Αθήνας, Ναυπηγεία Εκλευσίνας. 1993: Τράπεζα Αθηνών, Ελληνική Εταιρεία Ζάχαρης, άδειες κινητής τηλεφωνίας. 1994: Ναυπηγεία Νεωρίου Σύρου 1996: ΟΤΕ Ι 1997: ΟΤΕ ΙΙ 1998: Τράπεζα Μακεδονίας – Θράκης, Γενική Τράπεζα, Τράπεζα Κρήτης, Ελληνικά Πετρέλαια Ι, Τράπεζα Κεντρικής Ελλάδας, ΟΤΕ ΙΙΙ, ΧΑΑ Ι. 1999: Ιονική Τράπεζα, ΟΤΕ ΙV, ΔΕΠΑ, ΕΥΔΑΠ, Ολύμπικ Κέτερινγκ Ι, Ολύμπικ Κέτερινγκ ΙΙ, Ντιούτι Φρι, ΕΛΠΕ ΙΙ. 2000: ΕΤΒΑ Ι, ΕΛΠΕ ΙΙΙ, ΕΛΒΟ, ΧΑΑ ΙΙ, Κοσμοτέ, Εμπορική Τράπεζα, Αγροτική Τράπεζα. 2001: ΟΠΑΠ Ι, Διώρυγα Κορίνθου, ΟΛΘ, ΕΥΑΘ, Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, ΔΕΗ Ι, ΟΤΕ V. 2002: ΕΤΒΑ ΙΙ, ΟΠΑΠ ΙΙ, ΟΤΕ VI, Μαρίνες Αττικής, ΔΕΗ ΙΙ, Ολύμπικ Κέτεριγνκ ΙΙΙ. 2003: ΕΛΠΕ IV, Ντιούτι Φρι ΙΙ, Αγνό, Μον Παρνέ, ΟΠΑΠ ΙΙΙ, ΧΑΑ ΙΙΙ, ΟΛΠ, ΕΤΕ Ι, ΔΕΗ ΙΙΙ. 2004: Εθνική Τράπεζα, ΕΛΠΕ V. 2005: ΟΠΑΠ IV, OTE VIΙI. 2006: ATE, Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, ΕΛΤΑ, Εμπορική Τράπεζα. 2007: ΟΤΕ ΙΧ, Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο ΙΙ. Δεν είναι μετά υποκρισία να διαμαρτύρεται το ΠΑΣΟΚ για τις ιδιωτικοποιήσεις της επάρατου; Ή, να παρουσιάζει ως βάλσαμο τις μετοχοποιήσεις όταν γίνεται σήμερα φανερό πως αυτές άνοιξαν το δρόμο για το οριστικό και αμετάκλητο ξεπούλημα, χώρια φυσικά του γεγονότος ότι το τμηματικό ξεπούλημα αποτελούσε κίνηση ανάγκης για το κεφάλαιο, καθώς κανείς δεν είχε τη δυνατότητα να αγοράσει για παράδειγμα ολόκληρο τον ΟΤΕ; Ίδια φυσικά σπουδή στην υλοποίηση των ιδιωτικοποιήσεων επέδειξαν οι μεταλλαγμένοι σοσιαλιστές σε όλο τον κόσμο. Ακόμη και στη Γαλλία το δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’90 η κυβέρνηση του Λαϊονέλ Ζοσπέν, της «πλουραλιστικής Αριστεράς» όπως παρουσιαζόταν, ιδιωτικοποίησε περισσότερες δημόσιες επιχειρήσεις απ’ όσες είχαν ιδιωτικοποιήσει οι έξι προηγούμενες κυβερνήσεις μαζί! Παρότι κανείς δεν αμφιβάλλει ότι οι ιδιωτικοποιήσεις αποτελούν σανίδα σωτηρίας για το κεφάλαιο στο βαθμό που με την απόσυρση των κρατικών επιχειρήσεων ή το άνοιγμα των αγορών τού προσφέρονται νέοι παρθένοι σχετικά τομείς δραστηριοποίησης, παρόλα αυτά οι ιδιωτικοποιήσεις δεν επιλύουν αλλά, μακροπρόθεσμα, οξύνουν την κρίση. Μέχρι στιγμής οι κρατικές επιχειρήσεις ακόμη κι όταν χαράτσωναν τους εργαζόμενους με τα τιμολόγιά τους, απέναντι στο κεφάλαιο εξαντλούσαν όλη τους την εύνοια, προσφέροντάς του από φθηνές έως δωρεάν εισροές. Λειτουργούσαν έτσι ενίοτε και σαν ένας συγκαλυμμένος μηχανισμός αναδιανομής. Με αυτό τον τρόπο διευκόλυναν την αναπαραγωγή του κεφαλαίου κατά τη διάρκεια όλης της μεταπολεμικής περιόδου όταν ο κρατικός τομέας γνώρισε τη μεγαλύτερη ανάπτυξη από καταβολής καπιταλισμού. Το τσάμπα χρήμα που έδιναν στην Ελλάδα οι κρατικές τράπεζες (κοινώς θαλασσοδάνεια) επί δεκαετίες είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα, άλλο παράδειγμα το φθηνό ρεύμα της ΔΕΗ στην Πεσινέ. Όταν όμως τη θέση της πάντα πρόθυμης να εξυπηρετήσει κρατικής υπηρεσίας πάρει το ίδιο το κεφάλαιο οι διευκολύνσεις κόβονται και ο ανταγωνισμός φτάνει μέχρι το τέρμα. Τότε επιχειρήσεις κλείνουν επειδή πνίγονται από τους τόκους και τους λογαριασμούς του ρεύματος και η κρίση του κεφαλαίου οξύνεται αφού πρώτα έχει ρίξει στη μάχη άλλη μια εφεδρεία. Οι αστρονομικοί λογαριασμοί ρεύματος που πλήρωναν οι επιχειρήσεις στην Καλιφόρνια το 2002 και τα εξωφρενικά τέλη διοδίων που είχαν επιβάλλει στους ιδιωτικούς αυτοκινητόδρομους της Αργεντινής οι διαχειριστές τους κατά το αποκορύφωμα της κρίσης είναι τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα των καταστροφικών αποτελεσμάτων των ιδιωτικοποιήσεων!

Εκμετάλλευση και λιτότητα φέρνει η κρίση (Πριν, 30/11/2008)

Με ημερομηνία λήξης η μείωση ΦΠΑ στην Αγγλία

ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΙΚΟ ΤΟ ΠΑΚΕΤΟ ΜΠΑΡΟΖΟ

Ποιά είναι τα χειρότερα που θα μπορούσαν να μας συμβούν καταμεσής της κρίσης; Το πρώτο, να μη καταδεχτούν οι τραπεζίτες να πάρουν τα 28 δισ. που με τόσο κόπο εξασφάλισε γι αυτούς ο Γ. Αλογοσκούφης και να μείνουν στο ράφι, αδιάθετα. Το δεύτερο να μείνουν στα χαρτιά οι οδηγίες – κατευθύνσεις για την αντιμετώπιση της κρίσης που εξέδωσε ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Χοσέ Μανουέλ Μπαρόζο, επί των οποίων πρόκειται να συζητήσουν οι 27 ηγέτες της ΕΕ που θα συγκεντρωθούν στις Βρυξέλλες στη Σύνοδο Κορυφής της ερχόμενης βδομάδας… Έτσι λίγο – πολύ έχουν τα πράγματα, αν πάρουμε φυσικά στα σοβαρά από τη μια τις οιμωγές του κεντρικού πιστωτικού ιδρύματος που γονυπετές παρακαλά τους μεγαλοτραπεζίτες να πάρουν τα λεφτά κι από την άλλη το ΠΑΣΟΚ που εγκαλεί την κυβέρνηση επειδή δεν υιοθετεί αυτούσιες τις προτάσεις του Μπαρόζο και τα μέτρα που υιοθέτησε η Αγγλία για να αντιμετωπίσει την κρίση.

Μια δεύτερη ματιά όμως στις προβλέψεις τους δείχνει ότι δεν είναι τόσο φιλολαϊκά όσο προβάλλονται ή, τέλος πάντων, διαφορετικό περιεχόμενο δίνει ο καθένας στη φιλολαϊκή πολιτική. Από τα μέτρα της κυβέρνησης Γκόρντον Μπράουν αναμφισβήτητα ξεχωρίζουν η μείωση του ΦΠΑ από το 17,5% στο 15% αρχής γενομένης από αύριο, 1η Δεκεμβρίου,  μέχρι το τέλος του επόμενου χρόνου και η αύξηση του συντελεστή φορολόγησης εισοδήματος από το 40% στο 45% για όσους δηλώνουν πάνω από 150.000 λίρες ετήσιο εισόδημα. Και τα δύο μέτρα είναι αναμφισβήτητα θετικά. Ωστόσο το μεν πρώτο είναι αυστηρά περιορισμένης χρονικής διάρκειας και το δε δεύτερο αποτελεί σταγόνα στον ωκεανό, μια και όπως λέει και το τρέχον τεύχος του Εκόνομιστ είναι η πρώτη αύξηση φορολογικού συντελεστή που συμβαίνει εδώ και 30 χρόνια. Σταγόνα δηλαδή στον ωκεανό της θεσμοθετημένης φορολογικής απαλλαγής που απολαμβάνουν κεφάλαιο και αστοί στην Αγγλία και αλλού λόγω της συνεχούς μείωσης των συντελεστών φορολόγησής τους.

Ακόμη όμως κι αυτά τα μέτρα μείωσης του ΦΠΑ κι αύξησης των άμεσων φόρων που πληρώνουν οι πλούσιοι ο γάλλος πρόεδρος, Νικολά Σαρκοζύ κι η γερμανίδα καγκελάριος, Άνγκελα Μέρκελ, αρνήθηκαν τη Δευτέρα 24 Νοέμβρη με κοινή τους δήλωση να τα ενσωματώσουν σε ένα πανευρωπαϊκό πακέτο οδηγιών, προτείνοντας αντίθετα την υιοθέτηση άμεσων «στοχευμένων» ενισχύσεων προς επιλεγμένες βιομηχανίες. Δηλαδή την ενίσχυση του κεφαλαίου. Αυτό ακριβώς ήταν και το περιεχόμενο των προτάσεων Μπαρόζο που ανακοίνωσε την Τετάρτη, χωρίς φυσικά να έχουν δεσμευτική ισχύ, για την διάθεση 200 δισ. ευρώ από τα 27 κράτη – μέλη της ΕΕ σε έργα υποδομής, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 1,5% του ΑΕΠ της ΕΕ.

Οι αθρόες κρατικές χρηματοδοτήσεις και οι ενέσεις ρευστού των κυβερνήσεων προς το κεφάλαιο δεν σηματοδοτούν χαλάρωση της οικονομικής πολιτικής, όπως δείχνει το γεγονός ότι παντού τα μέτρα διάσωσης συνοδεύονται από αντεργατικά μέτρα ελαστικοποίησης των εργασιακών σχέσεων και απολύσεων, ενώ καμία κυβέρνηση δεν προσπαθεί να αποτρέψει τέτοιες λύσεις.

Βαρύνουσα  θα αποδειχτεί η σύσταση του Μπαρόζο για μέτρα ελαστικοποίησης της αγοράς εργασίας

 

Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν περιελάμβαναν μόνο τις  ενισχύσεις προς το κεφάλαιο που στην Ελλάδα, μόνο και μόνο επειδή τις απέρριψε ο Γ. Αλογοσκούφης, χαρακτηρίστηκαν ως προοδευτικές. Περιελάμβαναν επίσης τρεις ακόμη υποδείξεις: Για μείωση της γραφειοκρατίας ώστε να διευκολυνθεί η επιχειρηματική δραστηριότητα (να μπορεί δηλαδή ο κάθε απατεώνας χωρίς πολλά χαρτιά να φτιάχνει την μια εταιρεία ενώ κλείνει την άλλη), υιοθέτηση μεγαλύτερης ευελιξίας στις εργασιακές σχέσεις και μείωση των ασφαλιστικών εισφορών για να ενισχυθεί η απασχόληση. Χωρίς να διεκδικούν κάποια πρωτοτυπία αυτά τα μέτρα υπογραμμίζουν την προσπάθεια που γίνεται να φορτωθούν στην εργαζόμενη πλειοψηφία τα βάρη της κρίσης. Οι προτάσεις δηλαδή του Μπαρόζο δείχνουν ότι οι προσπάθειες που καταβάλλει η αστική τάξη, στο πλαίσιο των σημερινών συσχετισμών δύναμης, για να ξεπεράσει την κρίση δεν προβλέπουν κανένα διάλειμμα στη χρόνια πολιτική λιτότητας αλλά οδηγούν το κοινωνικό ζήτημα σε παροξυσμό.

Η πρόταση για παράδειγμα μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών, αν υιοθετηθεί, θα σημάνει την μείωση του έμμεσου κόστους που έχει για το κεφάλαιο η απασχόληση, δηλαδή η εκμετάλλευση της εργατικής δύναμης – ένα αίτημα πάγιο που μάλλον κρίνουν ότι τώρα είναι η πιο κατάλληλη ευκαιρία για να υλοποιήσουν. Θα σημάνει επίσης τη χαριστική βολή στα ασφαλιστικά ταμεία που ήδη καρκινοβατούν τη στιγμή που στο πλαίσιο της κρίσης, λόγω της αυξημένης ανεργίας δηλαδή, θα έχουν επιπλέον δαπάνες. Από που αλλού θα βρουν έσοδα όταν την ετσιθελική άρνηση του κράτους να αναλάβει τις υποχρεώσεις του ακολουθεί κατά πόδας και το κεφάλαιο; Ως αποτέλεσμα δηλαδή των προτάσεων αντιμετώπισης της κρίσης θα ανοίξει μια ώρα αρχύτερα ο δρόμος για την άλωση του ασφαλιστικού συστήματος από τον ιδιωτικό τομέα.

Το κέντρο βάρους ωστόσο των προσπαθειών που γίνονται σε όλες τις καπιταλιστικές χώρες για την υπέρβαση της τρέχουσας κρίσης (που αποδεικνύεται ιστορική από πολλές τελικά απόψεις) πέφτει στις εργασιακές σχέσεις και το επίπεδο των αμοιβών. Οι εξελίξεις που καταγράφονται ήδη σε αυτό το πεδίο δείχνουν πιο είναι επακριβώς το κοινωνικό περιεχόμενο του περιβόητου new …New Deal. Δείχνουν δηλαδή ότι οι αθρόες κρατικές χρηματοδοτήσεις προς το κεφάλαιο, οι χωρίς σταματημό ενέσεις ρευστού που γίνονται με χορηγό τους φορολογούμενους δεν εντάσσονται σε ένα περισσότερο δημοκρατικό κοινωνικό συμβόλαιο που θα διανέμει πιο ισότιμα το προϊόν της παραγωγής όπως καθόλου τυχαία διατυμπανίζεται από δεξιά και αριστερά ώστε να απονεκρωθούν τα κοινωνικά αντανακλαστικά, αλλά αντίθετα συνοδεύονται από μια νέα όξυνση της εκμετάλλευσης, από μια κανιβαλική επίθεση στα δικαιώματα της εργατικής τάξης και της εργαζόμενης πλειοψηφίας.

Ιδιαίτερα ενδεικτικά είναι τα όσα συμβαίνουν στην αυτοκινητοβιομηχανία. Έναν κλάδο αιχμής του καπιταλισμού από τα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα που σε όλα τα στάδια της ανάπτυξής του οι εργασιακές σχέσεις που επιβάλλονταν στο εσωτερικό του και τα πρότυπα κατανάλωσης που συμπύκνωναν οι αμοιβές του έδιναν τροφή για (αδόκιμες και αντιεπιστημονικές εν πολλοίς) γενικεύσεις εν είδει περιοδολόγησης του καπιταλισμού. Εδώ εντάσσονται οι συζητήσεις για το μοντέλο Τ της Φορντ, τον Τογιοτισμό κ.λπ. Ας κρατήσουμε ωστόσο απ’ όλα αυτά το γεγονός ότι οι εργασιακές σχέσεις σε έναν τόσο πρωτοποριακό κλάδο αντανακλούν και προοικονομούν τις εξελίξεις σε όλη την καπιταλιστική οικονομία, όπως αν μη τι άλλο δείχνουν τα παραπάνω παραδείγματα και πολλά ακόμη: Η “Συμφωνία του Ντιτρόιτ” που περιέβαλλε με αξιοζήλευτες παροχές τους εργάτες της αμερικανικής αυτοκινητοβιομηχανίας την πρώτη μεταπολεμική περίοδο, η πρώτη συμφωνία για την ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων στη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία, προ δεκαπεντεατίας, κλπ. Καθόλου άσχετο με τα πρωτεία του κλάδου αυτού είναι το γεγονός ότι τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη είναι ο κλάδος που κατά κοινή ομολογία χρήζει άμεσης οικονομικής ενίσχυσης. Ο κλάδος δηλαδή που πριν απ’ όλους δοκιμάστηκε από την κρίση ήταν αυτός που βρίσκεται στο επίκεντρο της καπιταλιστικής παραγωγής, δείχνοντας έτσι ότι η κρίση είναι φυσική συνέπεια, απαραβίαστος νόμος της καπιταλιστικής ανάπτυξης κι όχι κάποιο τυχαίο κι ακανόνιστο υποπροϊόν της. Με άλλα λόγια ότι η καταστροφή των παραγωγικών δυνατοτήτων ενυπάρχει οργανικά κι αναπτύσσεται παράλληλα με την διευρυμένη αναπαραγωγή του κεφαλαίου, δείχνοντας τα όρια της, την αξεπέραστη αντίφαση μέσα στην οποία κινείται κι η οποία προδιαγράφει το ιστορικό της όριο, δηλαδή τον απαρχαιωμένο της χαρακτήρα. Η κρίση, διαφορετικα ειπωμένο, προετοιμάζεται τα χρόνια της ταχύρυθμης μεγέθυνσης όπως ο πόλεμος προετοιμάζεται μέσα στην ειρήνη τους. Προς επιβεβαίωση οι κραυγές αγωνίας που αρθρώνονται αυτές ακριβώς τις ώρες για την επιβίωση κολοσσών που άντεξαν δεκαετίες, όπως οι 3 του Ντιτρόιτ (Τζένεραλ Μότορς, Φορντ και Κράισλερ) και οι γερμανικές αυτοκινητοβιομηχανίες (Βολκσβάγκεν, Άουντι, Μερσέντες Μπενζ και BMW) και πλέον απειλούνται με άμεση χρεοκοπία. Γι αυτόν ακριβώς το λόγο ο νεοκλεγείς Ομπάμα, που δεν έχει αναλάβει επίσημα τα καθήκοντά του, εξαντλεί όλες τις δυνάμεις που διαθέτει για να περάσει ένα πακέτο ενίσχυσης στον κάδο ύψους 25 δισ. δολ., ενώ στην ΕΕ το μοναδικό σχεδόν που συμφώνησαν την προηγούμενη εβδομάδα ήταν να δώσουν 5 δισ. ευρώ στην αυτοκινητοβιομηχανία, επικαλούμενοι τις αναγκαίες επενδύσεις για την παραγωγή φιλικών προς το περιβάλλον οχημάτων.

Η χορήγηση αυτών των δισ. όμως στην καπιταλιστική παραγωγή (που εσχάτως ανακαλύψαμε ότι η χρηματοδότησή της αποτελεί το αντίπαλο, “προοδευτικό” δέος στην αλόγιστη χρηματοδότηση των άπληστων τραπεζιτών) δεν θα επιφέρει γενική αύξηση των εργατικών εισοδημάτων ή μεγαλύτερη εργασιακή σταθερότητα, αλλά επιδείνωση των εργασιακών σχέσεων. Στις ΗΠΑ έχουν καθήσει ήδη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων οι αυτοκινητοβιομηχανίες με το συνδικάτο των εργαζομένων του κλάδου (UAW) για να συζητήσουν τις «θυσίες» που θα κάνουν οι εργαζόμενοι με την εμφάνιση του ρευστού ώστε να στηρίξουν κι αυτοί μετά το κράτος, τον «δοκιμαζόμενο κλάδο». Ο εκβιασμός που γίνεται είναι δε στη συνέχεια άλλων εξ ίσου ειδεχθών. «Η Φορντ έχει κλείσει 17 εργοστάσια κι έχει περικόψει 51.000 θέσεις εργασίας τα τελευταία χρόνια», δήλωνε πρόσφατα στη Γερουσία εκπρόσωπος της βιομηχανίας για να τους πείσει να δώσουν τα λεφτά, όπως μετέφερε τα λόγια του η Γουόλ Στριτ Τζέρναλ την προηγούμενη Πέμπτη 20 Νοέμβρη! Συνέχιζε δε τονίζοντας ότι «σε συνεργασία με την UAW και με άλλες κινήσεις μείωσης του κόστους η εταιρεία έχει μειώσει το δομικό της κόστος κατά 9 δισ. δολ. ή 23% από το 2005». Σε άλλη σελίδα της ίδιας εφημερίδας ο διευθυντής της Τζένεραλ Μότορς επιχειρηματολογούσε με τον ίδιο ακριβώς τρόπο ζητιανεύοντας την κρατική χρηματοδότηση: «Από το 2000 έχουμε μειώσει το προσωπικό που αμείβεται με ωρομίσθιο στις ΗΠΑ κατά 52%, από 133.000 σε 64.000. Την ίδια περίοδο έχουμε μειώσει το έμμισθο προσωπικό μας από 44.000 σε λιγότερους από 30.000», έγραφε ο …ζήτουλας θέλοντας να δείξει ότι τα λεφτά που ζητάει δεν θα πάνε χαμένα. Δεν πρόκειται δηλαδή να δοθούν για μισθούς ή μεροκάματα… Σε αυτό το πλαίσιο η πραγματικά ενθαρρυντική για τις στρατιές των απολυμένων δήλωση που έκανε ο Μπ. Ομπάμα το προηγούμενο Σάββατο ότι στοχεύει να δημιουργήσει 2,5 εκ. θέσεις εργασίας δεν πείθει καθώς άμεσα επιτρέπει τις απολύσεις.

Το ίδιο αντεργατικό ντελίριο παρατηρείται και στην από δω μεριά του Ατλαντικού. Σε εκτενές ρεπορτάζ του τελευταίου γερμανικού περιοδικού Σπίγκελ, με τον εύγλωττο τίτλο «Η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία αντιμέτωπη με την άβυσσο» το αποκρουστικό κοινωνικό πρόσωπο του new New Deal περιγράφεται με κάθε ανατριχιαστική λεπτομέρεια. Η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία μάλιστα τονίζεται πως είναι θύμα κι αυτή της επιτυχίας της για έναν επιπλέον λόγο, δεδομένου ότι η περιλάλητη παγκοσμιοποίηση δεν επέτρεψε αυτή τη φορά να μπει σε λειτουργία ένας μηχανισμός που απέτρεπε στο παρελθόν την καθίζηση των πωλήσεων κι ο οποίος έστρεφε το κέντρο βάρους πωλήσεων και κερδών στη γεωγραφική περιοχή που τύχαινε να τη γλιτώνει από την κρίση. Ο παγκόσμιος αυτή τη φορά χαρακτήρας της κρίσης, ο διεθνής συγχρονισμός της δηλαδή, έφερε μια γενική πτώση των πωλήσεων.

Η κρίση έχει οδηγήσει ήδη στην εφαρμογή αντεργατικών μέτρων, όπως είναι η επιμήκυνση του χρονικού διαστήματος διευθέτησης του χρόνου εργασίας ενώ είναι θέμα χρόνου η ανακοίνωση μαζικών απολύσεων – παρά μάλιστα την κρατική χρηματοδότηση. Κι εδώ χρήζει υπογράμμισης η ανοχή του κράτους προς το κεφάλαιο καθώς παραιτείται ακόμη κι από την επιβολή ως όρου για τη χορήγηση του ρευστού μιας ελάχιστης δέσμευσης για τη διατήρηση των θέσεων εργασίας. «Η διοίκηση διαπραγματεύεται με τους εργατικούς εκπροσώπους τη δυνατότητα η Μερσεντές να μειώσει την εργάσιμη εβδομάδα στις 30 ώρες με μια αντίστοιχη μείωση μισθών ή να επιβάλλει τη μερική απασχόληση στη βιομηχανία. Η Ντέμλερ  μπορεί να πρέπει να περικόψει αρκετές χιλιάδες θέσεις εργασίας», ανέφερε, προς επίρρωση των παραπάνω, το γερμανικό περιοδικό. Τα ίδια και στα …αυτοκίνητα του λαού: «η Βολκσβάγκεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα ότι έχει υπερβολικά πολλούς εργαζόμενους και τα στελέχη της εταιρείας υποστηρίζουν ότι η Βολκσβάγκεν θα πρέπει να καταργήσει αρκετές χιλιάδες θέσεις εργασίας», ενώ η BMW έχει ήδη καταργήσει 8.000 θέσεις εργασίας. Στελέχη δε της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας που έχει την έδρα της στο Μόναχο πιστεύουν ότι «είναι αντιμέτωπη με τη  μεγαλύτερη κρίση στην ιστορία της», παρότι όπως τονίζει το Σπίγκελ «κατά ειρωνικό τρόπο η BMW έχει πιθανά το πιο ευέλικτο μοντέλο ωρών εργασίας σε όλη τη βιομηχανία».

 Έκρηξη της παραγωγικότητας σε ΗΠΑ – Ευρώπη

ΣΕ ΡΟΛΟ ΛΑΙΜΗΤΟΜΟΥ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ Η ΚΡΙΣΗ

 

Το (εργαστηριακό) παράδειγμα της αυτοκινητοβιομηχανίας δείχνει πως οι όροι για το ξέσπασμα της κρίσης προετοιμάζονται από την ίδια καπιταλιστική επέκταση και τις επενδύσεις που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του ενδοκαπιταλιστικού ανταγωνισμού, όταν ο καπιταλιστής κοιτάει αφ υψηλού τους ανταγωνιστές πιστεύοντας ότι έχει βρει το ελιξήριο της αιώνιας νεότητας, αφήνοντας μετά στις τράπεζες και την κερδοσκοπία των ενυπόθηκων δανείων και των παραγώγων να παίξουν το ρόλο του σπινθήρα. Ο μηχανισμός της κρίσης έγκειται για την ακρίβεια σε όλες αυτές τις «θαυμαστές» για τα golden boys και τις κυβερνήσεις, στην πραγματικότητα όμως κοινωνικά επώδυνες επιδόσεις των αμερικανών και γερμανών αυτοκινητοβιομηχάνων που μείωναν την ποσότητα ζωντανής εργασίας την οποία κάθε φορά αξιοποιούσαν αυξάνοντας τον λόγο της νεκρής εργασίας. Έτσι όμως, επαναστατικοποιώντας δηλαδή την παραγωγή με την εκμηχάνισή της, το κεφάλαιο συρρικνώνει διαρκώς την εργατική δύναμη που είναι όμως η μοναδική πηγή που παράγει κέρδη, μπορεί δηλαδή στο υπάρχον χρηματικό απόθεμα που περιλαμβάνεται σε μια εργαλειομηχανή να προσθέσει επιπλέον αξία. Το ίδιο ακριβώς κάνουν και τώρα και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού με πρόσχημα την παραγωγή φιλικών προς το περιβάλλον ΙΧ, προετοιμάζοντας όμως την επόμενη κρίση ακόμη κι αν αυτές οι «αντεπιδρώσες προς την κρίση αιτίες» τελεσφορήσουν εκτονώνοντας πρόσκαιρα ή μεταθέτοντας χρονικά την κρίση, όπως έγινε άλλωστε και το 2000 στις ΗΠΑ.

Ο αντιδραστικός χαρακτήρας του κεφαλαίου ως τρόπου παραγωγής και  οργάνωσης της κοινωνίας επιβεβαιώνεται αν δούμε ότι στην καλύτερη περίπτωση όλο αυτό το διάστημα, τα «τριάντα ένδοξα χρόνια» δηλαδή, αυτό που έκαναν ήταν να προετοιμάζουν τη σημερινή παρακμή. Έτσι η παραγωγικότητα της εργασίας, ως αποτέλεσμα των επιστημονικοτεχνικών επαναστάσεων, ακολουθούσε μια σταθερά ανοδική πορεία, μετατρεπόμενη κι αυτή με τη σειρά της σε θύμα της επιτυχίας ή των εκρηκτικών δυνατοτήτων της. Ο Πολ Κρούγκμαν για παράδειγμα στο νέο του βιβλίο, Η συνείδηση ενός προοδευτικού, αναφέρει ότι «η αξία του προϊόντος το οποίο παράγεται από τον μέσο εργάτη σε μια ώρα έχει σημειώσει αύξηση σχεδόν κατά 50% από το 1973 ως σήμερα». Ενώ το Σπίγκελ αναφέρει ότι στα εργοστάσια της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας η παραγωγικότητα αυξάνεται κάθε χρόνο από 5% έως 10%!

Αυτά όμως τα τεράστια κοινωνικά άλματα, που καθιστούν εφικτή θεωρητικά τη δυνατότητα εξαφάνισης της ανεργίας αν μειώνονταν κάθε χρόνο για παράδειγμα οι ώρες εργασίας και επίσης την κάλυψη όλων των αναγκών αν αυτές οι τεράστιες κατακτήσεις του εργαζόμενου ανθρώπου στρέφονταν στην παραγωγή κοινωνικά χρήσιμων προϊόντων και υπηρεσιών, μετατρέπονται σε νέα δεσμά, γυρίζουν μπούμερανγκ στην εργατική τάξη, τους δημιουργούς του πλούτου.

 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

Αλλεπάλληλες ενέσεις ρευστού

Η ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ

Το αναντίρρητο, θεωρητικό ωστόσο γεγονός ότι η εκτόπιση της ζωντανής εργασίας από τη νεκρή στρώνει το χαλί για την επόμενη κρίση καθώς οδηγεί προς τα κάτω μακροπρόθεσμα το μέσο γενικό ποσοστό κέρδους, δεν υποβαθμίζει καθόλου τη σταρτηγική σημασία που έχουν για τον καπιταλισμό σήμερα οι αντεργατικές τομές. Αυτό ακριβώς το πεδίο θα επιλέξει για να επιχειρήσει να υπερβεί την κρίση.

Άμεσα όμως ρίχνει στην αγορά πακτωλούς χρημάτων προσπαθώντας έτσι να ξαναζεστάνει την καταναλωτική ζήτηση που σε όλο τον κόσμο, από την Αθήνα μέχρι τη Νέα Υόρκη, μειώνεται κάθετα ως αποτέλεσμα των δυσοίωνων προβλέψεων, των απολύσεων που έχουν ήδη ξεκινήσει και του κλεισίματος της στρόφιγγας των δανείων για κατανάλωση και κεφάλαια κίνησης προς επιχειρήσεις από τις τράπεζες. Στις ΗΠΑ ο Ομπάμα επέλεξε το νέο του οικονομικό επιτελείο με κριτήριο τις ικανότητες του καθένα στη διάσωση χρεοκοπημένων επιχειρήσεων. Δεν ξαφνιάζει έτσι που η επιλογή του νέου υπουργού Οικονομικών, ο οποίος θεωρείται αρχιτέκτονας της διάσωσης των τραπεζών Μπέαρ Στερνς, Φρέντι Μακ, Φάνι Μάι και AIG, συνέπεσε με τη ανακοίνωση από την υπό προθεσμία κυβέρνηση Μπους ενός νέου δεύτερου πακέτου διάσωσης ύψους 800 δισ. δολ., πέραν του πρώτου πακέτου των 700 δισ. δολ. που εγκρίθηκε τον Οκτώβρη. Με τη νέα αυτή ένεση ρευστού όπως έγραψε η Γουόλ Στριτ Τζέρναλ την Τετάρτη “μετασχηματίζεται η κρατική κεντρική τράπεζα σε δανειστή κάθε γωνιάς της αμερικανικής ζωής”. Το ίδιο γίνεται σε όλη την Ευρώπη με την Ισπανία να έχει εγκρίνει ήδη 11 δισ. ευρώ, τη Γαλλία 20 δισ., τη Γερμανία 12 δισ., την Ιταλία 6 δισ. ευρώ και την Αγγλία 20 δισ. λίρες σε ένα νέο δεύτερο γύρο χρηματοδοτήσεων που κατευθύνεται άμεσα προς το κεφάλαιο, αλλά και στην καπιταλιστική Κίνα, που είναι αντιμέτωπη με εξεγέρσεις απελπισμένων. Γι αυτό το λόγο πέραν της πτώσης των επιτοκίων ανακοινώθηκε μια ένεση ύψους 600 δισ. δολ., γιγαντιαίων δηλαδή διαστάσεων που ισοδυναμεί με το ένα έκτο του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της αχανούς χώρας! Αποτέλεσμα όλων αυτών των μέτρων θα είναι μια νέα δημοσιονομική κρίση. Αν η πρώτη δημοσιονομική κρίση που γέννησε το Μάαστριχτ και τη λιτότητα των τελευταίων τριών δεκαετιών έλκει την καταγωγή της από την κρίση του ’70, τώρα μπαίνουν τα θεμέλια για μια νέα δημοσιονομική κρίση, ως αποτέλεσμα των αθρόων χορηγήσεων προς το κεφάλαιο. Πολύ σύντομα όμως, ακόμη και πριν τελειώσει η κρίση, κράτος και κεφάλαια που τώρα συνεργάζονταν από κοινού για να λεηλατήσουν τον κρατικό κορβανά, θα μεταβιβάσουν τον λογαριασμό στους εργαζόμενους, ζητώντάς τους να πληρώσουν επιπλέον φόρους για να μειωθεί το έλειμμα που δημιούργησαν οι τραπεζίτες.

Τόσο οι εξελίξεις στην καπιταλιστική παραγωγή όσο και στα δημοσιονομικά προεξοφλούν ένα νέο βάρβαρο γύρο αντεργατικής επίθεσης. Επίσης αποκαθηλώνουν στα μάτια των εργαζομένων, ίσως για πρώτη φορά τόσο απροκάλυπτα, τον καπιταλισμό και όλες τις …αρετές του. Για να μπορέσουν  όμως οι σημερινές δυνατότητες να γίνουν υλική δύναμη χρειάζεται μια Αριστερά που κατ’ αρχήν να μην θαμπώνεται από τα συναλλαγματικά αποθέματα της Κίνας, προβάλλοντας (με τη φόρα που έχουν πάρει) την “αρμονική ανάπτυξη” της ως εναλλακτικό μοντέλο, όπως κάνει το ΚΚΕ. Χρειάζεται επίσης μια Αριστερά που απέναντι στην έκρηξη των κοινωνικών αντιθέσεων να μην ζητάει την “αποεμπορευματοποίηση, ανάκτηση, διεύρυνση και στήριξη της δημόσιας σφαίρας, του κοινωνικού τομέα και των δημοσίων αγαθών”, όπως κάνει ο ΣΥΝ χωρίς να διευκρινίζει υπό ποιο καθεστώς θα πραγματοποιηθούν όλα αυτά και τι πρέπει να κάνει σήμερα το εργατικό κίνημα για να ανατρέψει την επίθεση. Όρος αντίθετα για να πάρουν σάρκα και οστά οι τεράστιες δυνατότητες της εποχής μας είναι να γίνουν επιτέλους βήματα στη δημιουργία του τρίτου πόλου της επαναστατικής Αριστεράς και της κομμουνιστικής επαναθεμελίωσης και στην ανάπτυξη ενός νέου μαχητικού εργατικού κινήματος.

Παράγοντας αστάθειας το Κόσοβο (Πριν, 22/2/2008)

Προτεκτοράτο της ΕΕ το Κόσοβο

ΜΙΣΟΣ ΣΠΕΡΝΟΥΝ ΟΙ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ

Φόβο και προβληματισμό σκόρπισε σε όλο τον κόσμο η ανακοίνωση της ανεξαρτητοποίησης του Κοσόβου από τον ηγέτη της σέρβικης επαρχίας, μέχρι το προηγούμενο Σάββατο, Χασίμ Θάτσι. Η είδηση της ανεξαρτητοποίησης του Κοσόβου προκάλεσε σοβαρές αντιδράσεις γιατί για πρώτη φορά το διεθνές δίκαιο και συγκεκριμένα η απόφαση 1244 του ΟΗΕ που χρονολογείται από το 1999 και ορίζει ότι το Κόσοβο αποτελεί επαρχία της Σερβίας, παραβιάζεται τόσο κατάφωρα και αναγνωρίζεται στις μειονότητες και επισήμως το δικαίωμα απόσχισης και δημιουργίας ανεξάρτητου (κατ’ όνομα φυσικά) κράτους.

Το διεθνές δίκαιο μάλιστα δεν παραβιάστηκε αυτή τη φορά από τον γνωστό άγνωστο τραμπούκο των διεθνών σχέσεων, τις ΗΠΑ, όσο κι αν η σφραγίδα τους σε όλη αυτή τη διαδικασία εθνογένεσης είναι ανεξίτηλη, όπως έδειξαν και οι αστερόεσσες που ανέμιζαν στην Πρίστινα την προηγούμενη Κυριακή. Την ευθύνη για την παραβίαση των αποφάσεων του ΟΗΕ, από τη στιγμή που η Μόσχα φάνηκε αποφασισμένη να βάλλει βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας στο διχοτομικό σχέδιο του ειδικού διαμεσολαβητή φιλανδού Μ. Αχτισάαρι, ανέλαβε η Ευρωπαϊκή Ένωση που πλέον καλείται με το πολιτικό της κύρος να ολοκληρώσει τη δουλειά που ξεκίνησε με τους βομβαρδισμούς το 1999. Βρίσκεται σε εξέλιξη όμως κι ένα επιπλέον πολιτικό σκάνδαλο, που αποκαλύπτει την επιθετικότητα του ευρωπαϊκού ιμπεριαλισμού. Συγκεκριμένα η αποστολή 2.000 αστυνόμων και δικαστών που ετοιμάζει για την Πρίστινα η ΕΕ με στόχο να επιβάλλει το νόμο και την τάξη (κατά παραβίαση του διεθνούς δικαίου, όπως ευφυώς επεσήμανε ο ρώσος υπουργός Εξωτερικών) θα υλοποιηθεί παρότι η ΕΕ ουδέποτε έλαβε ομόφωνη απόφαση που να στηρίζει την ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου. Λόγω της αδιάλλακτης στάσης της Κύπρου αρχικά που εδώ και καιρό απειλούσε με βέτο και της σθεναρής στάσης που κράτησε η Ισπανία τη Δευτέρα δια του υπουργού Εξωτερικών της, ο οποίος είπε ότι η αποστολή της ΕΕ και η αναγνώριση του Κοσόβου αντίκεινται στο διεθνές δίκαιο, επίσημα η ΕΕ ποτέ δεν αποφάσισε να υποκαταστήσει το ΝΑΤΟ. Το πράττει όμως κατ’ εντολή των ισχυρότερων κρατών, της Αγγλίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ιταλίας, που αναγνώρισαν το Κόσοβο, αμέσως μετά τους Αμερικάνους καλύπτοντας πλήρως τους τυχοδιωκτισμούς του πρώην αρχηγού του UCK.

Οι ευρωπαϊκές χώρες που έσπευσαν να αναγνωρίσουν το Κόσοβο διευκρίνισαν ταυτόχρονα ότι η ανεξαρτητοποίηση του δεν συνιστά προηγούμενο, αλλά δικαιολογείται λόγω των ειδικών συνθηκών, δηλαδή της καταπίεσης που έχουν δεχτεί οι Κοσοβάροι από τη Σερβία.

Το επιχείρημά τους είναι σαθρό. Αν οι εκατόμβες νεκρών των εθνικοαπελευθερωτικών αγώνων θεμελίωναν αυτομάτως δικαίωμα εθνικής ανεξαρτησίας και δημιουργίας κράτους τότε η Παλαιστίνη και το τουρκικό Κουρδιστάν δεν θα υπέμεναν ακόμη και σήμερα τις εθνοκαθάρσεις του τουρκικού και του ρατσιστικού εβραϊκού κράτους και θα είχαν δημιουργήσει δικό τους κράτος προ πολλού, ενώ η Βόρεια Ιρλανδία δεν θα βρισκόταν υπό τον έλεγχο του Λονδίνου. Αντίθετα όμως η Άγκυρα επεμβαίνει στο Ιράκ για να κυνηγήσει τους Κούρδους αντάρτες χωρίς κανείς να επιζητά την καταδίκη της από το Συμβούλιο Ασφαλείας, στην κυβέρνηση του κράτους τρομοκράτη του Ισραήλ συμμετέχουν με κάθε επισημότητα εξτρεμιστές ακροδεξιοί σιωνιστές που αν επιχειρούσαν να συμμετάσχουν σε οποιαδήποτε άλλη κυβέρνηση πολιτισμένου ευρωπαϊκού κράτους θα έμπαινε αμέσως σε πολιτική καραντίνα (όρα περίπτωση Χάιντερ στη Αυστρία και πιο πρόσφατα Νίκολιτς στην Σερβία) ενώ το Λονδίνο δεν έχει λογοδοτήσει ποτέ για τα εγκλήματά του στο Μπέλφαστ.

Η βιασύνη ωστόσο των ευρωπαϊκών κρατών να ξεκαθαρίσουν ότι δεν δημιουργείται προηγούμενο, με άλλα λόγια ότι μόνο οι ίδιοι έχουν το δικαίωμα να αποφασίσουν ξανά πότε ένα έθνος ή μια εθνική μειονότητα δικαιούται να αποσχιστεί και να αποκτήσει δικό της κράτος, αποκαλύπτει την έκταση των κινδύνων που δημιουργεί η πολιτική τους τη στιγμή που δε θεωρεί τα εθνικά σύνορα, ούτε την εθνική κυριαρχία και ακεραιότητα απαραβίαστη. Ο φόβος λοιπόν είναι ότι το πράσινο φως που δόθηκε στο Κόσοβο θα αποτελέσει δεδικασμένο και για άλλα αυτονομιστικά κινήματα που θα μπορούν πλέον να διεκδικήσουν την διεθνή τους αναγνώριση και την ένταξή τους στον ΟΗΕ στις νέες έδρες που θα δημιουργηθούν μετά την 193η που φιλοδοξεί (ματαίως φυσικά) να καταλάβει το Κόσοβο.

Το κράτος που νιώθοντας στο σβέρκο του το καυτό χνώτο των Αλβανών του Κοσόβου δήλωσε πριν από κάθε άλλο ότι δεν θα συναινέσει σε μια απόφαση της ΕΕ αυτόματης αναγνώρισής του ήταν η Κύπρος, κι αυτό φυσικά λόγω της αδιάλλακτης στάσης του Τ. Παπαδόπουλου ο οποίος δε δέχτηκε να μπει σε παζάρια με την Ιερά Συμμαχία Αγγλογάλλων και Γερμανών όπως θα έκανε μετά βεβαιότητας αν ήταν στη θέση του ο Ι. Κασουλίδης, πριν ακόμη του το ζητήσουν μάλιστα, και πολύ πιθανά ο Δ. Χριστόφιας. Η κυπριακή προεδρία διέβλεπε τις εκπληκτικές ομοιότητες του τουρκοκυπριακού ψευδοκράτους στα κατεχόμενα εδάφη με το Κόσοβο (με σημαντικότερη απ’ όλες την ανοχή του ιμπεριαλισμού) και διέκρινε ότι ένα δεδικασμένο ανεξαρτητοποίησης του Κοσόβου θα άνοιγε το δρόμο στον Ταλάτ και τον Ερντογάν να επιδιώξουν την αναβάθμιση του ψευδοκράτους ή τουλάχιστον να πιέσουν την Κυπριακή Δημοκρατία να άρει τις αντιστάσεις της για να αποτραπεί μια ανεξαρτητοποίηση – καρμπόν του ψευδοκράτους. Γι αυτό η Λευκωσία σήκωσε μόνη της αρχικά το βάρος.

Στη συνέχεια, την προηγούμενη Δευτέρα για την ακρίβεια κατά τη συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών, το βάρος σήκωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Ισπανίας, ο οποίος αντιτάχθηκε στην ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου, χρησιμοποιώντας μάλιστα σκληρή γλώσσα λόγω των ανοιχτών μετώπων που έχει η Μαδρίτη στο εσωτερικό της με τους Καταλανούς αλλά κυρίως τα 2 εκ. Βάσκων που ζητούν τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος τον Οκτώβριο για να μετατρέψουν σε πλήρη ανεξαρτησία το καθεστώς αυξημένης αυτονομίας που ήδη διαθέτουν. Ακόμη κι αν τα δημοσιεύματα που υποστηρίζουν ότι η Μαδρίτη θα συμφωνούσε στην περίπτωση που η ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου ανακοινωνόταν μετά τη διεξαγωγή των ισπανικών εκλογών στις 9 Μαρτίου είναι αληθή και δεν αποσκοπούν στο διασυρμό της για λόγους εκδίκησης, ακόμη και τότε φαίνονται τα πολύ υψηλά διακυβεύματα για την ακεραιότητα της Ισπανίας από το παράδειγμα του Κοσόβου.

Εξ ίσου σοβαρά είναι και όσα διακυβεύονται για τέσσερις ακόμη χώρες της ΕΕ που επέλεξαν να κρατήσουν μια πιο διακριτική στάση, χωρίς φυσικά να βρουν το θάρρος που απαιτείται για να σηκώσουν το βάρος της υπεράσπισης μέχρι τέλους των εθνικών συμφερόντων τους, καταδικάζοντας την παραβίαση του διεθνούς δικαίου όπως έκανε η Μαδρίτη και δηλώνοντας ότι δεν θα αναγνωρίσουν το Κόσοβο. Ήταν η Σλοβακία, η Ρουμανία, η Βουλγαρία και η Ελλάδα. Οι δύο πρώτες το φάντασμα που θέλησαν να ξορκίσουν είναι της ουγγρικής μειονότητας που προβάλλει απειλητικά ιδιαίτερα για τη Ρουμανία όπου οι Μαγιάροι ζητούν την απόσχιση της Τρανσιλβανίας και την προσάρτησή της στην Ουγγαρία. Η Βουλγαρία και η Ελλάδα από την άλλη τις επεκτατικές βλέψεις της Άγκυρας, κατ’ αρχήν, όπως αυτές υλοποιούνται με τη χειραγώγηση της ελεγχόμενης μουσουλμανικής μειονότητας και την αξιοποίησή τους στο πλαίσιο της αμφισβήτησης της διεθνούς υπόστασης και της εδαφικής ακεραιότητάς των δύο χωρών.

Η μεγάλη αντίφαση όμως, εκ πρώτης πάντα όψεως, είναι ότι και οι χώρες που άναψαν το πράσινο φως για να μετατραπεί σε πρωθυπουργό ο αλβανός κατσαπλιάς του UCK και δηλωμένος εγκληματίας πολέμου έχουν κατ’ επανάληψη δει τη συνοχή τους να απειλείται από αποσχιστικά κινήματα. Στη χώρα που γεννήθηκε το «διαίρει και βασίλευε» μετά τον πονοκέφαλο των βορειοϊρλανδών και του ηρωικού αγώνα του Ιρλανδικού Δημοκρατικού Στρατού ήρθε να προστεθεί τα τελευταία χρόνια η προσπάθεια των Σκοτσέζων να διεκδικήσουν την ανεξαρτησία τους από το Λονδίνο. Το Παρίσι μετήλθε των πιο σκοτεινών και αιματηρών μεθόδων για να αντιμετωπίσει το αποσχιστικό κίνημα της Κορσικής, χωρίς να καταφέρει να το σβήσει από το χάρτη. Μάρτυρας η ανακοίνωση που εξέδωσε την Τρίτη 19 Φεβρουαρίου η οργάνωση Ανεξάρτητο Έθνος της Κορσικής (CNI) χαιρετίζοντας την κήρυξη ανεξαρτησίας του Κοσόβου και καλώντας τις αρχές του το καλοκαίρι στην Κορσική! Η κεντροαριστερή κυβέρνηση της Ιταλίας (που αν και βρίσκεται μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας μετρώντας μέρες μέχρι την έλευση του Μπερλουσκόνι, δεν έχασε την ευκαιρία να αναγνωρίσει το Κόσοβο) ξέχασε γρήγορα τις 361 ένοπλες επιθέσεις που σημειώθηκαν από το 1956 μέχρι το 1988 και τους δεκάδες νεκρούς που άφησε πίσω της η δράση του αποσχιστικού κινήματος στο γερμανόφωνο νότιο Τιρόλο της Ιταλίας που ζητούσε την προσάρτησή του στην Αυστρία. Ή το αίτημα της φασιστικής Λίγκας του βορρά για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος στη βόρεια Ιταλία με στόχο την απόσπαση της από τη Ρώμη. Ο κατάλογος με τα αποσχιστικά αιτήματα στην καρδιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι μακρύς και προδικάζει ότι η ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου θα δώσει νέα ώθηση στις διεκδικήσεις τους. Η βεβαιότητα ωστόσο του Σαρκοζί, του Μπράουν και του Πρόντι πηγάζει από την ευκολία με τη οποία θα καταφύγουν στην ωμή βία για να καταστείλουν τα κινήματα ανεξαρτητοποίησης στο εσωτερικό τους πριν λάβουν ανεξέλεγκτες διαστάσεις.

Εντός παιδιάς λοιπόν, εκεί που τα ισχυρά κράτη μπορούν να επιβάλλουν την κατασταλτική τους δύναμη (από τη Δυτική Ευρώπη μέχρι και την Τσετσενία) θεαματικές μεταβολές δεν αναμένονται άμεσα, απλώς επιτάχυνση των φυγόκεντρων δυνάμεων και …περισσότερη βία. Τα σημεία του πλανήτη ωστόσο όπου η ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου θα πυροδοτήσει νέες δραματικές εξελίξεις, εκφυλισμό των κοινωνικών συγκρούσεων σε φυλετικές (όπως πολύ διδακτικά δείχνει το παράδειγμα της Κένυα) και επαναχάραξη στην πράξη των συνόρων είναι εκείνα όπου μαίνονται οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί έχοντας ως τρόπαιο τις περισσότερες φορές τη διεύρυνση των ζωνών επιρροής με νέα κράτη ή – όποτε αυτό αποτυγχάνει – με θραύσματά τους. Γι αυτό το λόγο χώρες αχανείς και εύθραυστες, η συνοχή των οποίων θα δοκιμαστεί το επόμενο διάστημα όπως η Κίνα (που έχει και το ανοιχτό μέτωπο της Ταϊβάν) και η Ινδονησία καταδίκασαν αμέσως την ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου, προαναγγέλλοντας έτσι ότι ποτέ το Κόσοβο δεν πρόκειται να γίνει και τυπικά ανεξάρτητο κράτος.

Με διθυράμβους απεναντίας έγινε δεκτή η είδηση της ανεξαρτητοποίησης του Κοσόβου στην Αμπχαζία και τη Νότια Οσετία οι οποίες (με ρωσική παρότρυνση) διεκδικούν την ανεξαρτητοποίησή τους από τη Γεωργία του αμερικανόδουλου Μικαΐλ Σαακασβίλι, στην Υπερδνειστερία η οποία με την ίδια πάλι υποκίνηση έχει ντε φάκτο αποσχισθεί από τη φιλοαμερικανική Μολδαβία και στην χερσόνησο της Κριμαίας στην Ουκρανία όπου η αμερικανοκρατία εδραιώθηκε ανεξάρτητα από τη χρεοκοπία της «πορτοκαλί επανάστασης». Η Ρωσία ωστόσο παρά τα προφανή οφέλη που έχει να δρέψει από το ορθάνοιχτο κουτί της Πανδώρας επέλεξε να μην τα καρπωθεί άμεσα και να εμφανιστεί ως υπερασπιστής της διεθνούς νομιμότητας επικαλούμενη την αποκλειστική δικαιοδοσία του ΟΗΕ στη χάραξη των διεθνών συνόρων και καταγγέλλοντας ευθέως τις ΗΠΑ και την ΕΕ για την ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου.

Παρόλα αυτά το Κόσοβο αντιμετωπίζεται με δυσπιστία και σκεπτικισμό ακόμη και από τους πιο φανατικότερους υποστηρικτές του βομβαρδισμού των 78 ημερών του 1999 που άνοιξε το δρόμο για να συναγωνίζεται η Σερβία τη φιλανδική εταιρεία κινητών τηλεφώνων Νόκια (κατά το ανέκδοτο που κυκλοφορεί τις τελευταίες μέρες): κάθε χρόνο ένα νέο μοντέλο, όλο και πιο λεπτό.

«Σχεδόν με βεβαιότητα», ανέφερε για το Κόσοβο το αμερικανικό Νιούζγουικ «θα είναι ένα αποτυχημένο κράτος, μη αναγνωρισμένο από τα Ηνωμένα Έθνη, ανίκανο να κυβερνηθεί από μόνο του, εξαρτημένο από την Ευρώπη για την αστυνομία του και το ΝΑΤΟ για τις ένοπλες δυνάμεις του. Αφού πέρασαν οκτώ χρόνια λειτουργώντας ως διεθνές προτεκτοράτο και δόθηκαν δισ. δολάρια υπό τη μορφή βοήθειας και κεφαλαίων για την ανοικοδόμηση, οι οικονομικές του προοπτικές παραμένουν ζοφερές. Η ανεργία ανέρχεται στο 57%, μεταξύ των νέων ξεπερνάει το 70% και ο μισός πληθυσμός είναι κάτω των 25. Δεν προκαλεί έτσι εντύπωση πως το μοναδικό εξαγώγιμο προϊόν του είναι το οργανωμένο έγκλημα»…

Ακόμη κι έτσι όμως (κι οι ανάδοχοί του ήξεραν ότι από μόνο του δεν μπορεί να αποτελέσει ένα βιώσιμο και ανεξάρτητο κράτος) η αξία χρήσης του προτεκτοράτου του Κοσόβου είναι τεράστια και αναντικατάστατη, καθώς θα αποτελέσει μοχλό συνεχών ανατροπών και αποσταθεροποίησης. Το ανεξαρτητοποιημένο από τη Σερβία Κόσοβο, μαζί με το αλβανόφωνο τμήμα της ΠΓΔΜ στο οποίο ήδη μπαινοβγαίνουν ανενόχλητοι ένοπλοι του Κοσόβου ανταλλάσσοντας και πυρά ενίοτε με την αστυνομία των Σκοπίων (προαναγγέλλοντας έτσι την κατάρρευση της συμφωνίας της Οχρίδας που τερμάτισε τον εμφύλιο) θα αποτελέσουν την πρώτη ύλη για την υπό διαμόρφωση Μεγάλη Αλβανία, που θέλουν οι Αμερικάνοι στα Βαλκάνια. Η προσάρτηση του Κοσόβου στα Τίρανα μάλιστα πολύ σύντομα θα εμφανιστεί ως όρος σωτηρίας του, καθώς θα αποδεικνύεται ότι αδυνατεί να λειτουργήσει ως κράτος από τη στιγμή που δε διαθέτει πόρους, υποδομές ακόμη και τις πιο στοιχειώδεις προϋποθέσεις που θα επιτρέψουν την κεφαλαιοκρατική του ανάπτυξη. Τότε η γαλάζια σημαία με τα αστεράκια του «ανεξάρτητου» και όχι καθολικά αναγνωρισμένου Κοσόβου που παρουσίασε την προηγούμενη Κυριακή ο Θάτσι θα μπει στα μπαούλα και επίσημες σημαίες του Κοσόβου θα γίνουν οι δύο που ανέμιζαν στην κεντρική πλατεία της Πρίστινα: η αλβανική – για εσωτερική χρήση και η αστερόεσσα – για τις διεθνείς του σχέσεις.

Για τους Αμερικάνους η Μεγάλη Αλβανία θα αποτελεί προκεχωρημένο φυλάκιο της αυτοκρατορίας τους, καθώς θα είναι το πιο δουλικό καθεστώς που θα έχουν ανά τον κόσμο, συγκρίσιμο μόνο με το Ισραήλ και πολύ πιθανά τόσο πρόθυμο να βγάλει τη βρόμικη δουλειά του ιμπεριαλισμού στα Βαλκάνια, όπως και το σιωνιστικό κράτος στη Μέση Ανατολή.

Με αυτή την έννοια τα χειρότερα είναι μπροστά μας…

Η ανοιχτή ενθάρρυνση των Δυτικών των διαδικασιών υλοποίησης της Μεγάλης Αλβανίας θα κάνουν ακόμη πιο κραυγαλέα την μονομέρειά τους καθώς την ίδια ώρα οι ολοένα και πιο ηχηρές φωνές που θα ακούγονται από τους Σέρβους της Βοσνίας για επανένωσή τους με το Βελιγράδι (λύση που αποτελεί τη μοναδική ρεαλιστική για να διαδεχτεί το αποτυχημένο κράτος που δημιούργησαν στο Ντέιτον οι Αμερικάνοι με τον Μιλόσεβιτς) θα καταπνίγονται. Η ευλογία των συνενώσεων, όπως και η κατάρα των κατακερματισμών δεν παρέχεται στον οποιοδήποτε από τον ιμπεριαλισμό που έχει το προνόμιο να τη χορηγεί.

Εξ ίσου επιλεκτική έχει αποδειχτεί και η ευαισθησία σχετικά με τις εθνοκαθάρσεις, καθώς η εγκατάσταση 17.000 στρατιωτών του ΝΑΤΟ στο Κόσοβο όλα αυτά τα χρόνια δεν εμπόδισε τις διώξεις των Σέρβων που κατοικούσαν σε διάφορους θύλακες στο Κόσοβο και τη φυγή τους στη Σερβία ή τη συγκέντρωσή τους στο βόρειο τμήμα της επαρχίας.

Αξίζει να δούμε ότι η διαδικασία της εθνογέννεσης και της εθνοδιάλυσης που τροχιοδρομεί ο σύγχρονος καπιταλισμός αναδιατάσσει τις σχέσεις των κεφαλαιοκρατικών σχηματισμών και τη μεταξύ τους ισορροπία. Έτσι, η Αλβανία, για παράδειγμα, δεν είναι καθόλου βέβαιο πως θα συνεχίσει να είναι ο φτωχός συγγενής των Βαλκανίων όσο στενότερα δένεται στο άρμα της αμερικανοκρατίας. Το ίδιο ισχύει, κατ’ αντίστροφο τρόπο, και για τη Σερβία που βλέπει τη θέση της συνεχώς να υποβαθμίζεται τείνοντας να μετατραπεί σε κράτος παρία. Οι οργισμένες αντιδράσεις των Σέρβων που έκαψαν την αμερικανική πρεσβεία την Πέμπτη στο πλαίσιο μιας μαζικής πορείας που σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των διεθνών πρακτορείων είχε 150.000 άτομα από αυτή την κατάφωρη αδικία υποκινήθηκαν.

Σε αυτό το ρευστό τοπίο η στρατηγική επιλογή της ελληνικής αστικής τάξης να συμπλεύσει πλήρως με τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό, διευκολύνοντας τα εμπρηστικά του σχέδια, δεν πρόκειται να τη σώσει από τις αναταράξεις και τις δυσμενείς ανατροπές, από τη στιγμή που οι στρατηγικοί σύμμαχοι της Ουάσινγκτον, τα Τίρανα από τη μια και η Άγκυρα από την άλλη, έχουν επισήμως καταθέσει τις βλέψεις τους: Με το ανύπαρκτο στην πραγματικότητα θέμα των συνεργατών των Ναζί, των Τσάμηδων, οι Αλβανοί και με το θέμα της «τουρκικής», κατά την Άγκυρα, μειονότητας οι Τούρκοι όσο περνάει ο καιρός θα οξύνουν τις πιέσεις τους προς την Ελλάδα διεκδικώντας επιπλέον ζωτικό χώρο.

Μια πρώτη δοκιμή θα αποτελέσουν οι εξελίξεις που θα δρομολογηθούν άμεσα στο Κυπριακό στο πλαίσιο της επίλυσής του, καθώς όλοι συμφωνούν ότι το 2008, λόγω του ότι πρέπει να ανοίξει ο δρόμος για την τουρκική ένταξη στην ΕΕ, θα γίνουν όσα δεν έγιναν τα προηγούμενα 34 χρόνια. Ο σεβασμός στην πράξη και όχι στα λόγια του πλαισίου επίλυσης που καθόρισε η συμφωνία της 8ης Ιουλίου μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και των τουρκοκυπρίων και το οποίο αποκλείει κατ’ αρχήν την επιβολή σχεδίων επίλυσης από τον ΟΗΕ δίνοντας τον πρώτο λόγο στη Λευκωσία από τη μια και το ψευδοκράτος από την άλλη θα δείξει κατά πόσο η νέα ηγεσία είναι διατεθειμένη να σεβαστεί την πολιτική κληρονομιά του «όχι». Ή, αντίθετα θα επιδιώξει μια άρον άρον λύση, υπό το φόβο μιας πλημμυρίδας διεθνών αναγνωρίσεων του ψευδοκράτους που θα προκαλέσει το παράδειγμα του Κοσόβου, και θα βρίσκεται πολύ πιο πίσω από τις αποφάσεις καταδίκης της τουρκικής κατοχής από τον ΟΗΕ σημαίνοντας στην πράξη την διχοτόμηση του νησιού.