Home » Διεθνή Οικονομία

Category Archives: Διεθνή Οικονομία

Μαθήματα οικονομικού εθνικισμού  από Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία

Cecilia Malmstrom  at the EC

Απρόθυμες να περιοριστούν στο ρόλο του απλού παρατηρητή της κινέζικης οικονομικής επέλασης εμφανίζονται οι τρεις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης. Με επιστολή που έστειλαν στην επίτροπο Εμπορίου, Σεσίλια Μάλμστρομ, όπως ανακοίνωσε το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών, ζητούν να ανοίξει ο διάλογος για τα νομικά εργαλεία που έχουν στη διάθεσή τους οι εθνικές κυβερνήσεις ώστε να παρεμβαίνουν σε περιπτώσεις άμεσων επενδύσεων εκ μέρους δημοσίων επιχειρήσεων.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Η ανησυχία των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων κορυφώθηκε με αφορμή την εξαγορά της εταιρείας κατασκευής ρομπότ Kuka, έναντι του ιλιγγιώδους ποσού των 4,5 δισ. ευρώ. Και δεν ήταν το μοναδικό παράδειγμα. Ο κινέζικος πυρετός αποτυπώνεται στην έκρηξη που παρατηρήθηκε το 2016 στη συνολική αξία των εξαγορών γερμανικών επιχειρήσεων που από 530 εκ. ευρώ το 2015 το 2016 εκτινάχθηκαν σε 12,6 δις. με τη Γερμανία να αναδεικνύεται στον πλέον δημοφιλή προορισμό της πλημμυρίδας ρευστού που εκβάλλεται από την Κίνα. Οι εισροές άγγιξαν επίπεδα ρεκόρ παρότι δεν έλειψαν τα βέτο εκ μέρους του Βερολίνου όπως συνέβη τον Οκτώβριο του 2016 με αφορμή την προσπάθεια του Πεκίνου να εξαγοράσει την εταιρεία κατασκευής τσιπ Aixtron, που βρήκε όμως εμπόδιο σε αμερικανικές παρεμβάσεις λόγω της πιθανότητας να χρησιμοποιηθούν τα προϊόντα της Aixtron στο κινέζικο πυρηνικό πρόγραμμα.

Το αίτημα που διατυπώνει τώρα η Γερμανία, από κοινού με Γαλλία και Ιταλία, είναι μέσα τα οποία ήδη διαθέτουν και κατά περίπτωση ενεργοποιούν να ισχυροποιηθούν περαιτέρω. Μάλιστα ο αναπληρωτής γερμανός υπουργός Οικονομικών Ματίας Μάχνιγκ, αιτιολόγησε το αίτημα του Βερολίνου λέγοντας ότι «οι ξένες εταιρείες θα πρέπει να αποδεικνύουν πως οι επενδύσεις τους δεν υποκινούνται από το κράτος».

Το αίτημα του Βερολίνου, όπως και των άλλων οικονομικών υπερδυνάμεων, ξεχειλίζει υποκρισίας γιατί και οι τρεις αυτές χώρες χρησιμοποιούν κατ’ επανάληψη δημόσιες εταιρείες ώστε να επεκτείνουν την οικονομική τους επιρροή. Το πράττει συστηματικά η Γερμανία, με την εξαγορά του ΟΤΕ από την Ντόιτσε Τέλεκομ (βλέπε εδώ) και των περιφερειακών αεροδρομίων από τη Φράπορτ να αποτελούν κορυφαία παραδείγματα κρατικοδίαιτης οικονομικής επέκτασης που υλοποιείται χάρη στα προγράμματα ιδιωτικοποίησης κρατών περιορισμένης ευθύνης κι ακόμη πιο περιορισμένης κυριαρχίας όπως η Ελλάδα.

Η αντεπίθεση της ευρωπαϊκής τριάδας εναντίον της Κίνας (που βάζει για μια ακόμη φορά τα γυαλιά σε κυβερνήσεις όπως οι ελληνικές που ξεπουλούν όσο – όσο ό,τι να ‘ναι) υπό την αιγίδα μάλιστα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αποτελούν κλιμάκωση σε έναν ακήρυχτο οικονομικό πόλεμο μεταξύ των μεγαλύτερων καπιταλιστικών οικονομιών του πλανήτη. Φαίνεται έτσι ότι ο Τραμπ δεν είναι μόνος του στην αμφισβήτηση της παγκοσμιοποίησης που …γνωρίσαμε και του “ανόθευτου ανταγωνισμού” που επίσης γνωρίσαμε. Το ίδιο κάνει και το ευρωπαϊκό ιμπεριαλιστικό κέντρο που εμφανίζεται κατά τ’ άλλα ως αταλάντευτος υπέρμαχος του οικονομικού φιλελευθερισμού: Όποτε κινδυνεύει σηκώνει τη ρομφαία του οικονομικού εθνικισμού…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 19 Φεβρουαρίου 2017

Ζητείται ο ελληνικός χρυσός!

Bloomberg Photo Service 'Best of the Week': An employee stacks gold bars bearing the hallmark of Chimet SpA, the Italian goldsmith company onto a cart inside the precious metals refinery plant of Italpreziosi SpA in Arezzo, Italy, on Friday, July 19, 2013. Hedge funds raised bets on a gold rally before prices capped the biggest two-week gain in 20 months as Federal Reserve Chairman Ben S. Bernanke damped speculation that a cut in stimulus is imminent. Photographer: Alessia Pierdomenico/Bloomberg

Πολύ ουσιαστικά ζητήματα σε σχέση με τη διαχείριση των αποθεμάτων χρυσού εκ μέρους των κεντρικών τραπεζών θέτει ο Νόρμπερτ Χέρινγκ στο επίκαιρο βιβλίο του, Η κατάργηση των μετρητών και οι συνέπειές της, οδεύοντας προς τον ολοκληρωτικό έλεγχο (εκδ. Α.Α. Λιβάνη, 2016). Ο συγγραφέας και οικονομικός συντάκτης της μεγαλύτερης ημερήσιας οικονομικής εφημερίδας της Γερμανίας, Χάντελσμπλατ, ανοίγει για πρώτη φορά δημόσια τη συζήτηση σε σχέση με τα αποθεματικά που φυλάσσονται στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα της Νέας Υόρκης.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Κατά τον Νόρμπερτ Χέρινγκ, που έγινε πρόσφατα γνωστός στο ελληνικό κοινό μέσα από το ντοκιμαντέρ This is Not a Coup, στο προτελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου του με τίτλο «Χρυσός, χρήμα και δύναμη» τονίζει ότι «οι κεντρικές τράπεζες δε φοβούνται να καταφύγουν στην παραπληροφόρηση και στις απάτες όταν πρόκειται για το χρυσό». Οι καταγγελίες του αφορούν τον τρόπο με τον οποίο καταγράφεται ο χρυσός στους ισολογισμούς των κεντρικών τραπεζών, κατά παράβαση των διεθνών λογιστικών αρχών, και τη χειραγώγηση της τιμής του, όπως φαίνεται στην καθημερινή διακύμανση της τιμής του πολύτιμου μετάλλου κι είχε γίνει κι επίσημα γνωστό το 2014, με αφορμή πρόστιμο που είχαν επιβάλει οι εποπτικές αρχές.

Οι αποκαλύψεις του γερμανού ερευνητή, που στο παρελθόν είχε εργαστεί στην τράπεζα Κόμερτζμπανκ, επεκτείνονται και σε ένα θέμα με τεράστιες οικονομικές προεκτάσεις: τα αποθεματικά των κεντρικών τραπεζών. Ο ισχυρισμός του και ακριβέστερα οι έντονες αμφιβολίες του αφορούν στο κατά πόσο ο τίτλος που υπάρχει όχι μόνο στον ισολογισμό της Μπούντεσμπανκ, αλλά και της Τράπεζας της Ελλάδας κι επίσης κάθε άλλης κεντρικής τράπεζας «διαθέσιμα και απαιτήσεις σε χρυσό» αφορούν πραγματικό χρυσό ή είναι απλώς εγγυήσεις. Κοινώς …παλιόχαρτα!

Ο κανόνας έφυγε, ο χρυσός έμεινε

Αξίζει όμως να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Ο χρυσός δεκάδων διαφορετικών κρατών που φυλάσσεται στα υπόγεια της Ομοσπονδιακής Τράπεζας της Νέας Υόρκης σχετίζεται με τον κανόνα του χρυσού, τη δέσμευση δηλαδή των ΗΠΑ που αποτελούσε κι ακρογωνιαίο λίθο της μεταπολεμικής νομισματικής τάξης όπως συμφωνήθηκε στο Μπρέτον Γουντς, να ανταλλάσσουν χρυσό στη σταθερή τιμή των 35 δολαρίων ανά ουγγιά. Ο κανόνας αυτός τερματίστηκε επίσημα τον Αύγουστο του 1971, όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον ανακοίνωσε μέτρα όπως το πάγωμα των μισθών και ο περιορισμός των εισαγωγών κι επίσης την κατάργηση της μετατρεψιμότητας του δολαρίου σε χρυσό. Έτσι άνοιξε ο δρόμος για το καθεστώς των κυμαινόμενων συναλλαγματικών ισοτιμιών που κυριαρχεί και σήμερα. Ωστόσο, το τέλος των σταθερών ισοτιμιών δεν ήλθε μία κι έξω. Χρόνια πριν οι ΗΠΑ υπονόμευαν τη σταθερή ισοτιμία. Από τον Μάρτιο του 1968, αναφέρει ο συγγραφέας, ήταν εμφανές ότι οι ΗΠΑ δεν κατείχαν επαρκή διαθέσιμα σε χρυσό για να εκπληρώσουν τις συμβατικές υποχρεώσεις τους στο πλαίσιο του London Gold Pool, που είχαν ιδρύσει από κοινού με τις κεντρικές τράπεζες της Αγγλίας, της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ελβετίας, της Ολλανδίας, του Βελγίου και της Ολλανδίας και προέβησαν στο κλείσιμο της αγοράς χρυσού του Λονδίνου. Απειλούσαν επίσης να τερματίσουν κι επισήμως τη δυνατότητα μετατροπής του δολαρίου σε χρυσό, ενώ αρνήθηκαν να ανταλλάσσουν περαιτέρω χρυσό έναντι δολαρίων, χωρίς ωστόσο να το ανακοινώσουν δημόσια γιατί έτσι θα κλονιζόταν η εμπιστοσύνη στο δολάριο, που ετοιμαζόταν να συνεχίσει να είναι το παγκόσμιο νόμισμα συναλλαγών, ακόμη κι αν πλέον η ηγεμονία του δε συνοδευόταν από καμιά εγγύηση, όπως κι έγινε. Η απεριόριστη δε δυνατότητα των ΗΠΑ να  τυπώνουν νέο χρήμα, αφότου καταργήθηκε η σύνδεση με το χρυσό έδωσε στην Ουάσινγκτον μια εξ ίσου απεριόριστη δυνατότητα επέκτασης της κυριαρχίας της, στη βάση της χρηματοδότησης επεκτατικών πολέμων και κάθε σκοπού δημοσιονομικής επέκτασης.

Πριν ωστόσο το δολάριο γίνει ντε φάκτο διεθνές μέσο συναλλαγών, οι ΗΠΑ πρότειναν διάφορα μέτρα με τα οποία θα κάλυπταν επιφανειακά την αδυναμία τους να υποστηρίξουν τις υποχρεώσεις τους, καθώς το αποθεματικό νόμισμα γινόταν ολοένα και πιο εμφανές ότι αδυνατούσε να υποστηρίξει τη νομισματική επέκταση των ΗΠΑ. Ένα απ’ αυτά ήταν «ένα ευρηματικό και συνάμα αμφιλεγόμενο σχέδιο. Τα μέλη της ομάδας που πουλούσαν χρυσό για λόγους διαμόρφωσης της αγοράς θα λάμβαναν σε αντάλλαγμα ίσης αξίας πιστοποιητικά χρυσού από την ομάδα. Παρόλο που ο χρυσός που είχε πουληθεί δε θα βρισκόταν στην κατοχή τους, τα πιστοποιητικά χρυσού θα καταχωρίζονταν εφεξής στον ισολογισμό ως αποθέματα. Αν το σχέδιο αυτό είχε υλοποιηθεί, θα βρισκόμασταν σήμερα στην κατάσταση που ισχυρίζονται ότι επικρατεί ορισμένοι επικριτές της αδιαφανούς καταγραφής των αποθεμάτων χρυσού εκ μέρους των κεντρικών τραπεζών: Ένα μεγάλο μέρος από την ποσότητα χρυσού στους ισολογισμούς τους θα ήταν απλώς άνευ αξία χαρτιά που ουσιαστικά επιβεβαιώνουν ότι κάποτε κατείχαν χρυσό. Τέθηκε λοιπόν σε εφαρμογή το σχέδιο αυτό;» ρωτάει ο Ν. Χέρινγκ, για να δώσει την ακόλουθη, εξόχως διφορούμενη απάντηση: «Σύμφωνα με τις επίσημες ιστορικές πηγές, συμπεριλαμβανομένων των αποχαρακτηρισμένων εμπιστευτικών εγγράφων, δεν έγινε δεκτό από τους Ευρωπαίους…  Παρόλα αυτά το Gold Pool συνεχίστηκε γεγονός που γεννά υποψίες για το ότι η αποζημίωση έλαβε χώρα με τη μορφή των πιστοποιητικών χρυσού που υποτίθεται ότι δεν έγιναν αποδεκτά…  Ουδείς γνωρίζει, καθώς μέχρι σήμερα η Bundesbank και σχεδόν όλες οι υπόλοιπες κεντρικές τράπεζες χαρακτηρίζουν το στοιχείο του ισολογισμού όπου καταχωρίζουν τα διαθέσιμα σε χρυσό ως “χρυσό και απαιτήσεις σε χρυσό”, κατ’ επέκταση πιστοποιητικά χρυσού, χωρίς να διαχωρίζουν τι είναι χρυσός και τι χαρτί»… «Τίποτα δεν μας εγγυάται ότι το στοιχείο του ισολογισμού “χρυσός και απαιτήσεις σε χρυσό” δεν περιλαμβάνει και τέτοια ψευδοπιστοποιητικά χρυσού, τα οποία στο μεταξύ έχουν πρακτικά χάσει την αξία τους λόγω πληθωρισμού», γράφει ο Χέρινγκ!

Όλες βέβαια οι κεντρικές τράπεζες δεν είναι ίδιες. Η κεντρική τράπεζα της Γερμανίας ξεκίνησε το 1999 να επαναπατρίζει το χρυσό της. Μεσολάβησε έκθεση του Ομοσπονδιακού Ελεγκτικού Συνεδρίου που ώθησε την κοινή γνώμη να απαιτήσει την επιστροφή τουλάχιστον ενός μέρους του γερμανικού χρυσού από τη Νέα Υόρκη. Το Ελεγκτικό Συνέδριο μάλιστα της Γερμανίας επέκρινε την κεντρική τράπεζα της χώρας που άφηνε για δεκαετίες να φυλάσσεται στο εξωτερικό το μεγαλύτερο μέρος των σχεδόν 3.400 τόνων γερμανικού χρυσού χωρίς ποτέ να ελέγξει τη φυσική του κατάσταση, ενώ καυτηρίαζε και το γεγονός ότι δεν προβλέπονταν δικαίωμα αυτοψίας, εκ μέρους εξουσιοδοτημένων γερμανών επιθεωρητών. Τονίζει μάλιστα το Ελεγκτικό Συνέδριο της Γερμανίας ότι «έπειτα από επανειλημμένα αιτήματα του τμήματος ελέγχου της Μπούντεσμπανκ, τον Ιούνιο του 2007 οι αρμόδιοι εκπρόσωποι είχαν τη δυνατότητα να εισέλθουν στις εγκαταστάσεις των θησαυροφυλακίων και να αποκτήσουν μια εικόνα των μηχανισμών ασφαλείας. Οι υπάλληλοι όμως δεν απέκτησαν πρόσβαση στα θησαυροφυλάκια της Μπούντεσμπανκ, αλλά μόνο σε ένα προθάλαμο. Συνεπώς, δεν ήταν δυνατή η καταγραφή του χρυσού»…

Και η Ελλάδα …κύριε;

Με βάση τον ισολογισμό της 31ης/12/2015 στο ενεργητικό της Τράπεζας της Ελλάδας περιλαμβάνεται «χρυσός και απαιτήσεις σε χρυσό» αξίας 4.655.876.333 ευρώ (από 4.720.522.384 έναν χρόνο πριν). Το βάρος του δε ανέρχεται σε 148,8 τόνους. Με την ένταξη της Ελλάδας στο ευρώ μεταφέρθηκε στην ΕΚΤ μέρος αυτού του χρυσού και συγκεκριμένα το 15% εκ των 1,178 δισ. (με βάση την κλείδα 2,88842%) που είναι η συμμετοχή της Τράπεζας της Ελλάδας στο ευρωσύστημα. Το υπόλοιπο 85% ήταν συναλλαγματικά διαθέσιμα σε δολάρια και γεν. Επιπλέον, στο βιβλίο Ιστορία της Τράπεζας της Ελλάδας, του Μιχάλη Ψαλιδόπουλου, αναφέρεται ότι από τον ελληνικό χρυσό το 29% φυλάσσεται στις ΗΠΑ, το 20% στην Αγγλία, το 4% στην Ελβετία και το υπόλοιπο 47% στην Ελλάδα.

Στο πλαίσιο της έρευνας μας απευθυνθήκαμε στην Τράπεζα της Ελλάδας και ρωτήσαμε πότε ήταν η τελευταία φορά που Έλληνας αρμόδιος είδε ιδίοις όμμασι το χρυσό της Τράπεζας της Ελλάδας ώστε να είμαστε σίγουροι πώς πρόκειται για κανονικό χρυσό κι όχι για …υποσχετικές, άνευ αξίας. Απάντηση δεν λάβαμε… Δεν μάθαμε ούτε καν βάσει ποιών νόμων το μεγαλύτερο μέρος του ελληνικού χρυσού είναι διασκορπισμένο σε μια ιδιωτική τράπεζα στην Ελβετία (UBS) ή στην Αγγλία ξεχασμένο από την εποχή που ταξίδεψε στην Μέση Ανατολή και τη Νότια Αφρική για να σωθεί από τους Ναζί και να καταλήξει στην αποικιοκρατική Αγγλία εν είδει αντιτίμου για την προστασία που μας παρείχε.

Μήπως θα διευκολύνονταν οι απαραίτητες διαδικασίες ελέγχου αν το Ελεγκτικό Συνέδριο απαιτούσε την επιτόπια έρευνα του χρυσού της Τράπεζας της Ελλάδας εκ μέρους των μηχανισμών εποπτείας που διαθέτει; Εκτός κι αν τέτοια αιτήματα δεν αρμόζουν σε αποικίες όπως είναι η Ελλάδα…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Επίκαιρα στις 20 Ιανουαρίου 2017

Ξανά το χέρι στις τσέπες για τις χρεοκοπημένες τράπεζες

PrintΠανευρωπαϊκό σήμα κινδύνου έπρεπε να εκπέμψει η δήθεν τυχαία πρόταση του αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Βίτορ Κονστάντσιο, για την ανάγκη δημιουργίας μιας «προβληματικής τράπεζας» (bad bank), στην οποία να συγκεντρωθούν όλα τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια των ευρωπαϊκών τραπεζών. Ο λόγος γίνεται για ένα ποσό που υπερβαίνει το 1 τρις. ευρώ (αντιστοιχώντας στο 9% του ΑΕΠ της ευρωζώνης) και κατά την κυρίαρχη ερμηνεία αποτελεί βαρίδι στα πόδια των τραπεζών καθώς πιέζει τα κέρδη των τραπεζών ενώ επίσης ευθύνεται για τον φαύλο κύκλο χαμηλών κερδών – μειωμένου δανεισμού – χαμηλής οικονομικής μεγέθυνσης. Εντελώς …τυχαία την ίδια επισήμανση έκανε με διαφορά λίγων ημερών και ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Αρχής, Ανδρέα Ένρια, για να συναντήσει την αποδοχή του επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, Κλάους Ρέγκλινγκ.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Τυχόν υλοποίηση αυτού του σχεδίου θα σηματοδοτήσει το πέρασμα στις τσέπες των φορολογουμένων αν όχι ολόκληρου αυτού του ποσού, τουλάχιστον ενός σημαντικού του μέρους, καθώς ακόμη και το τελικό πέρασμα των κόκκινων δανείων σε εξειδικευμένες εταιρείες θα γίνει σε τιμές πολύ χαμηλότερες των ονομαστικών. Αυτήν ακριβώς τη διαφορά θα κληθεί να καλύψει το δημόσιο, ώστε  οι τράπεζες να μην εγγράψουν ζημιές, και μέσω αυτού οι φορολογούμενοι, όπως ακριβώς έγινε στην Ελλάδα όταν το ζημιογόνο τμήμα της Αγροτικής Τράπεζας για παράδειγμα έμεινε στο δημόσιο, ώστε η Πειραιώς να πάρει μόνο το κερδοφόρο κομμάτι. Στην Ελλάδα παρότι αξιοποιήθηκαν κατά κόρον και σιωπηρά αυτές οι πρακτικές χωρίς να δημιουργηθεί επίσημα και με νόμο προβληματική τράπεζα, δεν αποκλείεται να προκριθεί αυτό το σχέδιο ώστε να δώσει μία ριζική λύση στο πρόβλημα των κόκκινων δανείων, που ξεπερνούν τα 110 δισ. ευρώ. Προβληματική τράπεζα – χωματερή μη εξυπηρετούμενων δανείων έχει ήδη δημιουργηθεί σε Ιρλανδία και Ισπανία, το 2009 και 2012 αντίστοιχα, ενώ στην Ιταλία προκρίθηκε μια άλλη ενδιάμεση λύση: να επιτραπεί στις ιταλικές τράπεζες να πωλούν «κόκκινα δάνεια» με κρατική εγγύηση.

Η βιασύνη που έχει καταλάβει τους Ευρωπαίους να ξεμπερδεύουν με ό,τι απέμεινε από την κρίση του 2008, εξηγείται κατά ένα μέρος από τη βιασύνη του Τραμπ να καταργήσει το νόμο Ντοντ – Φρανκ που ψηφίστηκε το 2010 βάσει του οποίου μπήκε ένα φρένο στον σκιώδη τραπεζικό τομέα των ΗΠΑ ώστε να μην επαναληφθεί η κρίση της αγοράς υποβαθμισμένων στεγαστικών δανείων, που εξανέμισε αξίες στην αγορά ακινήτων ύψους 11 τρισ. δολ. κι άφησε 8 εκατ. άνεργους. Χωρίς τους περιορισμούς αυτού του νόμου, τα τραπεζικά μεγαθήρια θα εξαπολύσουν το σύνολο της δύναμης πυρός που διαθέτουν, φέρνοντας σε μει0νεκτική θέση τις ευρωπαϊκές τράπεζες.

Η ανασύνταξη δυνάμεων στην από δω μεριά του Ατλαντικού με το πέρασμα του λογαριασμού των «κόκκινων δανείων» στους φορολογούμενους δείχνει πώς ο Τραμπ αντιδραστικοποιεί την πολιτική σε όλο τον κόσμο, κι όχι μόνο στις ΗΠΑ.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 5 Φεβρουαρίου 2017

Ένα σχέδιο Μάρσαλ κινέζικης κοπής

 

sΔεν έχουν τέλος τα παράδοξα που σηματοδοτεί η ιστορικής σημασίας πολιτική στροφή των ΗΠΑ, με αφορμή την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στο Λευκό Οίκο.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Ταυτόχρονα με την τροχοδρόμηση της ριζικής αναθεώρησης της Βορειοαμερικανικής Συμφωνίας Ελεύθερου Εμπορίου μεταξύ Καναδά, ΗΠΑ και Μεξικού, από τη νέα αμερικανική ηγεσία, που θα μπορούσε να κάνει τον πρώτο δισεκατομμυριούχο πρόεδρο των ΗΠΑ να επαίρεται ότι μετά τον σουμπ-κομαντάντε Μάρκος και τους Ζαπατίστας που εξεγέρθηκαν εναντίον της συμφωνίας την πρώτη ημέρα ενεργοποίησής της, την 1η Ιανουαρίου 1994, μόνο αυτός την αμφισβήτησε τόσο ριζικά και αποτελεσματικά (ή ό,τι ο Λευκός Οίκος κατάφερε να κάνει ότι δεν μπόρεσαν οι Τσιάπας), ήρθε το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός. Στη φετινή συνάντηση της παγκόσμιας ελίτ, τα υποτιθέμενα οφέλη της παγκοσμιοποίησης (στανταράκι την εποχή της ευημερίας στις ομιλίες χρυσοπληρωμένων διευθυνόντων συμβούλων και αρχηγών πανίσχυρων κρατών) ανέλαβε να υπερασπιστεί η κινέζος πρόεδρος Ξι Γινπίνγκ, που είναι ταυτόχρονα και ηγέτης του κινέζικου κομμουνιστικού κόμματος, δείχνοντας έτσι πώς θα καλυφθεί το αναμφισβήτητο κενό που θα αφήσουν πίσω τους οι ΗΠΑ αναθεωρώντας και περιορίζοντας την παρουσία της στη διεθνή σκηνή.

Πιο δηλωτικά ωστόσο είναι τα έργα κι όχι τα λόγια, όπως για παράδειγμα η ιλιγγιώδους προϋπολογισμού πρωτοβουλία «Ένας ιμάντας ένας δρόμος» (One belt, one road), του κινέζου προέδρου. Πρόκειται για ένα επενδυτικό σχέδιο αξίας 900 δισ. δολ. που εκτείνεται από την Ασία και τη Μέση Ανατολή μέχρι την Κεντρική Ευρώπη κι αφορά αποκλειστικά και μόνο έργα υποδομών. Για παράδειγμα (κρατηθείτε εν τω μεταξύ): σιδηροδρομική γραμμή υψηλής ταχύτητας μεταξύ Μόσχας και Καζάν στη Ρωσία, Κόργκος στο Καζακστάν και του λιμανιού Ακτάου στην Κασπία, αγωγός φυσικού αερίου που θα συνδέει το Τουρκμενιστάν, το Τατζικιστάν και το Ουζμπεκιστάν με την Κίνα, αυτοκινητόδρομος που θα συνδέει την Κίνα με το Πακιστάν και πολλά άλλα.

Το κινέζικο επενδυτικό σχέδιο μαμούθ δε θα είχε υλοποιηθεί αν ο κινέζικος καπιταλισμός δεν κολυμπούσε σε θάλασσες ρευστού με τις δύο μεγαλύτερες τράπεζες, την Αναπτυξιακή Τράπεζα Κίνας και την Εισαγωγική – Εξαγωγική Τράπεζα Κίνας να δανείζουν περισσότερα απ’ όσα χρήματα δανείζουν μαζί οι έξι μεγαλύτεροι χρηματοδοτικοί θεσμοί του κόσμου. Μπορεί κάλλιστα δε να συγκριθεί με το αμερικανικό σχέδιο Μάρσαλ που ανοικοδόμησε τον μεταπολεμικό κόσμο, ενώ ταυτόχρονα θεμελίωσε την αμερικανική πολιτική επιρροή, για όλες τις επόμενες δεκαετίες. Το γεγονός δε ότι τα έργα υλοποιούνται στις λεγόμενες υπό ανάπτυξη χώρες, όπως για παράδειγμα το Λάος που απουσιάζει ακόμη κι από τη λίστα των κρατών που αξιολογούν οι εταιρείες αξιολόγησης, δείχνει ένα ηγεμονικό σχέδιο πλανητικών διαστάσεων που θέλει την Κίνα να αναγορεύεται ηγέτης όλου του κόσμου, εκτός ΗΠΑ, ΕΕ και Ιαπωνίας.

Πώς να μη στρέψει ο Λευκός Οίκος τα πυρά του εναντίον της Κίνας, χαρακτηρίζοντάς την ως σπουδαιότερη απειλή;

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στις 29 Ιανουαρίου 2017

Θα συνεχίζουν να αυξάνονται οι στρατιές των ανέργων το 2017

sel-24-basiΤουλάχιστον 3,4 εκ. εργαζόμενοι θα προστεθούν στις στρατιές του παγκόσμιου εφεδρικού στρατού το 2017, σύμφωνα με πρόσφατη ετήσια έκθεση του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας. (Εδώ το πλήρες κείμενο). Η παγκόσμια ανεργία θα φθάσει στο 5,8% το τρέχον έτος, που αντιστοιχεί σε 201 εκ. ανέργους, παρότι οι ρυθμοί ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας προβλέπεται να φτάσουν το 3,4%. Υποδεέστεροι μεν των αναμενόμενων, αλλά υψηλοί σε σχέση με όσα έχουμε συνηθίσει πλέον στην ευρωζώνη.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Εξ ίσου σημαντική με την αύξηση της ανεργίας ωστόσο είναι η επιδείνωση των συνθηκών στην αγορά εργασίας. Υπολογίζεται ότι σε παγκόσμιο επίπεδο, παραπάνω από το 42% του συνόλου των απασχολουμένων, δηλαδή 1,4 δισ. εργαζόμενοι, δουλεύουν σε επισφαλείς θέσεις εργασίας. «Στην πραγματικότητα, σχεδόν ο 1 στους 2 εργάτες στις αναδυόμενες χώρες βρίσκεται σε επισφαλείς μορφές απασχόλησης, ενώ στις αναπτυσσόμενες οι 4 στους 5. Ως αποτέλεσμα, ο αριθμός των εργατών σε επισφαλείς μορφές απασχόλησης προβλέπεται να αυξηθεί παγκοσμίως κατά 11 εκ. ετησίως», παρατηρεί η έκθεση του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας. Στα ύψη βρίσκεται και ο αριθμός των εργαζόμενων φτωχών, όπως ορίζονται όσοι αμείβονται με ημερομίσθιο μικρότερο των 3,10 δολ.

Έντονα αρνητικό πρόσημο έχουν οι εξελίξεις στο εργασιακό μέτωπο και στην Ευρώπη όπου η ανεργία το 2017 θα πλήττει το 9,1% του εργατικού δυναμικού (όταν στις ΗΠΑ αναμένεται στο 5,1%). Παραπέρα, «μια ανάλυση στα πρότυπα των θέσεων εργασίας πουν δημιουργήθηκαν πρόσφατα επιβεβαιώνει ότι οι εργασίες μερικής απασχόλησης γίνονται όλο και πιο μόνιμες. Για παράδειγμα, από το δεύτερο τρίμηνο του 2015 ως το δεύτερο τρίμηνο του 2016, σχεδόν το 22% των θέσεων εργασίας που δημιουργήθηκαν στην ΕΕ των 28 ήταν μερικής απασχόλησης, ενώ για την περίοδο 2013-2015 το αντίστοιχο μερίδιο ήταν μόλις πάνω από το 18%. Ως αποτέλεσμα η μερική απασχόληση το 2015 αναλογούσε στο 20,5% της συνολικής, από 18,2% που ήταν το 2008 και 19,5% το 2011. Οι υψηλότερες αυξήσεις στη μερική απασχόληση τα τελευταία χρόνια καταγράφονται στις χώρες της Νότιας Ευρώπης. Για παράδειγμα, μεταξύ 2008 και 2015, το μερίδιο της μερικής στη συνολική απασχόληση από 4% ή λίγο παραπάνω στην Ιταλία και την Ισπανία έφτασε αντίστοιχα το 18,5% και 15,7%».

Τα στοιχεία του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας δείχνουν ότι η ανεργία, η επισφάλεια και η μερική απασχόληση δεν αποτελούν μια προσωρινή κατάσταση ή πολύ περισσότερο μια εξαίρεση, σε ένα τοπίο εργασιακής σταθερότητας. Αποτελούν ολοένα και περισσότερο τον κανόνα των εργασιακών σχέσεων! Η συνεχής δε προσφυγή του κεφαλαίου στις πιο άγριες μορφές εκμετάλλευσης και απομύζησης υπεραξίας υποδηλώνει ότι ο σύγχρονος καπιταλισμός δεν μπορεί να εξασφαλίσει το δικαίωμα στην αξιοπρεπή εργασία. Ή, για ένα κομμάτι ψωμί δε φτάνει μόνο η δουλειά…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 15 Ιανουαρίου 2017