Home » Αποστολές

Category Archives: Αποστολές

Περού, η χώρα των κοινωνικών αντιθέσεων (Επίκαιρα, 16-22/10/2015)

 

peru2«Η περίοδος από τα πρώτα χρόνια του 21ου αιώνα μέχρι το ξέσπασμα της διεθνούς χρηματοοικονομικής κρίσης αποτέλεσε τον πιο μακρύ κύκλο οικονομικής επέκτασης στην οικονομία του Περού (32 τρίμηνα συνεχόμενης μεγέθυνσης). Μεταξύ 2001 – 2008 το ΑΕΠ αυξανόταν ετησίως κατά 7% και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 43% την ίδια περίοδο… Το Περού συγκαταλέγεται πλέον στις 20 και πλέον αναδυόμενες οικονομίες και χαρακτηρίζεται ως μία από τις χώρες με τις καλύτερες επιδόσεις στην περιοχή. Με τη μετάβασή του από ένα κράτος το οποίο διερχόταν μια βαθιά οικονομική και κοινωνική κρίση στην ισχυρή μεγέθυνση και την ιδιαίτερη αισιοδοξία, το Περού μπορεί δικαιολογημένα να χαρακτηριστεί ως μια αξιοσημείωτη ιστορία επιτυχίας (success story) στην οικονομική ιστορία».

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ, Αποστολή στη Λίμα

Τα παραπάνω λόγια αναφέρονταν στο ενημερωτικό φυλλάδιο για την οικονομική ιστορία της χώρας που μοίρασε η κυβέρνηση του Περού σε όσους συμμετείχαν στην ετήσια σύνοδο του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Λίμα. Και πράγματι, όσοι αφιέρωσαν όλο το χρόνο τους στα τρία σύγχρονα και πράγματι επιβλητικά κτίρια όπου φιλοξενήθηκαν οι εργασίες (Εθνική Βιβλιοθήκη, Εθνικό Θέατρο και Κεντρική Τράπεζα) και στα ξενοδοχεία όπου διέμειναν οι αποστολές δεν θα είχε κανένα λόγο να αμφισβητήσει τα παραπάνω. Τα πανύψηλα γυάλινα κτίρια όμως αποτελούν τη μια όψη της Λίμας. Μία όψη ακόμη συναποτελούν τα ακριβά προάστια με τα φαρδιά,γεμάτα δένδρα πεζοδρόμια, όπως το Σαν Ισίντρο, που έχει ακόμη και τένις κλαμπ, γήπεδο του γκολφ, κ.α.

Υπάρχει όμως ακόμη μία πλευρά της περουβιανής πρωτεύουσας, που καταλαμβάνει την μεγαλύτερη έκταση στην πολυπληθή Λίμα των 9 εκ. ανθρώπων. Είναι οι πολύβουες και γεμάτες κόσμο γειτονιές της φτωχολογιάς, όπως το Κόμας, που δεν το άγγιξε το «περουβιανό θαύμα». Εξ ίσου ανεπηρέαστη από το «θαύμα» έμεινε κι η περουβιάνικη επαρχία. Τουλάχιστον εκείνα τα τμήματά της που δεν ισοπεδώθηκαν από τα φαραωνικά έργα και τα ορυχεία των ξένων επενδυτών, που έχουν προκαλέσει ιστορικών διαστάσεων περιβαλλοντικές καταστροφές. Πολύ πρόσφατα, τον Αύγουστο του 2015, ο συνήγορος του Πολίτη στο Περού διαπίστωσε 138 περιπτώσεις σε όλη τη χώρα οικονομικών δραστηριοτήτων που βρίσκονται σε σοβαρή σύγκρουση με το περιβάλλον και τα συμφέροντα ντόπιων κοινοτήτων ιθαγενών.

…Απάνθρωπη ανάπτυξη

Το «περουβιανό θαύμα», που υμνείται μονότονα από τον παγκόσμιο νεοφιλελευθερισμό κι όχι μόνο στην αμερικανική υποήπειρο, αποδεικνύεται απάτη διεθνών διαστάσεων, καθώς δεν έχει βγάλει από τη φτώχεια τον πληθυσμό του, με μια απλή ματιά στο Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης του Αναπτυξιακού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών. Είναι ένα αξιόπιστος δείκτης της κοινωνικής ανάπτυξης και συνοχής καθώς κατατάσσει όλες τις χώρες του κόσμου με βάση τις επιδόσεις τους στο προσδόκιμο ζωής, τον αλφαβητισμό, την εκπαίδευση, την ποιότητα ζωής κ.α. Το Περού λοιπόν το 2014 καταλάμβανε την 82η θέση, μεταξύ της σπαρασσόμενης από τον εμφύλιο Ουκρανίας και της Γρανάδας. Ως μέτρο σύγκρισης να αναφερθεί πως η Ελλάδα τον ίδιο χρόνο κι αφού διένυε το έβδομο συνεχέςέτος κρίσης βρισκόταν στην 29η θέση.

Το ότι το Περού μπορεί να αποτελεί μόνο παράδειγμα προς αποφυγή κι όχι προς μίμηση φαίνεται επίσης κι από τον δείκτη Gini, που μετράει την ανισότητα στην κατανομή του εισοδήματος σε peru1μια κλίμακα από το 0 (απόλυτη ισότητα) ως το 1 (απόλυτη ανισότητα). Το 2014 λοιπόν οι τιμές του συγκεκριμένου δείκτη στο Περού βρίσκονταν στο 0,44 (οριακά μειωμένος από το 0,49 όπου βρισκόταν μια δεκαετία πριν), όταν, και πάλι για να υπάρχει ένα μέτρο σύγκρισης, ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν 0,29…

Η έκταση των ποικιλόμορφων κι όχι μόνο κοινωνικών ανισοτήτων αποτυπώνεται σε μια πολύ πρόσφατη (Οκτώβρης 2015) έκδοση της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης Oxfam με τίτλο,«Ανισότητα στο Περού: Πραγματικότητα και κίνδυνοι». (Εδώ ολόκληρη η έκθεση) Οι κίνδυνοι αναφέρονται στις ζοφερές προοπτικές που δημιουργεί για οικονομίες όπως του Περού η ελεύθερη πτώση των τιμών των βασικών εμπορευμάτων, με το υπονοούμενο να είναι σαφές: αν η ανισότητα δεν αντιμετωπίστηκε σοβαρά όταν οι ρυθμοί ανάπτυξης όδευαν προς τις κορυφές του πλέον δημοφιλούς τουριστικού προορισμού του Περού, του Μάτσου Πίτσου, που θα φτάσουν άραγε όταν τα έσοδα της κυβέρνησης από τα ορυχεία του χαλκού βρεθούν κι αυτά με τη σειρά τους σε ελεύθερη πτώση; Το ερώτημα δεν είναι καθόλου θεωρητικό αν αναλογιστούμε το ρόλο θρυαλλίδας που έπαιξε στην αραβική άνοιξη, το 2011, και μάλιστα στην Αίγυπτο, η απότομη άνοδος της τιμής των σιτηρών και κατ’ επέκταση του ψωμιού. Εν είδει παρενθέσεως πρόκειται για προϊόντα που αντιπροσωπεύουν δυσανάλογα υψηλό μερίδιο στο πορτοφόλι εκατομμυρίων ανθρώπων, αντίθετα με ό,τι κατά τεκμήριο συμβαίνει στη Δύση και το Βορρά, με αποτέλεσμα μια ανεπαίσθητη αύξηση για εμάς, για πολλούς άλλους να σημαίνει το πέρασμα στη ζώνη της πείνας.

Επιστρέφοντας στο Περού, αναφέρει ο βρετανική οργάνωση: «Πολλοί Περουβιανοί βρίσκονται σε μειονεκτική θέση λόγω της καταγωγής τους, του επιπέδου τους ή του φύλου τους. Αν το 2004, ένας κάτοικος της επαρχίας ήταν δύο φορές πιθανότερο να είναι φτωχός συγκρινόμενος με έναν κάτοικο των πόλεων, αυτή η πιθανότητα τώρα έχει τριπλασιαστεί. Το κενό επαρχίας/πόλεων δεν είναι ένα απομονωμένο θέμα. Οι περουβιανοί που ζουν στις Άνδεις και τη ζούγκλα έχουν δύο φορές περισσότερες πιθανότητες να είναι φτωχοί σε σχέση με όσους ζουν στην παράκτια ζώνη. Ομοίως, όσοι έχουν ως μητρική γλώσσα αυτή των ιθαγενών έχουν δύο φορές περισσότερες πιθανότητες να είναι φτωχοί».

Χωρίς ρεύμα, νερό, αποχέτευση

Η εξαθλίωση της πλειοψηφίας των 31 εκ. Περουβιανών είναι έκδηλη στις συνθήκες ζωής τους, που παραπέμπουν όχι σε θαύμα, αλλά σε Τρίτο Κόσμο. Η στέρηση μάλιστα βασικών ανέσεων είναι αποτέλεσμα της ιδιωτικοποίησης όλων των σχετικών υπηρεσιών από την εποχή της δικτατορίας του Αλμπέρτο Φουτζιμόρι, ο οποίος είναι στη φυλακή καταδικασμένος για τα αποτρόπαια εγκλήματα των ταγμάτων θανάτου επί των ημερών του. Ο Φουτζιμόρι όπως όλοι οι χουντικοί λατρεύουν το νεοφιλελευθερισμό και τους φορείς του: το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα. Αναφέρει η Oxfam: «Περισσότερο από μισό εκατομμύρια νοικοκυριά δεν έχουν πρόσβαση σε ηλεκτρικό. Περισσότερα από 3,5 εκ. σπίτια είναι σε επισφαλή θέση και 2,5 εκ. έχουν βρώμικο πάτωμα. Επιπλέον εκτιμάται ότι 1 εκ. νοικοκυριά δεν είναι συνδεδεμένα στο δημόσιο δίκτυο νερού και πως 2,5 εκ. δεν έχουν αποχέτευση. Υπολογίζεται ακόμη πως 7 εκ. Περουβιάνοι δεν έχουν πρόσβαση σε ασφαλές πόσιμο νερό και πολλοί απ’ όσους έχουν πρόσβαση υποφέρουν από περιορισμένη προσφορά και κακή ποιότητα. Στις επαρχιακές περιοχές, λιγότερο από το 5% των νοικοκυριών πίνουν χλωριωμένο νερό».

Η ιδιωτικοποίηση βασικών αγαθών, όπως το νερό, κρύβει ωστόσο και μερικά απρόβλεπτα όπως η επιβάρυνση των φτωχών με υψηλότερα κόστη νερού από τους πλουσίους! Αναφέρει πάλι η έκθεση της Oxfam:«Παραδόξως, οι φτωχότεροι άνθρωποι που ζουν στις λαϊκές περιοχές της Μητροπολιτικής Λίμας, είναι αυτοί που πληρώνουν τα περισσότερα για νερό. Δεν έχουν πρόσβαση στο δημόσιο δίκτυο και προμηθεύονται από δεξαμενές πληρώνοντας έως και δέκα φορές παραπάνω απ’ όσους ζουν σε κατοικημένες περιοχές. Εκτιμάται πως το ποσοστό που αφιερώνει μια φτωχή οικογένεια από τον προϋπολογισμό της για προμήθεια νερού είναι έξι φορές μεγαλύτερο από το ποσοστό που αφιερώνει μια οικογένεια υψηλότερου εισοδήματος. Έτσι το νερό, ένας ζωτικός πόρος, γίνεται είδος πολυτελείας για τους φτωχούς»!

Πείνα και εξαθλίωση για τους πολλούς είναι επομένως η άλλη όψη του «περουβιανού θαύματος» για τους λίγους.

Advertisements

ΔΝΤ: Να μάθετε να ζείτε με την ύφεση! Αποστολή στη Λίμα (Επίκαιρα, 9-15/10/2015)

peruΟύτε για μια στιγμή δεν επισκιάστηκε το γιορτινό κλίμα που επικρατεί στην πρωτεύουσα του Περού, με αφορμή τη φιλοξενία της ετήσιας συνόδου της Παγκόσμιας Τράπεζας και του Διεθνούς Ταμείου από τις πολλαπλές και αφόρητες πιέσεις που δέχεται η κυβέρνηση της χώρας τις τελευταίες μέρες.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Από το εσωτερικό συνεχείς κλυδωνισμούς προκαλούν οι εξεγέρσεις των χωρικών που εργάζονται στα μεταλλεία χαλκού. Λιγότερες από δύο εβδομάδες πριν ξεκινήσουν οι εργασίες των δίδυμων του Μπρέτον Γουντς, όπως συχνά αποκαλούνται οι δύο οργανισμοί που εγγυήθηκαν και επέβαλαν την μεταπολεμική οικονομική τάξη, τουλάχιστον τρεις μεταλλωρύχοι σκοτώθηκαν και πάνω από 17 τραυματίστηκαν, όταν η αστυνομία άνοιξε πυρ κατά των εργατών, που διαμαρτύρονταν ενάντια στην κινέζικη εταιρεία η οποία αγόρασε το μεταλλείο έναντι 4,7 δισ. δολ. Τα πυρά  αστυνομίας δε γλίτωσε ούτε ασθενόφορο που προσπάθησε να πλησιάσει τον τόπο του εγκλήματος. Από τις αρχές του χρόνου συνολικά έχουν σκοτωθεί 6 εργάτες στις συγκρούσεις που έχουν επεκταθεί σε όλη τη χώρα, η οποία είναι ο 3ος μεγαλύτερος παραγωγός χαλκού στον κόσμο. Η εργατική δυσαρέσκεια συνδέεται ευθέως με την ελεύθερη πτώση των τιμών των πρώτων υλών, η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων για την παγκόσμια οικονομία.

Από την άλλη, η κυβέρνηση του Περού, υπόδειγμα εφαρμογής των νεοφιλελεύθερων δογμάτων στην οικονομία από την εποχή που ήταν στην εξουσία ο δικτάτορας Φουτζιμόρι (τα οποία γίνονται εμφανή από την πληθώρα καζίνο στους πιο κεντρικούς δρόμους της Λίμα την οποία διασχίζουν σαράβαλα λεωφορεία της δεκαετίας του ’50 από τα οποία οι επιβάτες κρέμονται έξω από τις πόρτες σαν τσαμπιά) θα πληρώσει πολύ ακριβά την εμπορική συμφωνία που υπέγραψε πρόσφατα με τις ΗΠΑ. Επικαλούμενα το νέο καθεστώς επίλυσης οικονομικών διαφωνιών, αρπακτικά κεφάλαια που είχαν αγοράσει ομόλογα τα οποία η Λίμα εξέδωσε πριν 40 χρόνια και στη συνέχεια αρνήθηκε να εξυπηρετήσει, ζητούν τώρα την αποπληρωμή τους! Σε τιμές μάλιστα εξωπραγματικές, που θα οδηγήσουν σε παροξυσμό τα δημοσιονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα από την πτώση των τιμών των βασικών εμπορευμάτων, αν τυχόν και ικανοποιηθεί το αίτημά τους.

Κανένα απ’ όλα αυτά τα προβλήματα φυσικά δε επισκίασε την επισημότητα των εργασιών της ετήσιας συνόδου του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, από τις 9 ως τις 11 Οκτωβρίου 2015. Όπως κάθε χρόνο, της επίσημης συνόδου προηγήθηκε η έκδοση και παρουσίαση της ετήσιας έκθεσης του ΔΝΤ για την παγκόσμια οικονομία, στις σελίδες του οποίου καταγράφονται οι σημαντικότερες οι εξελίξεις και οι τάσεις στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον. (Εδώ η έκθεση στα αγγλικά)

Άνοδο ανεργίας στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα το θέμα που κυριάρχησε αφορούσε στις προβλέψεις για την δική μας οικονομία. Απόλυτα δικαιολογημένα όχι μόνο λόγω της σημασίας που έχει η Ελλάδα αλλά και λόγω των ζοφερών προβλέψεων που διατυπώνονται. Ειδικότερα, δεν αποκλείστηκε το ενδεχόμενο τυχόν υποτροπή της ελληνική κρίσης να οδηγήσει σε μετάδοσή της σε άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες. Μεγαλύτερη ωστόσο σημασία έχει η επιδείνωση των βασικότερων μεγεθών της ελληνικής οικονομίας, την οποία χρεώνεται ο ΣΥΡΙΖΑ, επειδή επέτρεψε στην ΕΚΤ να εφαρμόσει το δολοφονικό της σχέδιο εναντίον της ελληνικής οικονομίας κλείνοντας τη στρόφιγγα της ρευστότητας. Έτσι το ΑΕΠ, ενώ το 2014 αυξήθηκε οριακά κατά 0,8%, το 2015 αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 2,3% και το 2016 να συρρικνωθεί επίσης κατά 1,3%. Η ανεργία –και μιλάμε πάντα για την επίσημα καταγεγραμμένη – από 26,5% το 2014, φέτος αναμένεται να αυξηθεί στο 26,8% και το 2016 στο 27,1%. Η οικονομία θα συνεχίσει να χαρακτηρίζεται από αποπληθωρισμό, με το επίπεδό του από -1,5% πέρυσι, να κινείται φέτος στο -0,4% και το 2016 στο 0%. Τίποτε θετικό επομένως δε θα έχει να επιδείξει ο ΣΥΡΙΖΑ, συγκρινόμενος με τις προηγούμενες μνημονιακές κυβερνήσεις, στο επίπεδο της απασχόλησης μέχρι και τον επόμενο χρόνο…

Άπιαστο όνειρο η μεγέθυνση

Το σημαντικότερο ωστόσο εύρημα της έκθεσης του ΔΝΤ, που ως τίτλο έχει «προσαρμογή σε χαμηλότερα επίπεδα τιμών των βασικών εμπορευμάτων» αφορά την αβεβαιότητα που θα χαρακτηρίζει στο άμεσο μέλλον την παγκόσμια οικονομία. Η εισαγωγή ξεκινάει με τα εξής: «Έξι χρόνια μετά την ανάδυση της παγκόσμιας οικονομίας από την ευρύτερη και βαθύτερη μεταπολεμική ύφεση, η επιστροφή σε μια ισχυρή και συγχρονισμένη παγκόσμια επέκταση παραμένει άπιαστη… Παρά τις σημαντικές διαφορές στις προοπτικές κάθε ξεχωριστής χώρας, οι νέες προβλέψεις αναθεωρούν επί τα χείρω τα αναμενόμενα ποσοστά αύξησης, οριακά μεν αλλά σε όλες τις χώρες. Περαιτέρω, οι κίνδυνοι καθοδικής πορείας της παγκόσμιας οικονομίας εμφανίζονται πιο σαφείς, σε σχέση με λίγους μήνες πριν. Η βραχυπρόθεσμη οικονομική μεγέθυνση ακόμη φαίνεται ισχυρότερη στις προηγμένες οικονομίες, σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν, αλλά ασθενέστερη στις αναδυόμενες αγορές και τις αναπτυσσόμενες οικονομίες που αντιπροσωπεύουν ένα αυξανόμενο μερίδιο της παγκόσμιας παραγωγής και θα αντιπροσωπεύουν το μερίδιο του λέοντος της παγκόσμιας μεγέθυνσης».

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η περιγραφή από το ΔΝΤ του φαύλου κύκλου που έχει προκαλέσει η πολιτική της λιτότητας, οικουμενική συνταγή για την υπέρβαση της λανθάνουσας δομικής κρίσης, και των πολεμικών τυχοδιωκτισμών της Δύσης. Η συγκράτηση της μεγέθυνσης αποδίδεται στη χαμηλή παραγωγικότητα κι αυτή με τη σειρά της στις ανεπαρκείς επενδύσεις. «Η χαμηλή συνολική ζήτηση είναι ένας παράγοντας που αποθαρρύνει τις επενδύσεις. Η χαμηλή αναμενόμενη δυνητική μεγέθυνση μετριάζει τη συνολική ζήτηση, περιορίζοντας περαιτέρω την επένδυση, σε ένα φαύλο κύκλο. Γηράσκοντες πληθυσμοί περιορίζουν περαιτέρω τις επενδύσεις σε μια σειρά χώρες και σε άλλες οι θεσμικές ελλείψεις ή η πολιτική αστάθεια λειτουργούν αποτρεπτικά. Στις πιο ακραίες της μορφές, πολιτικές συγκρούσεις έχουν προκαλέσει έναν μεγάλο αριθμό εκτοπισμένων ατόμων, εντός και κατά μήκος των συνόρων. Τα οικονομικά και κοινωνικά κόστη είναι τεράστια». Στο τέλος, ο επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, διακεκριμένος επιστήμονας Μόρις Όμπστφελντ υποδεικνύει την ανάγκη αύξησης των δημοσίων επενδύσεων: «Συγκεκριμένα, οι επενδύσεις σε υποδομές φαίνονται ελκυστικές σε μια περίοδο χαμηλών μακροπρόθεσμων πραγματικών επιτοκίων», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Κι αυτή ωστόσο η υπόδειξη, που θα μπορούσε να βάλει ένα φρένο στον προαναφερόμενο φαύλο κύκλο, ακυρώνεται αυτόματα όταν ως απόλυτη προτεραιότητα περιγράφεται η δημοσιονομική πειθαρχία: «Οι επενδύσεις είναι ένας τρόπος να ενδυναμωθεί η δυνητική αύξηση της παραγωγής, όμως οι στοχευμένες δομικές μεταρρυθμίσεις μπορούν επίσης να διαδραματίσουν ένα σημαντικό θετικό ρόλο. Τέτοιες μεταρρυθμίσεις δε βοηθούν μόνο στην ενδυνάμωση της μελλοντικής μεγέθυνσης, αλλά και στην αύξηση της αντοχής της μεγέθυνσης. Μπορούν βοηθήσουν τις χώρες χαμηλού εισοδήματος να διαφοροποιήσουν την εξαγωγική τους βάση. Σε όλες τις χώρες», σύμφωνα πάντα με το ΔΝΤ, «η προληπτική εποπτεία των πλαισίων πολιτικής σε μικρο- και μακρο-επίπεδο θα υποστηρίξει επίσης την αντοχή στα οικονομικά σοκ, είτε προέρχονται από το εσωτερικό ή από το εξωτερικό».

Εδώ ωστόσο γεννιέται ένα ερώτημα: Αν οι δομικές μεταρρυθμίσεις είναι η καλύτερη συνταγή για την αποτροπή των κρίσεων, όπως συστήνει το ΔΝΤ, τότε γιατί οι πλήρως απορρυθμισμένες οικονομίες, τα βασίλεια του νεοφιλελευθερισμού σε όλον τον κόσμο αποδεικνύονται οι πιο επιρρεπείς χώρες στις κρίσεις;

http://www.leonidasvatikiotis.gr

Το κακό παράδειγμα του ΣΥΡΙΖΑ στη διεθνή μάχη για το δημόσιο χρέος, Αποστολή στη Λίμα (Πριν, 11/10/2015)

sel_24_vasi_LimaΑπό το 2008 κιόλας, όταν εύκολα μπορούσε να προβλεφθεί πως την κρίση θα ακολουθήσει μια περίοδος ραγδαίας ανόδου του δημοσίου χρέους που θα οδηγούσε ουκ ολίγες χώρες στα βράχια της χρεοκοπίας, ξεκίνησαν οι προσπάθειες για να συμφωνηθεί ένα κοινά αποδεκτό πλαίσιο κρατικών χρεοκοπιών.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Έτσι, με πρωταγωνιστή την υπηρεσία του ΟΗΕ, UNCTAD (Συνέδριο για το Εμπόριο και της Ανάπτυξη των Ηνωμένων Εθνών), διαμορφώθηκε το 2013 εν τέλει μια ομάδα εργασίας που συζητάει και εξετάζει νομικές και οικονομικές διαστάσεις του προβλήματος, στην κατεύθυνση ξεπεράσματος της σημερινής κατάστασης που ως κύρια γνωρίσματα έχει τον κατακερματισμό και την μεροληψία, μιας και δεν υφίσταται ένα εκ των προτέρων γνωστό πλαίσιο επίλυσης δημοσιονομικών κρίσεων. Ως αποτέλεσμα οι πιστωτές πάντα επιβάλλουν το δικό τους δίκαιο.

Στον αντίποδα αυτών των πρακτικών ασυδοσίας των πιστωτών, με βάση τις επεξεργασίες που έχουν ήδη δει το φως της δημοσιότητας και παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο των παράλληλων εκδηλώσεων στη Λίμα όπου πραγματοποιείται η ετήσια κοινή σύνοδος ΔΝΤ και Παγκόσμιας Τράπεζας, το νέο καθεστώς πρέπει να διέπεται από τις εξής αρχές: Νομιμοποίηση, αμεροληψία, διαφάνεια, καλή πίστη και βιωσιμότητα. (Εδώ το σχετικό έγγραφο). Πολλά θα μπορούσαν να γραφτούν για την πραγματική δυνατότητα να επιβληθεί σήμερα ένα τέτοιο καθεστώς, που υπάγεται στις προτάσεις ρύθμισης και μιας νέας αρχιτεκτονικής του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Σε κάθε περίπτωση όμως είναι ένα καθεστώς που φιλοδοξεί να θέσει αυστηρά όρια στη δράση του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου, θωρακίζοντας τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών μελών, που αναγορεύονται σε πρωταγωνιστές των σχετικών αποφάσεων. Ενώ, μέχρι σήμερα απλώς καλούνται να εφαρμόσουν αποφάσεις, που πάντα έχουν τιμωρητικό χαρακτήρα. Καθόλου τυχαία δεν είναι για παράδειγμα η αδιαφορία που επιδεικνύει η ΕΕ στο θέμα, επικαλούμενη τις ρήτρες συλλογικής δράσης που περιλαμβάνει κάθε έκδοση ομολόγου και προδιαγράφουν τυχόν διαδικασίες αναδιάρθρωσης. Ξεχνούν βέβαια ότι τα ελληνικά ομόλογα που κουρεύτηκαν το 2012 περιελάμβαναν τέτοιες ρήτρες, χωρίς αυτό να εμποδίσει τους πιστωτές να επιβάλλουν μια διαδικασία μνημείο κοινωνικού ρεβανσισμού, πολιτικής αυθαιρεσίας και τεχνοκρατικής προχειρότητας.

Πολλοί λοιπόν απ’ όσους συμμετείχαν στις σχετικές διαπραγματεύσεις, που γίνονται στη Γενεύη, ήλπιζαν στον ΣΥΡΙΖΑ. Περίμεναν για την ακρίβεια πως μια διαφορετική δική του στάση στις διαπραγματεύσεις με τους πιστωτές θα άλλαζε τη σημερινή καταθλιπτική ισορροπία και θα έδειχνε την πραγματική δυνατότητα να μπει φραγμός στη ασυδοσία των πιστωτών. Κι έφτασαν κι αυτοί, όπως μας διαβεβαίωναν στο περιθώριο των σχετικών συζητήσεων, να εξοργίζονται με τη ζημιά που προκάλεσε η ελληνική κυβέρνηση στις προσπάθειες ανατροπής του σημερινού καθεστώτος, από τη στιγμή που παραδόθηκαν πλήρως στους πιστωτές… Εν ολίγοις, με την προδοσία του ο ΣΥΡΙΖΑ ξενέρωσε όλον το κόσμο!

Το χρέος δεν πληρώνεται πάντα… (Επίκαιρα 9-15 Οκτωβρίου 2014)

IMG_2151Σίγουρα, αν ένας αγανακτισμένος Ιταλός δεν πέταγε αβγό στον ιταλό πρωθυπουργό Ματέο Ρέντζι την ώρα που έδινε συνέντευξη σε τρεις ανταποκριτές διεθνών μέσων ενημέρωσης το απόγευμα το προηγούμενου Σαββάτου στην Φεράρα, ελάχιστοι, εκτός Ιταλίας, θα μάθαιναν για τις εκδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν στην μικρή αυτή μεσαιωνική πόλη, βόρεια της Μπολόνιας. Κοινή θεματική των δεκάδων, αν όχι εκατοντάδων δραστηριοτήτων με τις οποίες πλημμύρισε η πόλη επί τρεις ημέρες, 3,4 και 5 Οκτωβρίου, ήταν η διεθνής κατάσταση. Πλήθος συζητήσεων που ξεκίναγαν από τις εξελίξεις στην Ευρώπη μέχρι την Σομαλία κι από το ζήτημα των μεταναστών μέχρι το δημόσιο χρέος συγκέντρωσαν το ενδιαφέρον εκατοντάδων επισκεπτών που επιλέγουν σταθερά την πατρίδα του σκηνοθέτη Μικελάντζελο Αντονιόνι κάθε χρόνο τέτοια εποχή για να απολαύσουν αυτό το σπάνιο στο είδος του «φεστιβάλ πληροφόρησης και ιδεών» επί της διεθνούς πολιτικής κατάστασης.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΗΝ ΦΕΡΑΡΑ: ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Αρκετός χρόνος και χώρος αφιερώθηκε στο ζήτημα του δημόσιου χρέους. Ειδικότερα, στις συζητήσεις που γίνονται σχετικά με την ανάγκη δραστικής αναθεώρησης του σημερινού πλαισίου υπό το οποίο διεξάγονται οι αναδιαρθρώσεις δημόσιου χρέους. Ο όρος αναδιάρθρωση δημόσιου χρέους αφορά τις δύο βασικές μορφές με τις οποίες λύνεται μια κρίση χρέους: απομείωση του δανείου και αλλαγή των όρων πληρωμής (μείωση επιτοκίου ή επιμήκυνση λήξης). Στην διεθνή συζήτηση, η αναγκαιότητα αντικατάστασης του ισχύοντος καθεστώτος υπογραμμίζεται από τα πολύ πρόσφατα παθήματα δύο χωρών, της Ελλάδας και της Αργεντινής, που προς μεγάλη θλίψη των ελλήνων πολιτικών σχολιαστές και εμπειρογνώμονες τις τοποθετούν σταθερά δίπλα-δίπλα. Η περίπτωση της Ελλάδας θεωρείται κορυφαία αποτυχία λόγω του τεράστιου κοινωνικού κόστους που συνόδευσε την αναδιάρθρωση ώστε ο τιμωρητικός του χαρακτήρας να αποτρέψει άλλες χώρες να ζητήσουν κούρεμα ομολόγων. Η αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους θεωρείται επίσης επικό φιάσκο λόγω του ότι συνέβη το αδύνατο, το δημόσιο χρέος αυξήθηκε μετά το κούρεμα, κι επίσης επειδή παρά τα υψηλά επίπεδα συμμετοχή, στο ύψος του 97%, οι κερδοσκόποι που δεν θέλησαν να υπαχθούν στην αναδιάρθρωση πληρώθηκαν στο ακέραιο αντλώντας 7,6 δισ. ευρώ από τον προϋπολογισμό. Η περιπέτεια της Αργεντινής προσφέρεται για συμπεράσματα επειδή παρότι θέλησε να πληρώσει τους ομολογιούχους της, δεν μπόρεσε λόγω του «βέτο» που άσκησαν τα «αρπακτικά κεφάλαια» με την βοήθεια της αμερικάνικης δικαιοσύνης.

Η συζήτηση για την αλλαγή των όρων αναδιάρθρωσης του δημόσιου χρέους πυροδοτήθηκε πρόσφατα από την πρόταση που κατέθεσε η Αργεντινή στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και ψηφίστηκε με πλειοψηφία στις 9 Σεπτεμβρίου (εδώ η απόφαση) με την οποία προκρίνεται «ένα πολυμερές νομικό πλαίσιο για τις διαδικασίες αναδιάρθρωσης του δημόσιου χρέους με σκοπό, μεταξύ άλλων, να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα, η σταθερότητα και η προβλεψιμότητα του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος και να επιτευχθεί βιώσιμη, περιεκτική και δίκαιη οικονομική μεγέθυνση και βιώσιμη ανάπτυξη, σε συμφωνία με τις εθνικές περιστάσεις και προτεραιότητες». Η Ελλάδα προφανώς δεν έχει τέτοιες …έγνοιες και γι’ αυτό προτίμησε να απέχει από την ψηφοφορία, βεβαιώνοντας ότι η κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου έχει μετατραπεί σε άβουλο όργανο των πιστωτών όχι μόνο εντός, αλλά κι εκτός Ελλάδας… Πώς αλλιώς να ερμηνευτεί η απροθυμία της να ψηφίσει υπέρ μιας πρότασης που αναγνωρίζει τις εθνικές προτεραιότητες (παιδεία, υγεία, κ.λπ) κι η ευκολία με την οποία ακολουθεί άβουλα την Γερμανία, ακόμη κι όταν πληρώνει ακριβά τις αποφάσεις της Μέρκελ;

Νέο κύμα κρατικών χρεοκοπιών

Η ανησυχία γύρω από την αποτυχία του σημερινού συστήματος επιτείνεται επειδή υπάρχει πλήθος ενδείξεων ότι μπροστά μας είναι ένα νέο κύμα κρατικών χρεοκοπιών για δύο λόγους. Πρώτο, λόγω των αλυσιδωτών αντιδράσεων που προκαλεί η παρατεταμένη οικονομική στασιμότητα στην Δύση. Δεύτερο, λόγω της υιοθέτησης πιο επιθετικών τακτικών απέναντι σε χώρες ευάλωτες στον υπερδανεισμό. Πρωταγωνιστές σε αυτές τις επιθέσεις είναι «αρπακτικά κεφάλαια» που με αφορμή την Αργεντινή είδαν την τακτική του τζόγου να πετυχαίνει κι επίσης κυβερνήσεις ανεπτυγμένων κρατών που επιχειρούν να ξεπεράσουν την κρίση μέσω εξαγωγικών πιστώσεων, δανείων δηλαδή σε κράτη από την Γερμανία για να αγοράσουν γερμανικό πολεμικό εξοπλισμό, την Γαλλία για να κατασκευάσουν τεχνικά έργα οι γαλλικές εταιρείες, κοκ.

Αφετηριακό σημείο των περισσότερων προτάσεων που έχουν κατατεθεί είναι πως το σημερινό σύστημα αναδιάρθρωσης δημόσιων χρεών διέπεται από μια εξωφρενική σύγκρουση συμφέροντος. Δεν είναι δυνατό, με απλά λόγια, να αποφασίζει για την τύχη των δανείων ο πιστωτής. Είτε άμεσα ο ίδιος όπως συμβαίνει στις περισσότερες περιπτώσεις, είτε μέσω τρίτων, με την βοήθεια πχ οργανισμών όπως το ΔΝΤ, το Διεθνές Ινστιτούτο Χρηματοοικονομικής (IIF), κ.α. Το πρώτο ζητούμενο επομένως είναι να λαμβάνονται υπ’ όψη τα συμφέροντα της χώρας, έστω περισσότερο απ’ ό,τι συμβαίνει σήμερα που δεν λαμβάνονται καθόλου και μετατρέπεται σε παρίας.

Εδώ εντοπίζεται μια κραυγαλέα διαφορά με τον ιδιωτικό τομέα. Οι ραγδαίες αλλαγές που συντελούνται σε όλη την Ευρώπη στο πτωχευτικό δίκαιο των εταιρειών, υπό το βάρος της οικονομικής κρίσης, έχουν ως κοινό γνώρισμα να δίνεται μια δεύτερη ευκαιρία σε όσους επιχειρηματίες αποτυγχάνουν. Στα κράτη αντίθετα όχι μόνο δεύτερη ευκαιρία δεν δίνεται, αλλά ραγδαία υποβαθμίζονται και μετατρέπονται σε κράτη μειωμένης κυριαρχίας, όπως η Ελλάδα, και διαρκούς οικονομικής εξαθλίωσης, όπως σχεδόν όλες οι χώρες απ’ όπου έχει περάσει το ΔΝΤ. Η αντίθεση μεταξύ όσων ισχύουν στον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα είναι τόσο αβυσσαλέα, με γνώρισμα την χαρακτηριστική ευκολία των εταιρειών να χρεοκοπούν και την εξ ίσου χαρακτηριστική δυσκολία των κρατών να χρεοκοπούν, ώστε αριστεροί νομικοί έχουν φτάσει να ζητούν να ισχύσει για τα κράτη ό,τι ισχύει και για τις εταιρείες. Μπορεί αυτό το αίτημα να ακούγεται και να είναι υπερβολικό. Αντανακλά ωστόσο έναν εξαιρετικά άνισο συσχετισμό που έχει διαμορφωθεί προς όφελος των πιστωτών και σε βάρος των κυρίαρχων κρατών. Προφανώς, όσο αυξάνεται η εταιρική κυριαρχία τόσο τα μικρά και ανίσχυρα (αν και όχι μόνο) κράτη συνθλίβονται.

Διεθνές δικαστήριο

Οι προτάσεις που έχουν κατατεθεί κυρίως προτείνουν: Πρώτο, την δημιουργία ανεξάρτητων δικαστηρίων που θα επιλύουν τις διαφορές μεταξύ κρατών και πιστωτών και δεύτερο, να είναι με θεσμικό τρόπο υπεύθυνος ο δανειστής για το δάνειο που χορηγεί, έτσι ώστε να αποτρέπεται ο υπερδανεισμός κι η μετάθεση εν τέλει της ευθύνης στον οφειλέτη. Μεταξύ των αρχιτεκτόνων των συγκεκριμένων προτάσεων είναι ο μεξικάνος καθηγητής Όσκαρ Ουγκαρτέτσε, ο πολιτικός από τον Ισημερινό Αλμπέρτο Ακόστα και μεταξύ άλλων κι ο γερμανός καθηγητής Κρίστοφ Πάουλους που ανέπτυξε με λεπτομέρειες το σχέδιο του σε σχετικό πάνελ στη Φεράρα.

Πρόκειται για προτάσεις που διατυπώνονται σε επίσημα βήματα κι η Ελλάδα έχει συμφέρον να τις στηρίξει εν όψει των διεργασιών που συντελούνται, στο παρασκήνιο, για την αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους. Κι όταν λέμε η Ελλάδα δεν εννοούμε προφανώς την συγκυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου που έχει δώσει τα κλειδιά στην Τρόικα…

Διεθνές συνέδριο για την συντακτική εξουσία! (Επίκαιρα 31/7-6/8/2014)

BcnΤις ιδιότητες της καταλανής Τερέσα Φορκάδες δεν τις συναντάς πολύ συχνά, τουλάχιστον μαζί: Μοναχή και γιατρός, με σημαντική αρθρογραφία στην φεμινιστική θεολογία και σε θέματα δημόσιας υγείας (επικρίνοντας σφοδρά την φαρμακευτική βιομηχανία) το τελευταίο χρονικό διάστημα έχει εισέλθει στην πολιτική δράση διεκδικώντας πρωταγωνιστικό ρόλο στην προώθηση του αιτήματος της συντακτικής εξουσίας. Θέμα που στον ισπανόφωνο, μετα-νεοφιλελεύθερο κόσμο έχει αναδειχθεί σε αιτία οξύτατων πολιτικών και θεωρητικών αντιπαραθέσεων.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΗΝ ΒΑΡΚΕΛΩΝΗ: ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Η συντακτική εξουσία μπορεί να περιγραφεί ως «η δύναμη εκείνη που είναι σε θέση να συντάσσει κράτη, να μεταβάλλει την μορφή τους και να εγκαθιδρύει ή να μεταβάλλει πολιτεύματα. Έργο της είναι είτε η σύνταξη ενός νέου κράτους ή η αλλαγή της μορφής του είτε η μεταβολή ενός πολιτεύματος είτε ακόμη γενικότερα η εγκαθίδρυση μιας νέας συνταγματικής τάξης διαρρηγνύοντας την τυπική συνέχεια με την παλαιά» (Αντώνης Μανιτάκης, Τι είναι σύνταγμα, εκδ. Σαββάλας, 2007). Το αίτημα της συντακτικής εξουσίας στην Καταλονία, και σε μικρότερο βαθμό στην υπόλοιπη Ισπανία, αποτελεί θέμα δημόσιας και έντονης συζήτησης διαπερνώντας όλο το πολιτικό φάσμα: από την πιο βαθιά συντήρηση μέχρι την αντικαπιταλιστική Αριστερά.

Για την προαγωγή του αιτήματος της συντακτικής εξουσίας, διοργανώθηκε στην Βαρκελώνη το Σαββατοκύριακο 19 και 20 Ιουλίου διεθνές συνέδριο, με καλεσμένους επιστήμονες και κοινωνικούς αγωνιστές από Ισημερινό, Χιλή, ΗΠΑ, Ισλανδία, Γαλλία, Τουρκία, Τυνησία, Ελλάδα και άλλες χώρες (Εδώ το πρόγραμμα του συνεδρίου). Περιττό να ειπωθεί ότι το αίτημα της συντακτικής εξουσίας δεν τίθεται το ίδιο επιτακτικά σε όλες τις χώρες όπως στην Ισπανία που το σύνταγμα του 1978 ήταν εν πολλοίς προϊόν συμβιβασμού και όχι ρήξης με τον Φρανκισμό. Αντίθετα για παράδειγμα με ό,τι συνέβη στην Πορτογαλία όπου το Σύνταγμα του 1976 είναι γνήσιο παιδί της Επανάστασης των Γαρυφάλλων και γράφτηκε υπό τους ήχους του Grandola Vila Morena, που τραγούδαγαν οι επαναστάτες. Παράδοση που επιβιώνει ακόμη και σήμερα στις αλλεπάλληλες αποφάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου με τις οποίες χαρακτηρίζει αντισυνταγματικά τα μέτρα λιτότητας της πορτογαλικής κυβέρνησης.

Στα βήματα της Βενεζουέλας

Η ίδια η έκκληση για το διεθνές συνέδριο (5ο στη σειρά) που υπέγραφε η Τερέσα Φορκάδες δεν έμενε μόνο στο αίτημα της συντακτικής εξουσίας, αλλά αναφερόταν και στο περιεχόμενο που θα έχει η επαγγελλόμενη νέα συνταγματική τάξη. Μεταξύ πολλών άλλων ιδιαίτερα ριζοσπαστικών μέτρων πρόβαλε για παράδειγμα την μείωση των ωρών εργασίας, την απαγόρευση των απολύσεων, την έξοδο από το ΝΑΤΟ, κ.α. Στην εισαγωγική ομιλία της η Τερέσα Φορκάδες δεν έκρυψε και την επιρροή που άσκησαν στην διαμόρφωση του συγκεκριμένου αιτήματος οι παρόμοιες διαδικασίες που τέθηκαν σε κίνηση στην Λατινική Αμερική. «Η λαϊκή κυριαρχία ήδη αναγνωρίζεται από τα πρώτα συντάγματα αλλά έπρεπε να περιμένουμε μέχρι τον 21ο αιώνα για να δούμε να αναγνωρίζεται σε ορισμένα συντάγματα το δικαίωμα του λαού να καλεί σε συντακτική συνέλευση χωρίς να πρέπει να περιμένει το “τυπωθήτω” της κυβέρνησης, της βουλής ή του δήμου. Στο σύνταγμα της Βενεζουέλας του 1999 η συμφωνία του 15% των εκλογέων είναι αρκετή για να συγκληθεί Συντακτική Συνέλευση, με το σύνταγμα του Ισημερινού το 2008 αρκεί ένα 12%, με το σύνταγμα της Βολιβίας του 2009 αρκεί το 20%». Για να ξεπεραστεί το σημερινό αδιέξοδο όπου το σύνταγμα στην πράξη αποκλείει την συντακτική εξουσία η Τερέσα Φορκάδες καλεί στην δημιουργία ενός ψηφοδελτίου για τις επόμενες εκλογές, στο οποίο η ίδια δεν θα συμμετέχει όπως έχει ξεκαθαρίσει, και ως κεντρική του αίτημα θα έχει «μια συντακτική συνέλευση που θα καθορίσει το νέο κράτος και το κοινωνικοπολιτικό οργανωτικό μοντέλο που θέλουμε».

inscripcio

 Η σημαντική επιρροή που ανέκαθεν ασκούσαν στην Ισπανία οι ιδέες που ανθούσαν στην Λατινική Αμερική είναι μία από τις αιτίες που το αίτημα της συντακτικής εξουσίας και συνέλευσης βρίσκεται στην καρδιά των πολιτικών αντιπαραθέσεων στην μεγαλύτερη χώρα της Ιβηρικής. Δεν είναι όμως η σημαντικότερη. Ειδικότερα μεταξύ των 7,5 εκ. Καταλανών, η συζήτηση κερδίζει έδαφος γιατί συνοδεύει τις διαδικασίες ανεξαρτητοποίησης από την Ισπανία που είναι σε εξέλιξη. Η απόφαση της κυβέρνησης του δεξιού πρωθυπουργού Μαριάνο Ραχόι να χαρακτηρίσει αντισυνταγματικό το δημοψήφισμα που έχει προκηρυχθεί για τις 9 Νοεμβρίου στην πλούσια Καταλονία με θέμα την ανεξαρτητοποίηση, όπως εύκολα μπορούσε να προβλεφθεί, το έκανε ακόμη πιο δημοφιλές ωθώντας το ποσοστό εκείνων που τάσσονται με την απόσχιση ακόμη και στο 80%. Σε τέτοιο πολιτικό περιβάλλον συνεχών ζυμώσεων βρίσκουν εύκολα γόνιμο έδαφος να ανθίσουν και να γίνουν ευρέως αποδεκτές ακόμη και ριζοσπαστικές ιδέες.

Αντίδοτο στην πολιτική κρίση

Στην υπόλοιπη Ισπανία, και την Καταλονία φυσικά, το αίτημα της συντακτικής εξουσίας εμφανίζεται ως μια πραγματική εναλλακτική πρόταση απέναντι στην προϊούσα κρίση του πολιτικού συστήματος. Πλευρά αυτής της κρίσης είναι τα οικονομικά σκάνδαλα που αποκαλύφθηκαν για τον βασιλιά Χουάν Κάρλος και οδήγησαν στην παραίτησή του από τον θρόνο και στην στέψη του πρίγκηπα Φιλίππου. Το ίδιο απαξιωμένα όμως είναι και τα δύο κόμματα που μονοπώλησαν τις μεταπολιτευτικές κυβερνήσεις της Ισπανίας κι εσχάτως εφάρμοσαν όλα τα μέτρα λιτότητας – διαδικασία που έχει πολλές ομοιότητες με ό,τι συμβαίνει και στην Ελλάδα. Έτσι, στις πρόσφατες ευρωβουλευτικές εκλογές το τίμημα που κατέβαλε το κυβερνών Λαϊκό Κόμμα ήταν να κερδίσει 16 έδρες (8 έδρες λιγότερες από το 2009) και το Σοσιαλιστικό 14 έδρες (9 λιγότερες). Μεγάλοι κερδισμένοι ήταν τα κόμματα της Αριστεράς με το νεο-εμφανισθέν κόμμα Podemos (Μπορούμε) να κερδίζει 5 έδρες, η Ενωμένη Αριστερά 6 (από 2) και η Ένωση Προόδου και Δημοκρατίας 4 έδρες (από 1) που λίγο ή πολύ στηρίζουν το αίτημα της συντακτικής εξουσίας. Για πρώτη φορά ωστόσο το αίτημα των συντακτικών συνελεύσεων συναντάται στο κίνημα των Πλατειών, 15Μ όπως ονομάστηκε στην Ισπανία, παρότι σε λιγότερο επεξεργασμένη μορφή. Καθόλου τυχαία κι η αναφορά πολλών συνέδρων στο κίνημα. Ανέφερε χαρακτηριστικά ο δικαστής και καθηγητής Ποινικού Δικαίου, Σαντιάγκο Βιδάλ υ Μαρσάλ: «Οι αγορές, αυτή η ιδιόμορφη οντότητα που κρέμεται σαν δαμόκλεια σπάθη πάνω από τα κεφάλια μας ποτέ δεν μπορεί να αποτελέσει τον ενδιάμεσο ρυθμιστή για την αποτελεσματικότητα των δικαιωμάτων μας, παρότι η πλειοψηφία των πολιτών έχουν επιλέξει να ζουν στο καπιταλιστικό σύστημα. Ευτυχώς, μεταξύ ενός  φιλελεύθερου συστήματος με κοινωνική συμμαχία και του κερδοσκοπικού καπιταλιστικού συστήματος υπάρχει ένα μεγάλο περιθώριο ελιγμών που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για το κοινό καλό. Για να φτάσουμε σε αυτό το στόχο, είναι σημαντική η μαζική συμμετοχή των κοινωνικών κινημάτων».

Κριτική σε ΕΕ

 Το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε από το κίνημα των Indignados μέχρι τώρα το αίτημα των συντακτικών συνελεύσεων απέκτησε βάθος, αναζητήθηκαν διεθνείς συμμαχίες, ενώ οξύνθηκε κι η κριτική κατά της ΕΕ. Η Τερέσα Φορκάδες για παράδειγμα στην εναρκτήρια ομιλία της στις 19 Ιουλίου χαρακτήρισε την Συνθήκη της Λισαβόνας, που αντικατέστησε το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα ως «καθαρά νεο-φιλελεύθερο σύνταγμα, αντίθετο στα συμφέροντα των περισσότερων Ευρωπαίων». Ο Καταλανός καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, Χεράρδο Πισαρέλιο, ανέφερε στο ίδιος μήκος κύματος:  «Πολλοί είδαν την ισπανική ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση σαν μία έξοδο από την μακρά νύχτα του Φρανκισμού. Αλλά μαζί με τα Ταμεία Συνοχής ήρθε η αποβιομηχάνιση, η καταστροφή της μικρής γεωργίας και η μετατροπή της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων, των υπηρεσιών και των αγαθών σε θεμελιώδες δικαίωμα. Η επικύρωση της Συνθήκης του Μάαστριχτ και η ένταξη στο ευρώ έδωσαν το τελικό χτύπημα. Παρά το αίτημα ορισμένων πολιτικών, κοινωνικών και συνδικαλιστικών κινημάτων δε στάθηκε δυνατό να συμφωνηθεί μια διαδικασία όπως αυτή που επέτρεψε στον λαό της Δανίας να απορρίψει το νομισματικό ζουρλομανδύα ο οποίος τελικά επιβλήθηκε. (Στη Δανία, μια χώρα υψηλά κοινωνικά επιτεύγματα όσοι επέκριναν την Συνθήκη του Μάαστριχτ κέρδισαν με 50,7% έναντι 49,3%. Οι Νορβηγοί ευθέως αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στην Ένωση)».

Για τον ίδιο, «μια τυπική συνταγματική διαδικασία, σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να ερμηνευτεί σαν ένας μαγικός μηχανισμός, ικανός να αλλάξει την την πραγματικότητα σε μια νύχτα. Ένα γραπτό νέο σύνταγμα, επιπλέον μπορεί να σημάνει αλλαγή στους κανόνες του παιχνιδιού, αλλά αυτό δεν σημαίνει μιαν αυτόματη αλλαγή στο ίδιο το παιχνίδι δηλαδή στις υλικές σχέσεις εξουσίας ή στις ζωές των ανθρώπων. Για να αποφύγουμε η καταπιεστική και γραφειοκρατική αδράνεια να επιβληθεί για λόγους κρατικού συμφέροντος και για να κάνουμε τις αλλαγές διαρκείς, πολύ περισσότερο από ένα νέο σύνταγμα χρειαζόμαστε: διαφορετικούς νόμους, διαφορετική κυβέρνηση, διαφορετικούς τρόπους επιλογής δικαστών, την συνεχή γέννηση λαϊκών αντι-εξουσιών και την προβολή συνεργατικών, μετα-καπιταλιστικών μορφών, κατανάλωσης, παραγωγής, διανομής και διοίκησης των δημόσιων και κοινών αγαθών».