Μπρέτον Γουντς ΙΙΙ: Ένα νέο νομισματικό σύστημα για ένα νέο οικονομικό χάρτη

Οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας επιταχύνουν την ανάδυση ενός πολυπολικού κόσμου

Ακόμη κι όσοι διατυπώνουν τις πιο αποκλίνουσες εκτιμήσεις για τις επιπτώσεις του εμπάργκο στη Ρωσία σε ένα συμπέρασμα συμφωνούν: ότι η νομισματική τάξη που αναδύθηκε το 1973 θάφτηκε οριστικά και αμετάκλητα στα ερείπια της Ουκρανίας!  

Tου Λεωνίδα Βατικιώτη

Κατά τ’ άλλα οι εκτιμήσεις απέχουν όσο η Ανατολή από τη Δύση. Στην μια άκρη, η κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας ανακοίνωσε την μερική άρση των περιορισμών στη κίνηση κεφαλαίων που επιβλήθηκε αμέσως μετά τις κυρώσεις της ΕΕ και των ΗΠΑ κατά της Ρωσίας. Ενθαρρυμένες οι νομισματικές αρχές από την αποκατάσταση της συναλλαγματικής ισοτιμίας του ρουβλιού στα επίπεδα του 2021, γύρω στα 80 ρούβλια ανά δολάριο ή ευρώ από 139 ανά δολάριο που έφτασε στο απόγειο της υποτίμησής του στις 9 Μαρτίου, μείωσαν τις προμήθειες για μετατροπή ρουβλιών σε συνάλλαγμα όπως και τα επιτόκια. Επίσης, επέτρεψαν ξανά στις τράπεζες να πουλούν ευρώ και δολάρια σε ιδιώτες όπως και τις αναλήψεις, διευκολύνοντας την πρόσβαση των Ρώσων σε ξένο νόμισμα.  

Η απίστευτη και εντελώς απρόβλεπτη (για Δυτικούς και Ανατολικούς) ανθεκτικότητα του ρουβλιού, που επέτρεψε στον ρώσο πρόεδρο να δηλώσει ότι «η στρατηγική του οικονομικού κεραυνοβόλου πολέμου (blitzkrieg) απέτυχε» μπορεί να αποδοθεί σε δύο λόγους: Πρώτο, επειδή λόγω του εμπάργκο δεν εισάγονται πλέον ευρωπαϊκά και αμερικανικά εμπορεύματα στην Ρωσία όπως πριν τις 24 Φεβρουαρίου και κατ’ επέκταση δεν υπάρχει πλέον ανάγκη για ξένο συνάλλαγμα που να εξυπηρετήσει πληρωμές προμηθευτών. Μειωμένη ζήτηση συναλλάγματος προκύπτει κι από την μειωμένη τουριστική κίνηση των Ρώσων στο εξωτερικό. Δεύτερο, επειδή η τιμή του πετρελαίου έφτασε στα υψηλότερα επίπεδα από το 2014, οι μειωμένες εξαγωγές πετρελαίου δεν ισοδυναμούν με μειωμένα έσοδα για την Ρωσία. Εκτιμάται χαρακτηριστικά, από το ίδρυμα Bruegel, ότι μόνο από την Ευρώπη εισρέουν στα ρωσικά ταμεία πάνω από 800 εκ. δολ. ημερησίως!

Τιμή αργού πετρελαίου, δολάρια ανά βαρέλι

Επιπλέον προβληματισμό δημιουργούν και οι εκτιμήσεις της επικεφαλής της ρωσικής κεντρικής τράπεζας, Ελβίρα Ναμπιουλίνα, που δήλωσε ότι η ανθεκτικότητα της ρωσικής οικονομίας δεν θα κρατήσει για πολύ, μιας και ως τώρα οι ρωσικές εταιρείες ανάλωναν εισαγόμενες πρώτες ύλες από τα αποθέματά τους. Τα αποθέματα ωστόσο τώρα αρχίζουν να εξαντλούνται, με αποτέλεσμα αργά ή γρήγορα η παραγωγή και η κατανάλωση να βρεθούν αντιμέτωπες με παραλυτικές ελλείψεις. Δηλώσεις για αρνητικές επιπτώσεις του εμπάργκο στον ρωσικό ενεργειακό τομέα πραγματοποίησε και ο ρώσος πρόεδρος στις 14 Απριλίου, τονίζοντας την αύξηση του κόστους που αντιμετωπίζει η ενεργειακή βιομηχανία.

Μακροπρόθεσμα οι περισσότερες από τις παραπάνω επιπτώσεις, που αναμένεται να επιβαρύνουν την ρωσική οικονομία, χωρίς και πάλι να είναι βέβαιο,  θα αντιμετωπιστούν στο πλαίσιο δύο πολιτικών: Πρώτο, της υποκατάστασης εισαγωγών που σχεδιασμένα και εντατικά έχει αποφασίσει να προωθήσει η Ρωσία.

Υποκατάσταση εισαγωγών

Η πολιτική της υποκατάστασης εισαγωγών, εμβληματική πριν μισό περίπου αιώνα από χώρες της περιφέρειας στην προσπάθειά τους να αναιρέσουν την οικονομική τους υποτέλεια στην Δύση, πολύ πριν αποτύχει να αποδώσει τα υποσχόμενα θεωρήθηκε ύβρη στο πλαίσιο της ανερχόμενης νεοφιλελεύθερης οικονομικής ορθοδοξίας. Εγκαταλείφθηκε δε, λόγω της παγκοσμιοποίησης. Πλέον όμως δεν αποτελεί …αίρεση. Με το σύνθημα «ανθεκτικότητα κι όχι αποδοτικότητα» (resiliency, not efficiency) να υιοθετείται από την μια άκρη του Ατλαντικού ως την άλλη (και μιλώντας πάντα για το βόρειο ημισφαίριο) στον απόηχο πρώτο του εμπορικού πολέμου του Τραμπ, δεύτερο της κρίσης πανδημίας, τρίτο της διάρρηξης των εφοδιαστικών αλυσίδων που ακολούθησε την υγειονομική κρίση και τέταρτο της έλλειψης πρώτων υλών και τροφίμων εξ αιτίας του πολέμου αλλά κυρίως των κυρώσεων που επέβαλλαν ΗΠΑ και ΕΕ κατά της Ρωσίας, το παγκόσμιο χωριό εσχάτως δεν αισθάνεται και πολύ …καλά. Προφανώς, ΗΠΑ και ΕΕ, διαθέτουν το τεχνολογικό προβάδισμα ώστε η ανθεκτικότητα να μην της καταδικάσει στην  τεχνολογική υστέρηση. Κατά πόσο το διαθέτει και ο αναδυόμενος ευρωα-ασιατικός πόλος μένει να αποδειχθεί.

Ωστόσο, σε προϊόντα χαμηλής τεχνολογικής έντασης όπως στα αγροτικά η Ρωσία κατάφερε μετά το 2014 όταν στο πλαίσιο των κυρώσεων διακόπηκαν οι εξαγωγές από την ΕΕ, να καταστεί από ελλειμματική, πλεονασματική! Συντελέστηκε δηλαδή σε ένα σύντομο σχετικά χρονικό διάστημα ένα οικονομικό θαύμα, με αποτέλεσμα όχι μόνο η ρωσική αγορά να μην στερηθεί φρούτα, κρέατα, αλλαντικά και τυροκομικά, αλλά και σε ορισμένα να καταστεί εξαγωγική χώρα, για πρώτη φορά από την τσαρική εποχή!

Ευρύτερα, οι εκτιμήσεις των διεθνών οργανισμών προβλέπουν πτώση του ρωσικού ΑΕΠ κατά 10-15% για το τρέχον έτος, λόγω του πολέμου και των κυρώσεων, και πληθωρισμό 17%.

Ο δεύτερος τρόπος που θα χρησιμοποιήσει η Ρωσία για να ανταπεξέλθει στη νέα κατάσταση, που ως στόχο έχει τον οικονομικό στραγγαλισμό της ή την μετατροπή της σε Βόρεια Κορέα όπως δήλωσε ο ίδιος ο Μπάιντεν, είναι η επιτάχυνση των διαδικασιών ενοποίησης και ωρίμανσης του αναδυόμενου πολυ-πολικού κόσμου. Κι εδώ οι ΗΠΑ, για να διασφαλίσουν την μακροημέρευση της σημερινής τάξης δεν διστάζουν να χρησιμοποιήσουν την μέγιστη δύναμη πυρός που διαθέτουν, όπως οι οικονομικές κυρώσεις.

Μετά την επέμβαση στην Ουκρανία, ΗΠΑ και ΕΕ δεν στράφηκαν μόνο εναντίον της Ρωσίας αλλά κι εναντίον της Κίνας. Στο στόχαστρο των Δυτικών τέθηκε η πιο άμεση οδός διαφυγής της Ρωσίας από τον αποκλεισμό που της επιβλήθηκε όταν της απαγορεύτηκε η χρήση του συστήματος μεταφοράς μηνυμάτων του χρηματοπιστωτικού τομέα SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication). Η «έξοδος κινδύνου» για την Ρωσία ήταν η σύζευξη των εναλλακτικών δικτύων μεταβίβασης εντολών που αμφότερες οι χώρες ανέπτυξαν τα τελευταία χρόνια.

Η Κίνα επόμενος στόχος

Ειδικότερα, η Ρωσία αμέσως μετά τις πρώτες απειλές που δέχτηκε για αποκλεισμό από το SWIFT, όταν προσάρτησε την Κριμαία το 2014, προχώρησε στην ανάπτυξη και εφαρμογή ενός εναλλακτικού δικτύου, του SPFS (System for Transfer of Financial Messages). Το 2015, που ξεκίνησε να λειτουργεί το ρωσικό SWIFT, έγινε για πρώτη φορά λειτουργικό και το κινέζικο ομόλογό του, που ξεκίνησε να οικοδομείται το 2012, ονόματι CIPS (Cross Border Interbank Payment System). Το κινέζικο δίκτυο δεν σχεδιάστηκε ως ευθέως ανταγωνιστικό, δηλαδή εν δυνάμει υποκατάστατο του SWIFT, αν δούμε ότι στους μετόχους του συμμετέχουν τράπεζες όπως η γαλλική BNP Paribas, η βρετανική HSBC και η αμερικανική Citi.

Η σύγκριση του ρωσικού και κινέζικου δικτύου με το SWIFT δεν αφήνει κανένα περιθώριο για αμφιβολίες σχετικά με την επιρροή των μεν και του δε. Το SWIFT (που τέθηκε σε λειτουργία το 1973 για να υπηρετήσει και να επιταχύνει την διεθνοποίηση του κεφαλαίου) είναι ο γίγαντας και τα δύο εναλλακτικά συστήματα είναι οι …ψύλλοι. Ενώ στο SWIFT είναι ενταγμένα πάνω από 11.000 χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που δραστηριοποιούνται σε περισσότερες από 200 χώρες και εδάφη, αποστέλλοντας 40 εκ. μηνύματα ημερησίως, το κινέζικο CIPS χρησιμοποιείται κυρίως για μηνύματα του χρηματοπιστωτικού τομέα μεταξύ Κίνας και Χονγκ – Κονγκ. Στο  δε ρωσικό SPFS εντάσσονται μόλις 400 χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τα περισσότερα εκ των οποίων έχουν την έδρα τους στη Ρωσία ή πρόκειται για θυγατρικές τους στην Γερμανία, την Ελβετία κοκ, ενώ το 2020 ανταλλάσονταν μέσω του ρωσικού SWIFT μόλις 2 εκ. μηνύματα μηνιαίως. Το 2020 στη Ρωσία μέσω του SPFS πραγματοποιήθηκε το 20% των μηνυμάτων που αφορούσαν χρηματοπιστωτικές συναλλαγές, ενώ από την ίδια χρονιά χρησιμοποιήθηκε ευρέως από τις χώρες της Ευρωασιατικής Οικονομικής Ένωσης Αρμενία, Λευκορωσία, Καζακστάν και Κιργιζία. Η πρόσφατη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου της Ευρωασιατικής Ένωσης με χώρες όπως η Σερβία, το Ιράν κ.α. δείχνει όχι μόνο την δυνατότητα επέκτασης του ρωσικού SWIFT, αλλά και τις διεργασίες οικονομικής συνεργασίας που είναι σε εξέλιξη πέραν του δίπολου ΗΠΑ – ΕΕ. Ο όρος δε, που έθεσαν οι Βρυξέλλες στην Σερβία να εξέλθει από την ευρωασιατική συμφωνία ελεύθερου εμπορίου για να ενταχθεί στην ΕΕ, δείχνει τις ξεκάθαρα ανταγωνιστικές σχέσεις μεταξύ των δύο μπλοκ (ΕΕ και Ευρωασιατική Οικονομική Ένωση).

Χωρίς δεύτερη σκέψη επομένως το ρωσικό και κινέζικο δίκτυο ανταλλαγών μηνυμάτων δεν απειλούν το SWIFT κι αρκεί μια πρώτη ματιά για να συμπεράνουμε ότι έχοντας ξεπεράσει την βρεφική, διέρχονται τη νηπιακή τους ηλικία. Παρόλα αυτά αποτελούν απειλή!

«Σε απόλυτους όρους, η διεθνής επέκταση και των δύο συστημάτων είναι ακόμη ελάχιστη. Ωστόσο, οι τρέχουσες κυρώσεις χωρίς αμφιβολία θα επιταχύνουν την εξάπλωση των εναλλακτικών συστημάτων, κι επίσης τη βούληση διασύνδεσής τους. Πόσο γρήγορα θα μπορούσαν να συνδεθούν ή πόσο εύκολη θα ήταν μια θεωρητική διασύνδεση των ρωσικών και κινέζικων συστημάτων λόγω της κρίσης είναι κάτι για το οποίο μόνο υποθέσεις μπορούμε να διατυπώσουμε. Είναι όμως ένα σενάριο που θα πρέπει να φοβόμαστε. Όχι μόνο επειδή περιορίζει την μελλοντική μας ικανότητα να το χρησιμοποιούμε για κυρώσεις, αλλά επειδή η έλλειψη ενός ενιαίου, παγκόσμιου και ευέλικτου συστήματος μπορεί να έχει συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία». Τάδε έφη καθηγήτρια Συστημάτων Πληροφορικής στο περιοδικό Forbes, στις 5 Μαρτίου 2022, σε άρθρο με τίτλο «Πώς η αποκοπή της Ρωσίας από το SWIFT θα αλλάξει το χρηματοπιστωτικό τοπίο».

Λίγες μόλις εβδομάδες μετά την δημοσίευση του παραπάνω άρθρου τρεις ρεπουμπλικανοί αμερικανοί γερουσιαστές ανέλαβαν να φράξουν τον δρόμο της διασύνδεσης των συστημάτων SWIFT Κίνας και Ρωσίας, με ένα νομοσχέδιο. Βάσει των διατάξεών του προβλέπονται αυστηρότατες κυρώσεις για τα κινέζικα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που θα συνεργαστούν με ρωσικά χρησιμοποιώντας το κινέζικο ή το ρωσικό SWIFΤ (CIPS ή SPFS)! Οι κυρώσεις συγκεκριμένα που θα τους επιβληθούν περιλαμβάνουν το πάγωμα των λογαριασμών στις ΗΠΑ όσων ιδρυμάτων εμπλακούν σε συναλλαγές με τα ρωσικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα αξιοποιώντας τις δύο εναλλακτικές πλατφόρμες ανταλλαγής μηνυμάτων!

Το νομοσχέδιο των Ρεπουμπλικάνων (με το ευρηματικό και συμβολικό αρκτικόλεξο CURB CIPS – Crippling Unhinged Russian Belligerence and Chinese Involvement in Putin’s Schemes) αποδεικνύεται κίνηση – ματ για τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό, καθώς οι κινέζικες τράπεζες που θα επιχειρήσουν να λειτουργήσουν ως γέφυρα για να υπερβεί η Ρωσία τις (ούτως ή άλλως ηθικά απαράδεκτες) κυρώσεις κινδυνεύουν αυτόματα να περιπέσουν στο ίδιο καθεστώς κυρώσεων με τη Ρωσία…  Δείχνει ταυτόχρονα ότι ακόμη κι εκείνες οι ρωσο-κινέζικες πρωτοβουλίες που έγκαιρα επιχείρησαν να προσπεράσουν και να αντικαταστήσουν κεντρικούς θεσμούς της ευρωαμερικανικής κυριαρχίας στον χρηματοπιστωτικό τομέα, όπως το SWIFT, αναπτύχθηκαν και διασυνδέθηκαν ανεπαρκώς σε σχέση με τις ανάγκες της εν εξελίξει πόλωσης…

Παρόλα αυτά, τα εμπόδια που θέτουν οι Αμερικανοί (παίζοντας εμφανώς …άμυνα) δεν επιβραδύνουν, αλλά αντίθετα επιταχύνουν τις πρωτοβουλίες οικονομικού απογαλακτισμού του έτερου πόλου. Είναι ενδεικτικά όσα συμβαίνουν στο πεδίο των πιστώσεων και της νομισματικής πολιτικής στη σκιά του πολέμου στην Ουκρανία, δίνοντας νέο νόημα στον σουμπετεριανό όρο «δημιουργική καταστροφή»…

Η Ρωσία μπορεί να αποδείχθηκε απροετοίμαστη απέναντι στις αμερικανικές κυρώσεις, καθώς τα δυσθεώρητα συναλλαγματικά της διαθέσιμα ύψους 630 δισ. δολ. που θα αποτελούσαν μια ισχυρότατη αντισεισμική θωράκιση αποδείχθηκαν κενό γράμμα μιας και υπόκεινταν σε εντολές κατάσχεσης, έπαιξε και κέρδισε ωστόσο σε ένα άλλο οικονομικό πεδίο, αμιγώς εθνικό, πολύ υψηλών όμως απαιτήσεων: Στις πιστώσεις. Εδώ η Μόσχα, δεν διάβασε μόνο σωστά τις προθέσεις των Δυτικών, με αφορμή τι απειλές τους μετά την προσάρτηση της Κριμαίας, αλλά έπραξε και τα δέοντα. Έκανε επίδειξη χειρισμών ακριβείας από την αρχή ως το τέλος!

Η ανθεκτικότητα 🙂 των πιστωτικών και χρεωστικών καρτών στην Ρωσία στηρίχθηκε στην ανάπτυξη τον Αύγουστο του 2014 του Εθνικού Συστήματος Πληρωμής Καρτών. Έναν χρόνο μετά, το 2015, και η Visa και η Mastercard υποχρεώθηκαν να υπογράψουν συμφωνία με το Εθνικό Σύστημα Πληρωμής Καρτών της Ρωσίας, βάσει της οποίας οι εκκαθαρίσεις των πληρωμών πραγματοποιούνταν στην Μόσχα. Η προσθήκη της λέξης Mir (ειρήνη) στις κάρτες των δύο κολοσσών του χρηματοπιστωτικού τομέα που κυκλοφορούσαν στην Ρωσία έδειχναν ότι τελούσαν υπό την παρακολούθηση του ρωσικού συστήματος πληρωμών. Μια παρακολούθηση τόσο …διακριτική, ώστε τον Μάρτιο του 2022 όταν Visa και Mastercard ανακοίνωσαν την αναστολή των εργασιών τους στη Ρωσία (πηγαίνοντας πολλά βήματα παραπέρα από το γράμμα των κυρώσεων που απαιτούσε την διακοπή των πληρωμών από και προς ορισμένες πολύ συγκεκριμένες ρωσικές τράπεζες) οι συναλλαγές με κάρτες δεν αντιμετώπισαν καμία διακοπή! Ένα πλήρως λειτουργικό σύστημα που είχε κατασκευαστεί να υφίσταται ως εφεδρεία, μπήκε στην πρώτη γραμμή αντικαθιστώντας πλήρως Visa και Mastercard. Οι Ρώσοι καταναλωτές δεν αντιλήφθηκαν καμιά αλλαγή στη χρήση των καρτών τους.

Ρωσία – Κίνα και μαζί και μόνες 

Ενδιαφέρον εδώ έχει πώς παρότι η Μόσχα δεν δίστασε να αναθέσει στην κινέζικη Huawei την υποστήριξη των ρωσικών καρτών, που τις υπηρετεί από κοινού με μια ρωσική εταιρία παραγωγής λογισμικού, παρόλα αυτά η Μόσχα δεν επέλεξε την εύκολη οδό της UnionPay (UPI) με έδρα τη Σαγκάη, που θα μπορούσε αβίαστα να επεκταθεί και στην ρωσική αγορά. Παρότι μάλιστα το 2020 η 1 από τις 2 νέες κάρτες που εκδόθηκαν ήταν της UnionPay. Οι ρωσικές αρχές προφανώς δεν ήθελαν να αντικαταστήσουν τις αμερικανικές πολυεθνικές με μια κινέζικη.

Η ζημιά που υπέστησαν από τις κυρώσεις οι δύο πολυεθνικές – σύμβολα του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού, δείχνουν πώς πολλά από τα τιμωρητικά μέτρα που επέβαλαν ΗΠΑ και ΕΕ κατά της Ρωσίας, ήδη γυρίζουν μπούμερανγκ. Πλήττουν αποκλειστικά και μόνο τους σχεδιαστές τους!

Υπάρχουν ωστόσο και χειρότερες επιπτώσεις που μπορεί να προκύψουν. Όπως οι εθνικοποιήσεις από τη Ρωσία των δυτικών επιχειρήσεων που θα αποχωρήσουν, βάσει νόμου που ψήφισε η ρωσική Βουλή. Ή, ακόμη χειρότερα για τις δυτικές επιχειρήσεις, οι αιτήσεις χρήσης κορυφαίων λογότυπων όπως McDonald’s και Coca – Cola ακόμη, που έχουν με έκπληξη ανακαλύψει αμερικάνοι δικηγόροι ασχολούμενοι με τα πνευματικά δικαιώματα…

Η μητέρα των μαχών ωστόσο θα διεξαχθεί στο νομισματικό πεδίο. Το ρωσικό σχέδιο, όπως έχει εκτενώς αναπτυχθεί από τον διακεκριμένο κι έμπειρο οικονομολόγο Σεργκέι Γκλαζίεβ, μέλος της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών, φιλοδοξεί να πλήξει τον ακρογωνιαίο λίθο της αμερικανικής πλανητικής κυριαρχίας που είναι το δολάριο.

Το σχέδιο της Ρωσίας για έναν νέο νόμισμα, που έχει την ενεργητική υποστήριξη της Ευρωασιατικής Οικονομικής Ένωσης και της Κίνας θα στηρίζεται σε ένα καλάθι 20 περίπου εμπορευμάτων (commodities) που αποτελούν αντικείμενο συναλλαγής σε χρηματιστήρια: από πετρέλαιο, φυσικό αέριο και μέταλλα μέχρι σιτάρι, ζάχαρη και καφέ. Η αντοχή του νέου αυτού νομίσματος έχει ελεγχθεί στην πάροδο του χρόνου μέσα από μαθηματικά μοντέλα, επιδεικνύοντας μια αξιοπιστία που λείπει από το ευρώ και το δολάριο. Η εισαγωγή του προβλέπεται να γίνει σε τρία στάδια εκκινώντας από διμερείς συμφωνίες ανταλλαγής νομισμάτων, ενώ στο τελευταίο στάδιο θα περιλαμβάνει την δημιουργία ψηφιακού νομίσματος στο οποίο θα μπορούν να συμμετέχουν όλες οι ενδιαφερόμενες χώρες, με προεξάρχουσες Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νότια Αφρική (BRICS) κι όσες άλλες πιθανά ενδιαφέρονται. Το ειδικό βάρος κάθε νομίσματος στο «καλάθι» που θα δημιουργηθεί θα είναι ανάλογο του ΑΕΠ κάθε χώρας όπως μετριέται σε μονάδες αγοραστικής δύναμης, του μεριδίου της στο διεθνές εμπόριο, της έκτασής της, κ.α.

Ο βαθμός σύγκρουσης του νέου νομισματικού συστήματος, ορίζεται από την δυνατότητα που θα παρέχεται σε οποιαδήποτε χώρα εντάσσεται να προχωράει σε αθέτηση πληρωμών προς πιστωτές του δημοσίου χρέους της σε ευρώ ή δολάρια, όπως ακριβώς ΗΠΑ και ΕΕ σήμερα θεωρούν δικαίωμα τους να κατάσχουν τα συναλλαγματικά αποθέματα της Βενεζουέλας ή της Ρωσίας! Το νέο νόμισμα θα στηρίζεται σε σταθερές αξίες όπως οι πρώτες ύλες και γι’ αυτό τον λόγο χαρακτηρίζεται stablecoin και όχι στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Θα αναπτύσσεται δε στον αντίποδα των κρυπτονομισμάτων (Bitcoin, Ethereum, ApeCoin, κ.α.) που αποτελούν την πεμπτουσία της κερδοσκοπίας ή τον ορισμό του …money for nothing με εξαίρεση την ασύλληπτη ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνουν και τις εκπομπές ρύπων που παράγουν…

bitcoin technology background with circuit lines

Το παραπάνω σχέδιο όσο απόμακρο και να μας φαίνεται ήδη υλοποιείται αν και βρίσκεται ακόμη στο εμβρυακό του στάδιο. Έχει δε την αποδοχή όχι μόνο χωρών που για διαφορετικούς λόγους βρέθηκαν στο στόχαστρο του ιμπεριαλισμού από την Βενεζουέλα μέχρι το Ιράν (που ήταν η πρώτη χώρα η οποία αποκόπηκε από το SWIFT στο πλαίσιο των κυρώσεων που της επιβλήθηκαν κατ’ επιταγή Ισραήλ και Σαουδικής Αραβίας, με πρόσχημα τα πυρηνικά της), αλλά ακόμη και χωρών που αποτελούν τοπικές υπερδυνάμεις στην Ασία ή τη νότια Αμερική.

Το νομισματικό σύστημα που μεθοδικά και πίσω από ένα πέπλο σιωπής των δυτικών Μέσων Ενημέρωσης εκκολάπτεται, εδώ και δέκα χρόνια με λίκνο το Οικονομικό Φόρουμ της Αστάνα, είναι εμφανές ότι θα εκφράσει και θα επιταχύνει ένα νέο οικονομικό χάρτη, έναν διεθνή καταμερισμό και συνδυασμό εργασίας ολότελα διαφορετικό από τον σημερινό. Οι αρχιτέκτονες του όσο κι αν αποκηρύσσουν δημόσια τον όρο Μπρέτον Γουντς ΙΙΙ, είναι εμφανές ότι αυτό ακριβώς περιγράφουν. Όπως η συμφωνία του Μπρέτον Γουντς που υπογράφτηκε τον Ιούλιο του 1944 δημιούργησε τα θεμέλια της μεταπολεμικής οικονομικής τάξης, και το Μπρέτον Γουντς ΙΙ, αρχής γενομένης το 1971, θέσπισε την απελευθέρωση των ροών κεφαλαίων και εμπορίου και την αποσύνδεση των συναλλαγματικών ισοτιμιών από τον χρυσό, μεταξύ πολλών άλλων όπως την δημιουργία της πλατφόρμας SWIFT, έτσι και το Μπρέτον Γουντς ΙΙΙ φιλοδοξεί να επιταχύνει το τέλος της αμερικανο-ευρωπαϊκής οικονομικής κυριαρχίας και να εκφράσει την άνοδο των περιφερειακών καπιταλιστικών δυνάμεων σε σύγκρουση με τις ΗΠΑ και την ΕΕ.

Σε αυτό το πλαίσιο ενώ δεν θα εκλείπουν οι συγκρούσεις (μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν ή Σαουδικής Αραβίας και Ιράν), είναι σίγουρο ότι μέθοδοι πολιτικής επιβολής και τιμωρίας όπως τα εμπάργκο κατά της Κούβας ή της Βενεζουέλας δεν θα έχουν χώρο, λόγω της έλλειψης ενός οικονομικού χωροφύλακα όπως οι ΗΠΑ και επίσης λόγω αλληλεγγύης που ανέκαθεν επιδείκνυε στο εσωτερικό του ο παγκόσμιος Νότος. Αυτό δε που ευχόμαστε είναι ο νέος πολυ-πολικός κόσμος να μην αντιγράψει από την Κίνα το μοντέλο δημοκρατίας, πολυφωνίας και ανοχής στην αντίθετη άποψη που επικρατεί στο εσωτερικό της…

Νέα νομισματική τάξη 

Για την ανάδυση μιας νέας νομισματικής τάξης έκανε λόγο πολύ πρόσφατα ακόμη και τραπεζίτης, στέλεχος της Credit Suisse με προϋπηρεσία στην αμερικανική κεντρική τράπεζα και το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, που γράφει ότι το παγκόσμιο νομισματικό σύστημα ποτέ δεν θα είναι το ίδιο με αυτό που ήταν πριν την κρίση στην Ουκρανία. Συγκεκριμένα πριν οι επτά πλουσιότερες χώρες του κόσμου κατασχέσουν τα συναλλαγματικά αποθέματα της Ρωσίας. Με τα δικά του λόγια «είμαστε μάρτυρες της γέννησης του Μπρέτον Γουντς ΙΙΙ – μιας παγκόσμιας (νομισματικής) τάξης επικεντρωμένης γύρω από νομίσματα της Ανατολής στηριγμένα σε εμπορεύματα που θα εξασθενίσουν το σύστημα του ευρωδολαρίου και θα συμβάλουν σε πληθωριστικές πιέσεις στη Δύση». Για τον ίδιο, τα εμπορεύματα (στα οποία θα στηρίζεται το stablecoin) είναι εγγυήσεις και οι εγγυήσεις είναι χρήμα.

Όσο κι αν φαίνεται παράδοξο σε ένα νέο Μπρέτον Γουντς ομνύουν και οι ΗΠΑ κι αναφερόμαστε μάλιστα στο σκληρό αμερικανικό κατεστημένο που πρωτοστατεί στην επιβολή των κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Όπως η Ζάνετ Γιέλεν, υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ και επικεφαλής της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας μέχρι το 2019, προερχόμενη μάλιστα από τους Δημοκρατικούς. Μιλώντας στο Ατλαντικό Συμβούλιο στις 13 Απριλίου όχι μόνο επιτέθηκε σφοδρά σε χώρες όπως η Κίνα που στέκονται στο ενδιάμεσο μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ, απρόθυμες να εφαρμόσουν τις κυρώσεις. Επιπλέον, ζήτησε να μην περιμένουν να τελειώσει  ο πόλεμος Ρωσίας – Ουκρανίας ώστε οι δυτικοί ηγέτες να προχωρήσουν σε μια νέα σύνοδο ανάλογη εκείνης στο Μπρέτον Γουντς το 1944, που ως θέμα θα έχει τον αποκλεισμό από τις αλυσίδες αξίας της Δύσης εκείνων των χωρών που δεν συμμερίζονται πλήρως τις ηθικές – ιδεολογικές αξίες της Δύσης. Με άλλα λόγια εκείνων των χωρών που δεν είναι πλήρως υποταγμένες σε ΗΠΑ και ΕΕ!

Η πρόταση της Γιέλεν αναλύθηκε περαιτέρω από τους Financial Times μέσω μάλιστα της δημοσιογράφου τους που διεύθυνε τη συζήτηση στο Ατλαντικό Συμβούλιο. Σε άρθρο της με τίτλο «Είναι καιρός για ένα νέο Μπρέτον Γουντς» επανέλαβε ότι πρέπει να κοπεί μόνιμα η δυνατότητα κάποιων χωρών να χρησιμοποιούν τις πρώτες του ύλες για πολιτικούς λόγους. Κι η αναφορά δεν περιορίζεται μόνο στην αποκαλούμενη πετρο-πολιτική της Ρωσίας, αλλά και στις σπάνιες γαίες της Κίνας. Για να αποτραπεί αυτή η δυνατότητα προτείνεται η μετάβαση σε ένα νέο σύστημα διεθνών ανταλλαγών στο οποίο θα συμμετέχουν μόνο οι φιλικές χώρες προς τις ΗΠΑ και την ΕΕ! Η αμερικανίδα υπουργός Οικονομικών εισάγει μάλιστα, χωρίς να διεκδικεί δάφνες πρωτοτυπίας, τον όρο friend-shoring προς αντικατάσταση του offshoring (εξωχώρια ανάθεση) που βάσει της νεοφιλελεύθερης άποψης επέτρεψε την άνοδο των αυταρχικών καθεστώτων. Το προτεινόμενο μοντέλο μάλιστα αντικαθιστά το νεοφιλελεύθερο μοντέλο, βάσει της αρθρογράφου, στο οποίο κυριαρχούσε η αναζήτηση της μέγιστης αποδοτικότητας. Επανέρχεται έτσι το κριτήριο της ανθεκτικότητας, έναντι της αποδοτικότητας…

Ένας κόσμος χωρισμένος στα δύο

Είναι ηλίου φαεινότερο ότι κι οι Αμερικάνοι μιλώντας για ένα νέο Μπρέτον Γουντς δευτερευόντως αναφέρονται στο νομισματικό σύστημα ή και καθόλου. Κυρίως περιγράφουν ένα νέο οικονομικό χάρτη, έναν διεθνή καταμερισμό και συνδυασμό εργασίας ολότελα διαφορετικό από τον σημερινό. Ο οικονομικός κόσμος της Γιέλεν σταματάει εκεί που ξεκινάει ο οικονομικός κόσμος του Γκλαζίεβ. Αιτία αντιπαράθεσης θα αποτελούν όχι μόνο τα σύνορά του, αλλά και ο συσχετισμός δύναμης μεταξύ τους. Και οι δύο οικονομολόγοι περιγράφουν μια νέα διαίρεση του κόσμου σε ένα ευρω-αμερικανικό πόλο που αντανακλά την αγγλική, γερμανική και αμερικανική κυριαρχία που θριάμβευσε από την γέννηση του καπιταλισμού μέχρι και τον 20 αιώνα κι είναι πληθυσμιακά μειοψηφικός αλλά τεχνολογικά ανώτερος από την μια, κι από την άλλη σε έναν κόσμο πληθυσμιακά πλειοψηφικό, τεχνολογικά ουραγό πλην εξαιρέσεων, που εμπεριέχει πληθώρα πρώτων υλών και όλο το φάσμα των πολιτικών συστημάτων που αναπτύχθηκαν μακράν της πεπατημένης του αστικού κοινοβουλευτισμού: από την επαναστατική Κούβα μέχρι τις πιο στυγνές δικτατορίες. Η δε φτώχεια του δεύτερου συνέβαλε και συνεχίζει να συμβάλλει στον πλούτο του πρώτου κόσμου, με την ίδια ένταση που οι ταξικές, οικονομικές και κοινωνικές αντιθέσεις διχάζουν εξ ίσου και τους δύο κόσμους.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία που προκάλεσαν και συνεχίζουν να πυροδοτούν οι ΗΠΑ (με τις συνεχείς αποστολές όπλων) για να κατακτήσουν την ευρωπαϊκή αγορά αερίου, αποτελεί την πρώτη πράξη μιας μακράς σειράς αντιπαραθέσεων για τα σύνορα αυτών των δύο κόσμων.

Η αποστολή της Ουκρανίας επιτεύχθηκε: Το αμερικανικό φυσικό αέριο θα πλημμυρίσει την Ευρώπη

Η Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ το μόνο που κατάφερε είναι να πάρει αποφάσεις που θα αυξήσουν την τιμή του ρεύματος!

Σαμπάνιες θα ανοίγουν στα γραφεία των κεντρικών διοικήσεων των αμερικανικών εταιρειών εξόρυξης φυσικού αερίου, όπως η Cherniere!

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Η συμφωνία που εξασφάλισε ο αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν με τους Ευρωπαίους για την τροφοδοσία της ευρωπαϊκής αγοράς με υγροποιημένο αέριο ισοδυναμεί με μια πρώτη νίκη στον πόλεμο Ουκρανίας – Ρωσίας! «Mission accomplished» θα αναφωνούν τσουγκρίζοντας τα ποτήρια τους οι αμερικάνοι μάνατζερ, που αμείβονται με εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια ετησίως την ίδια ώρα που εκατομμύρια πρόσφυγες εισρέουν από την Πολωνία μέχρι την Ευρώπη και οι νεκροί μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας αυξάνονται καθημερινά!

Η συμφωνία που υπέγραψε ο Μπάιντεν και ανακοίνωσε το πρωί της 25ης Μαρτίου σε κοινή συνέντευξη Τύπου με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αποδεικνύει περίτρανα για ποιο λόγο οι Αμερικάνοι εδώ και χρόνια έριχναν λάδι στη φωτιά των ουκρανο-ρωσικών συνόρων, χρηματοδοτώντας τους Ναζί και υποδαυλίζοντας την σύγκρουση. Ο στόχος τους άμεσα ήταν ένας: Να διώξουν τους Ρώσους από την ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου και να την οικειοποιηθούν. Να σηκώσουν ένα νέο τείχος μεταξύ Ρωσίας και Ευρώπης που θα προσφέρει δισεκατομμύρια δολάρια νέων κερδών στις αμερικανικές πολυεθνικές. Σε αυτό το βωμό θυσιάστηκε η Ουκρανία.

Ο απώτερος στόχος, να περικυκλωθεί η Ρωσία, απομακρύνεται. Αλλά ποιος εμπόλεμος, ακόμη κι όταν πολεμάει δι’ αντιπροσώπων, μπορεί να επιτυγχάνει όλους τους στόχους του;

Η αξίωση των Αμερικανών για ενεργειακή απεξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία πηγάζει από τα δικαιώματα που τους έχει ήδη εκχωρήσει η Ευρώπη. Έχοντας αποφασίσει να εξαρτάται οικονομικά, στρατιωτικά και πολιτικά από τις ΗΠΑ, η απαίτησή της να διατηρεί ή να διεκδικήσει ενεργειακή αυτονομία φάνταζε σκάνδαλο. «Αλλού τρώτε, αλλού πίνετε κι αλλού πάτε και το …δίνετε» θα ωρύονταν οι Αμερικάνοι στις κλειστές συσκέψεις με τους Ευρωπαίους. Κι αφού οι ήπιες πολιτικές πιέσεις απέτυχαν, το λόγο είχαν τα όπλα: Συνεχείς προκλήσεις της Ουκρανίας προς τη Ρωσία, μέχρι η στρατιωτική επέμβαση, την οποία οι Αμερικάνοι προεξοφλούσαν από το 2021 ακόμη, να γίνει τελευταία λύση. Όπως και συνέβη…

Συμφωνία – μαμούθ

Την συμφωνία ΗΠΑ – ΕΕ, την προανήγγειλαν οι Financial Times την Πέμπτη 24 Μαρτίου 2022. Την εμφάνισαν μάλιστα κι ως βοήθεια των ΗΠΑ, μιας κι έτσι συνέβαλαν στην ενεργειακή απεξάρτηση της ΕΕ από τη Ρωσία, την οποία απεξάρτηση ωστόσο οι ίδιοι οι Αμερικάνοι επιζητούσαν εδώ και τώρα με την βοήθεια υποτελών πολιτικών τους όπως ο ουκρανός Ζελένσκυ και οι γερμανοί Πράσινοι που πρωτοστατούσαν στην αντι-ρωσική υστερία, από την εποχή ακόμη που υπονόμευαν την κατασκευή του αγωγού Nord Stream 2.

Βάσει του δημοσιεύματος, οι αμερικανικές εταιρείες, χάρη στο εμπάργκο που επιβλήθηκε στη Ρωσία, θα αδειάσουν στην Ευρώπη επιπλέον (πέραν δηλαδή των ποσοτήτων που έχουν ήδη εισρεύσει και εκείνων που έχουν ήδη συμφωνηθεί) τουλάχιστον 15 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου μέχρι το τέλος του 2022, οπότε η ΕΕ στοχεύει να μειώσει τις εισαγωγές ρωσικού αερίου κατά δύο τρίτα. Το αναπάντεχο δώρο για τις αμερικανικές πολυεθνικές ενεργειακές φαίνεται καλύτερα αν λάβουμε υπ’ όψη μας ότι το 2021 οι εισαγωγές αμερικανικού LNG ανέρχονταν σε 22 δισ. κ.μ. Στη συμφωνία που ανακοινώθηκε, προβλέπεται επιπλέον η συγκρότηση κοινής ομάδας εργασίας που θα διερευνήσει την αύξηση ακόμη κι αυτών των ποσοτήτων!

Για την ιστορία, το τέλος των εισαγωγών ρωσικού αερίου στην Ευρώπη που σηματοδότησε ο πόλεμος στην Ουκρανία, τον οποίο προκάλεσαν ΗΠΑ και ΝΑΤΟ, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και ως η καθυστερημένη δικαίωση του Ρόναλντ Ρίγκαν. Πρόσφατα, οι New York Times έφεραν με άρθρο τους στη δημοσιότητα έγγραφο της CIA από τον Μάρτιο του 1981 βάσει του οποίου ο αγωγός μήκους 3.500 μέτρων που κατασκευαζόταν από τη Σιβηρία στην Γερμανία υποτίθεται ότι απειλούσε την ανεξαρτησία της Ευρώπης. Η αντίθεση της Ουάσιγκτον κάμφθηκε και οι κυρώσεις καταργήθηκαν το 1982 όταν μέρος στο πρότζεκτ πήραν και αμερικανικοί ενεργειακοί κολοσσοί. Ήταν προφανώς το τίμημα που πλήρωσε η Σοβιετική Ένωση για να φτάσει το αέριο της στη Δυτική Ευρώπη. Οι τίτλοι τέλους που βλέπουμε σήμερα ξεκίνησαν το 2009, με την τρίτη ενεργειακή δέσμη της ΕΕ, που έσπασε το μονοπώλιο της Gazprom στο όνομα της απελευθέρωσης που επί της ουσίας ισοδυναμεί με αμερικανοποίηση της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας.

Επιστρέφοντας στα τρέχοντα, για να καλυφθεί το κενό των ρωσικών εισαγωγών είναι εμφανές ότι θα απαιτηθεί όχι μόνο η ανακατεύθυνση συμφωνημένων αποστολών πιθανά προς την Ασία και η εξάντληση των υπαρχουσών παραγωγικών ικανοτήτων, αλλά επιπλέον και η αξιοποίηση κοιτασμάτων από κοινού με την πραγματοποίηση νέων επενδύσεων σε τερματικούς σταθμούς. Εν ολίγοις, μια δεύτερη άνοιξη θα γνωρίσει η αμερικανική βιομηχανία φυσικού αερίου, χάρη στους λεονταρισμούς του Ζελένσκυ προς τη Ρωσία…

Αμερικανική κερδοσκοπία

Η αμερικανική ρυπογόνα βιομηχανία φυσικού αερίου έχει στήσει ήδη πάρτι επάνω στα συντρίμμια της Ουκρανίας. Στις αρχές Φεβρουαρίου πουλούσαν το υγροποιημένο αέριο στις ημερήσιες διαπραγματεύσεις (τιμές σποτ) στα 60 δολάρια (mmBTU), ή δέκα φορές πάνω από τα επίπεδα που το πουλούσαν στην Ευρώπη μόλις 1 χρόνο πριν, βάσει ρεπορτάζ του Reuters!

Έτσι, οι νηοπομπές των πλοίων μεταφοράς LNG που αποπλέουν μαζικά από τα αμερικανικά λιμάνια τις τελευταίες εβδομάδες για την Ευρώπη ισοδυναμούν με μια αρπαχτή σε βάρος των ευρωπαίων πολιτών χωρίς προηγούμενο!

Παρότι μάλιστα την ίδια περίοδο, βάσει ανακοινώσεων της Gazprom, οι παραδόσεις ρωσικού αερίου αυξήθηκαν. Από 1 ως 15 Μαρτίου του 2022, σε σχέση με το περυσινό αντίστοιχο χρονικό διάστημα οι παραδόσεις αυξήθηκαν κατά 34,6% στην Ελλάδα, κατά 51,7% στην Ιταλία, κατά 71,8% στην Πολωνία, κατά 110,9% στην Κροατία, κατά 24,4% στην Βουλγαρία, κ.α. Συνολικά, τις πρώτες δύο εβδομάδες του Μαρτίου οι εξαγωγές αερίου της Gazprom στις δυτικές χώρες αυξήθηκαν κατά 15,6% σε σχέση με την ίδια περίοδο του Φεβρουαρίου και κατά 38,9% σε σχέση με το ίδιο δεκαπενθήμερο του Ιανουαρίου. Μπορούμε επομένως να φανταστούμε τι εκβιασμούς θα επιστρατεύσουν οι Αμερικάνοι παραγωγοί για να επιβάλλουν αυξήσεις, όταν θα μείνουν μόνοι τους ή σχεδόν μόνοι τους στην ευρωπαϊκή αγορά…

Τα πράγματα ωστόσο είναι ακόμη χειρότερα αν λάβουμε υπ’ όψη μας μια μικρή λεπτομέρεια: την τιμή. Το άρθρο των FT φιλοξενούσε δήλωση ερευνητή του Ινστιτούτου της Οξφόρδης στις Ενεργειακές Σπουδές, που υποστήριζε ότι οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να ατσαλωθούν για να πληρώνουν υψηλότερες τιμές στο φυσικό αέριο τα επόμενα χρόνια! Καλά διαβάσατε…

Επιπλέον αυξήσεις στην τιμή του φυσικού αερίου

Οι ηγέτες των 27 κρατών μελών της ΕΕ μαζεύτηκαν στη διήμερη σύνοδο για να συμφωνήσουν μέτρα αντιμετώπισης της ακρίβειας στην ενέργεια και το πρώτο μέτρο που αποφάσισε το «βαθύ κράτος» της ΕΕ πριν καν μπουν στο αεροπλάνο, ήταν να αυξηθούν περαιτέρω οι τιμές του φυσικού αερίου, καθώς εξ ορισμού το αμερικανικό αέριο είναι ακριβότερο από το ρωσικό. Κι είναι κάτι που ακόμη και οι ίδιοι οι πρωθυπουργοί ή πρόεδροι δεν πρόκειται να κρύψουν άλλο αν δεν το ομολογήσουν δημόσια…

Τα αποτελέσματα ωστόσο των αποφάσεών τους θα είναι τραγικά· τόσο για την κοινωνία όσο και για την οικονομία. Ναι, γι’ αυτήν που υποτίθεται πρωτίστως νοιάζονται και είναι ανά πάσα ώρα και στιγμή πρόθυμοι να θυσιάσουν τους μισθούς και τα ωράρια μας ώστε να αναπτυχθεί.

Τώρα την θυσιάζουν για χάρη των …φίλων μας των Αμερικανών.

Οι δραματικές επιπτώσεις από την μέχρι σήμερα κοντόφθαλμη και καιροσκοπική ενεργειακή πολιτική της ΕΕ περιγράφτηκε ανάγλυφα σε προπαρασκευαστικό κείμενο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που είδε το φως της δημοσιότητας, πολύ πριν την σύνοδο. Στο κείμενο αυτό αποδεικνύεται πώς η μέχρι σήμερα αναζήτηση της ενεργειακής ανεξαρτησίας της ΕΕ με απώτερο στόχο την πράσινη μετάβαση κι ενδιάμεσο την εξάρτηση από το φυσικό αέριο που υποτίθεται ότι θα λειτουργεί ως καύσιμο – γέφυρα έχει γυρίσει μπούμερανγκ σε εργαζόμενους και επιχειρήσεις. Αναφέρεται κατά λέξη:

«Επιχειρήσεις και ειδικότερα βιομηχανίες έντασης ενέργειας όπως επίσης και ο αγρο-βιομηχανικός τομέας αντιμετωπίζουν υψηλότερα κόστη παραγωγής που τους θέτουν σε μειονεκτική ανταγωνιστική θέση ως προς τους ανταγωνιστές τους από τρίτες χώρες». Ειδικότερα, «πάνω από τις μισές βιομηχανίες επεξεργασίας αλουμίνιου και ψευδάργυρου λειτουργούν σήμερα με μειωμένη παραγωγική δυναμικότητα ή έχουν προσωρινά κλείσει, ταυτόχρονα με μια σημαντική μείωση της παραγωγής πυριτίου. Η ΕΕ έχει προσωρινά απωλέσει 650.000 τόνους πρωτογενούς παραγωγικής δυναμικότητας: περίπου 30% του συνόλου. Μέσω της υποχώρησης της παραγωγής και του περάσματος των υψηλότερων ενεργειακών τιμών επηρεάστηκαν άλλοι τομείς της οικονομίας».

Οι τομείς που θίγησαν είναι αυτοί που έχουν τον υψηλότερο συντελεστή στάθμισης στις δαπάνες των μισθοσυντήρητων και τον χαμηλότερο μεταξύ εκείνων που αποφασίζουν για τις τιμές της ενέργειας: τα τρόφιμα!

Αλυσιδωτές αυξήσεις

Συνεχίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή: «Οι τιμές των λιπασμάτων αυξήθηκαν κατά 142% τον προηγούμενο χρόνο. Το μερίδιο του κόστους ενέργειας και λιπασμάτων στην αγροτική παραγωγή είναι 20%.Η κατάσταση θα μπορούσε να επιδεινωθεί αν υψηλότερες ενεργειακές πηγές ασκήσουν συνεχόμενη πίεση στις τιμές των λιπασμάτων με τον κίνδυνο λιγότερων καλλιεργειών, μικρότερων αποδόσεων κι ακόμη μεγαλύτερων πιέσεων στα εισοδήματα των αγροτών και τις τιμές των τροφίμων. Ένας συνδυασμός υψηλότερων τιμών στην ενέργεια και τα τρόφιμα θα ενέτεινε την πίεση στα νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα». Όλες αυτές οι εκτιμήσεις προέρχονται από άχρωμους γραφειοκράτες που πολύ σπάνια ασχολούνται με τόσο καθημερινά και ταπεινά θέματα όπως ο λογαριασμός του σούπερ μάρκετ ή η τιμή του ρεύματος… Εκτός κι αν φοβούνται ότι όλα αυτά θα γίνουν χιονοστιβάδα που θα πέσει να του πλακώσει, όπως μάλλον συμβαίνει στις μέρες μας.

Η έκθεση τονίζει όχι μόνο τον ορατό κίνδυνο επέκτασης της ενεργειακής φτώχειας αλλά και απολύσεων καθώς ο επιχειρηματικός τομέας κλυδωνίζεται από την έκρηξη στις τιμές της ενέργειας.

Το σημαντικότερο ωστόσο που ομολογείται είναι πώς η ενεργειακή ακρίβεια ήρθε για να μείνει: «Σύμφωνα με πρόσφατες μακροχρόνιες προβλέψεις, οι τιμές του αερίου και του ηλεκτρικού θα παραμείνουν υψηλές και ευμετάβλητες μέχρι τα τέλη του 2023. Σε σύγκριση με τις προοπτικές του περασμένου φθινοπώρου, η κατάσταση έχει επιδεινωθεί και είναι πιθανό να διαρκέσει περισσότερο», ομολογείται από την εισαγωγή.

Ωστόσο, παρότι έχουν πλήρη εικόνα για τις δραματικές επιπτώσεις των αυξήσεων στα ενεργειακά αγαθά και τις αρνητικές επιπτώσεις του πολέμου στην ευρωπαϊκή οικονομία, οι ηγέτες της ΕΕ παραμένουν προσκολλημένοι σε μια πολιτική που θα αυξήσει σημαντικά περαιτέρω τις τιμές. Πολλές μέρες πριν ξεκινήσει η διήμερη σύνοδος της ΕΕ, κατατέθηκαν ενδιαφέροντα σχέδια στην κατεύθυνση τιθάσευσης των τιμών. Οι αποκλίνουσες τροχιές είναι ενδεικτικές της απόκλισης των συμφερόντων. Το γεγονός ότι στο τέλος κάθε φορά περνάει η γνώμη ή μάλλον το συμφέρον της Γερμανίας, όπως αποδείχτηκε με το κείμενο των συμπερασμάτων της διήμερης συνόδου, όπου το μόνο θετικό είναι ένα παράθυρο προσωρινής φορολόγησης των απροσδόκητων κερδών των ενεργειακών εταιρειών, δείχνει την ποιότητα της δημοκρατίας στην ΕΕ.

Το σημαντικότερο σχέδιο προτάθηκε από τις πολιτικές ηγεσίες των νοτιοευρωπαϊκών κι άλλων χωρών και προέβλεπε τρία μέτρα: Πρώτο, αλλαγή του σημερινού τρόπου τιμολόγησης (pay as clear) ώστε η τιμή της κιλοβατώρας να μην προσδιορίζεται από τον ακριβότερο παραγωγό που είναι το φυσικό αέριο.

Το συγκεκριμένο μοντέλο δίνει σε όλους τους παραγωγούς την τιμή του ακριβότερου παραγωγού, εξαλείφοντας από την τελική τιμή ό,τι οικονομίες δημιουργούν στο μίγμα καυσίμου οι ανανεώσιμες πηγές ή τα πυρηνικά για χώρες όπως η Γαλλία, που έχουν σχεδόν μηδενικό (μεταβλητό) κόστος παραγωγής. Επιβλήθηκε με το πρόσχημα ότι διευκολύνει τις επενδύσεις σε ΑΠΕ. Συνεχίζει να εφαρμόζεται ωστόσο τόσα χρόνια μετά παρότι απέτυχε να επιταχύνει την διείσδυση των ΑΠΕ, αποδεικνύοντας τις αρχικές υποψίες: ότι η μοναδική του χρησιμότητα είναι να εξασφαλίζει υπερκέρδη στους παραγωγούς.

Εμείς θα προσθέταμε ότι αν η Ευρωπαϊκή γραφειοκρατία το κρίνει τόσο αποτελεσματικό και καινοτόμο ας το εφαρμόσει και στους μισθούς. Να αμείβονται όλοι οι Ευρωπαίοι για παράδειγμα με τον μισθό της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάγιεν ή ανά χώρα με τον μισθό του κεντρικού τραπεζίτη, του Γ. Στουρνάρα, στην Ελλάδα.

Δεύτερο, επιβολή οροφής στην τιμή της μεγαβατώρας για να αναγκαστούν οι παραγωγοί να μειώσουν τις τιμές. Ο βέλγος πρωθυπουργός για παράδειγμα πρότεινε να τεθεί η οροφή στα 120 ευρώ η μεγαβατώρα.

Ως τρίτο μέτρο προτάθηκαν κοινές προμήθειες ώστε και πάλι να πιεστούν οι παραγωγοί κι οι ευρωπαϊκές χώρες να εξασφαλίσουν χαμηλότερες τιμές.

Η πρόταση για κοινές προμήθειες ναρκοθετήθηκε από την γερμανική ατμομηχανή που έκλεισε μακροχρόνια πρώτη συμφωνία – μαμούθ με το Κατάρ, λειτουργώντας για πολλοστή φορά ιδιοτελώς και σε βάρος των υπόλοιπων κρατών μελών της ΕΕ. Τα μεγάλα κράτη απέρριψαν την πρόταση γνωρίζοντας ότι μόνα τους μπορούν να εξασφαλίσουν καλύτερες τιμές.

Στα τρία χωρίστηκε η ΕΕ

Η τρίτη πρόταση, για επιβολή οροφής, απορρίφθηκε με το σκεπτικό ότι αποτελεί παρέμβαση στους μηχανισμούς της αγοράς. Αν όμως τα πάντα τα ρύθμιζε η αγορά οι ευρωπαϊκοί αγωγοί έπρεπε να ξεχείλιζαν από ρωσικό αέριο που είναι το φθηνότερο. Ο αποκλεισμός του έγινε με πολιτικά κριτήρια κι όχι με οικονομικά. Γιατί να μην χρησιμοποιηθούν οι πολιτικές παρεμβάσεις στη λειτουργία των αγορών όταν πρόκειται για έναν υπέρτατο σκοπό: την προστασία του λαϊκού εισοδήματος και των θέσεων εργασίας;

Ένα άλλο μπλοκ χωρών από την κεντρική Ευρώπη, υιοθετώντας μια εξ ίσου ρεαλιστική προσέγγιση πρότεινε: Πρώτο, την αναδιάρθρωση ή την προσωρινή παύση του συστήματος εμπορίας ρύπων ώστε να πάψουν οι λιγνιτικές ή ανθρακικές μονάδες να επιβαρύνονται με τα σχετικά δικαιώματα που έχουν εκτοξευτεί, φθάνοντας στις 7 Φεβρουαρίου τα 99,47 ευρώ! Μέσα σε ένα μόνο έτος  αυξήθηκαν 3 φορές κι εντός της διετίας 5 φορές.

Το δεύτερο αίτημά τους αφορά το πάγωμα των μέτρων που συμπεριλαμβάνονται στη δέσμη «προετοιμασία για το 55%» και προβλέπουν επιτάχυνση των στόχων απολιγνιτοποίησης και πράσινης μετάβασης.

Οι προτάσεις των κεντροευρωπαίων είναι πέρα για πέρα λογικές και έπρεπε να υιοθετηθούν για δύο λόγους. Ο ένας είναι συγκυριακός:  Όταν το …μακρινό 2020 η ενεργειακή φτώχεια έπληττε 35 εκ. Ευρωπαίους πολίτες, είναι σίγουρο ότι η τρέχουσα αύξηση των τιμών θα δεκαπλασιάσει τους ενεργειακά φτωχούς. Σε αυτό το τοπίο, η πληρωμή δικαιωμάτων ρύπων είναι από περιττή πολυτέλεια έως σκάνδαλο!

Υπάρχει κι ένας δομικός λόγος για τον οποίο πρέπει να καταργηθεί το χρηματιστήριο ρύπων. Υποτίθεται ότι δημιουργήθηκε για να υποκινήσει την πράσινη μετάβαση. Να δώσει δηλαδή υλικά κίνητρα για να εγκαταλειφθεί η λιγνιτική παραγωγή. Ωστόσο αντί να ενθαρρύνεται η επιτάχυνση της απολιγνιτοποίησης από τα ευρωπαϊκά κράτη στην πράξη τιμωρείται. Οι τιμές των ρύπων ανεβαίνουν όταν τα σχέδια πράσινης μετάβασης επιταχύνονται. Πρόκειται επομένως για κραυγαλέα αποτυχία της αγοράς! Γιατί να το κρατάμε; 

Η απάντηση που δίνουν οι μηχανισμοί της ΕΕ, μέσω των βορειοευρωπαϊκών χωρών (Γερμανία, Ολλανδία, Φινλανδία, Εσθονία, κ.α.) είναι ότι τόσο το σύστημα εμπορίας ρύπων όσο και τα μέτρα επιτάχυνσης της πράσινης μετάβασης συνιστούν την πιο μακροπρόθεσμη απάντηση απέναντι στην ενεργειακή εξάρτηση της ΕΕ. Μόνο που αν ήταν ειλικρινείς οι όρκοι πίστης της ΕΕ στην μείωση των ρύπων και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής θα έπρεπε να αποκλείσουν το αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο από την Ευρώπη επειδή είναι σχιστολιθικό και εξορύσσεται με τις πιο καταστρεπτικές για το περιβάλλον μεθόδους.

Η μαζική απόβαση των πλοίων μεταφοράς αμερικανικού LNG στις ευρωπαϊκές ακτές αποδεικνύει ότι το ενδιαφέρον των Ευρωπαίων ηγετών για το περιβάλλον είναι μια εύσχημος αφορμή. Τίποτε παραπάνω…

Φτώχεια και παγωνιά στην Ευρώπη για χάρη των Ναζί στην Ουκρανία

Το αμερικανικό εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο θα αυξήσει τις αμερικανικές εξαγωγές στην Ευρώπη

Οικονομικές και πολιτικές αντιθέσεις δημιουργεί η νέα οικονομική επιχείρηση Μπαρμπαρόσα

του Λεωνίδα Βατικιώτη

Ο εμπορικός πόλεμος του Τραμπ στην Κίνα, την Ευρώπη και δεκάδες άλλες χώρες από το Μεξικό μέχρι τη Νότια Κορέα, αρχής γενομένης το 2017, έριξε την πρώτη βολή στο παγκόσμιο εμπόριο και τις ανοιχτές αγορές.

Η πανδημία το 2020, όταν δεκάδες κράτη μάχονταν να εξασφαλίσουν ιατρικές μάσκες και γάντια κάνοντας ακόμη και αεροπειρατείες, έριξε την δεύτερη και καθοριστική βολή.

Οι κυρώσεις των δυτικών κρατών κατά της Ρωσίας, με αφορμή τον πόλεμο στην Ουκρανία, ρίχνουν την τρίτη και χαριστική βολή. Οι συνέπειες στην παγκόσμια και την εγχώρια οικονομία θα είναι συντριπτικές με ένα χαρακτηριστικό: την ακρίβεια! Ενώ οι μισθοί θα είναι παγωμένοι, θα βρεθούμε ενώπιον πρωτοφανών αυξήσεων στις τιμές κάθε είδους προϊόντων· από τα πιο καθημερινά, μέχρι τα πιο εξεζητημένα. Και φυσικά δεν θα αφορούν αποκλειστικά και μόνο τη Ρωσία!

Πρωταγωνιστής στην εξελισσόμενο πρώτο θερμό οικονομικό πόλεμο είναι οι ΗΠΑ. Ο πρόεδρος Τζον Μπάιντεν πλειοδοτεί στις κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας γιατί δεν έχει να χάσει τίποτε. Έχει μόνο να κερδίσει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το εμπάργκο που ανακοίνωσαν οι ΗΠΑ στο ρωσικό πετρέλαιο. Στις ΗΠΑ δεν στοιχίζει τίποτε το εμπάργκο επειδή από το σύνολο των πετρελαϊκών εισαγωγών τους μόνο το 3% προήλθε από τη Ρωσία το 2021! Τον Ιανουάριο δε του 2022, οι ρωσικές εισαγωγές σχεδόν μηδενίστηκαν, όπως περιέγραφε το ειδησεογραφικό πρακτορείο Bloomberg. Η Ευρώπη αντίθετα εισάγει το 25% του πετρελαίου της από τη Ρωσία και το 40% του φυσικού της αερίου. Το χειρότερο είναι ότι η ενεργειακή της αυτονομία τείνει στο μηδέν, με το φυσικό αέριο να καλύπτεται κατά 90% από εισαγωγές! Η ενεργειακή αυτονομία των ΗΠΑ αντίθετα κινείται στην άλλη άκρη του φάσματος, παράγοντας για παράδειγμα περισσότερο αργό πετρέλαιο ακόμη κι από τη Σαουδική Αραβία.

Αποθέματα φυσικού αερίου 2022

Πηγή

Παραγωγή αργού πετρελαίου 2022

Πηγή

Η απάντηση στο ερώτημα ποιος χάνει και ποιος κερδίζει από το εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο δηλαδή δεν προέρχεται μόνο λαμβάνοντας υπ’ όψη μας την παντελή απουσία ενεργειακών πόρων στην ΕΕ. Γίνεται αντιληπτή αν δούμε επίσης ότι οι ΗΠΑ ήταν η πρώτη χώρα στην παραγωγή πετρελαίου το 2020 με 11,3 εκ. βαρέλια την ημέρα, ενώ ακολουθούν Ρωσία με 9,8 εκ., Σαουδική Αραβία με 9,26, Καναδάς με 4,20 και Ιράκ με 4,10 εκ. βαρέλια. Σε ό,τι αφορά τα αποθέματα φυσικού αερίου, οι ΗΠΑ ήταν τέταρτες στη σειρά με 13,17 δισ. κυβ. μέτρων. Στην πρώτη θέση βρίσκεται η Ρωσία (47,78 δις. κ.μ.), στην δεύτερη το Ιράν (33,98 δισ. κ.μ.), και στην τρίτη το Κατάρ (23,87 δισ.).

Το εμπάργκο επομένως επιβλήθηκε από τις ΗΠΑ για να αυξήσουν τις δικές τους πωλήσεις πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Ευρώπη και αλλού. Είναι σαν η Ελλάδα να πρότεινε και να επέβαλλε εμπάργκο στα ξενοδοχεία της Μεσογείου…

Η ΕΕ δεσμεύθηκε να μειώσει τις εισαγωγές φυσικού αερίου από τη Ρωσία κατά δύο τρίτα ως το τέλος του 2022 και να τις εξαλείψει εντελώς ως το 2030. Μέχρι αυτή την προθεσμία θα πρέπει να έχει διαφοροποιήσεις τις πηγές προμηθειών της, συμμετέχοντας στην αμερικανική αντι-ρωσική σταυροφορία. Η ευρωπαϊκή επιλογή θα σημάνει ωστόσο φτωχοποίηση και ενεργειακή φτώχεια για τους λαούς που θα κληθούν να πληρώσουν τους αυξημένους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου και τις νέες ανώτερες τιμές σε όλη την έκταση της παραγωγής.

Η συστράτευση της Ευρώπης στα αμερικανικά κελεύσματα δεν έγινε ωστόσο χωρίς διαφοροποιήσεις. Η οικονομική επιχείρηση Μπαρμπαρόσα προκαλεί τριγμούς.

Η Γερμανία δεν ξεχνάει τον Χίτλερ και τα SS!

Η στρατηγική η οποία πρυτάνευσε ήταν της πλήρους και αδιαμαρτύρητης υποταγής στις ΗΠΑ. Πρωταγωνιστής ο γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς, που με την ιστορική ομιλία του στην Μπούντεστανγκ όπως σημείωσε το γερμανικό περιοδικό Σπίγκελ απέρριψε μια εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας πολλών δεκαετιών. Χρειάστηκε μόλις μισή ώρα και μια θητεία μικρότερη ΤΩΝ τριών μηνών…

Σύμφωνα με το γερμανικό περιοδικό, που ανέκαθεν εκπροσωπούσε πολλά περισσότερα από την άποψη μιας έμπειρης και καλά ενημερωμένης συντακτικής ομάδας, «για δεκαετίες η Γερμανία ήταν εξαιρετικά επιφυλακτική στην στρατιωτική δύναμη λόγω της καταστροφής που επέφερε στην ήπειρο και παραπέρα στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ολόκληρη η εξωτερική της πολιτική στηριζόταν επί μακρόν στην υποτιθέμενη ανακουφιστική δύναμη του διαλόγου – σε πολλές περιπτώσεις σε βαθμό λάθους». Στη συνέχεια, για να αναδείξει το γερμανικό περιοδικό την αντίθεση της γραμμής του Σολτς με την παραδοσιακή γραμμή του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος, παρέπεμπε στον ιστορικό του ηγέτη: «Ήταν ο καγκελάριος του SPD Βίλυ Μπραντ παρόλα αυτά που επέλεξε μια πολιτική ύφεσης με τη Σοβιετική Ένωση στην καρδιά του Ψυχρού Πολέμου, μια επιτυχημένη εξωτερική πολιτική που από τότε αποτελεί μέρος του DNA του κόμματος».

Ξύνοντας την μεγαλύτερη πληγή της Γερμανίας στη συνέχεια το Σπίγκελ, κάτι που αποφεύγουν να κάνουν ακόμη και τα θύματα της εσχάτως, τονίζει με νόημα: «Η εξωτερική πολιτική της Γερμανίας είναι ακόμη βαθιά χαραγμένη, μέχρι και σήμερα, από τον πόλεμο αφανισμού των Ναζί εναντίον των γειτόνων τους και πιο συγκεκριμένα κατά της Ρωσίας. Η σκέψη να χρησιμοποιηθούν για μια ακόμη φορά τα γερμανικά όπλα για να σκοτώσουν ρώσους στρατιώτες ήταν για καιρό ανάθεμα για τα πολιτικά κόμματα της χώρας, τόσο τα δεξιά όσο και τα αριστερά»!

Το παραπάνω απόσπασμα του Σπίγκελ (που σε όλα τα Μέσα μεγάλης κυκλοφορίας στην Ευρώπη θα κοβόταν ως διχαστικό) είναι συγκλονιστικό. Καθηλώνει με την ωμότητά του γιατί θέτει την Γερμανία προ των ευθυνών της, υπενθυμίζοντας τη χρόνια, ιστορική της ροπή προς τον φασισμό και την τάση της να αιματοκυλάει την Ευρώπη κάθε …50 χρόνια. Κι ο Σολτς με την Ουκρανία σαν να βρήκε την αφορμή που η Γερμανία αναζητούσε από τον Μάιο του 1945: να πάρει την ρεβάνς από τη Ρωσία διεκδικώντας το ζωτικό χώρο που από την εποχή του Κάιζερ πίστευε ότι δικαιούταν…

Σε αυτή την σταυροφορία οι γερμανοί σοσιαλδημοκράτες έχουν σαν δεκανίκι τους Πράσινους, που επιδίδονται σε πλειοδοσία αμερικανοδουλείας. Με αφορμή την επίσκεψη στην Ουάσιγκτον του προερχόμενου από τους Πράσινους γερμανού υπουργού Οικονομικών και αντικαγκελάριου, το Σπίγκελ σε άλλο άρθρο του δεν παρέλειψε να μας ενημερώσει για την αιτία του ενθουσιασμού με τον οποίο έγινε δεκτός στην αμερικανική πρωτεύουσα ο Ρόμπερτ Χάμπεκ που πρωτοστάτησε στην απαγόρευση λειτουργίας του αγωγού Nord Stream 2: «Για την προετοιμασία αυτού του βήματος, ο Χάμπεκ ήταν σε στενή συνεργασία με συμβούλους του αμερικανού προέδρου Τζο Μπάιντεν – κι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι αξιωματούχοι της Ουάσιγκτον είναι πλήρως ενήμεροι των συγχαρητηρίων που αξίζουν στον Χάμπεκ γι’ αυτό το ριζικό βήμα»! Σε όργανα των Αμερικάνων έχουν επομένως εξελιχθεί οι γερμανοί Πράσινοι, που μέχρι πέρυσι επικαλούνταν και διατυμπάνιζαν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την εισαγωγή του ρωσικού φυσικού αερίου όταν τάσσονταν ενάντια στην λειτουργία του.  

Ωστόσο, η πολεμική γραμμή γερμανών Σοσιαλδημοκρατών και Πράσινων συναντάει αντιστάσεις. Ο διευθύνων σύμβουλος της μεγαλύτερης γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας ανέδειξε με συνέντευξή του στους Financial Times εκείνες τις συνέπειες από τις οικονομικές κυρώσεις στη Ρωσία, που ξεφεύγουν των προφανών.  

Προφανείς και αναμενόμενες είναι οι επιπτώσεις στην ίδια την Ρωσία από τα αλλεπάλληλα κύματα οικονομικών κυρώσεων. Τα τιμωρητικά μέτρα ξεκινούν από την αποκοπή ορισμένων τραπεζών από το σύστημα SWIFT, την κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων ρώσων ολιγαρχών στο εξωτερικό μέχρι το πάγωμα των περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής κεντρικής τράπεζας στο εξωτερικό. Είναι ένα μέτρο που στόχευε να αδρανοποιήσει μέρος των συναλλαγματικών διαθεσίμων της Ρωσίας ύψους 630 δισ. δολ. Και σε ένα βαθμό το κατάφερε. Αποτέλεσμα αυτού του πλήγματος ήταν η πτώση της συναλλαγματικής ισοτιμίας του ρουβλιού από τα 75 ρούβλια ανά δολάριο στα 130 ρούβλια.

Η υποτίμηση του ρουβλιού, που μεταφράζεται σε κατακόρυφη άνοδο της τιμής όλων των εισαγόμενων προϊόντων στη Ρωσία, βρίσκεται εν πολλοίς πίσω από τον «ακτιβισμό των CEO». Έτσι χαρακτηρίστηκε το κύμα αποχώρησης πολυεθνικών από τη Ρωσία, που περιγράφτηκε ως μέτρο συμπαράστασης στην Ουκρανία. Ταυτόχρονα με αυτό το συμβολισμό ωστόσο υπήρχε κι ένας ακόμη πολύ πιο γήινος υπολογισμός για τις δεκάδες πολυεθνικές, όπως οι ενεργειακές BP, Exxon, Shell, οι αεροναυπηγικές Airbus και Boeing, οι αυτοκινητοβιομηχανίες Renault, Volkswagen, Volvo, Mercedes, Ford, Ferrari, Daimler, οι εταιρείες παραγωγής καταναλωτικών αγαθών Estee Lauder, Adidas, Nike, Sony, Swatch, Carlsberg, H&M, Ikea, General Electric, Nestle, Unilever και πολλές ακόμη.

Στα κίνητρα τους περιλαμβάνεται και η εκτίμηση ότι με τον διπλασιασμό της τιμής λιανικής των προϊόντων τους στις προθήκες της Ρωσίας, το όνειρο της κατάκτησης της ρωσικής αγοράς έσβησε ως προς το παρόν… Τις ζοφερές προοπτικές των δυτικών πολυεθνικών επιδείνωναν επίσης τα αναμενόμενα ρωσικά αντίμετρα, που δεν άρχισαν να φανούν. Περιελάμβαναν δε ακόμη και το ενδεχόμενο της εθνικοποίησης ξένων εταιρειών, όπως δήλωσε ευθέως ο πρώην πρωθυπουργός Ντμίτρι Μεντβέντεφ.

Ελάχιστα ωστόσο συζητιούνται οι επιπτώσεις στην Ευρώπη. Η Volkswagen διέκοψε την παραγωγή της στη Ρωσία, όπως έκαναν άλλωστε η BMW και η Mercedes. Σημαντικότερο πλήγμα κι όχι τόσο αναμενόμενο ήταν η διακοπή της παραγωγής της στην ίδια τη Γερμανία λόγω έλλειψης σημαντικών εξαρτημάτων, όπως δήλωσε ο επικεφαλής της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας στην βρετανική εφημερίδα! Τις ημέρες δε που ακολούθησαν η Ρωσία ανακοίνωσε την απαγόρευση εξαγωγής 200 προϊόντων, κυρίως πρώτων υλών. Η απαγόρευση αφορούσε εκείνες τις χώρες που συμμετείχαν στο εμπάργκο εναντίον της. Άφηνε δε έξω ασιατικές και άλλες χώρες με τις οποίες διατηρεί προνομιακές οικονομικές σχέσεις.

Η διακοπή της παραγωγής στην Γερμανία από τη Volkswagen, λόγω κενών στην εφοδιαστική αλυσίδα, θύμισε τις ελλείψεις οι οποίες σημειώθηκαν κατά την έναρξη της πανδημίας. Στη συνέχεια ωστόσο, έστω και με την ανακατεύθυνση των αλυσίδων αξίας, τα κενά καλύφθηκαν. Η ροή των αλυσίδων ωστόσο ουδέποτε ανέκαμψε. Μάρτυρας οι πολύμηνες καθυστερήσεις στην παραλαβή νέων αυτοκινήτων, που θυμίζουν δεκαετία 1980! Επάνω επομένως στις πληγές της πανδημίας που δεν έκλεισαν προστίθενται πλέον και οι πληγές του πολέμου. Η επιστροφή στην κανονικότητα κατά συνέπεια θα αργήσει πολύ…

Μερίδιο της ρωσικής αγοράς στο σύνολο των πωλήσεων

Πηγή: Statista

Υπάρχει κι άλλη μια επίπτωση για τις δυτικές επιχειρήσεις. Η ρωσική αγορά για την γαλακτοβιομηχανία Danone αντιπροσωπεύει το 5% των πωλήσεων, για τη Nestle το 2%, για τον όμιλο της Volkswagen (Skoda, Audi, Porsche) το 2,3% (204.000 οχήματα σε ένα σύνολο 9 εκ.), κ.λπ. Το χειρότερο για τις δυτικές πολυεθνικές δεν είναι ότι χάνουν μια αναδυόμενη αγορά. Πολύ χειρότερο είναι ότι αντί κινητών Samsung, iPhone και Nokia οι Ρώσοι στο εξής θα αγοράζουν κινητά Xiaomi, ΖΤΕ, Vivo, κ.α. Αντί επίπλων IKEA θα αγοράζουν εγχώρια παραγόμενα έπιπλα, κοκ. Με άλλα λόγια, δυστυχώς για τους Δυτικούς, οι Ρώσοι και οι Ρωσίδες δεν θα μείνουν γυμνοί με την αποχώρηση των Zara ή των H&M. Έτσι, η μαζική φυγή τους από τη ρωσική αγορά θα προκαλέσει απώλειες κερδών εκατομμυρίων ευρώ ή δολαρίων. Και παράλληλα, βελτίωση της θέσης των κινέζων και άλλων ανταγωνιστών τους.

Αφορμή του άρθρου ήταν το ρεκόρ(!) προσωπικών συναντήσεων και επαφών των δύο πολιτικών ηγετών. Σε τέτοιο βαθμό ώστε ακόμη και σε μια ημέρα Μακρόν και Πούτιν να μιλήσουν δύο φορές! Η αιτία φυσικά ήταν άλλη: η υιοθέτηση και αναπαραγωγή από τον γάλο πρόεδρο των ρωσικών πολιτικών σχεδίων για μια Ευρώπη από τη Λισαβόνα μέχρι το Βλαδιβοστόκ. Κι επίσης ότι η γαλλική συνεργασία με τη Ρωσία συντελείται σε βάρος των δεσμών της Γαλλίας με τους ευρωπαίους συμμάχους της. Η γαλλική εξωτερική πολιτική αναζητά προφανώς ακόμη και τώρα στη Ρωσία εκείνα τα αντίβαρα που θα μείωναν την επιρροή των ΗΠΑ στην Ευρώπη όπως αναβαθμίζεται με τη βοήθεια της Γερμανίας. Αρνούμενη να ξεχάσει το άδειασμα από ΗΠΑ, Αγγλία και Αυστραλία τον Σεπτέμβριο του 2021, με αφορμή την παραγγελία γαλλικών υποβρυχίων από την Καμπέρα, διαφοροποιείται από τη γραμμή της πλήρους υποταγής στους Αμερικάνους που ακολουθεί η ΕΕ…

Η στάση του Μακρόν προφανώς δεν επιφυλάσσει τίποτε θετικό ή ελπιδοφόρο έστω για τα λαϊκά συμφέροντα σε Ανατολή και Δύση. Είτε απορρέει από βραχυπρόθεσμους εκλογικούς υπολογισμούς είτε φιλοδοξεί να καλύψει το κενό που αφήνει η νέα γερμανική εξωτερική πολιτική δείχνει ότι οι νέες διαχωριστικές γραμμές και τα οικονομικά τείχη συνοδεύονται από κραδασμούς. Πολιτικούς και οικονομικούς…

Ας μιλήσουμε για την ειρήνη στην Ουκρανία!

Το ΝΑΤΟ που τώρα υποκινεί την Ουκρανία συστηματικά από το 1999 πολιορκεί την Ρωσία, μέσω των διευρύνσεων

Η 27η Μαΐου του 1997, ήταν μια ωραία ανοιξιάτικη μέρα στην γαλλική πρωτεύουσα. Γεγονός που προσέφερε την κατάλληλη ευκαιρία στον υψηλό προσκαλεσμένο της Γαλλίας να ξεκινήσει την ομιλία του σχολιάζοντας τον καιρό.

Tου Λεωνίδα Βατικιώτη

Επί της ουσίας ωστόσο παρέπεμπε στο πολιτικό κλίμα των ημερών που ξεχείλιζε από προσδοκίες.

«Κυρίες και κύριοι, αυτή την όμορφη μέρα στο Παρίσι, στο λυκόφως του 20ου αιώνα προσβλέπουμε σε ένα νέο αιώνα με μία νέα Ρωσία και ένα νέο ΝΑΤΟ που θα εργάζονται από κοινού σε μια νέα Ευρώπη των δυνατοτήτων χωρίς όρια. Η Ιδρυτική Πράξη ΝΑΤΟ – Ρωσίας που μόλις υπογράψαμε συνενώνει ένα μεγάλο έθνος και την πιο επιτυχημένη συμμαχία της ιστορίας στον κοινό αγώνα για έναν από καιρό επιδιωκόμενο στόχο που όμως δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ: μια ειρηνική, δημοκρατική και αδιαίρετη Ευρώπη»! Ακόμη και η συνέχεια της ομιλίας του αμερικανού προέδρου Μπιλ Κλίντον, όπως και η αντιφώνηση του ρώσου ομολόγου του, Μπορίς Γέλτσιν, ξεχείλιζαν από υποσχέσεις συνεργασίας.

Τίποτε εκείνη την ανοιξιάτικη μέρα δεν προμήνυε όσα ακολούθησαν δύο μόλις χρόνια μετά, το 1999, με την πρώτη διεύρυνση του ΝΑΤΟ. Όταν εντάχθηκε στο βορειοατλαντικό σύμφωνο η Πολωνία, η Ουγγαρία και η Τσεχία, κάνοντας απλώς την αρχή για τα επόμενα τέσσερα κύματα διεύρυνσης του ΝΑΤΟ.

Η ναρκοθέτηση της ειρήνης δεν σταμάτησε με την εξάπλωση του ΝΑΤΟ. Η διεύρυνσή του ήταν το μέσον για να κερδίσει πόντους η αμερικανοκρατία, σε βάρος πραγματικών ή εν δυνάμει αντιπάλων της, όπως η Ρωσία. Υποστηρίχθηκε επίσης από την μονομερή αποχώρηση των ΗΠΑ από διεθνείς συμβάσεις που εγγυούταν τον έλεγχο των εξοπλισμών. Κορυφαίο παράδειγμα ήταν η συνθήκη για τους αντι-βαλλιστικούς πυραύλους (ΑΒΜ) που υπογράφτηκε το 1972. Το 1997 ωστόσο, όταν υπογράφτηκε η Ιδρυτική Πράξη ΝΑΤΟ – Ρωσίας, παρότι πέντε πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες συμφώνησαν με τις ΗΠΑ να αναλάβουν τις ευθύνες και τις δεσμεύσεις που απέρρεαν από την ΕΣΣΔ δίνοντας νέα πνοή στην αποτελεσματικότητά της, ο χρόνος είχε αρχίσει να μετράει αντίστροφα. Τον Ιούνιο του 2002, στο απόγειο της «αντιτρομοκρατικής σταυροφορίας», οι ΗΠΑ αποσύρθηκαν από την ΑΒΜ, οδηγώντας στην ακύρωσή της. Η δικαιολογία που επικαλέστηκαν αφορούσε την απειλή ενός λεγόμενου κράτους – παρία. Ενδεχομένως· οι βαλλιστικοί πύραυλοι ωστόσο, με ελάχιστον βεληνεκές 5.500 χιλιόμετρα  κατασκευάστηκαν το 1970 για την τότε ΕΣΣΔ…

Η Ουκρανία αντικείμενο του αμερικανικού …πόθου

Μένοντας στην Ευρώπη (κι αφήνοντας εκτός σχολιασμού τα εγκλήματα των ΗΠΑ και των συμμάχων τους σε Σομαλία, Ιράκ, Αφγανιστάν, Συρία, Λιβύη, κ.α.) δύο μόνο χώρες πρόβαλλαν εμπόδια στην Pax Americana: η Γιουγκοσλαβία του Μιλόσεβιτς και η Ουκρανία. Ενώ η τύχη της πρώτης είναι γνωστή, οι προσπάθειες της αμερικανοκρατίας να κυριαρχήσει στην δεύτερη συχνά, ακόμη και τώρα, παραβλέπονται. Οι προσπάθειες των ΗΠΑ να ελέγξουν την κυβέρνηση της Ουκρανίας δεν ξεκίνησαν με το πραξικόπημα στο Μαϊντάν. Τότε πέτυχαν.

Ανάλογες προσπάθειες, υπό τον μανδύα της κατ’ ευφημισμό αποκαλούμενης πορτοκαλί επανάστασης, πραγματοποιήθηκαν και το 2004. Δεν κατάφεραν ωστόσο να μακροημερεύσουν. Η εκλογή του Γιανούκοβιτς το 2010 έκλεισε σύντομα την αμερικανική παρέμβαση στην Ουκρανία για να ανοίξει ξανά με το πραξικόπημα στο Μαϊντάν, όταν την ανατροπή της εκλεγμένης κυβέρνησης διαδέχεται μια ειρηνική «εισβολή» στις κρισιμότερες θέσεις της κυβέρνησης στελεχών προερχόμενων από τις ΗΠΑ.

Από τότε διαπιστώναμε ότι «η πλειοψηφία, οριακή έστω, των ξένων διαβατηρίων έναντι των εθνικών ταυτοτήτων στο ουκρανικό υπουργικό συμβούλιο προοιωνίζεται τα χειρότερα για τις σχέσεις της Ουκρανίας με την Ρωσία και την επόμενη μέρα των ανατολικών περιοχών που έχουν ήδη αποσχισθεί, σχηματίζοντας τις Λαϊκές Δημοκρατίες, δεδομένου ότι πρόκειται για αδίστακτους εντολοδόχους που δεν έχουν την παραμικρή αναστολή. Τα “κατορθώματα” του Σαακασβίλι που δεν δίστασε να συγκρουστεί με τη Ρωσία, κατ’ εντολή του αμερικανικού πενταγώνου, προϊδεάζουν για την επόμενη μέρα…». Η επόμενη μέρα της Ουκρανίας ήταν ένα ματωμένο μίγμα υπερχρέωσηςυπερεξοπλισμού από τις ΗΠΑ, χρεοκοπίας και φτωχοποίησης του πληθυσμού λόγω των όρων που έθετε το ΔΝΤ για να την δανείσει!

Η οικονομική εξαθλίωση της Ουκρανίας ήταν η άλλη όψη του αιματηρού εμφύλιου που προκαλούσε η κυβέρνηση του Κιέβου με τις αποσχισθείσες ανατολικές ρωσόφωνες δημοκρατίες του Ντονμπάς. Αναφερόμαστε στον εμφύλιο για τον οποίο η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Σοφία Βούλτεψη, δήλωσε άγνοια μιλώντας στην τηλεόραση του Open στις 6 Μαρτίου.

https://www.youtube.com/embed/MyP4AsrPgnY Η δήλωσή της, αν δεν ήταν υποκριτική για να συγκαλύψει τα εγκλήματα του Κιέβου, θα μείνει στην  ιστορία ως κορυφαίο δείγμα ασχετοσύνης και επαρχιωτισμού κυβερνητικού στελέχους, που λόγω θέσης οφείλει να γνωρίζει τα θερμά μέτωπα και τις διεθνείς διενέξεις.

Για τον εμφύλιο στο Ντονμπάς ωστόσο τόσο ο ΟΗΕ όσο και ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) έχουν δώσει στην δημοσιότητα πλήθος αξιόπιστων και αντικειμενικών εκθέσεων που βεβαιώνουν για την ύπαρξη άνω των 14.000 νεκρών. Οι περισσότεροι μάλιστα εκ των οποίων προέρχονται από τα πυρά των κυβερνητικών στρατιωτών και των Ναζί που έχουν πάρει «εργολαβία» από το 2014 την υπόθεση του Ντονμπάς.

Η τελική εκτίμηση για τα θύματα του Γραφείου της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και ειδικότερα της Αποστολής Επιτήρησης στην Ουκρανία έχει ως εξής: «Ο συνολικός αριθμός των θυμάτων που σχετίζονται με την σύγκρουση στην Ουκρανία από τις 14 Απριλίου 2014 ως τις 31 Δεκεμβρίου 2021 εκτιμώνται από 51.000 ως 54.000: 14.200 – 14.400 σκοτώθηκαν (τουλάχιστον 3.404 πολίτες, κατ’ εκτίμηση 4.400 ουκρανικές δυνάμεις και κατ’ εκτίμηση 6.500 μέλη ένοπλων ομάδων) και 37.000-39.000 τραυματίες (7.000 – 9.000 πολίτες, 13.800 – 14.200 ουκρανικές δυνάμεις και 15.800 – 16.200 μέλη ενόπλων ομάδων).

Την τραγωδία ωστόσο που εξελίσσεται από το 2014 στις επαρχίες του Ντονμπάς την περιγράφουν ανάγλυφα οι εκθέσεις του ΟΑΣΕ. Στο επίκεντρο τους, μεταξύ άλλων, βρίσκεται η επιτήρηση των εκεχειριών που ως στόχο είχαν να επιδιορθώσουν ζημιές από επιθέσεις σε υποδομές, νερού, ηλεκτρικού, φυσικού αερίου και τηλεπικοινωνιών που προκαλούνται από τους κυβερνητικούς στρατιώτες και τους Ναζί. Αναφέρεται χαρακτηριστικά: «Τον Ιανουάριο του 2020 η Ειδική Αποστολή Επιτήρησης μίλησε με μια τεχνικό (γυναίκα γύρω στα 30) στον Σταθμό Διύλισης του Ντονέτσκ που μίλησε στην Αποστολή για τους φόβους της καθώς εργάζεται στον σταθμό διύλισης. Είπε ότι από τους εργαζόμενους που δουλεύουν στον σταθμό στη νυχτερινή βάρδια, όταν συνήθως οι βομβαρδισμοί επιτείνονται, οι οκτώ είναι γυναίκες. Θυμήθηκε ένα επεισόδιο τον Απρίλιο του 2018, όταν πέντε συνάδελφοι (τέσσερις άνδρες και μία γυναίκα) τραυματίστηκαν όταν το λεωφορείο δέχθηκε πυρά. Είπε ότι οι βομβαρδισμοί ήταν τόσο συνηθισμένοι στο χώρο εργασίας της ώστε είχε χάσει τον έλεγχο των ημερών και των νυχτών που είχαν συμβεί βομβαρδισμοί. Ωστόσο, παρά το άγχος, δήλωσε ότι ένιωθε ένα ισχυρό αίσθημα καθήκοντος προς την κοινότητά της, ξέροντας ότι εκατοντάδες χιλιάδες πολιτών εξαρτώνται από τον Σταθμό Διύλισης για την παροχή νερού» (OSCE, Special Monitoring Mission to Ukraine: Thematic Report SSM Facilitation of Repair and Maintenance of Civilian Infrastructure Along the Contact Line in Donetsk and Luhansk Regions, December 2021).

Σε άλλο σημείο της έκθεσης τονίζεται: «Στη διάρκεια της αναφερόμενης περιόδου (7/2019 – 10/2021) η Αποστολή κατέγραψε ζημιές λόγω βομβαρδισμών και πυρών όπλων σε 25 αντικείμενα και τόπους υποδομών (17 στην περιοχή του Ντονέτσκ και 8 στο Λουκάνσκ). Κατεστραμμένα αντικείμενα και τόποι περιλάμβαναν σταθμούς διύλισης νερού, γραμμές εφοδιασμού νερού, γραμμές ρεύματος, μετασχηματιστές και γραμμές παροχής φυσικού αερίου».

Η καθημερινή βαρβαρότητα που συνέβαινε επί χρόνια στον Ντονμπάς, μετά την ανακήρυξη της αυτονόμησης των δύο ρωσόφωνων δημοκρατιών, προφανώς δεν δικαιολογεί τις θηριωδίες που παρατηρούνται ένθεν κι ένθεν από τις 24 Φεβρουαρίου όταν ξεκίνησε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Δείχνει ωστόσο ότι η επιστροφή στην προγενέστερη κατάσταση αν κάποιον ευνοεί είναι τους ΝΑΤΟϊκούς. Ούτε τα εκατομμύρια των ρωσόφωνων στην ανατολική Ουκρανία, ούτε την ειρήνη ευνοεί που παρέμενε ζητούμενη λόγω της άρνησης του Κιέβου να εφαρμόσει τις συνθήκες ειρήνης του Μινσκ και της οργανικής συνεργασίας με τα ναζιστικά τάγματα θανάτου του Αζόφ.

Προς όφελος του ΝΑΤΟ είναι και οι έξι προτάσεις ειρήνης που κατέθεσε ο βρετανός πρωθυπουργός, με άρθρο γνώμης στους New York Times στις 6 Μαρτίου. Ζήτησε ο Μπόρις Τζόνσον: Διεθνή ανθρωπιστικό συνασπισμό, ενίσχυση της αυτοάμυνας της Ουκρανίας, μεγιστοποίηση της οικονομικής πίεσης στο καθεστώς Πούτιν, καμία κανονικοποίηση σε ό,τι κάνει η Ρωσία στην Ουκρανία, ανοιχτοί στη διπλωματία και την αποκλιμάκωση και ενίσχυση της ευρω-ατλαντικής ασφάλειας.

Πρόκειται για προτάσεις που δεν απαντάνε στις ανησυχίες της Ρωσίας για ΝΑΤΟϊκή περικύκλωση, δεν αφοπλίζουν τους Ναζί της Ουκρανίας, δεν εξασφαλίζουν την συμφιλίωση στο εσωτερικό της μεταξύ δυτικών και ανατολικών επαρχιών. Εν ολίγοις, αρνούνται πεισματικά την επαναφορά στις «ηλιόλουστες» μέρες της ανολοκλήρωτης άνοιξης του 1997…

Η ευρωπαϊκή οικονομία πρώτο θύμα του πολέμου στην Ουκρανία

Οικονομική ύφεση και πληθωρισμό στην ΕΕ θα φέρουν οι κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας

Οι οικονομικές κυρώσεις που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Ένωση εναντίον της Ρωσίας, δεν είναι απλώς και μόνο ό,τι ακριβώς μάς …έλειπε, μιας κι αν κάτι προείχε ήταν η εκτόνωση.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Διπλωματικές παρεμβάσεις, με άλλα λόγια, απαιτούνται που θα μεσολαβούν μεταξύ των δύο πλευρών κι όχι άλλο λάδι στη φωτιά. Οι οικονομικές κυρώσεις, παρότι μένει να αποδειχθεί σε ποιο βαθμό θα πλήξουν την Ρωσική οικονομία, είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα πλήξουν άμεσα την ευρωπαϊκή οικονομία. Οι κυρώσεις ενδέχεται να αποδειχθούν η χαριστική βολή που θα ακυρώσει οποιαδήποτε ελπίδα για μια οικονομική άνοδο διαρκείας και από κοινού με την ευρύτερη κλιμάκωση να εισάγουν την Ευρώπη σε μια εποχή φτώχειας και πολέμου!

Το πρώτο και σημαντικότερο πεδίο των κυρώσεων, πέραν του χρηματοπιστωτικού τομέα, είναι τα ενεργειακά αγαθά. Η Ρωσία είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου, ενώ μέχρι και το 2021 προμήθευε το ένα τέταρτο περίπου της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου. Οι κυρώσεις της ΕΕ θα επηρεάσουν άμεσα τις εξαγωγές και τις τιμές των δύο αυτών αγαθών. Ειδικότερα στον τομέα του πετρελαίου στοχεύουν να κάνουν αδύνατο για την Ρωσία την αναβάθμιση των διυλιστηρίων της.

Η τιμή του πετρελαίου, από την ημέρα της ρωσικής επίθεσης υπερέβη τα 100 δολάρια το βαρέλι, για πρώτη φορά την τελευταία 5ετία. Ήδη η κούρσα που καταγράφει η τιμή του μαύρου χρυσού έχει οδηγήσει το σχετικό ρωσικό κεφάλαιο (wealth fund) να αυξήσει το ενεργητικό του από 32 δισ. δολ. το 2008 σε 175 δισ. τον Φεβρουάριο του 2022· ποσό που αντιστοιχεί στο 10% του ρωσικού ΑΕΠ. Κέρδη καταγράφουν όλες οι πετρελαιοεξαγωγικές χώρες, από την Μέση Ανατολή μέχρι την Λατινική Αμερική.

Στα ύψη η τιμή του πετρελαίου

Οι ευρωπαϊκές οικονομίες από την άλλη καταβάλουν αδρά ποσά κάθε χρόνο για εισαγωγές αργού πετρελαίου! Πχ. μόνο το 2019 η Ολλανδία πλήρωσε 54,2 δισ., η Ιταλία 35,1 δισ., η Γερμανία 29,4 δισ., η Ισπανία 27,8 δισ. δολ. κοκ. Το 2019 ωστόσο το κόστος του πετρελαίου ήταν 30% χαμηλότερα από τα σημερινά επίπεδα.

Τιμή αργού πετρελαίου

Η ίδια δραματική κατάσταση παρατηρείται και στο φυσικό αέριο. Οι τιμές του στο χρηματιστήριο της Ολλανδίας μπορεί να  έχον αποκλιμακωθεί σε σχέση με τα επίπεδα του Δεκεμβρίου 2021 όταν είχε φτάσει τα 137 ευρώ, παραμένει ωστόσο στη ζώνη των 90 ευρώ! Δηλαδή, πέντε φορές υψηλότερα από τα επίπεδα του 2018 και δέκα φορές υψηλότερα από τα επίπεδα του 2020.

Η τιμή του φυσικού αερίου

Η Ρωσία από την άλλη μπορεί να είδε το ρούβλι να κατακρημνίζεται την Δευτέρα 28 Φεβρουαρίου, χάνοντας το ένα τρίτο της αξίας του – απώλειες που παραμένουν μέχρι και σήμερα, στον ενεργειακό τομέα ωστόσο μάλλον θα περάσει από τη βροχή των κυρώσεων χωρίς να βραχεί.

Αμερικανικό δολάριο / Ρωσικό ρούβλι

Στις 4 Φεβρουαρίου, όταν η Ουκρανία έκανε επίδειξη αδιαλλαξίας, ο ρώσος πρόεδρος Πούτιν με τον κινέζο ομόλογό του Σι υπέγραψαν μια συμφωνία – μαμούθ διάρκειας 30 ετών για την κατασκευή ενός αγωγού που θα διασχίζει την Σιβηρία και θα μεταφέρει στην Κίνα 10 δισ. κυβ. μέτρα αερίου ετησίως. Για να υπάρχει μέτρο σύγκρισης η χωρητικότητα του Nord Stream 2 είναι 5,5 φορές μεγαλύτερη: ανέρχεται σε 55 δισ. κυβ. μέτρα ετησίως.

Ωστόσο οι ευρωπαϊκές κυρώσεις, από κοινού με το «πάγωμα» της λειτουργίας του αγωγού Nord Steam 2 και την επιθετική διείσδυση του ακριβότερου αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) ακυρώνουν τα σενάρια πτώσης της τιμής του φυσικού αερίου το τρίτο τρίμηνο του 2022. Η παραμονή της τιμής του φυσικού αερίου σε υψηλά επίπεδα θα οδηγήσει σε νέα ύψη τον πληθωρισμό, ενώ θα επιβραδύνει τους ρυθμούς μεγέθυνσης της ευρωπαϊκής οικονομίας. Κι αυτό φυσικά δεν αφορά μόνο τις ευρωπαϊκές οικονομίες. 

Ήδη, στις προβλέψεις του ΔΝΤ του Ιανουαρίου οι προοπτικές μεγέθυνσης για το τρέχον έτος σε όλες τις προηγμένες οικονομίες μειώθηκαν: από 4,5% σε 3,9% του ΑΕΠ. Στην ευρωζώνη από 4,3% σε 3,9%, στη Γερμανία από 4,6% σε 3,8%, κοκ. Στο σενάριο βάσης μάλιστα, η τιμή του πετρελαίου κυμαινόταν στα 77 δολ. το βαρέλι! Η υιοθέτηση νέων, αυξημένων τιμών για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο θα αυξήσει περαιτέρω τον πληθωρισμό και θα μειώσει περαιτέρω την οικονομική ανάπτυξη. Η επιδείνωση των προβλέψεων για το 2022 συμβαίνει σε ένα περιβάλλον έντονα καθοδικών τάσεων στην παγκόσμια οικονομία. Στην ευρωζώνη για παράδειγμα η μεγέθυνση από 5,2% το 2021, μειώνεται σε 3,9% το 2022 και σε 2,5% το 2023.

Προοπτικές μεγέθυνσης κατά περιοχή

Βάση εκτίμησης των Capital Economics μια τιμή στο πετρέλαιο από 120 ως 140 δολάρια το βαρέλι, θα αυξήσει τον πληθωρισμό κατά δύο (επιπλέον) ποσοστιαίες μονάδες, ενώ θα οδηγήσει τα επιτόκια ορισμένων χωρών λίγο πριν το 10%! Είναι προφανές ότι σε ένα τόσο ρευστό περιβάλλον τα σχέδια σκλήρυνσης της νομισματικής πολιτικής θα αναθεωρηθούν. Τα μέτρα χαλάρωσης θα παραταθούν. Ειδάλλως, κρατικές και εταιρικές χρεοκοπίες θα λάβαιναν τη μορφή χιονοστιβάδας. Το ερώτημα είναι αν ακόμη κι αυτή η παράταση θα αποδειχθεί ικανή να απορροφήσει τα αλλεπάλληλα σοκ… Για παράδειγμα, η ΕΚΤ άραγε θα συνεχίσει το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων μέχρι το τέλος του 2022, όπως ζήτησε ο πρόεδρος της Τράπεζας της Ελλάδας, Γιάννης Στουρνάρας;

Οι οικονομικές επιπτώσεις της ρωσικής επίθεσης στην Ουκρανία θα γίνουν αισθητές σε όλο τον κόσμο. Άμεσα μάλιστα! Αρκεί μια ματιά στις εξαγωγές της Ουκρανίας, που παραμένει ο σιτοβολώνας πολλών χωρών. Για παράδειγμα από την Ουκρανία εισάγει το 50% του σιταριού που καταναλώνει ο Λίβανος, το 43% η Λιβύη, το 22% η Υεμένη, το 21% το Μπαγκλαντές, κοκ. Η Κίνα, που αποδοκίμασε τις κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας επειδή αντιβαίνουν στο διεθνές δίκαιο, εισάγει το ένα τρίτο του καλαμποκιού που χρησιμοποιεί ως ζωοτροφή από την Ουκρανία. Η εφοδιαστική και διατροφική αλυσίδα έχει ήδη διαρραγεί επειδή το 90% των εξαγωγών της Ουκρανίας διεξάγεται μέσω της Μαύρης θάλασσας. Η κυκλοφορία των πλοίων ωστόσο έχει σχεδόν εκμηδενιστεί…

Κρατικοί προϋπολογισμοί στα …χακί

Το βαρύτερο και πλέον μακροπρόθεσμο πλήγμα ωστόσο θα επέλθει από την στρατιωτικοποίηση των ευρωπαϊκών κρατικών προϋπολογισμών. Μέχρι πρόσφατα, όλες σχεδόν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις απέφευγαν σταθερά να ικανοποιήσουν το αμερικανικό αίτημα για αύξηση του πολεμικού τους προϋπολογισμού στο 2% του ΑΕΠ. Εξαίρεση αποτελεί μόνιμα η Ελλάδα που είναι το καλύτερο …πελατάκι της παγκόσμιας βιομηχανίας πολέμου, με πρόσχημα την τουρκική απειλή.

Η ανακοίνωση ωστόσο του Όλαφ Σολτς ότι η Γερμανία θα διαθέσει 100 δισ. ευρώ για πολεμικές δαπάνες και η ρητή του αναφορά για εκπλήρωση του στόχου του 2% δεν είναι τίποτε άλλο από υπόκλιση της Γερμανίας στις ΗΠΑ και δήλωση συμμόρφωσης αν όχι υποταγής. Η σημασία των 100 δισ. ευρώ που θα καταθέσει το Τέταρτο Ράιχ στην βιομηχανία του πολέμου υπογραμμίζεται καλύτερα αν λάβουμε υπ’ όψη μας ότι το 2022 ο πολεμικός προϋπολογισμός ισούταν «μόλις» με 53 δισ. ευρώ. Ήταν δε αυξημένος σε σχέση με το 2001 (όταν ανερχόταν σε 51,4 δισ. ευρώ) κατά 3,2%. Με την εξαγγελία του Σολτς ωστόσο τετραπλασιάστηκε! Η Γερμανία έτσι, χάρη στην Ουκρανία, κλείνει την παρένθεση που άνοιξε η συντριβή της το 1945 και εξοπλίζεται ξανά!

Ο επανεξοπλισμός της Γερμανίας ωστόσο θα έχει ένα διπλό και αντιφατικό με την πρώτη ματιά αποτέλεσμα. Άμεσα η Γερμανία θα πληροί όλους εκείνους τους όρους για να γίνει μια πολεμική υπερδύναμη και να επεμβαίνει παντού ανά τον κόσμο. Από την άλλη όμως, έχοντας μια οικονομία πληγωμένη (όταν η αμερικανική οικονομία αποδεικνύεται για πολλοστή φορά μονωμένη) και ενεργειακά εξαρτημένη από τις ΗΠΑ (απ’ όπου θα εισάγει όλο και περισσότερο υγροποιημένο φυσικό αέριο) θυσιάζει για πάντα τις ευρύτερες στρατηγικές της φιλοδοξίες! Από την ομιλία του Σολτς στην Γερμανική Βουλή την Κυριακή 27 Μαρτίου, όταν ανήγγειλε την αύξηση του πολεμικού προϋπολογισμού, πέρασε σχετικά απαρατήρητο  ένα άλλο σημείο: η ανακοίνωση κατασκευής δύο νέων τερματικών σταθμών υποδοχής πλοίων μεταφοράς υγροποιημένου αερίου από τις ΗΠΑ! Επομένως, η ενεργειακή εξάρτηση από τις ΗΠΑ θα βαθύνει!

Σχέδια επί σχεδίων που κατέληγαν στην διεκδίκηση από την Ευρώπη ενός ανεξάρτητου ρόλου στο πλαίσιο της νέας γεωπολιτικής ισορροπίας που δημιουργεί η οικονομική συρρίκνωση των ΗΠΑ (έστω με σχετικούς όρους) ενταφιάζονται πλέον κι επισήμως. Η Γερμανία επανεξοπλίζεται στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και με την έγκριση των ΗΠΑ κι έτσι καταδικάζεται σε ρόλο βοηθού και υπεργολάβου της αμερικανοκρατίας, που θα μαζεύει τα ψίχουλα από το ξαναμοίρασμα του κόσμου.

Η Γερμανία αρνούμενη να αναλάβει έναν διαμεσολαβητικό ρόλο στη Ουκρανία, στην κατεύθυνση εξεύρεσης μιας διπλωματικής λύσης, και ταυτιζόμενη με τους εξτρεμιστικούς κύκλους υπονομεύει τις δυνατότητες δημιουργίας ενός πολυ-πολικού κόσμου. Τασσόμενη με τους Αμερικάνους ωστόσο το μόνο που καταφέρνει δεν είναι να ξανατονώσει τον …σάπιο κόσμο εκεί που σάπιζε. Εισάγει την φτώχεια, την ανεργία και την κοινωνική δυστυχία στους λαούς της Ευρώπης…

Αρέσει σε %d bloggers: