Επιστροφή στη λιτότητα ζητάει το ΔΝΤ

Με κάλεσμα στα όπλα της λιτότητας και των ισοσκελισμένων ή και πλεονασματικών προϋπολογισμών, μετά τις έκτακτες δαπάνες που απαίτησε η αντιμετώπιση της πανδημίας του Covid-19, ισοδυναμεί το άρθρο που έγραψε ο αναπληρωτής διευθυντής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Τζέφρεϋ Οκαμότο, στο blog του διεθνούς οργανισμού.

Λεωνίδας Βατικιώτης

Ο αμερικανός οικονομολόγος, που ανέλαβε τα καθήκοντά του τον Μάρτιο του 2020 προερχόμενος από το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ, περιγράφει αρχικά την έκταση των κρατικών παρεμβάσεων που πραγματοποιήθηκαν μεσούσης της πανδημίας, έτσι ώστε να αποσείσει από πάνω του την κατηγορία του …δογματικού: Από τον Μάρτιο του 2020 οι κυβερνήσεις παρείχαν δημοσιονομική υποστήριξη ύψους 16 τρισ. δολ. ενώ οι κεντρικές τράπεζες φούσκωσαν τους ισολογισμούς τους με 7,5 τρισ. δολ. επιπλέον. Για τους λάτρεις της στατιστικής να αναφέρουμε ότι το 2019 το παγκόσμιο ΑΕΠ ανήλθε σε 87,34 τρισ. δολ. Με άλλα λόγια οι κυβερνήσεις διοχέτευσαν στην οικονομία το 18% του παγκόσμιου πλούτου που παρήχθηκε το 2019!

Το καθεστώς έκτακτης οικονομικής ανάγκης που επέβαλε η πανδημία υπογραμμίζεται επίσης από την εκτίναξη των δημοσιονομικών ελλειμμάτων σε πρωτοφανή επίπεδα για ολόκληρη την μεταπολεμική περίοδο. Κυρίως όμως από την απώλεια 15 τρισ. δολ. σε όλο τον κόσμο. Αναγκαίο να ειπωθεί ότι αυτές οι απώλειες δεν κατανεμήθηκαν ισόποσα και συμμετρικά σε κάθε περιοχή του πλανήτη. Οι ΗΠΑ πχ εξήλθαν με θετικό πρόσημο, ενώ πρωταθλητές στην οικονομική …κατάδυση αναδείχθηκαν οι αναδυόμενες χώρες της Ασίας (εξαιρουμένης της Κίνας), η Λατινική Αμερική και η Καραϊβική, η υποσαχάρια Αφρική, η Μέση Ανατολή και Κεντρική Ασία, κ.λπ. Οι διεθνείς αντιθέσεις δεν είναι ωστόσο οι μοναδικές που όξυνε η πανδημία.

Σε αυτό το περιβάλλον «ξέρουμε ότι ορισμένες μεταρρυθμίσεις φιλικές προς την μεγέθυνση αναβλήθηκαν, αν δεν αντιστράφηκαν», σημειώνει το στέλεχος του ΔΝΤ, για να υποδείξει χωρίς περιστροφές τις ακόλουθες τρεις «αναγκαίες» κατά τον πρώτο αναπληρωτή διευθυντή του ΔΝΤ, μεταρρυθμίσεις:

Πρώτο, επιτάχυνση της εκκαθάρισης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (καλά διαβάσατε…). Πρόσφατη έρευνα του ΔΝΤ έδειξε ότι η πανδημία αναμένεται να επισπεύσει τον ρυθμό χρεοκοπίας των ΜμΕ το 2021 από 10% ως 16% στις 20 πιο προηγμένες χώρες της  Ευρώπης και της περιοχής Ασίας και Ειρηνικού. Τα λουκέτα στις ΜμΕ αναμένεται να οδηγήσουν στην απώλεια 20 εκ. θέσεων εργασίας, που ισοδυναμεί με το 10% των εργαζομένων στις ΜμΕ. Η άνοδος στις χρεοκοπίες μπορεί να συγκριθεί με την αύξηση που παρατηρήθηκε μετά την παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση του 2008. Έχει ωστόσο μια διαφορά: Αν εκείνο το κύμα χρεοκοπιών υλοποιήθηκε σε μια 5εταία, το τρέχον κύμα θα υλοποιηθεί πολύ πιο σύντομα. Προσεχώς λοιπόν ο «ξαφνικός θάνατος του εμποράκου»…

Προφανώς για τους σχεδιαστές των νεοφιλελεύθερων πολιτικών η κρίση αναδεικνύεται σε ευκαιρία ώστε να μειωθεί ο ανταγωνισμός και η πίτα της αγοράς να μοιραστεί μεταξύ όλο και λιγότερων παικτών. Τούτου δοθέντος μόνο ανεξήγητη δεν είναι η απροθυμία της ελληνικής κυβέρνησης να παραγράψει μέρος των υποχρεώσεων που δημιούργησε σε εκατοντάδες χιλιάδες μικρομεσαίους η επιστρεπτέα προκαταβολή. Η απαίτησή της να επιστραφούν τα χρήματα, έστω σε 72 δόσεις, ισοδυναμεί με υλοποίηση των οδηγιών του ΔΝΤ για επίσπευση της χρεοκοπίας των ΜμΕ…

Δεύτερο, ισχυρότερες ενεργητικές πολιτικές στις αγορές εργασίας. Ζητούμενο για το ΔΝΤ είναι η ενθάρρυνση της κινητικότητας στην αγορά εργασίας, την οποία θεωρεί ως φάρμακο απέναντι στην ανεργία και τις διαταραχές που δημιούργησε η πανδημία. Εν συντομία, ελλιπή ζήτηση εργασίας σε εστίαση, φιλοξενία και εμπόριο και υπερβάλλουσα ζήτηση σε διανομές, κλάδο πληροφορικής και χονδρικό εμπόριο. Παραβλέπει ωστόσο κάτι πολύ απλό: κάθε σερβιτόρος δεν μπορεί να γίνει διαχειριστής βάσεων δεδομένων, όπως και κάθε ρεσεψιονίστ δεν μπορεί να γίνει διανομέας. Η ανεργία είναι αποτέλεσμα ελλιπούς ζήτησης θέσεων εργασίας κι όχι αναντιστοιχίας ειδικοτήτων στην προσφορά και ζήτησης εργασίας. Μια τέτοια αντιμετώπιση της ανεργίας αθωώνει τις πολιτικές που τη γεννούν και την αναπαράγουν κι επιχειρεί να ρίξει την ευθύνη στους ίδιους τους εργαζόμενους που δεν έχουν υποτίθεται τις ειδικότητες τις οποίες ζητάει η αγορά.

Τρίτο, βελτίωση του ανταγωνισμού. «Μείωση στα εμπόδια εισόδου σε σκληρωτικούς κλάδους θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι δεν θα υπάρχουν τάφροι γύρω από τις εταιρείες». Πρόκειται για την τόσο γνωστή μας όσο και αποτυχημένη πολιτική της φιλελευθεροποίησης των αγορών που υποτίθεται ότι θα επιταχύνει την οικονομική ανάπτυξη, θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας, κοκ. Είναι η Βίβλος της Τρόικας και όχι μόνο. Αρκεί να θυμηθούμε ότι και το ΙΟΒΕ προέβλεπε επίσης απογείωση της ελληνικής οικονομίας αν καταργούταν πλήθος κανονιστικών διατάξεων (από τις αμοιβές των μηχανικών μέχρι τα ωράρια των οδηγών φορτηγών) για να χάσει τελικά η Ελλάδα το ένα τέταρτο του ΑΕΠ της… Στην πραγματικότητα φυσικά τα μονοπώλια ζουν και βασιλεύουν, υπό την ανοχή όχι μόνο των κυβερνήσεων αλλά και των διεθνών οργανισμών. Αρκεί μια ματιά στο καρτέλ των εταιρειών κινητής τηλεφωνίας, στα πετρέλαια, στον έλεγχο του πρακτορείου Τύπου από τον εκδότη Β. Μαρινάκη, κοκ.

Στην πιο σύγχρονη εκδοχή τους οι νεοφιλελεύθερες υποσχέσεις για την υλοποίηση των παραπάνω μεταρρυθμίσεων περιλαμβάνουν αποπληρωμή του χρέους, πόρους για επενδύσεις ακόμη και μείωση των φόρων, σύμφωνα με το άρθρο του αναπληρωτή γενικού διευθυντή του ΔΝΤ. Πρόκειται για υποσχέσεις που ποτέ δεν έχουν υλοποιηθεί, αντίθετα με την λιτότητα η οποία κάθε φορά που εφαρμόζεται επιτείνει τη φτώχεια και τις ανισότητες σε βάρος των πιο αδύνατων.

Σε ύψη ρεκόρ οδήγησε ο κορονοϊός τον παγκόσμιο πλούτο το 2020

Πηγή: NewsCenter

Κάτι παραπάνω από εμφανής  ήταν η έκπληξη των συντακτών της έκθεσης για την εξέλιξη του παγκόσμιου πλούτου το έτος 2020, περιγράφοντας την ανατροπή των προβλέψεων που σημειώθηκε: «Οι αναλυτές περίμεναν ότι ο παγκόσμιος πλούτος θα συρρικνωνόταν λόγω της πανδημίας του Covid-19. Αλλά αντί να μειωθεί, ο παγκόσμιος χρηματοοικονομικός πλούτος αυξήθηκε παραπάνω από 8,3% κατά τη διάρκεια του 2020 για να φτάσει σε ύψος ρεκόρ όλων των εποχών, αξίας 250 τρισ. δολ.»! Αύξηση ωστόσο σημείωσαν σε σχέση με το 2019 και οι άλλες μορφές πλούτου, που αφορούν πραγματικά στοιχεία και κυρίως ακίνητη περιουσία, υποδεέστερη ωστόσο σε σχέση με τον άνοδο του χρηματοοικονομικού πλούτου: «μόνο» 6,8%, για να φθάσει τα 235 τρισ. δολ.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Οι συγκρατημένες έως απαισιόδοξες προσδοκίες των αναλυτών της Boston Consulting Group που συντάσσουν κάθε έτος την έκθεση δεν στηριζόταν σε αβάσιμες εικασίες. Το 2020 σημειώθηκε η μεγαλύτερη συρρίκνωση του ΑΕΠ μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ το 2008 – το πλέον πρόσφατο και συγκρίσιμο προηγούμενο της περυσινής ύφεσης – ο πλούτος συρρικνώθηκε κατά 8%!

Το 2020 ωστόσο τη διαφορά την έκανε η αύξηση των καταθέσεων και η αναπάντεχη άνοδος των τιμών των μετοχών, που ως καύσιμη ύλη για την άνοδό τους είχαν την ρευστότητα που απελευθέρωσαν οι κεντρικές τράπεζες σε όλο τον κόσμο.  Έτσι, μετρητά και καταθέσεις αυξήθηκαν κατά 10,6%, πετυχαίνοντας την μεγαλύτερη ετήσια αύξηση στη διάρκεια 20 χρόνων.

Εξ ίσου θεαματική, κατά 9%, ήταν και η άνοδος του αριθμού των υπερ-πλουσίων, όπως χαρακτηρίζονται όσοι κατέχουν επενδύσιμο προσωπικό πλούτο άνω των 100 εκ. δολ. Στη «λέσχη» προστέθηκαν το 2020 επιπλέον 6.000 άτομα, για να φτάσει να αριθμεί συνολικά 60.000 άτομα που έχουν υπό τον έλεγχό τους 22 τρισ. δολ!

Η αναπάντεχη αύξηση του πλούτου όσων ατόμων έχουν στη διάθεσή τους πάνω από 250.000 δολάρια δεν θα ήταν άξια σχολιασμού αν το 2020, ελέω της πανδημίας, δεν είχαν παρατηρηθεί ορισμένα φαινόμενα, που μόνο αύξηση του ιδιωτικού πλούτου δεν προοικονομούσαν. Ένα χαρακτηριστικό προς εξέταση μέγεθος είναι το παγκόσμιο δημόσιο χρέος που το 2020 κατέγραψε αύξηση ρεκόρ φθάνοντας το 97,3% του ΑΕΠ, από 83,7% το 2019 και σχετικά συγκρίσιμα επίπεδα τα προηγούμενα χρόνια (2018: 82,3%, 2017: 82% και 2016: 83,2%). Εξ ίσου μεγάλη αύξηση σημείωσε το δημόσιο χρέος και στην ευρωζώνη, που φημίζεται για τη δημοσιονομική της αυστηρότητα, σε εμφανή πλέον αντίθεση με την κυρίαρχη οικονομική πολιτική που εφαρμόζουν ΗΠΑ, Αγγλία, κι άλλες χώρες: από 84% του ΑΕΠ το 2019 σε 96,9% το 2020. Την ίδια, αυξητική, τροχιά ωστόσο ακολούθησε και ο πλούτος.

Τα πράγματα γίνονται πολύ χειρότερα αν λάβουμε επίσης υπ’ όψη μας την εξέλιξη της ανεργίας και φτώχειας το 2020. Στις Ηνωμένες Πολιτείες πριν η ανεργία επανέλθει σχεδόν στα προ κορονοϊού επίπεδα τον Μάιο του 2021 (5,5%) ακριβώς ένα χρόνο πριν, τον Μάιο του 2020, έφτασε στο 13%, καταγράφοντας ρεκόρ δεκαετιών. Εν τη απουσία δε ακόμη και αυτού του εναπομείναντος κράτους πρόνοιας που διαθέτει η Ευρώπη, η φτώχεια ακολούθησε ταχύτατα μια ανάλογη μετεωρική άνοδο, μέχρι τουλάχιστον να καταβληθούν οι εισοδηματικές ενισχύσεις που ξεκίνησαν να χορηγούνται επί Τραμπ.

Στην Ευρώπη, οι εξελίξεις ήταν πιο σύνθετες μιας και η ανεργία δεν αυξήθηκε, λόγω των προγραμμάτων χρηματοδότησης της εργασίας που εγκρίθηκαν από τις Βρυξέλλες, αυξάνοντας ωστόσο το δημόσιο χρέος. Χαρακτηριστικά, τα 19 κράτη – μέλη της ΕΕ που ζήτησαν να ενταχθούν στο μηχανισμό SURE (με τις χώρες του πλούσιου βορρά, πχ Αυστρία, Γερμανία, Φινλανδία, Ολλανδία, κ.α. να αρνούνται να υπαχθούν) θα απορροφήσουν χρηματοδοτήσεις ύψους 94,3 δις. ευρώ, επιβαρύνοντας ισόποσα τα δημόσια χρέη με το ομόλογο SURE που εισήχθηκε στο πράσινο χρηματιστήριο του Λουξεμβούργου.

Η φτώχεια ωστόσο αυξήθηκε δεδομένου ότι εκατομμύρια μισθωτοί υποχρεώθηκαν να ζήσουν με το 80% του μισθού τους ή τον βασικό μισθό (αναλόγως των όρων χορήγησης του επιδόματος για όσο καιρό ήταν κλειστή η οικονομία) κι άλλα πολλά εκατομμύρια που εργάζονταν στη σκιώδη, αδήλωτη οικονομία έμειναν εντελώς εκτός ενισχύσεων. Μεγάλοι χαμένοι δε, αποδείχθηκαν όσοι εργάζονταν σε χειρωνακτικές εργασίες: οικοδόμοι, αγρότες, προσωπικό καθαριότητας κ.α. που δεν μπορούσαν να  απολαύσουν τα καλά της τηλε-εργασίας. Με άλλα λόγια οι φτωχότεροι των φτωχών…

Παρότι ο κύκλος των αλλαγών που άνοιξε τον Μάρτιο του 2020, με την πρώτη ανακοίνωση των λοκ ντάουν, δεν έχει ακόμη κλείσει, μιας κι ο λογαριασμός από τις αποζημιώσεις του 2021 δεν είναι ακόμη γίνει γνωστός, η ανακοίνωση της Boston Consulting Group συμπληρώνει το παζλ της χρονιάς που πέρασε. Διαφορετικά θα αιωρούταν μια απορία: αν τα κράτη και οι εργαζόμενοι έχασαν, ποιοί είναι αυτοί που κέρδισαν; Τώρα ξέρουμε!

Περιμένοντας τη νέα κρίση χρέους

Tου Λεωνίδα Βατικιώτη

Ρεκόρ ύφεσης κατέγραψε η ευρωζώνη το 2020, σε σχέση με τους κυριότερους ανταγωνιστές της, από τις ΗΠΑ και τη Ρωσία μέχρι την Κίνα και σύσσωμη τη λέσχη των BRICS  (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίονα και Νότια Αφρική) όπως φαίνεται στον συνημμένο Πίνακα 1. Η πτώση του ΑΕΠ κατά 7,4% στην ευρωζώνη θα σημάνει νέα ώθηση στην ανεργία και την ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων, που θα γίνει εμφανής όταν τερματιστούν τα διάφορα μέτρα ενίσχυσης της εργασίας που ήδη εφαρμόζονται από την μια άκρη της Ευρώπης ως την άλλη, μεταθέτοντας για το μέλλον ένα μαζικό κύμα χρεοκοπιών μικρομεσαίων επιχειρήσεων και απολύσεων.

Πίνακας 1. Εξέλιξη ΑΕΠ
 201820192020
Κίνα6,60%6,10%2%
BRICS5,40%4,70%-1,10%
ΗΠΑ3%2,20%-3,60%
Ρωσία3%1,30%-4,00%
Ευρωζώνη1,90%1,30%-7,40%
Πηγή: Παγκόσμια Τράπεζα

Το ρεκός της ευρωζώνης μοιάζει με χρονικό προαναγγελθέντος οικονομικού θανάτου. Εύκολα μπορούσε να προβλεφθεί από το ύψος και το χαρακτήρα των οικονομικών μέτρων ενίσχυσης που εξήγγειλε η κάθε χώρα. Επικεντρώνοντας τη σύγκριση μόνο με τις ΗΠΑ και την Κίνα εύκολα διαπιστώνουμε πώς η νεοφιλελεύθερη αγκύλωση της ευρωζώνης την οδήγησε να εξασφαλίσει τις χειρότερες επιδόσεις τόσο στα οικονομικά μέτρα αντιμετώπισης της κρίσης, όσο και στα υγειονομικά μέτρα διαχείρισης της πανδημίας.

Σε ό,τι αφορά τα υγειονομικά μέτρα η παταγώδη αποτυχία της ευρωζώνης φαίνεται στην ανικανότητά της να εξασφαλίσει τον αναγκαίο αριθμό εμβολίων. Με βάση τους Financial Times στις 10 Φεβρουαρίου ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση ως εκείνη την ημέρα είχε εξασφαλίσει μόλις 3,9 δόσεις εμβολίου ανά 100 κατοίκους, οι ΗΠΑ εξασφάλισαν 12,8 και η Αγγλία 19,2 δόσεις! Το ευρωπαϊκό φιάσκο γίνεται ακόμη μεγαλύτερο αν λάβουμε υπ’ ‘όψη μας ότι και στις δυό χώρες, που τις ενώνουν τόσα πολλά και τις χωρίζει η γλώσσα κατά την ρήση του Τσόρτσιλ, επικράτησε σε επίπεδο διακηρύξεων ή πράξεων η δαρβινική λογική της ανοσίας της αγέλης. Η Ευρώπη αντίθετα έδειξε εξ αρχής να ευαισθητοποιείται προτάσσοντας ένα κοινωνικό προσωπείο, δίνοντας όρκους πίστης στο δημόσιο σύστημα υγείας, την εξασφάλιση των αναγκαίων θεραπειών για κάθε πολίτη, κοκ. Όταν έφτασε ωστόσο η ώρα να συντονιστούν οι πολιτικές υγείας και τα λόγια να γίνουν πράξη ακόμη και στα πιο υψηλά κλιμάκια της ΕΕ ο ένας άρχισε να βρίζει τον άλλον κι όλοι μαζί τη νέα πρόεδρο Ούρσουλα φον ντερ Λέιεν που οι ικανότητες της αποδεικνύονται αντιστρόφως ανάλογες των αριστοκρατικών τίτλων τιμής που την περιβάλλουν. Επί της ουσίας, για την αποτυχία της ΕΕ ευθύνεται η νεοφιλελεύθερης προέλευσης αδιαφορία απέναντι σε ό,τιδήποτε δημόσιο και κοινωνικό. Στον αντίποδα, ας σκεφτούμε τα αντανακλαστικά που θα επιδείκνυαν Βρυξέλλες και Φρανκφούρτη αν έπρεπε να σώσουν κάποια τράπεζα. Τέλος, σε ό,τι αφορά την Κίνα το πάρτι που έστησαν τον Αύγουστο του 2020 οι κάτοικοι της επαρχίας Γουχάν στην πισίνα της πόλης, κολλώντας ο ένας δίπλα στον άλλον σα να μην πέρασε ποτέ από κει ο κορονοϊός, σηματοδότησε το τέλος της πανδημίας, ενώ επίσης συμβόλισε την απαράμιλλη ικανότητα του κινέζικου καπιταλισμού να δρα συγκεντρωτικά και αποτελεσματικά.

Κι ας μη τεθεί το δίλημμα ελευθερία ή πανδημία, υπονοώντας ότι τα κατορθώματα της Κίνας οφείλονται στον αδιαμφισβήτητα αυταρχικό χαρακτήρα του καθεστώτος της. Γιατί, τα ίδια θεαματικά αποτελέσματα πέτυχε και η Νέα Ζηλανδία όπου εκλογές διεξάγονται κάθε τέσσερα χρόνια. Επιπλέον, το δίλημμα ελευθερία ή πανδημία είναι πλαστό επειδή ειδικά στην Ευρώπη το επίπεδο των πολιτικών ελευθεριών έχει ήδη σημαντικά συρρικνωθεί με αφορμή την πανδημία, χωρίς να έχει καταφέρει η ευρωπαϊκή γραφειοκρατία να εξασφαλίσει ακόμη και τις σωστές δόσεις των εμβολίων… Κινεζοποιηθήκαμε δηλαδή στο επίπεδο των ελευθεριών απέχοντας παράλληλα έτη φωτός από την αποτελεσματικότητά τους…

Το σημαντικότερο πλήγμα ωστόσο η Ευρώπη το δέχτηκε στην οικονομία. Παρότι η κρίση της πανδημίας διέφερε από οποιαδήποτε άλλη πρόσφατη οικονομική κρίση (αγοράς ακινήτων στις ΗΠΑ, δημοσίου χρέους και ευρώ στην Ευρώπη) η διαχείρισή τους, είχε διδάξει άπαντες ότι το μέγεθος της κρατικής παρέμβασης ορίζει το μέγεθος της ύφεσης: Μεγάλη παρέμβαση οδηγεί σε μικρή ύφεση, μικρή παρέμβαση οδηγεί σε μεγάλη ύφεση.

Το δίδαγμα αυτό επαναλήφθηκε και το 2020. Η Κίνα, με βάση τον Economist στις 24 Οκτωβρίου 2020, οδήγησε για άλλη μια φορά το δημόσιο χρέος της στα ύψη, αυξάνοντας τον τραπεζικό δανεισμό προς την οικονομία, και το λόγο χρέους προς ΑΕΠ σε νέο επίπεδο ρεκόρ: 275%! Από το 2009 είχε να παρατηρηθεί μια τόσο μεγάλη αύξηση του λόγου του ΑΕΠ, ύψους 25%. Περίπου στο 20% του αμερικανικού ΑΕΠ θα φτάσουν και τα τρία προγράμματα οικονομικής στήριξης που ενέκριναν Τραμπ (3,5 τρισ. δολ.) και Μπάιντεν (1,9 τρισ. δολ.). Η διαφορά είναι ότι στις ΗΠΑ τα ποσά αυτά (κι ιδιαίτερα το πακέτο του Μπάιντεν) ακόμη τελούν υπό διαπραγμάτευση. Στην Ευρώπη είναι ακόμη χειρότερα μιας κι ένα σχετικά εφάμιλλο ποσό θα δοθεί υπό την μορφή ρευστού και δανείων, αντίθετα με ό,τι συνέβη σε Κίνα και ΗΠΑ ενώ η εκταμίευσή του θα διαρκέσει τρία χρόνια…

Τα αποτελέσματα για την Ευρώπη είναι ήδη δραματικά! Το χρέος της θα αυξηθεί σε δυσθεώρητα επίπεδα όχι μόνο λόγω της ύφεσης επειδή δηλαδή θα μειωθεί ο παρανομαστής του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, αλλά επειδή θα αυξηθεί και ο δανεισμός, δηλαδή ο αριθμητής, για πραγματικούς επομένως λόγους. Η Κίνα αντίθετα εφαρμόζοντας εμπροσθοβαρή μέτρα βλέπει το δημόσιο χρέος της να αυξάνεται αποκλειστικά και μόνο λόγω του δανεισμού, επειδή αυξάνεται ο δανεισμός. Αυξάνοντας έγκαιρα την ποσότητα χρήματος που κυκλοφορεί στην οικονομία δεν επέτρεψε να οδηγηθεί στην  ύφεση, όπως συνέβη κυρίως στην ευρωζώνη, αλλά και στις ΗΠΑ. Φαίνεται έτσι ότι η ευρωζώνη παρά τις μεγαλοστομίες αποτελεί το τελευταίο «απόρθητο κάστρο» του νεοφιλελευθερισμού σε όλο τον κόσμο, έστω με τις απαραίτητες δόσεις νεοκεϋνσιανής προσαρμογής, εφαρμόζοντας απαρέγκλιτα, παρά τα μικρά διαλείμματα, τις πιο δρακόντειες δημοσιονομικές πολιτικές. Και τούτη, η αδιαχώριστη με το ευρώ επιλογή οδήγησε στην ύφεση – ρεκόρ!

Σε αυτό το πλαίσιο αποκτά ξεχωριστή σημασία η έκκληση οικονομολόγων από όλη την Ευρώπη για διαγραφή του δημόσιου χρέους που παρακρατά η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα των κρατών που συμμετέχουν στο ευρώ. Την έκκληση υπογράφουν οικονομολόγοι όπως ο Τομά Πικετί, ενώ από έλληνες υπογράφουν ο Κώστας Λαπαβίτσας και ο Νίκος Θεοδοσίου.

Οι ευρωπαίοι οικονομολόγοι, μεταξύ άλλων τονίζουν τα εξής: Πρώτο, το εξόχως αντιφατικό φαινόμενο να χρωστάμε το 25% του δημόσιου χρέους μας στην ΕΚΤ, «με άλλα λόγια χρωστούμε στον εαυτό μας το 25% του χρέους μας». Δεύτερο, πώς τα 300 δισ. ευρώ που θα δοθούν σε τρία χρόνια για την ανάκαμψη υπολείπονται σημαντικά των 2 τρισ. ευρώ που ζήτησε το Ευρωκοινοβούλιο και των 300-400 δισ. που πρότεινε το Ελεγκτικό Συνέδριο να δίνονται ετησίως μόνο για να χρηματοδοτηθεί η ενεργειακή μετάβαση. Τρίτο, τη διαγραφή των δύο τρίτων του χρέους της Γερμανίας το 1953 που της επέτρεψε στη συνέχεια να ευημερήσει. Τέταρτο, τη δυνατότητα που έχει η ΕΚΤ να εκτυπώσει χρήμα για να καλύψει τις απώλειες βάσει του Πρωτοκόλλου 4 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ και πέμπτο, ότι τα χαμηλά και αρνητικά επιτόκια δεν κατάφεραν να ωθήσουν σε επενδύσεις.

Αν υπάρχει ένα κράτος που έχει συμφέρον από την υιοθέτηση ενός τέτοιου σχεδίου είναι η Ελλάδα. Αν στην ΕΕ και την Ευρωζώνη κατά μέσο όρο ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 15 ποσοστιαίες μονάδες το 2020 για να φτάσει το 95% και 102% αντίστοιχα (ενώ το 2021 και 2022 θα συνεχίσει να αυξάνεται κατά 1-2 ποσοστιαίες μονάδες) στην Ελλάδα έφτασε το 207%. Στο τέλος του 2021, βάσει των πιο αισιόδοξων σεναρίων, θα ανέρχεται σε 200%, το 2022 σε 193%, κοκ. Σε πρόσφατη έκθεση βιωσιμότητας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τονίζεται ότι οι μεσοπρόθεσμοι κίνδυνοι για τη βιωσιμότητα του χρέους έχουν επιδεινωθεί σε σχέση με την περυσινή αντίστοιχη μελέτη, παρότι οι παραδοχές από τις οποίες ξεκινά είναι εντελώς ανεδαφικές, δηλαδή φουσκωμένες, μόνο και μόνο για να εμφανίζεται μια μαγική εικόνα που χωνεύεται σχετικά εύκολα και δε γεννά ανησυχίες, φτάνοντας το 2030 το χρέος να ανέρχεται στο 160,4% του ΑΕΠ, όπως φαίνεται στον συνημμένο πίνακα. Για παράδειγμα, πέραν της υπόθεσης για πρωτογενή πλεονάσματα ύψους 2,2% ως το 2060 βάσει όσων συμφωνήθηκαν στο Γιούρογκρουπ του Ιουνίου του 2018, θεωρεί δεδομένους ρυθμούς μεγέθυνσης ύψους 5,5% για φέτος, 4,5% για το 2022 και 3,5% μέσο όρο από το 2030 ως το 2060. Είναι μια υπόθεση εντελώς αυθαίρετη, στα όρια της απάτης, που δεν έχει καμιά σχέση με τα ιστορικά δεδομένα της ελληνικής οικονομίας! Οι συντάκτες της έκθεσης ξεκίνησαν προφανώς ανάποδα: Πρώτα έβαλαν το ποσοστό του χρέους που ήθελαν να προκύψει για να χαϊδέψουν τα αφτιά αγορών και διαμορφωτών πολιτικής και μετά γέμιζαν τα «κελιά» με τις παραδοχές.

Μια νέα δημοσιονομική κρίση επομένως είναι θέμα χρόνου όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά για όλες τις χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου που, λόγω της έκθεσής τους στον τουρισμό και των ανεπαρκών δημοσιονομικών μέτρων το 2020, υπέστησαν μεγάλη πτώση του ΑΕΠ και κατ’ επέκταση αύξηση του λόγου του χρέους προς το ΑΕΠ. Η παρακράτηση του 75% σχεδόν του ελληνικού δημόσιου χρέους από άλλες ευρωπαϊκές χώρες και θεσμούς όπως ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας, κι όχι από τις αγορές, διευκολύνει την πολιτική διαπραγμάτευση στην κατεύθυνση της διαγραφής τουλάχιστον ενός μέρους του χρέους.

Facebook και Twitter λογόκριναν τον Τραμπ για να σώσουν το τομάρι τους και τις 26 πιο …βρόμικες λέξεις του κόσμου

Η απόφαση των δύο μεγαλύτερων ιστότοπων κοινωνικής δικτύωσης να αναστείλουν τους λογαριασμούς του αμερικανού προέδρου, μετά την εισβολή των οπαδών του στο Καπιτώλιο, εκ πρώτης όψεως έβριθε ηθικών διλημμάτων που δεν απαντώνται εύκολα για τα όρια της ελευθερίας του λόγου και κραυγαλέων αντιφάσεων που προκαλούν γέλιο. Μία από τις πιο χαρακτηριστικές: αν κρίθηκε αναγκαία η ακύρωση της πρόσβασης στο Twitter του αμερικανού προέδρου για να αποτραπεί μια νέα αιματοχυσία, γιατί θεωρήθηκε αδιάφορη η συνέχιση της διατήρησης εκ μέρους του των κωδικών του αμερικανικού πυρηνικού οπλοστασίου; Το Twitter είναι πιο επικίνδυνο από τα πυρηνικά;

Η επιλογή του facebook και του Twitter πολύ λίγο έχει να κάνει με όσα συγκλονιστικά συνέβησαν στις 6 Ιανουαρίου, όταν οι ακροδεξιοί οπαδοί του Τραμπ εισέβαλαν στο Καπιτώλιο. Κυρίως σχετίζονται με τη μάχη επιβίωσης που δίνουν οι κολοσσοί του διαδικτύου. Και σε αυτή την μάχη όσα είχε να τους προσφέρει η συμπόρευσή τους με τον Τραμπ τους τα προσέφερε από το 2017 που εγκαταστάθηκε στον Λευκό Οίκο μέχρι τώρα, που αναχωρεί. Στο εξής, αν κάποιος μπορεί να τους εξασφαλίσει μια ακόμη ξέγνοιαστη τετραετία, ή τουλάχιστον την αποφυγή των χειρότερων, είναι η εύνοια των Δημοκρατικών και του Τζον Μπάιντεν. Σε αυτήν ακριβώς την εύνοια αποσκοπούσε η απόφαση αναστολής των λογαριασμών του απερχόμενου προέδρου! Ήταν ένα δώρο στους Δημοκρατικούς κι έτσι ακριβώς το περιέγραψε ο ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Μαρκ Ρούμπιο μιλώντας στο Fox News την Κυριακή 10/1: «Είναι πολύ κυνικό… Ο λόγος που αυτοί οι τύποι το κάνουν είναι επειδή οι Δημοκρατικοί πρόκειται  να πάρουν την εξουσία και το βλέπουν σαν έναν τρόπο να πάνε με το πλευρό τους για να αποφύγουν οποιουσδήποτε περιορισμούς ή κάθε είδους νόμους που θα περάσουν για να να τους πλήξουν»

Τα χειρότερα για το ολιγοπώλιο του Διαδικτύου τα περιέγραψε η γερμανίδα καγκελάριος και στη συνέχεια ο εκπρόσωπός της στην ασυνήθιστα ωμή και αναπάντεχη δήλωση της ενάντια στην λογοκρισία του αμερικανού προέδρου. Η Άνγκελα Μέρκελ με την ίδια σαφήνεια που αποδοκίμασε την αναστολή των λογαριασμών του Τραμπ χαρακτηρίζοντας την ως «προβληματική» παραβίαση «θεμελιώδους δικαιώματος στην ελευθερία του λόγου», ζήτησε από τις ΗΠΑ να αναπαράγουν το παράδειγμα της Γερμανίας στην ψήφιση και εφαρμογή νόμων που απαγορεύουν την υποκίνηση σε βία. Οι ΗΠΑ μέχρι στιγμής έχουν αναθέσει την υποχρέωση στις ίδιες τις πλατφόρμες. Κι αυτή η απόκλιση αποτελεί μια θεμελιώδη διαφορά στην προσέγγιση του ίντερνετ μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ.

Προς αποφυγή παρανοήσεων λοιπόν, η Μέρκελ δε ζήτησε να μην υφίσταται λογοκρισία στο ίντερνετ. Ζήτησε την λογοκρισία να την ασκεί το κράτος, μέσω νόμων, κι όχι οι κολοσσοί του διαδικτύου επικαλούμενοι τους όρους χρήσης των υπηρεσιών τους.

Ο εκπρόσωπος Τύπου της Μέρκελ, Στέφεν Σάιμπερτ, επικαλέστηκε νόμο που τέθηκε σε ισχύ το 2018 βάσει του οποίου τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης υποχρεούνται να αποσύρουν παράνομο υλικό που έχει αναρτηθεί στην πλατφόρμα τους εντός 24 ωρών, από τη στιγμή που θα τους γίνει η γνωστοποίηση. Αλλιώς αντιμετωπίζουν πρόστιμο που μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 50 εκ. ευρώ! Στο ίδιο κλίμα κινήθηκε και ο γάλλος υπουργός Οικονομικών, Μπρούνο Λε Μερ ο οποίος ναι μεν χαρακτήρισε σαν αναρμόδια την «ψηφιακή ολιγαρχία» να επιβάλλει λογοκρισία και να αποφασίσει ποιος δικαιούται να …ομιλεί, προκειμένου όμως να εκχωρήσει αυτό το δικαίωμα στο κράτος: «Η ρύθμιση της ψηφιακή αρένας είναι θέμα του κυρίαρχου λαού, των κυβερνήσεων και της δικαιοσύνης» ήταν τα λόγια του. Για το κατά πόσο δε, εννοεί την εξουσία του κυρίαρχου λαού, αρκεί να θυμηθούμε τη βαρβαρότητα της γαλλικής αστυνομίας εναντίον των Κίτρινων Γιλέκων…

Η διαμάχη για το «ποιος θα ρυθμίσει το ίντερνετ» δεν διεξάγεται αποκλειστικά και μόνο ανάμεσα στις δύο όχθες του Ατλαντικού, όσο κι αν μετά την εφαρμογή του Γενικού Κανονισμού για την Προστασία των Δεδομένων (GDPR) στην Ευρώπη έλαβε αυτή την μορφή. Γενικευμένες είναι και οι αντιδράσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ, εδώ και χρόνια μάλιστα. Η σύγκρουση συμπυκνώνεται στην παράγραφο 230 του νόμου για τις τηλεπικοινωνίες, που ψηφίστηκε το 1996, κι αποτελεί μήλο της έριδας. Πρόκειται για 26 λέξεις – κορυφαίο παράδειγμα  διαμορφωτικού κι όχι αποτυπωτικού δικαίου – επάνω στις οποίες στηρίχθηκε η μετέπειτα ιδιωτικοποίηση του ίντερνετ και η γιγάντωση των εταιρειών που έχουν δώσει στο ίντερνετ τη σημερινή εμπορευματοποιημένη και αποχαυνωτική μορφή του. Αναφέρουν κατά λέξη: «Κανένας πάροχος ή χρήστης μιας διαδραστικής υπηρεσίας υπολογιστών δεν θα αντιμετωπιστεί ως εκδότης ή ομιλητής οποιασδήποτε πληροφορίας παρέχεται από από έναν άλλον πάροχο πληροφοριακού περιεχομένου».

Κοινώς, οι πλατφόρμες δε φέρουν καμία ευθύνη για ό,τι δημοσιεύουν οι χρήστες. Αντίθετα με τους εκδότες εφημερίδων ακόμη και βιβλίων που είναι υπόλογοι για ό,τι γράψει καθένας και καθεμία στις σελίδες τους, οι ιδιοκτήτες των πλατφορμών δε φέρουν καμία ευθύνη. Επάνω σε αυτήν ακριβώς τη βάση άνθισαν τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης μιας κι ο καθένας μπορούσε να διατυπώνει όχι μόνο την άποψή του, αλλά το …μακρύ του και το κοντό του. Μάλιστα όσο πιο τερατώδης ήταν μια άποψη, μια πρόβλεψη, μια «είδηση», όσο πιο χυδαία μια επίθεση, κοκ, τόσο περισσότερες επισκέψεις δεχόταν η διπλανή διαφήμιση! Απουσία νομικής ευθύνης τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης έγιναν θερμοκήπια παραπληροφόρησης και νεκροταφεία της ενημέρωσης, προς επιβεβαίωση ενός κλασσικού νόμου της νομισματικής θεωρίας, βάσει του οποίου σε μια παράλληλη κυκλοφορία ενός «καλού» κι ενός «κακού» νομίσματος, κυριαρχεί το «κακό»! Έτσι το facebook στηρίχθηκε αρχικά και στήριξε στη συνέχεια τον φθηνό εντυπωσιασμό, τις διαδόσεις, το λόγο μίσους, τις προσβολές και τις ύβρεις για να καταντήσει συνώνυμο της ευτέλειας.

Κι όσο ανέβαινε η υπερβολή τόσο μεγάλωναν τα έσοδα των κολοσσών του διαδικτύου για να φτάσουμε μόνο το 2020 η χρηματιστηριακή αξία των πέντε μεγαλύτερων εταιρειών της Σίλικον Βάλεϋ να φτάνει τα 7,2 τρισ. δολ., ενώ τέσσερις διαδικτυακές εταιρείες (Google, Apple, Amazon, Microsoft) να διατηρούν τα σκήπτρα των επιδόσεων, ξεπερνώντας εταιρείες της αυτοκινητοβιομηχανίας, του χρηματοπιστωτικού τομέα, της παραγωγής και του εμπορίου…

Οι 26 λέξεις, που αποτέλεσαν το ευαγγέλιο της διαδικτυακής χάβρας, θεωρείται βέβαιο ότι θα τροποποιηθούν. Είχε δεσμευτεί δημόσια ακόμη κι ο Τζο Μπάιντεν προεκλογικά για την ακύρωσή του νομικού φραγμού στη δίωξη των ιντερνετικών εταιρειών για το περιεχόμενο που αναρτούν. Οι Δημοκρατικοί επίσης είχαν εξαγγείλει όχι μόνο για το Facebook (με αφορμή την εξαγορά του Instagram και του WhatsApp) αλλά και για την Google (με αφορμή τα 10 δισ. δολ. που έδινε ετησίως στην Apple κ.α. για να εξασφαλίζει προτεραιότητα στα προϊόντα της) ότι θα ενεργοποιηθούν έρευνες για την παραβίαση των αντιμονοπωλιακών νόμων, κατ’ αντιστοιχία όσων εφαρμόστηκαν σε προηγούμενες δεκαετίες για την ΑΤΤ και τη Citibank. Υπέρ της ακύρωσης του άρθρου 230 έχει ταχθεί ακόμη κι η Νάνσυ Πελόσι (χαρακτηρίζοντας το άρθρο «δώρο» στις εταιρείες υψηλής τεχνολογίας) η οποία αποτελεί όχι απλώς σταθερή αξία και βαρύ πυροβολικό των Δημοκρατικών, αλλά και το βαθύ τους κράτος. Κριτική στο άρθρο 230 είχε ασκήσει ακόμη κι ο Ντόναλντ Τραμπ, αλλά ποιός δίνει σημασία στα λόγια του… Χρήζει πάντως αναφοράς γιατί δείχνει το βαθμό της συναίνεσης γύρω από την αλλαγή του νόμου του Κλίντον.

Από την άλλη υπάρχει ένας σοβαρότατος λόγος για να συνεχιστεί η σημερινή αθλιότητα, με τη διαιώνιση του άρθρου 230: η «κινέζικη απειλή»! Οποιαδήποτε προσπάθεια επιβολής τάξης στο ίντερνετ θα οδηγήσει στο ξεφούσκωμα των αμερικανικών εταιρειών και στην ανάδυση των κινέζων ανταγωνιστών. Σοβαρό αντικίνητρο όχι μόνο για τον Τραμπ, αλλά και για τον Μπάιντεν…

Παράλληλα, η προσπάθεια της ιντερνετικής βιομηχανίας επικεντρώνεται στον μετριασμό της ζημιάς που θα επέλθει. Με βάση δημοσιεύματα είναι διατεθειμένη να δεχθεί τα πάντα αρκεί να μην ξεπεραστεί ένα όριο: να μην αντιμετωπισθεί ως εκδότης και να αναλάβει τη νομική ευθύνη. Σε αυτό το βωμό όχι μόνο το Facebook και το Twitter αλλά επιπλέον Google, Amazon, TikTok, Pinterest, Snap κι άλλοι έσπευσαν να αναπαράξουν τις απαγορεύσεις κατεβάζοντας ακόμη και το Parler, το ακροδεξιό Twitter, για να μείνει χωρίς φωνή ο Τραμπ.

Εν κατακλείδι, τα πράγματα είναι χειρότερα απ’ όσο φαίνονταν αρχικά: Η ευκολία με την οποία λογόκριναν τον Τραμπ facebook και Twitter δεν προήλθε από την απόφασή τους να διαφυλάξουν την ειρήνη ή να διακόψουν το λόγο μίσους και τα σωρηδόν ψέματα που λέει ο απερχόμενος, ανόητος αμερικανός πρόεδρος. Η λογοκρισία επιβλήθηκε από το ολιγοπώλιο του διαδικτύου για να διαφυλάξει την ασυδοσία του…

Διαγραφή μέρους του δημόσιου χρέους της πέτυχε η Αργεντινή!

argentinaΤου Λεωνίδα Βατικιώτη

«Νέο κεφάλαιο στις διαπραγματεύσεις για το δημόσιο χρέος» άνοιξε η Αργεντινή! Με αυτό τους το σχόλιο οι Financial Times απέδωσαν με τον πιο εύστοχο και συμπυκνωμένο τρόπο το επίτευγμα της νέας κυβέρνησης της λατινοαμερικανικής χώρας. Η διαγραφή του 45% περίπου σε ένα χρέος ύψους 65 δισ. δολαρίων (με συνολικό χρέος που φτάνει τα 340 δισ. ή 90% του ΑΕΠ) δείχνει τις μεγάλες δυνατότητες διαγραφής του δημόσιου χρέους που μπορούν να εφαρμόσουν οι κυβερνήσεις σε βάρος των διεθνών πιστωτών, δημιουργώντας τον αναγκαίο δημοσιονομικό χώρο.

Το παράδειγμα της Αργεντινής αξίζει να μελετηθεί γιατί δείχνει τι πρέπει και μπορεί να κάνει μια κυβέρνηση, ακόμη κι εντός του καπιταλισμού, ακόμη και μια κυβέρνηση που δεν είναι επαναστατική, αν θέλει να διαγράψει μέρος έστω του δημόσιου χρέους της, δημιουργώντας έτσι τους αναγκαίους (αλλά προφανώς μη επαρκείς όρους) για να ασκηθεί μια φιλολαϊκή πολιτική. Η κυβέρνηση του προέδρου Φερνάντες πολύ πριν τις εκλογές του Οκτωβρίου του 2019, όταν ηττήθηκε ο νεοφιλελεύθερος Μαουρίτσιο Μάκρι, είχε κάνει σαφές ότι μπροστά στο δίλημμα αν θα δοθούν χρήματα στο λαό ή τους διεθνείς πιστωτές θα προτιμήσει να στηρίξει τον λαό της Αργεντινής.

Οι υποψίες μήπως πρόκειται για μια ακόμη προεκλογική υπόσχεση που έμελλε να συντριβεί στις μυλόπετρες των πάντα …απρόβλεπτων συγκυριών διαλύθηκαν αμέσως μετά την εκλογή της κυβέρνησης. Διαλύθηκαν όχι μόνο με συνεχείς δηλώσεις αξιωματούχων κατά των διεθνών πιστωτών που ωθούσαν τις τιμές των ομολόγων στα Τάρταρα, αλλά και με έργα. Πριν ακόμη σχηματιστεί η νέα κυβέρνηση και αναλάβουν οι νέοι υπουργοί, οι πρωταγωνιστές των τωρινών εξελίξεων μελέτησαν σοβαρά την πρόσφατη εμπειρία χωρών που βρέθηκαν αντιμέτωποι με διεθνείς πιστωτές, ρώτησαν κι έμαθαν, παρότι η εμπειρία της Αργεντινής με εννέα παύσεις πληρωμών – χρεοκοπίες στην ιστορία της είναι ανυπολόγιστης σημασίας. Για όποιον φυσικά δεν θεωρεί ως δικά του τα συμφέροντα της Blackrock, που στην Αργεντινή έκατσε στην άλλη μεριά του τραπεζιού και λειτούργησε ως επίσημος διαπραγματευτής απέναντι στην κυβέρνηση εκφράζοντας τους μεγάλους κατόχους ομολόγων.

Με την ίδια αποφασιστικότητα που η νέα κυβέρνηση της Αργεντινής δήλωνε αποφασισμένη να βάλει σε προτεραιότητα τα λαϊκά συμφέροντα έναντι των συμφερόντων των πιστωτών, οικοδομούσε ένα διεθνές μέτωπο υποστήριξης και αλληλεγγύης που θωράκιζε το Μπουένος Άιρες. Κορυφαία του πράξη και μορφή έκφρασης το άρθρο που υπογράψαμε 138 οικονομολόγοι απ’ όλο τον κόσμο, με το οποίο ζητούταν η ελάφρυνση του δημόσιου χρέους της Αργεντινής. Την έκκληση υπέγραφαν από Μαρξιστές, Νεοσουμπετεριανούς και άλλους ετερόδοξους οικονομολόγους μέχρι νομπελίστες και άλλους που στέκονται στο κέντρο της οικονομικής ορθοδοξίας (Ανουάρ Σαΐχ, Μαρκ Ουάισμπροτ, Τζέιμς Γκαλμπρέιθ, Τζέφρεϋ Σακς, Ντάνι Ρόντρικ, Τομά Πικετί, Μαριάνα Ματζουκάτο, κ.α.).

Κι ενώ η μια προθεσμία που έδινε στους πιστωτές για συμφωνία η κυβέρνηση της Αργεντινής μετά την άλλη αποδεικνυόταν άκαρπη, φτάνοντας στις έξι συνολικά, οι τιμές των ομολόγων κατέρρεαν φτάνοντας να διαπραγματευτούν ακόμη και κάτω από το 30% της τιμής τους, όπως φαίνεται στο συνημμένο διάγραμμα του Bloomberg. Έτσι, μετά από οκτώ μήνες διαπραγματεύσεων  και μια συνέντευξη του υπουργού Οικονομικών Μαρτίν Γκουζμάν στην κυριακάτικη εφημερίδα Pagina 12 την  προηγούμενη Κυριακή 2 Αυγούστου, όπου έστειλε το τελευταίο και οριστικό τελεσίγραφο στους πιστωτές και ανήγγειλε ότι «η ατμομηχανή της ανάπτυξης θα είναι στο εξής η εσωτερική αγορά», δηλώνοντας με αυτό τον τρόπο την προθυμία τους να αναλάβουν ξανά το κόστος αποκλεισμού από τις διεθνείς αγορές (ως άμεσο αποτέλεσμα του ναυαγίου των διαπραγματεύσεων και της μονομερούς στάσης πληρωμών) οι πιστωτές αναγκάστηκαν να συμφωνήσουν. Τα νέα ομόλογα θα εκδοθούν στο 55% της αρχικής αξίας των παλιών! Το σημαντικότερο είναι πως αυτή η αναδιάρθρωση δεν συνοδεύτηκε από κανένα νέο όρο για την μακροοικονομική πολιτική της Αργεντινής ή την κοινωνική πολιτική και την πολιτική μισθών, όπως συνέβη για παράδειγμα στην Ελλάδα το 2012.

 

Γ620x-1ια τον πρόεδρο Φερνάντες, που έχει στο εξής να διαχειριστεί δύο καυτά μέτωπα, τα δύσκολά είναι μπροστά του. Τόσο ο νέος γύρος διαπραγματεύσεων με το ΔΝΤ για τους όρους αποπληρωμής του δανείου που έλαβε ο πρώην πρόεδρος Μαουρίτσιο Μάκρι όσο και η κοινωνική πολιτική του θα κρίνουν κατά πόσο θα αποδειχθούν αληθινές οι προσδοκίες που δημιούργησε. Και το χειρότερο ωστόσο σενάριο να εξελιχθεί τα επόμενα χρόνια σε τίποτε δεν μειώνει την επιτυχία που κατήγαγε η Αργεντινή εναντίον των ξένων πιστωτών.

Αξίζει ωστόσο να αναφερθεί ότι το Μπουένος Άιρες εκμεταλλεύθηκε στο έπακρο τη συγκυρία της πανδημίας, θέτοντας ως επιτακτική προτεραιότητα την ανάγκη άσκησης επεκτατικής οικονομικής πολιτικής. Σε αυτό το πλαίσιο διαπραγματεύθηκε και πέτυχε ελάφρυνση του χρέους του Ισημερινού ακόμη και ο δεξιός πρόεδρός του (και καταδότης Τζουλιάν Ασάντζ) Λένιν Μορένο, με πολύ χειρότερους όρους.

Ενώ η Αργεντινή πέτυχε έναν θρίαμβο που θα έπρεπε να αποτελεί πολύτιμο οδηγό για τις κυβερνήσεις και τους λαούς όλου του κόσμου η επιτυχία της έγινε δεκτή με ένα τείχος σιωπής από τα Μέσα Ενημέρωσης. Λες και όλες οι εφημερίδες και οι τηλεοράσεις υπάγονται ιδιοκτησιακά στο χαρτοφυλάκιο της μαφίας των επενδυτικών κεφαλαίων. Το σημερινό πέπλο σιωπής είναι περιττό να ειπωθεί ότι αντιβαίνει πλήρως με αργεντινολογία του 2014 – 2015. Στην Ελλάδα ιδιαίτερα οι περιπέτειες της Αργεντινής το 2014, όταν το κεφάλαιο Elliott Management του κερδοσκόπου Πολ Σίνγκερ προχώρησε ακόμη και σε κατασχέσεις δημόσιας περιουσίας της, προβάλλονταν εν είδει μαθήματος και απειλής για το τι μπορεί να συμβεί αν μια κυβέρνηση συγκρουστεί με τους πιστωτές. Εκ των υστέρων κρίνοντας δεν πήγαν χαμένες οι απειλές τους.

Και τώρα, που αυτή η σύγκρουση απέβη επιτυχής στην Αργεντινή και οι πιστωτές υποχώρησαν …άκρα του τάφου σιωπή.

Πρώτη δημοσίευση: Kommon, 10 Αυγούστου 2020