Home » Διεθνή Οικονομία

Category Archives: Διεθνή Οικονομία

Θα συνεχίζουν να αυξάνονται οι στρατιές των ανέργων το 2017

sel-24-basiΤουλάχιστον 3,4 εκ. εργαζόμενοι θα προστεθούν στις στρατιές του παγκόσμιου εφεδρικού στρατού το 2017, σύμφωνα με πρόσφατη ετήσια έκθεση του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας. (Εδώ το πλήρες κείμενο). Η παγκόσμια ανεργία θα φθάσει στο 5,8% το τρέχον έτος, που αντιστοιχεί σε 201 εκ. ανέργους, παρότι οι ρυθμοί ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας προβλέπεται να φτάσουν το 3,4%. Υποδεέστεροι μεν των αναμενόμενων, αλλά υψηλοί σε σχέση με όσα έχουμε συνηθίσει πλέον στην ευρωζώνη.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Εξ ίσου σημαντική με την αύξηση της ανεργίας ωστόσο είναι η επιδείνωση των συνθηκών στην αγορά εργασίας. Υπολογίζεται ότι σε παγκόσμιο επίπεδο, παραπάνω από το 42% του συνόλου των απασχολουμένων, δηλαδή 1,4 δισ. εργαζόμενοι, δουλεύουν σε επισφαλείς θέσεις εργασίας. «Στην πραγματικότητα, σχεδόν ο 1 στους 2 εργάτες στις αναδυόμενες χώρες βρίσκεται σε επισφαλείς μορφές απασχόλησης, ενώ στις αναπτυσσόμενες οι 4 στους 5. Ως αποτέλεσμα, ο αριθμός των εργατών σε επισφαλείς μορφές απασχόλησης προβλέπεται να αυξηθεί παγκοσμίως κατά 11 εκ. ετησίως», παρατηρεί η έκθεση του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας. Στα ύψη βρίσκεται και ο αριθμός των εργαζόμενων φτωχών, όπως ορίζονται όσοι αμείβονται με ημερομίσθιο μικρότερο των 3,10 δολ.

Έντονα αρνητικό πρόσημο έχουν οι εξελίξεις στο εργασιακό μέτωπο και στην Ευρώπη όπου η ανεργία το 2017 θα πλήττει το 9,1% του εργατικού δυναμικού (όταν στις ΗΠΑ αναμένεται στο 5,1%). Παραπέρα, «μια ανάλυση στα πρότυπα των θέσεων εργασίας πουν δημιουργήθηκαν πρόσφατα επιβεβαιώνει ότι οι εργασίες μερικής απασχόλησης γίνονται όλο και πιο μόνιμες. Για παράδειγμα, από το δεύτερο τρίμηνο του 2015 ως το δεύτερο τρίμηνο του 2016, σχεδόν το 22% των θέσεων εργασίας που δημιουργήθηκαν στην ΕΕ των 28 ήταν μερικής απασχόλησης, ενώ για την περίοδο 2013-2015 το αντίστοιχο μερίδιο ήταν μόλις πάνω από το 18%. Ως αποτέλεσμα η μερική απασχόληση το 2015 αναλογούσε στο 20,5% της συνολικής, από 18,2% που ήταν το 2008 και 19,5% το 2011. Οι υψηλότερες αυξήσεις στη μερική απασχόληση τα τελευταία χρόνια καταγράφονται στις χώρες της Νότιας Ευρώπης. Για παράδειγμα, μεταξύ 2008 και 2015, το μερίδιο της μερικής στη συνολική απασχόληση από 4% ή λίγο παραπάνω στην Ιταλία και την Ισπανία έφτασε αντίστοιχα το 18,5% και 15,7%».

Τα στοιχεία του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας δείχνουν ότι η ανεργία, η επισφάλεια και η μερική απασχόληση δεν αποτελούν μια προσωρινή κατάσταση ή πολύ περισσότερο μια εξαίρεση, σε ένα τοπίο εργασιακής σταθερότητας. Αποτελούν ολοένα και περισσότερο τον κανόνα των εργασιακών σχέσεων! Η συνεχής δε προσφυγή του κεφαλαίου στις πιο άγριες μορφές εκμετάλλευσης και απομύζησης υπεραξίας υποδηλώνει ότι ο σύγχρονος καπιταλισμός δεν μπορεί να εξασφαλίσει το δικαίωμα στην αξιοπρεπή εργασία. Ή, για ένα κομμάτι ψωμί δε φτάνει μόνο η δουλειά…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 15 Ιανουαρίου 2017

Για ποιόν δουλεύει το «κοινό» νόμισμα…

sel-24-basiΔεν περίμεναν τις γιορτές για να ανοίξουν σαμπάνιες στη Φρανκφούρτη. Τα χαρμόσυνα νέα ήρθαν στις 20 Δεκεμβρίου, με αφορμή την ανακοίνωση (εδώ το πλήρες κείμενο) για το νέο ύψος ρεκόρ που έφθασε το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών τον Οκτώβριο, αγγίζοντας τα 28,4 δισ. ευρώ.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Τη μεγαλύτερη ώθηση σε αυτή την αύξηση έδωσαν οι επενδύσεις χαρτοφυλακίου που συνεχίζουν να ξεπερνούν σημαντικά (όπως φαίνεται και στο διάγραμμα) τις άμεσες επενδύσεις. Η εικόνα ωστόσο της «πλεονασματικής ευρωζώνης» πιο πολλά αποκρύπτει παρά αποκαλύπτει, καθώς στο εσωτερικό της οι διαφορές δεν είναι μόνο σημαντικότατες, με τις χώρες της περιφέρειας να καταγράφουν σταθερά έλλειμμα κι αυτές του κέντρου πλεόνασμα, αλλά και εντεινόμενες. Δηλαδή, ελλείμματα και πλεονάσματα σταθερά δεν ακολουθούν μια συγκλίνουσα πορεία αλλά μόνιμα αυξάνονται! Κι αυτό κάθε άλλο παρά τυχαία συμβαίνει.

Το «θαύμα» της ευρωζώνης, σε διεθνές επίπεδο, δεν θα υπήρχε αν δεν υπήρχε το νέας κοπής «γερμανικό θαύμα», εντός και εκτός ευρωζώνης, όπως αποτυπώνεται στη πορεία του λογαριασμού τρεχουσών συναλλαγών του Τέταρτου Ράιχ που από ελλειμματικός στα τέλη του 1990, όταν δηλαδή δημιουργούταν το ευρώ, μετατράπηκε ταχύτατα σε πλεονασματικός για να φτάσει φέτος, το 2016, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Ινστιτούτου Ifo να ξεπεράσει αυτόν της Κίνας, αγγίζοντας το ιλιγγιώδες ποσό των 278 δισ. ευρώ και να γίνει ο μεγαλύτερος του κόσμου. Τη σημαντικότερη συμβολή στην ξέφρενη κούρσα του γερμανικού ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών είχε το εμπόριο αγαθών, με τις εξαγωγές το πρώτο εξάμηνο του 2016 να υπερβαίνουν τις εισαγωγές κατά 159 δισ. δολ. Από μια άλλη οπτική γωνία, οι γερμανικές εξαγωγές από 30% του ΑΕΠ της χώρας το 2000 έφτασαν το 47% το 2015. Σε ένα δε ακόμη πιο αναλυτικό επίπεδο, τη σημαντικότερη συμβολή σε αυτή την αύξηση είχαν οι εξαγωγές στις ευρωπαϊκές χώρες, με τη διαμορφούμενη δυναμική να αυξάνει διαρκώς τα ελλείμματα των άλλων χωρών της ευρωζώνης, προς όφελος των γερμανικών εξαγωγών.

Το τεράστιο αυτό (πρωτίστως) οικονομικό όφελος της Γερμανίας ουδέποτε θα είχε καταγραφεί αν δεν υπήρχε το ευρώ που όχι μόνο κατήργησε τη νομισματική προστασία περιφερειακών χωρών με ασθενέστερες παραγωγικές δομές, αλλά προσέφερε στη Γερμανία κι ακόμη μία ώθηση: Το πλεονέκτημα μιας συναλλαγματικής ισοτιμίας, που σύμφωνα με έκθεση του ΔΝΤ το Σεπτέμβριο του 2016, είναι 15-20% υποτιμημένη. Εύκολα λοιπόν γίνεται αντιληπτό ότι σε περίπτωση που η Γερμανία διέθετε δικό της εθνικό νόμισμα, ουδέποτε θα γευόταν την ώθηση που δίνουν στην παραγωγική της μηχανή οι (οφειλόμενες στο φθηνό για τη Γερμανία ευρώ) υψηλές εξαγωγές.

Μόνο που αναγκαία προϋπόθεση για τη γερμανική επιτυχία είναι η συντριβή της παραγωγικής μηχανής της ευρωπαϊκής περιφέρειας…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 24 Δεκεμβρίου 2016

Μόνο φτώχεια υπόσχεται ο καπιταλισμός   

sel-24-katoΤην πλήρη ανατροπή γερά εδραιωμένων κοινωνικών αντιλήψεων στη συνείδηση εκατομμυρίων ανθρώπων σηματοδοτούν τα συμπεράσματα επιστημονικού άρθρου που δημοσιεύθηκε πριν λίγες ημέρες από το Εθνικό Γραφείο Οικονομικής Έρευνας των ΗΠΑ (NBER), με τίτλο «Το ξεθωριασμένο αμερικανικό όνειρο: τάσεις στην απόλυτη εισοδηματική κινητικότητα από το 1940». (Εδώ το πλήρες άρθρο)

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Με βάση τις μετρήσεις των έξι επιστημόνων που υπογράφουν την έρευνα το 1970 ένας 30χρονος είχε 90% πιθανότητες να κερδίζει περισσότερα χρήματα από τους γονείς του στην ίδια ηλικία. Το 1980 οι πιθανότητες είχαν μειωθεί αισθητά, φτάνοντας στο 80%. Εξακολουθούσαν ωστόσο να είναι συντριπτικά υπέρ του. Το 2016 είχε συμβεί όμως μια ουσιώδη αλλαγή: Σχεδόν οι μισοί 30χρονοι είχαν λιγότερες πιθανότητες να κερδίζουν τα χρήματα που κέρδιζαν οι γονείς τους στην ίδια ηλικία. Το ίδιο συμπέρασμα ίσχυε και στις μεγαλύτερες ηλικίες, πχ σε 40ρηδες. Ας μην υποθέσει δηλαδή κάποιος ότι το αμερικάνικο όνειρο απλώς έρχεται λίγο αργότερα…

Ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζει το συμπέρασμα ότι η αιτία πίσω από τη φτωχοποίηση που βιώνουν όσοι γεννήθηκαν το 1980 σε σχέση με όσους γεννήθηκαν το 1940 δεν βρίσκεται στους ρυθμούς μεγέθυνσης της οικονομίας, που στις μέρες μας είναι αισθητά χαμηλότεροι σε σχέση με τους ρυθμούς αύξησης του ΑΕΠ της προηγούμενης γενιάς. Σε σύγχρονες προσομοιώσεις αύξησης του προϊόντος στα επίπεδα της πρώτης μεταπολεμικής εποχής, η ανισότητα παρέμενε στο …ύψος της, δείχνοντας ότι το πρόβλημα έγκειται στη διανομή του προϊόντος. Όχι στο μέγεθος της πίτας! Μεθερμηνευόμενο το τελευταίο, σημαίνει πώς όποιος υπόσχεται ή ακόμη και υπαινίσσεται ότι η κοινωνική πρόοδος θα έρθει με την οικονομική ανάπτυξη, απλώς εξαπατά την κοινωνία, δεδομένου ότι αποδεδειγμένα πλέον η αύξηση του ΑΕΠ δε γεννά άνοδο του εισοδήματος!

Το παραπάνω συμπέρασμα αν ισχύει μια φορά για τις ΗΠΑ, κονιορτοποιώντας τον μύθο ότι παραμένει η χώρα των ευκαιριών, ισχύει πολύ πιο εμφατικά για τον υπόλοιπο καπιταλιστικό κόσμο και συγκεκριμένα για την Ευρώπη και ακόμη πιο έντονα για την Ελλάδα. Μεθερμηνευόμενο το σημαντικότατο αυτό εύρημα υπογραμμίζει ότι το σημερινό κοινωνικοπολιτικό σύστημα δεν έχει να υποσχεθεί στους εργαζόμενους , ούτε καν μια ζωή καλύτερη από εκείνη των γονιών τους, με ανώτερη παιδεία, καλύτερη κατοικία, σύγχρονη υγεία και ευκολότερη πρόσβαση στα επιστημονικά επιτεύγματα της εποχής μας. Η υποκείμενη δομική κρίση και η όξυνση των ανισοτήτων ήδη εντείνουν και θα το κάνουν πολύ πιο βίαια στο άμεσο μέλλον τις εισοδηματικές και κοινωνικές ανισότητες, γενικεύοντας τη φτώχεια. Κι εδώ πλέον μιλάμε για απόλυτη, όχι μόνο σχετική φτώχεια.

Το κενό που δημιουργεί η διάψευση των προσωπικών οραμάτων κοινωνικής ανόδου και η απομάκρυνση από τον πολιτικό λόγο αστικών και μικροαστικών κομμάτων των υποσχέσεων για κοινωνικά συμβόλαια θα καλύπτει η κρατική βία και ο εργοδοτικός εξαναγκασμός που θα χτίζουν μια οργουελική κοινωνία, όσο θα αποτελούν την μοναδική δωρεάν παροχή. Μπροστά σε αυτό το ζόφο το αίτημα της αντικαπιταλιστικής ανατροπής και της οικοδόμησης μιας σοσιαλιστικής – κομμουνιστικής κοινωνίας αποκτά δραματική επικαιρότητα!

Το άρθρο δημοσιεύεται στην εφημερίδα Πριν στις 18 Δεκεμβρίου 2016

ΕΚΤ: Υπηρέτρια των αγορών, τιμωρός των Ιταλών

bΜε χαρές και πανηγύρια έγινε δεκτή από τις αγορές η απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στις 8 Δεκεμβρίου (εδώ η σχετική ανακοίνωση) να επεκτείνει μέχρι το τέλος του επόμενου έτους το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων, έστω κι αν η αξία των μηναίων αγορών από τον Απρίλιο θα μειωθεί στα 60 από τα 80 δισ. ευρώ.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Ο δείκτης του χρηματιστηρίου της Φρανκφούρτης DAX κατέγραψε ετήσιο ρεκόρ (κι ας καταψήφισε στην κλειστή συνεδρίαση της ΕΚΤ την πρόταση παράτασης του προγράμματος Ποσοτικής Χαλάρωσης ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Γερμανίας, Γιενς Βάιντμαν) ξεπερνώντας τις 11.000 μονάδες για πρώτη φορά από τον Δεκέμβριο του 2015, για να ακολουθήσει και ο γαλλικός δείκτης CAC, καταγράφοντας κι αυτός ετήσιο ρεκόρ. Ο ενθουσιασμός έφτασε μέχρι την άλλη όχθη του Ατλαντικού όπου τα σημαντικότερα χρηματιστήρια άνοιξαν καταγράφοντας ιστορικά ρεκόρ.

Ο ενθουσιασμός με τον οποίο έγινε δεκτή η απόφαση συνέχισης των αγορών ομολόγων από την ΕΚΤ οφείλεται στα τεράστια οφέλη που θα προκαλέσει η πλημμυρίδα ρευστού στις τράπεζες. Τι κι αν τα οφέλη δεν πρόκειται να διαχυθούν σε όλη την έκταση των επιχειρήσεων που συνεχίζουν να διψούν για φθηνές χρηματοδοτήσεις ή στους καταναλωτές; Το κύριο μέλημα της ΕΚΤ ήταν και παραμένει η απρόσκοπτη αναπαραγωγή του κύκλου του χρήματος και των πολιτικών που την υπηρετούν. Γι’ αυτό το λόγο με την ίδια άνεση που ανοίγει τις στρόφιγγες στις τράπεζες, πετάει στα βράχια την ιταλική τράπεζα Monte dei Paschi, που είναι η αρχαιότερη τράπεζα στον κόσμο και η τρίτη μεγαλύτερη τράπεζα της Ιταλίας.

Συγκεκριμένα η απόρριψη εκ μέρους της ΕΚΤ, την Παρασκευή το απόγευμα, του αιτήματος της ιταλικής τράπεζας να της δοθεί περισσότερος χρόνος για να ολοκληρώσει την ανακεφαλαιοποίησή της, που γινόταν μάλιστα με κεφάλαια του ιδιωτικού τομέα, οδηγεί σε απότομη όξυνση την ιταλική κρίση, καθώς πλέον η μοναδική επιλογή που μένει στην κυβέρνηση είναι να κινήσει η ίδια τις διαδικασίες ανακεφαλαιοποίησης της στο πλαίσιο των σχετικών οδηγιών της ΕΚΤ, στις οποίες προβλέπεται και η επιβολή τεράστιων ζημιών στους πιστωτές της. Πρόκειται για πολλές χιλιάδες Ιταλών που αγόραζαν αδιακρίτως ομόλογα της τράπεζας, στις αρχές μάλιστα της κρίσης, πιστεύοντας ότι πρόκειται για μια εγγυημένη και ασφαλή επένδυση.

Με την απόφασή της η ΕΚΤ τινάζει στον αέρα την πολιτική και οικονομική ζωή της γειτονικής χώρας, τιμωρώντας έτσι τους Ιταλούς για την απόφαση τους να μαυρίσουν τον εκλεκτό της Μέρκελ, Ματέο Ρέντσι, στο δημοψήφισμα της Κυριακής 4 Δεκεμβρίου. Είναι σίγουρο ότι πολύ σύντομα οι Ιταλοί θα αναπολούν με νοσταλγία τη σημερινή εύθραυστη ισορροπία των ιταλικών τραπεζών. Ως αποτέλεσμα το πλειοψηφικό ρεύμα κατά του ευρώ θα γνωρίσει νέες δόξες.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 11 Δεκεμβρίου 2016

Τελειώνει η ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών

1Αν αντί για τη συχνότητα των αναφορών, όπως κάνουν οι συγγραφείς του Λεξικού της Οξφόρδης, χρησιμοποιούσαν ως κριτήριο την επιρροή που θα ασκήσει μία λέξη στις εξελίξεις το επόμενο διάστημα τότε ως λέξη της χρονιάς δεν έπρεπε να επέλεγαν την «μετα-αλήθεια», όπως ορίστηκε ο χώρος της προσωπικής πρόσληψης της πραγματικότητας μεταξύ της αλήθειας και του ψεύδους, αλλά την «ψευδο-οικονομία». Είναι η γκρίζα ζώνη που ευδοκιμούν οι στατιστικές και η πειθαρχία και μαραζώνουν οι ανθρώπινες ζωές.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Τον όρο τον χρησιμοποίησε πρώτη φορά ο Ντόναλντ Τραμπ την προεκλογική περίοδο για να περιγράψει τις συνέπειες των χαμηλών επιτοκίων που πέτυχαν να απομακρύνουν την οικονομική μεγέθυνση και να φέρουν πιο κοντά την επόμενη χρηματοοικονομική κρίση, καθώς για μια ακόμη φορά έχουν αυξηθεί οι παράγοντες αστάθειας. Κι αν η παραπάνω αιτίαση δεν αποτελεί κάτι καινούργιο, εκεί που ο νέος αμερικανός πρόεδρος έκανε τη διαφορά ήταν σε σχέση με τον καταλογισμό των ευθυνών, καθώς έδειξε την κεντρική τράπεζα. Ξεπερνώντας μάλιστα την κόκκινη γραμμή που επιβάλλει το σεβασμό στην ανεξαρτησία της κι απαγορεύει τη δημόσια κριτική επί των αποφάσεων της, ο ηγέτης των Ρεπουμπλικανών χαρακτήρισε την ηγεσία της ομοσπονδιακής τράπεζας τόσο απολίτικη, όσο κι η …Χίλαρι Κλίντον.

Κριτική εναντίον της κεντρικής τράπεζας άσκησε και η νέα βρετανίδα πρωθυπουργός Τερέζα Μέι από το βήμα του συνεδρίου των Τόρηδων στις 5 Οκτωβρίου, αποδίδοντας στο κεντρικό πιστωτικό ίδρυμα τις ευθύνες για τη διεύρυνση του χάσματος μεταξύ πλουσίων και φτωχών.

Τερέζα Μέι και Ντόναλντ Τραμπ με τις επιθέσεις τους στη νομισματική πολιτική άμεσα κηρύσσουν το τέλος των χαμηλών ακόμη και μηδενικών επιτοκίων, τονίζοντας ότι ήταν μια πολιτική που ευνόησε τους κατόχους χρηματικού κεφαλαίου και όσους χρωστούν, ενώ τιμώρησε μικροκαταθέτες και μικροσυνταξιούχους, που είδαν τους λογαριασμούς τους να εξανεμίζονται. Επίσης, μπορούμε να προσθέσουμε, η πολιτική των μηδενικών επιτοκίων έφτασε και στα όρια της, κλείνοντας τον κύκλο της, αφού πρώτα πλημμύρισε με δωρεάν ρευστό τράπεζες και επιχειρήσεις (που αναλάμβαναν απερίσκεπτα νέα χρέη ή αναχρηματοδοτούσαν με ευνοϊκούς όρους παλιότερα χρέη) κι εκμεταλλεύθηκαν έτσι στο έπακρο τη χαλαρή νομισματική πολιτική που εγκαινιάστηκε το 2009 από τις κεντρικές τράπεζες ΗΠΑ, Ιαπωνίας, Γαλλίας κι ΕΚΤ, εν χορώ. Μακροπρόθεσμα οι επιθέσεις τους σηματοδοτούν το τέλος της λεγόμενης ανεξαρτησίας των κεντρικών τραπεζών που αποτέλεσαν ακρογωνιαίο λίθο της «χρυσής εποχής της χρηματοοικονομικής παγκοσμιοποίησης (1989-2016)», όπως τη χαρακτήρισε ο αρθρογράφος των Φαϊνάνσιαλ Τάιμς, Βόλφγκανγκ Μινχάου, ο οποίος τονίζει ωστόσο ότι το τέλος της ανεξαρτησίας δεν έρχεται ούτε πλήρως ούτε εν μια νυκτί.

Κι ενώ στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού η κεντρική τράπεζα προσαρμόζεται στα νέα δεδομένα εισακούοντας τις πολιτικές οδηγίες κι ετοιμάζεται στη σύνοδό της στις 13 και 14 Δεκεμβρίου να ανακοινώσει αύξηση των επιτοκίων, η Φρανκφούρτη προαναγγέλλει συνέχιση του καταστρεπτικού μίγματος χαλαρής νομισματικής – σφικτής δημοσιονομικής πολιτικής. Μάρτυρας η επέκταση του προγράμματος αγοράς ομολόγων αξίας 80 δισ. ευρώ μηνιαίως και μετά τον Μάρτιο του 2017, όπως την προανήγγειλε ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ Βίτορ Κοστάντσιο, επιδεικνύοντας δημόσια τα συμπτώματα της ανίατης και ραγδαία επιταχυνόμενης σκλήρυνσης κατά ευρώ που γονατίζει πλέον την ήπειρο…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 20 Νοεμβρίου 2016