Home » Διεθνή Οικονομία

Category Archives: Διεθνή Οικονομία

Στο επίκεντρο η συντριβή του μεριδίου της εργασίας

Ασυνήθιστα εκτεταμένη είναι η αναφορά που φιλοξενεί η έκθεση του ΔΝΤ για το 2017 (WEO) στην κάθετη μείωση του μεριδίου της εργασίας επί του εισοδήματος από τις αρχές της δεκαετίας το ’90.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Τα μεγέθη, όπως απεικονίζονται στον πίνακα είναι εντυπωσιακά. Στις ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες, ειδικότερα, το μερίδιο των εργατικών μισθών βρίσκεται περίπου 4% χαμηλότερα από τα επίπεδα της δεκαετίας του ’70.

Σύμφωνα με την ανάλυση του ΔΝΤ, στις ανεπτυγμένες οικονομίες περίπου το ήμισυ από την μείωση του μεριδίου της εργασίας μπορεί να αποδοθεί στη διείσδυση της τεχνολογίας, στην υποκατάσταση ζωντανής από νεκρή εργασία με μαρξιστικούς όρους. Η ολοκλήρωση των παγκόσμιων αγορών όπως αποτυπώνεται στο εμπόριο τελικών προϊόντων, η συμμετοχή σε αλυσίδες αξίας και οι ξένες άμεσες επενδύσεις, με βεβαιότητα έχουν διαδραματίσει το δικό τους ρόλο στη μείωση του μεριδίου της εργασίας. Η συμβολή τους ωστόσο εκτιμάται περίπου στο ήμισυ της τεχνολογίας. Το μεγαλύτερο πλήγμα στις προηγμένες καπιταλιστικές οικονομίες υπέστησαν οι μεσαίας εξειδίκευσης θέσεις εργασίας. Ως αποτέλεσμα στις αλυσίδες παραγωγής επήλθε μια πόλωση μεταξύ ειδικοτήτων πολύ χαμηλής και πολύ υψηλής ειδίκευσης. Μια πόλωση πλήρως συμμετρική της κοινωνικής και εισοδηματικής πόλωσης που επέφερε η οικονομική κρίση.

Πλήθος επιστημονικών άρθρων και εργασιών το τελευταίο διάστημα διερευνούν τις αιτίες αυτής της μείωσης.

Μια εξ ίσου ενδιαφέρουσα και αξιόπιστη έρευνα (Petra Duhaupt, Cambridge Journal of Economics) μέσα από την εξέταση χρονολογικών σειρών από 13 χώρες μεταξύ 1986 και 2007 καταλήγει ότι υπάρχει ισχυρή συσχέτιση μεταξύ μερισμάτων και πληρωμών για τόκους των μη χρηματο-οικονομικών επιχειρήσεων από την μια και της μείωσης του μεριδίου των μισθών στο εθνικό εισόδημα από την άλλη. Η χρηματιστικοποίηση, σύμφωνα με την γερμανίδα συγγραφέα, συνέβαλε στη μείωση των μισθών. Από κοινού φυσικά με άλλες αιτίες όπως η παγκοσμιοποίηση και η συρρίκνωση της διαπραγματευτικής δύναμης της εργασίας.

Άλλη επιστημονική ανακοίνωση (A. Young, M. Tackett, European Journal of Political Economy) με τη βοήθεια στοιχείων από 125 χώρες για την περίοδο 1970-2009 βρίσκει ισχυρή αρνητική συσχέτιση μεταξύ εμπορικών και επενδυτικών ροών από τη μια και του μεριδίου της εργασίας από την άλλη. Πρόκειται για ένα πολύτιμο συμπέρασμα καθώς διαψεύδει την κυρίαρχη φιλολογία που θέλει το άνοιγμα των αγορών και την προσέλκυση ξένων επενδύσεων ως παράγοντας κοινωνικής ευημερίας. Σύμφωνα με τους δύο αμερικάνους ερευνητές συνέβη το αντίθετο: Η ενοποίηση του κόσμου υπό την αιγίδα του κεφαλαίου συνέβαλε στη μείωση του μεριδίου της εργασίας.

Η σημασία που έχει πλέον αποκτήσει στην επιστημονική συζήτηση το θέμα της πτώσης των εργατικών μισθών και του μεριδίου της εργασίας μπορεί να μην προσφέρει πολλά στην αναστροφή αυτής της τάσης, τουλάχιστον όμως σηματοδοτεί το τέλος των προσδοκιών ανόδου της ευημερίας που γέννησε ο νεοφιλελευθερισμός ως ανταμοιβή για την επικράτησή του.

Το άρθρο δημοσιεύεται στη εφημερίδα Πριν στις 28 Μαΐου 2017

Σαρωτικές αλλαγές για χάρη του 2% επιβάλει ο Τραμπ

Με οριακή μεν πλειοψηφία, μόλις 217 έναντι 213 ψήφων, κατάφερε ο Τραμπ να ανατρέψει το νόμο του Μπαράκ Ομπάμα που προσέφερε υγειονομική κάλυψη σχεδόν σε όλο τον ανασφάλιστο πληθυσμό των ΗΠΑ.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Ο νόμος για την κατεδάφιση της δωρεάν ασφαλιστικής κάλυψης που ψηφίστηκε το 2015, παρότι είχε κεντρική θέση στις προεκλογικές δεσμεύσεις του επικεφαλής των Ρεπουμπλικανών δεν έγινε κατορθωτό να ψηφιστεί τον Μάρτιο στην πρώτη προσπάθεια της νέας ηγεσίας του Λευκού Οίκου να επιβάλει το πρόγραμμά της. Δεν χρειάστηκαν ωστόσο παρά δύο μήνες για να καμφθούν οι αντιρρήσεις των Ρεπουμπλικανών βουλευτών, τουλάχιστον εκείνης της κρίσιμης μάζας που έκρινε το αποτέλεσμα. Ο νόμος του Ομπάμα παρόλα αυτά δεν αποτελεί ακόμη παρελθόν για τις ΗΠΑ, δεδομένου ότι μένει να ψηφίσει και η Γερουσία, όπου το ρεπουμπλικανικό κόμμα διαθέτει οριακή πλειοψηφία 52 εδρών, έναντι 48 που έχουν οι Δημοκρατικοί, ενώ 2 γερουσιαστές έχουν καταθέσει ανοιχτά τη διαφωνία τους.

Ο Λευκός Οίκος δικαιολόγησε την πολιτική του επικαλούμενος το υψηλό δημοσιονομικό κόστος του νόμου του Ομπάμα. Συγκεκριμένα, το νούμερο που επικαλούνταν σαν τρόπαιο νίκης ήταν τα 337 δισ. δολ. που υποτίθεται ότι θα εξοικονομήσει ο κρατικός προϋπολογισμός την επόμενη δεκαετία. Τα διακυβεύματα ωστόσο ήταν πολύ πιο βαθιά. Ο νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν συμπύκνωσε στα εξής τη διαμάχη για τον ασφαλιστικό νόμο των Δημοκρατικών, σε άρθρο που έγραψε στους New York Times στις 14 Μαρτίου 2017: «Ο νόμος για την περίθαλψη του Ομπάμα βοήθησε έναν μεγάλο αριθμό ανθρώπων σε βάρος μιας μικρής ευημερούσας μειοψηφίας: επί της ουσίας, φόροι στο 2% του πληθυσμού για να καλυφθούν πολλοί άνθρωποι και να αποκτήσουν ασφαλιστική κάλυψη πολλοί περισσότεροι. Ο νόμος για την ασφαλιστική κάλυψη του Τραμπ θα το αντιστρέψει αυτό, πλήττοντας πολλούς ανθρώπους (πολλοί εκ των οποίων ψήφισαν τον Τραμπ) έτσι ώστε να μειώσει τους φόρους για μια χούφτα πλούσιους»!

Με άλλα λόγια προς όφελος των υπερπλουσίων, που αποτελούν το 2% της αμερικανικής κοινωνίας, νομοθέτησε ο Τραμπ, ο οποίος αξίζει να τονίσουμε ότι μετά την πρώτη ήττα αρνήθηκε να παραιτηθεί. Επανήλθε καταφέρνοντας να υλοποιήσει την προεκλογική του δέσμευση και δίνοντας έτσι μαθήματα συνέπειας λόγων και έργων! Εύκολα μάλιστα μπορεί κανείς να προβλέψει το τεράστιο πολιτικό κόστος που θα καταβάλουν οι Ρεπουμπλικανοί και το οποίο τους υπενθύμισε η επικεφαλής των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο, Νάνσυ Πελόσι, λέγοντας ότι αυτός ο νόμος θα στοιχίσει στους Ρεπουμπλικάνους την πλειοψηφία στις ενδιάμεσες εκλογές που θα διεξαχθούν το 2018. Κάτι που δε φαίνεται να έκαμψε τον Τραμπ…

45.000 ανασφάλιστοι νεκροί ετησίως

Ο πολιτικός αντίκτυπος από την κατάργηση της προοδευτικής ασφαλιστικής μεταρρύθμισης μπορεί να προβλεφθεί εκ του ασφαλούς αν λάβουμε υπ’ όψη μας τις εκτιμήσεις του Γραφείου Προϋπολογισμού του αμερικανικού Κογκρέσου: Η κατάργηση του νόμου θα αφήσει μέχρι το 2026 επιπλέον 24 εκ. άτομα ανασφάλιστα, εκτινάσσοντας το συνολικό τους αριθμό μέχρι τότε στα 52 εκ. άτομα.

Η έκρηξη του αριθμού των ανασφάλιστων ισοδυναμεί με κοινωνική γεονοκτονία σε βάρος των πιο φτωχών κι αδυνάμων εργαζομένων των ΗΠΑ που αναγκάζονται να δουλεύουν ανασφάλιστοι, εξηγώντας έτσι και τα χαμηλά επίπεδα της ανεργίας. Που σημαίνει ότι η ανεργία έφτασε στο επίπεδο του 4,4% τον Απρίλιο, επανήλθε δηλαδή στα επίπεδα που ήταν πριν ξεσπάσει η κρίση του 2008, επειδή η αξία της εργατικής δύναμης υποτιμήθηκε σε πρωτόγνωρα επίπεδα. Οι Αμερικάνοι έτσι κέρδισαν τις δουλειές τους, αλλά έχασαν τους αξιοπρεπείς μισθούς. Τους επιβλήθηκε να θυσιάσουν και τα τελευταία ίχνη ποιότητας ζωής για να κερδίσουν την παραμονή τους στο εργατικό δυναμικό. Το Δημοκρατικό Κόμμα αναγνωρίζοντας την τεράστια κοινωνική οπισθοδρόμηση που επέτρεψε στην αμερικανική οικονομική ελίτ να αποχαιρετήσει την κρίση μια ώρα αρχύτερα, σε σχέση πχ με την Ευρώπη, μεταβίβασε στο κράτος το κόστος της κοινωνικής ασφάλισης για να πάψουν οι ΗΠΑ να θυμίζουν υποσαχάρια Αφρική και να έχουν υγεία χειρότερη από αυτή της Κούβας (η οποία κατατάσσεται στην 58η θέση παγκοσμίως με κριτήριο το κατά κεφαλή ΑΕΠ, ενώ οι ΗΠΑ στη 10η, με βάση τη λίστα της Παγκόσμιας Τράπεζας). Μέχρι που ήρθε ο Τραμπ…

Ο νόμος του Τραμπ θα στείλει πολλές χιλιάδες Αμερικάνους στο θάνατο μια ώρα αρχύτερα. Δεν πρόκειται για υπερβολή. Έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2009 από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ έδειξε ότι 45.000 πέθαιναν κάθε χρόνο στις ΗΠΑ (που ήταν και παραμένει η μοναδική ανεπτυγμένη καπιταλιστική χώρα η οποία δεν παρέχει ασφαλιστική κάλυψη σε όλο της τον πληθυσμό) επειδή στερούνταν ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Στην ίδια έρευνα αποδείχθηκε ότι οι ανασφάλιστοι Αμερικάνοι κατά τη διάρκεια του εργάσιμου βίου τους έχουν 40% περισσότερες πιθανότητες να πεθάνουν σε σχέση με όσους έχουν ιδιωτική ασφάλιση. Μάλιστα, το ποσοστό θνησιμότητάς τους βρέθηκε 25% πάνω από το αντίστοιχο ποσοστό του 1993. Μια αύξηση που υποδηλώνει τη μορφή χιονοστιβάδας που έχουν λάβει τα χρόνια προβλήματα υγείας της ανασφάλιστης Αμερικής (η οποία υπερβαίνει σημαντικά την άνεργη Αμερική) και προμηνύει ταχύτερη επιδείνωση στο μέλλον των προβλημάτων υγείας των φτωχών Αμερικανών.

Και βούτυρο και κανόνια!

Ο Τραμπ βλάπτει σοβαρά την υγεία των Αμερικανών (κι όχι μόνο των άλλων λαών που υπομένουν τα αποτελέσματα της επεκτατικής πολιτικής του όπως οι Σύροι) κατά πολλούς τρόπους. Για παράδειγμα τη Δευτέρα 1 Μαΐου κατάργησε νόμο που είχε προωθήσει η σύζυγος του πρώην αμερικανού προέδρου, η Μισέλ Ομπάμα, ο οποίος συνέβαλε ώστε τα Αμερικανάκια στα σχολεία να τρώνε υγιεινά. Ειδικότερα, με νόμο του 2012, προϋπόθεση για την ομοσπονδιακή χρηματοδότηση των σχολικών γευμάτων ήταν να υπάρχουν ελεγχόμενες ποσότητες αλατιού, ζάχαρης και λίπους στο κάθε πιάτο. Το μέτρο είχε κριθεί σωτήριο μήπως και περιοριστεί το οξύτατο πρόβλημα παχυσαρκίας που αντιμετωπίζουν τα παιδιά στις ΗΠΑ, προκαλώντας κόστη στο σύστημα υγείας ύψους δεκάδων δισ. δολ. για όλη τους τη ζωή. Βάσει ερευνών 1 στα 6 παιδιά είναι υπέρβαρο λόγω παχυσαρκίας, ενώ οι ΗΠΑ έχουν το υψηλότερο ποσοστό παχυσαρκίας μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ: 33,9% για τους άνδρες και 36,6% για τις γυναίκες, όταν ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ είναι 17,9% και 18,7% αντίστοιχα. (Εδώ η σχετική έκθεση).

Παρόλα αυτά το πρόγραμμα καταργήθηκε (ενώ όλοι μπορούν να προβλέψουν τα κόστη που θα δημιουργήσει και σε όρους τιμών και σε όρους ποιότητας ζωής) στο όνομα της …ελευθερίας επιλογών που δικαιούνται να έχουν οι Αμερικάνοι. «Ελευθερία και θάνατος» το σύνθημα της πολιτικής φιλοσοφίας του Τραμπ…

Επί της ουσίας, και με βάση ανακοίνωση του υπουργείου Γεωργίας που επέβλεπε το πρόγραμμα, στη διάρκεια όλης της προηγούμενης πενταετίας που εφαρμόστηκαν οι αλλαγές στην καθημερινή διατροφή προκάλεσαν ένα κόστος ύψους 1,2 δισ. δολ. Οι Αμερικάνοι αφέθηκαν στο έλεος των χάμπουργκερ για να μπορεί ο Τραμπ να αυξήσει τις πολεμικές δαπάνες κατά 54 δισ. δολ. για το νέο έτος χωρίς να αυξηθεί το δημοσιονομικό έλλειμμα… Βούτυρο στους φτωχούς για να αγοράζει το κράτος τα κανόνια του περίφημου στρατιωτικοβιομηχανικού συμπλέγματος…

Και σε αυτή την περίπτωση είναι εμφανές ότι το κόστος της …λιπώδους ταξικής πολιτικής του Τραμπ το πληρώνουν οι πιο φτωχοί που δεν έχουν άλλη επιλογή για τη διατροφή των παιδιών τους, πέρα από τα σχολικά γεύματα. Οι εύποροι διαθέτουν τα μέσα να στρέψουν, ακόμη και να επιβάλουν στα παιδιά τους μια υγιεινή και πλήρη διατροφή. Οι φτωχοί παραμένουν στο έλεος του Τραμπ που τους οδηγεί στην παχυσαρκία και το γρήγορο θάνατο προς όφελος του 2%!

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Επίκαιρα στις 12 Μαΐου 2017

Σήμα κινδύνου από μια Αμερική που πεινάει, χρωστάει και αντιστέκεται

Έκπληξη προκαλούν τα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα από την Αμερικανική Ομοσπονδιακή Τράπεζα για την έκταση της φτώχειας στις ΗΠΑ.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Βλέπετε, στην άλλη όχθη του Ατλαντικού η κεντρική τράπεζα καταδέχεται να ασχοληθεί και με τόσο ταπεινές στατιστικές που αποτυπώνουν την κατάσταση της κοινωνίας, αντίθετα με ό,τι συμβαίνει στην Ευρώπη όπου οι κεντρικοί τραπεζίτες, συμπεριλαμβανομένου και του Γ. Στουρνάρα, του εκλεκτού του Αλ. Τσίπρα, έχουν αποκλείσει από τα ενδιαφέροντά τους δεδομένα για μεταβλητές όπως η φτώχεια, εστιάζοντας την προσοχή τους αποκλειστικά και μόνο στη νομισματική πειθαρχία.

Με βάση τη σχετική ανακοίνωση, 3 στους 10 ή 73 εκ. αντιμετωπίζουν δυσκολίες να τα βγάλουν πέρα, με την πλειοψηφία τους να είναι ισπανόφωνοι και αφροαμερικάνοι. Επιπλέον, το 44% δεν μπορεί να καλύψει μια έκτακτη ανάγκη ύψους μόλις 400 δολ., παρά μόνον αν πάρει δάνειο ή πουλήσει κάποιο περιουσιακό στοιχείο. Η εικόνα του αμερικανικού εφιάλτη συμπληρώνεται από την άτυπη στάση πληρωμών όσων έχουν καταφύγει σε φοιτητικά δάνεια, δεδομένου ότι 1 στους 3 καθυστερεί να αποπληρώσει τις δόσεις του, κι επίσης από το βάρος της ιδιωτικής υγείας. Με βάση τις απαντήσεις που δόθηκαν ένα 10% των ερωτώμενων βρέθηκε να χρωστάει χρήματα από ιατρικές δαπάνες της προηγούμενης χρονιάς!

Η αφόρητη πίεση που ασκεί ο πλήρως ιδιωτικοποιημένος τομέας της υγείας σε όλους τους Αμερικάνους, κι όχι μόνο στους ανασφάλιστους, φάνηκε ανάγλυφα και στην απεργία διάρκειας μιας εβδομάδας που πραγματοποιούν οι εργαζόμενοι στο τηλεφωνικό κέντρο της πολυεθνικής ΑΤ&Τ, από την Παρασκευή 19 Μαΐου. Μεταξύ των αιτημάτων που προβάλουν οι περισσότεροι από 35.000 απεργοί ξεχωρίζει η διεκδίκηση να σταματήσει η εταιρεία να στέλνει δραστηριότητες της στο εξωτερικό κι επίσης να πάψουν οι συνεχείς επιπλέον χρεώσεις των ασφαλιστικών εταιρειών για τα συμβόλαια που αφορούν την υγεία των εργαζόμενων και των άλλων μελών της οικογένειάς τους. Σύμφωνα με τους απεργούς η ασυδοσία των ασφαλιστικών εταιρειών έχει ως αποτέλεσμα να μειώνεται συνεχώς ο καθαρός μισθός καθώς αυξάνονται αυθαίρετα οι ασφαλιστικές κρατήσεις. Ο καθαρός μισθός μάλιστα συρρικνώνεται παρότι ο συνολικός αυξάνεται, όπως έσπευσε να ξεκαθαρίσει η πολυεθνική αποδίδοντας την ευθύνη στη διαπλοκή του ιδιωτικού τομέα της υγείας και των ασφαλειών.

Το ροκάνισμα του εργατικού μισθού από την ιδιωτική υγεία στις ΗΠΑ πρέπει να αποτελέσει καμπανάκι κινδύνου και για τα καθ’ ημάς. Η απαξίωση του δημόσιου τομέα της υγείας που μεθοδευμένα κι από κοινού επιχειρούν μνημονιακές κυβερνήσεις (ΠΑΣΟΚ, ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ) και πιστωτές στο τέλος οδηγεί στη γιγάντωση των ιδιωτικών τομέων υγείας και ασφαλειών και στην περαιτέρω συρρίκνωση των εργατικών αμοιβών. Προς επίρρωση, η συνεχής αύξηση του κύκλου εργασιών των ιδιωτικών ασφαλειών, παρά την κρίση και την αύξηση της φτώχειας…

Το άρθρο δημοσιεύεται στην εφημερίδα Πριν

Γονάτισε ο κινέζικος δράκος στις ΗΠΑ

Ο μύθος θέλει κάθε εμπορική διαπραγμάτευση στην οποία συμμετέχουν Κινέζοι στο τέλος να καταλήγει με μια ερώτηση εκ μέρους τους: «πόσα θέλετε για να συμφωνήσετε στους όρους μας;».

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Εξαίρεση σε αυτό τον κανόνα που τον έχουμε δει να επιβεβαιώνεται όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε χώρες όπως η Γερμανία, αποτέλεσαν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του κινέζου ομολόγου του Σι Τζινπίνγκ, στο πλαίσιο της επίσκεψης του τελευταίου στις ΗΠΑ στις 6 Απριλίου 2017. Η συμφωνία στην οποία κατέληξαν συνιστά ήττα για τα οικονομικά συμφέροντα της Κίνας. Για πρώτη φορά το Πεκίνο αναγκάστηκε να συμφωνήσει σε όρους που δυσχεραίνουν αφάνταστα την οικονομική του κυριαρχία.

Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων βρισκόταν το γιγαντιαίο έλλειμμα των ΗΠΑ στο πλαίσιο του διμερούς εμπορίου αγαθών με την Κίνα που φτάνει το ιλιγγιώδες ποσό των 347 δισ. δολ. Τα αιτήματα της αμερικανικής πλευράς δεν αφορούσαν τον περιορισμό των κινέζικων εξαγωγών στις ΗΠΑ. Αφορούσαν αποκλειστικά και μόνο την κατάργηση των εμποδίων που απαγορεύουν τις αμερικανικές εξαγωγές στην Κίνα. Συμφωνήθηκε συγκεκριμένα εντός 100 ημερών (εξ αρχή επομένως αποκλείστηκε το σύνηθες ενδεχόμενο ροκανίσματος του χρόνου μέχρι τις επόμενες εκλογές) να υπογραφεί μια διμερής εμπορική συμφωνία που θα επιλύει όλα τα εκκρεμή ζητήματα μεταξύ των δύο χωρών. Άμεσα δε να ανοίξει η κινέζικη χρηματοπιστωτική αγορά και να επιτραπούν οι εισαγωγές βοδινού κρέατος που ήταν απαγορευμένες από το 2003.

Αρνητικό ρεκόρ δημοτικότητας για τον Τραμπ

Η Κίνα δε δυσκολεύτηκε να συμφωνήσει στις αμερικανικές απαιτήσεις γιατί οι εντατικές και πιεστικές διαπραγματεύσεις είχαν ξεκινήσει από την εποχή του Ομπάμα. Ειπώθηκε μάλιστα από στελέχη της προηγούμενης κυβέρνησης ότι ακόμη κι η Χίλαρι να είχε εκλεγεί ήταν ζήτημα 6 μηνών να μπουν οι υπογραφές στο κείμενο που κραδαίνει ως τρόπαιο ο Τραμπ, διεκδικώντας μια νέα περίοδο χάριτος, όπως η αρχική διάρκειας 100 ακόμη μερών, μήπως μπορέσει και αναστρέψει τα αλλεπάλληλα αρνητικά ρεκόρ που καταγράφει η δημοτικότητά του. Είναι χαρακτηριστικό ότι την πρώτη εβδομάδα του Απριλίου το ποσοστό απόρριψης είχε φτάσει το 57% και το ποσοστό αποδοχής μόλις το 35%! Και για να υπάρχει ένα μέτρο σύγκρισης να αναφέρουμε πώς στα 8 χρόνια προεδρίας του Μπαράκ Ομπάμα ποτέ τα ποσοστά αποδοκιμασίας του δεν έπεσαν τόσο χαμηλά. Ο Τραμπ επομένως χρειαζόταν μια νίκη κι οι Κινέζοι του την πρόσφεραν αβίαστα.

Έχει ωστόσο σημασία η επιλογή του κλάδου οικονομικής δραστηριότητας εκ μέρους του Τραμπ. Ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ επέλεξε το χρηματοπιστωτικό τομέα γιατί η Κίνα έχει εξελιχθεί στην πιο βαθιά κι ελπιδοφόρα αγορά τραπεζικών υπηρεσιών. Αρκεί να αναφέρουμε ορισμένα μεγέθη της που δεν έχουν δει τη δημοσιότητα την οποία δικαιούνται …αδικώντας την Κίνα.

Για παράδειγμα από τις 10 μεγαλύτερες τράπεζες του κόσμου, οι 3 είναι κινέζικες! Η σειρά κατάταξής τους έχει ως εξής: Industrial and Commercial Bank of China, China Construction Bank, Agricultural Bank of China, Mitsubishi Financial Group, Bank of China, JP Morgan Chase, HSBC, BNP Paribas, Bank of America και Wells Fargo. Ερμηνεύοντας τις 10 πρώτες θέσεις δεν φαίνεται μόνο πως οι 3 πρώτες μεγαλύτερες τράπεζες είναι κινέζικες, αλλά κι ότι ο συνολικός αριθμός των κινεζικών (4) υπερβαίνει τον αριθμό των αμερικανικών (3). Η κυριαρχία δε των δύο αυτών χωρών είναι τόσο συντριπτική ώστε 3 άλλες χώρες (Ιαπωνία, Αγγλία και Γαλλία) μοιράζονται κάθε 1 από τις 3 εναπομείνασες θέσεις.

Δηλωτικό επίσης στοιχείο για την ευρωστία του κινέζικου χρηματοπιστωτικού τομέα είναι το μέγεθός του. Συγκεκριμένα, το 2016 η αξία του κινέζικου τραπεζικού συστήματος υπερέβη την αξία του τραπεζικού κλάδου της ευρωζώνης. (Το κινέζικο ΑΕΠ είχε υπερβεί το ΑΕΠ της ευρωζώνης 5 χρόνια νωρίτερα, το 2011). Μένοντας στις τράπεζες της Κίνας, το ενεργητικό τους στο τέλος του 2016 υπερέβη τα 33 τρισ. δολ. (ισοδυναμώντας σε αξία με 3,1 φορές επί του ύψους του ΑΕΠ), όταν το ενεργητικό των τραπεζών στη ζώνη του ευρώ ανερχόταν σε 31 τρισ. δολ. (2,8 φορές το ύψος του ΑΕΠ), των ΗΠΑ σε 16 τρισ. και της Ιαπωνίας σε 7 τρισ. δολ.

Κινέζικη φούσκα

Και μόνο από τα παραπάνω στοιχεία φαίνεται ότι στην Κίνα έχει δημιουργηθεί μια φούσκα παγκοσμίων διαστάσεων. Το σημαντικότερο δε με …άμεση κρατική παρότρυνση. Η δανειακή επέκταση των κινέζικων τραπεζών κατέγραφε κάθε χρόνο ρεκόρ στο πλαίσιο μιας πολιτικής αντιμετώπισης και χρονικής μετάθεσης της κρίσης. Αυτός ο μηχανισμός που μεγαλούργησε με άξονα γιγαντιαίες κρατικές τράπεζες μετέτρεψε το χρηματοπιστωτικό τομέα της αχανούς χώρας σε μήλο της έριδας για τον παγκόσμιο τραπεζικό κλάδο. Ο δε  Τραμπ έσπευσε να επιβάλει και να δρέψει πρώτος τους καρπούς της ελεύθερης πρόσβασης στην κινέζικη χρηματοπιστωτική αγορά, γιατί κανένα άλλο τραπεζικό σύστημα στον κόσμο δεν αντιμετωπίζει τους ασφυκτικούς περιορισμούς με τους οποίους έρχεται αντιμέτωπο καθημερινά το αμερικανικό σύστημα λόγω του νόμου Ντοτ Φρανκ. Είναι ο νόμος που επιβλήθηκε την επομένη της κρίσης στις ΗΠΑ με στόχο να διαχωρίσει την λιανική τραπεζική από την επενδυτική προκειμένου να μειωθεί η έκταση της κερδοσκοπίας. Η αλλαγή του νόμου συμπεριλαμβάνεται στην ατζέντα του Τραμπ (κι ειδικότερα στο …κεφάλαιο της κατάργησης των περιορισμών επί της επιχειρηματικής δράσης) κι είναι θέμα χρόνου να αναγγελθεί.  Η Γουόλ Στριτ, επομένως που στήριξε με χέρια και με πόδια την υποψήφια των Δημοκρατικών στις εκλογές του Νοεμβρίου, αναδεικνύεται σε έναν από τους μεγάλους κερδισμένους μέχρι σήμερα της οικονομικής πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ.

Στην άλλη όχθη, των χαμένων, στέκεται η Κίνα που δέχεται ένα πρωτοφανές πλήγμα στην αδιάκοπη επέκτασή της. Το πλήγμα που δέχτηκε έχει τεράστια σημασία επειδή οι ρυθμοί μεγέθυνσης της Κίνας μπορεί να παραμένουν αξιοζήλευτοι για όλες τις χώρες της ευρωπαϊκής και αμερικανικής ηπείρου, κινούνται ωστόσο στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων 25 ετών, όπως δείχνει και το σχετικό διάγραμμα. Έτσι εξηγείται και το ρεκόρ που καταγράφουν οι κινέζικες επενδύσεις  στο εξωτερικό κάθε χρόνο. Χαρακτηριστικό είναι πως οι κινέζικες επενδύσεις στις ΗΠΑ το 2016, ύψους 45 δισ. ευρώ, ήταν τριπλάσιες σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, ενώ η περυσινή χρονιά ήταν η πρώτη που οι κινέζικες επενδύσεις στις ΗΠΑ υπερέβησαν τις αμερικανικές στην Κίνα!

Φαίνεται επομένως με την  πρώτη ματιά το …φονικό όπλο που χρησιμοποίησε ο Τραμπ για γίνει δεκτό το αίτημά του από την Κίνα. «Για να συνεχίσετε να διοχετεύετε στο εξωτερικό την περίσσεια κεφαλαίων και την υπερβάλλουσα παραγωγική δυναμικότητα σας θα ανοίξετε τις αγορές σας. Κι έτσι εντός της Κίνας τα κινέζικα μεγαθήρια δεν θα παίζουν πλέον μόνα τους», ήταν ο εκβιασμός της αμερικανικής πλευράς…

Η επίδειξη δύναμης του Τραμπ απέναντι στην Κίνα θα δώσει ανάσα ζωής στις αμερικανικές πολυεθνικές ενώ από την άλλη θα φέρει πιο κοντά το ξέσπασμα της κρίσης στην Κίνα που μετά βίας αποφεύχθηκε το 2015.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Επίκαιρα στις 13 Απριλίου 2017.

Στη Γερμανία αυξάνονται οι φτωχοί και οι πλούσιοι

 

Νέα σοβαρή αύξηση σημείωσε η βιομηχανική παραγωγή της Γερμανίας το Φεβρουάριο, στο επίπεδο του 2,2%, επαναλαμβάνοντας τον άθλο του Ιανουαρίου. Την ίδια μέρα επιπλέον στοιχεία έδειξαν ότι το εμπορικό πλεόνασμα έφτασε τα 19,9 δισ. ευρώ, εξ αιτίας της αδιάκοπης αύξησης των εξαγωγών. Ο παραγωγικός πυρετός που βιώνει η Γερμανία (κι εν πολλοίς οφείλεται στην αξιοποίηση ελέω ευρώ μιας συναλλαγματικής ισοτιμίας σημαντικά υποδεέστερη αυτής που θα είχε αν διέθετε εθνικό νόμισμα) έχει οδηγήσει τους ρυθμούς μεγέθυνσης στα υψηλότερα επίπεδα της τελευταίας εξαετίας και την ανεργία στο χαμηλότερο ποσοστό από την επανένωση (5,9%).

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Ωστόσο, τα οφέλη αυτού του παραγωγικού κι εξαγωγικού πυρετού δεν μοιράζονται και …τόσο αναλογικά εντός της χώρας. Στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα στις αρχές Μαρτίου έδειξαν ότι το 2015, πάνω από 12,9 εκ. κάτοικοι της Γερμανίας (από τα 81 συνολικά εκ.) ζούσαν κάτω από το όριο της φτώχειας, στην οποία συμπεριλαμβάνονται όσοι διαβιούν με λιγότερα από το 60% του μέσου Γερμανικού νοικοκυριού. Αξίζει να κρατήσουμε ότι στις πρώτες θέσεις της φτώχειας βρίσκονται άνεργοι και μονογονεϊκές οικογένειες ενώ μέσα σε μια δεκαετία έχει αυξηθεί κατά 49% το ποσοστό των συνταξιούχων που ζεί κάτω από το όριο της φτώχειας. Την εικόνα της επιδείνωσης των όρων ζωής για το πιο φτωχό κομμάτι της γερμανικής κοινωνίας υπογραμμίζει η αύξηση των άστεγων από 223.000 το 2008 σε 335.000 το 2014 και των υπερχρεωμένων που φθάνουν τα 4,17 εκ. ή 6,1% του πληθυσμού. Οι πόλεις δε με την περισσότερη φτώχεια είναι το Βερολίνο και η Βρέμη.

Υπάρχουν ωστόσο και καλά νέα για την εισοδηματική κατανομή, μόνο που αυτά αφορούν την άλλη άκρη της κλίμακας, τους πλούσιους, και καταγράφονται στην ετήσια κυβερνητική Έκθεση για τη Φτώχεια και τον Πλούτο. Από το 2009 ως το 2015 οι εκατομμυριούχοι αυξήθηκαν κατά ένα τρίτο σχεδόν φτάνοντας τους 16.495 από 12.424!

Στο ενδιάμεσο των δύο παραπάνω κατηγοριών, που αύξησή τους υποδηλώνει ταξική πόλωση στο πέρασμα του χρόνου, βρίσκονται όσοι κατέχουν σταθερή δουλειά και οι αυτοαπασχολούμενοι που είδαν τα εισοδήματά τους την προηγούμενη 4ετία να αυξάνονται κατά 10%. Αυτό το κομμάτι της εργατικής τάξης και των μεσαίων στρωμάτων γεύτηκε μέρος των καρπών της μεγέθυνσης, αποτελώντας πιθανότατα μια στερεή κοινωνική βάση για τη Δεξιά, τη Σοσιαλδημοκρατία, ακόμη και την ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία, καθώς πίσω από την ξενοφοβία και το ρατσισμό οχυρώθηκαν για να διασφαλίσουν την κοινωνική τους θέση.

Ακόμη κι έτσι όμως φαίνεται ότι στο υπόδειγμα κοινωνικής πολιτικής του γερμανικού ιμπεριαλισμού δεν περιλαμβάνεται η οικονομική ενσωμάτωση των ευμεγεθών κοινωνικών τμημάτων που στριμώχνονται στο άκρο της ταξικής διαστρωμάτωσης κι ανήκουν οργανικά στη μισθωτή εργασία. Για αυτούς δεν υπάρχει μέρισμα από την ανάπτυξη…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στη εφημερίδα Πριν στις Απριλίου 2017