Τρόμος και γενναιότητα στον Μπιντ Τζμπέιλ (περ. Επίκαιρα, 23-29 Οκτώβρη 2009)

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΝΟΤΙΟ ΛΙΒΑΝΟ 

Ελάχιστα μέρη στον κόσμο έχουν γίνει μάρτυρες τόσων πολλών και αιματηρών μαχών τις τελευταίες δεκαετίες όπως το Μπιντ Τζμπέιλ. Στο μικρό αυτό χωριό του νότιου Λιβάνου που απέχει μόλις 3 χιλιόμετρα από τα σύνορα με το Ισραήλ, κατά τη διάρκεια του πολέμου των 33 ημερών το καλοκαίρι του 2006, διεξήχθησαν ορισμένες από τις πιο σκληρές μάχες μεταξύ των ισραηλινών εισβολέων και των δυνάμεων της λιβανέζικης αντίστασης.

Οι ομοιότητες του Μπιντ Τζμπέιλ με το μικρό γαλάτικο χωριό γίνονται ορατές από την πρώτη στιγμή όταν στην πρώτη πλατεία υποδέχεται τον επισκέπτη ένα δάσος από σημαίες της αντιστασιακής σιιτικής οργάνωσης Χεζμπολάχ και πορτρέτα του γενικού γραμματέα της, Σεΐχη Χασάν Νασράλα. Το ότι δεν είναι ένα οποιοδήποτε χωριό φαίνεται επίσης από τα δεκάδες ομοιώματα πυραύλων που αντικρίζει κανείς, με έκπληξη ομολογουμένως την πρώτη φορά, αποτελώντας ένα αλάνθαστο σημάδι γεωγραφικού προσανατολισμού, μιας και όλα δείχνουν προς το νότο… το Ισραήλ. Τους δρόμους του Μπιντ Τζμπέιλ κι όλου του νοτίου Λιβάνου διασχίζουν καθημερινά δεκάδες άρματα της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ, της Unifil, που εγκαταστάθηκαν μετά την εκεχειρία που επιβλήθηκε με το ψήφισμα 1701 (11/8/2006) του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Στους δρόμους και τα πέριξ του ελάχιστοι εκπρόσωποι του Τύπου έχουν τη δυνατότητα να κυκλοφορήσουν και πολύ περισσότερο με φωτογραφική μηχανή, πολύ πιθανά λόγω των πικρών μαθημάτων που αποκόμισαν οι παλαιστινιακές οργανώσεις τη δεκαετία του ’70, όταν στα στρατόπεδά τους μπαινόβγαιναν καθημερινά όσοι δημοσιογράφοι ήθελαν με αποτέλεσμα τίποτε να μη μένει κρυφό…

«Το Μπιντ Τζμπέιλ δεν αποτέλεσε τυχαία θέατρο των πιο επίμονων μαχών κατά τη διάρκεια της εισβολής», μας λέει ο συνομιλητής μας που πήρε μέρος στις μάχες για την υπεράσπιση του το 2006. Το ραντεβού μας ήταν στο καφέ εστιατόριο Αλ Ταχρίρ (Απελευθέρωση) έξω από το χωριό, στο δρόμο για τα σύνορα με το Ισραήλ ή, ορθότερα, με τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη μια και τη λέξη Ισραήλ στο νότιο ειδικά Λίβανο την ακούς με την ίδια συχνότητα που ακούς στην Κυπριακή Δημοκρατία ή του αντιπάλους του Σχεδίου Ανάν τον όρο (sic) «Τουρκική Δημοκρατία της Βορείου Κύπρου». «Οι Ισραηλινοί έθρεφαν μίσος για το Μπιντ Τζμπέιλ επειδή το 2000, αμέσως μετά την ταπεινωτική αποχώρηση τους από το νότιο Λίβανο, ο γενικός γραμματέας της Χεζμπολάχ, Χασάν Νασράλα έδωσε στο κέντρο του χωριού μια ιστορική ομιλία. Απ’ αυτή την ομιλία πέρασαν στην ιστορία δύο φράσεις. Η πρώτη ήταν πως το κράτος του Ισραήλ είναι πιο αδύναμο ακόμη κι από ιστό αράχνης. Βαθιά προσβολή όπως καταλαβαίνετε για ένα κράτος που μέχρι τότε καμάρωνε πως είχε συντρίψει όλους σχεδόν τους αραβικούς στρατούς. Το δεύτερο απόφθεγμα που πέρασε στην ιστορία (και σήμερα αποδεικνύεται προφητικό) ήταν ότι “πέρασε ανεπιστρεπτί η εποχή της ήττας και των υποχωρήσεων”. Αντιλαμβάνεστε λοιπόν γιατί αποτελούσε υπόθεση τιμής για τον ισραηλινό στρατό να φθάσει στην καρδιά του χωριού και να καρφώσει την ισραηλινή σημαία στην κεντρική του πλατεία ή το πιο ψηλό κτίριο. Επί 33 ημέρες όσο δηλαδή διήρκεσε ο πόλεμος, διεξάγονταν αδυσώπητες μάχες σε κάθε γωνιά που μπορείτε να δείτε περιμετρικά του χωριού. Ούτε μια σπιθαμή δεν κατάφεραν να κρατήσουν για λίγη ώρα. Κι όποτε ηττούνταν κι αναγκάζονταν λόγω των πυκνών πυρών μας να υποχωρήσουν για να μην υποστούν μεγαλύτερες απώλειες στις μάχες σώμα με σώμα, έστελναν τα βομβαρδιστικά αεροπλάνα και σε λίγα λεπτά δεν έμενε πέτρα πάνω στην πέτρα! Έτσι χάσαμε τους περισσότερους μαχητές μας». Στις μάχες συμμετείχαν μόνο ένοπλοι της Χεζμπολάχ ή και άνθρωποι του χωριού, ρωτήσαμε τον συνομιλητή μας. «Ο διακαής πόθος των Ισραηλινών όταν σκότωναν κάποιον μαχητή μας ήταν να ανακαλύψουν κάποιο Σύρο ή Ιρανό. Ωστόσο, όλοι μα όλοι οι μάρτυρες κι οι μαχητές μας ήταν από τον Μπιντ Τζμπέιλ. Ούτε καν από τα διπλανά χωριά ή τη Βηρυτό», τόνισε ο συνομιλητής μας. «Τα μνημεία με τα πρόσωπα των μαρτύρων που συναντάτε δεν είναι τοποθετημένα σε τυχαία σημεία. Έχουν χτιστεί έξω από τα σπίτια τους για να δείχνουμε το χρέος που τους οφείλουμε και την τιμή που αξίζει στις οικογένειες αυτών των αγωνιστών». Πώς καταφέρατε και οδηγήσατε σε μια τόσο ταπεινωτική ήττα έναν από τους καλύτερα εξοπλισμένους στρατούς του κόσμου, ήταν η τελευταία ερώτηση που απευθύναμε στον συνομιλητή μας. «Το ηθικό των αγωνιστών μας ήταν ο σημαντικότερος παράγοντας. Οι Ισραηλινοί δεν πίστευαν σε τίποτε. Μαζεύτηκαν εδώ απ’ όλες τις γωνιές του κόσμου. Δεν μάχονταν για την πατρίδα τους».

«Κανείς δεν μπορεί να καταλάβει πού βρήκαμε το κουράγιο και διώξαμε τους Ισραηλινούς», παρεμβαίνει μια μεγάλη σε ηλικία γυναίκα στη συζήτησή μας, «επειδή κανείς δεν ξέρει τι βασανιστήρια και εξευτελισμούς υπομέναμε μόνοι μας εδώ από τους Ισραηλινούς μέχρι το 2000, χωρίς κανείς από τον υπόλοιπο κόσμο να ενδιαφέρεται. Δεχτήκαμε να θυσιαστούμε για 33 ημέρες για να μην ξαναπεράσουμε τα ίδια για 30 χρόνια ακόμη», ήταν τα λόγια της. Προς επίρρωση των όσων έλεγε, η βαριά σκιά των φυλακών Κιάμ που βρίσκονταν σε μια απόσταση λίγων χιλιομέτρων – κι ήταν πραγματικό κολαστήριο. Ο εβραϊκός στρατός δε τον Ιούλιο του 2006 φρόντισε να τις ανατινάξει για να σβήσουν τα ίχνη των εγκλημάτων του. «Και να ξέρετε πώς μέχρι τον Ιούλιο του 2006 τους φοβόμασταν τους Ισραηλινούς. Από τότε κανείς πια δεν τους φοβάται», είπε για να συνεχίσει το δρόμο της.

Η δήλωση της υπερήλικης είχε ξεχωριστή σημασία επειδή η απειλή που εκπροσωπεί το εβραϊκό κράτος στο νότιο Λίβανο είναι καθημερινή, δεν βρίσκεται στο χώρο των πιθανοτήτων. Παίρνει σάρκα και οστά με τις καθημερινές παραβιάσεις του εναέριου χώρου του Λιβάνου από ισραηλινά μαχητικά αεροπλάνα και τις εκφοβιστικές «βουτιές» τους. Επίσης με τις απαγωγές κτηνοτρόφων στους οποίους ασκούν ασφυκτικές πιέσεις κι απειλές για να γίνουν πράκτορες κι αν δε γίνουν να πλανάται η υποψία μήπως έγιναν! Κι έτσι ο ένας να κοιτάει τον άλλον καχύποπτα.

Ο επόμενος σταθμός μας ήταν το δημαρχείο του Μπιντ Τζμπέιλ, όπου σήμερα στεγάζει όλες σχεδόν τις δημόσιες υπηρεσίες της περιοχής, από το δικαστήριο μέχρι τις υπηρεσίες πρόνοιας, καθώς τα δικά τους κτήρια είναι ακόμη ερείπια. Στους εσωτερικούς τείχους του κτιρίου υπάρχουν πλάνα που δείχνουν βήμα – βήμα τη διαδικασία ανοικοδόμησης. «Από τα 800 σπίτια που καταστράφηκαν το 80% έχει ανοικοδομηθεί. Τα νέα σπίτια μάλιστα είναι καλύτερα από τα προηγούμενα», μας λέει ο δήμαρχος του Μπιντ Τζμπέιλ, Χατζ Αφίφ Μπατζί, υποστηρικτής της αντίστασης που μέχρι πρόσφατα σπούδαζε στον Καναδά. Οι περισσότεροι άλλωστε κάτοικοι του Μπιντ Τζμπέιλ έζησαν στο εξωτερικό τα χρόνια της κατοχής. «Το μεγαλύτερο πρόβλημά μας δεν είναι τα ερείπια που άφησαν πίσω τους οι εισβολείς, στους σωρούς των οποίων ψάχναμε επί δύο ολόκληρες εβδομάδες μετά το τέλος του πολέμου για να βρούμε αγνοούμενους. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι τα 4 εκατ. βόμβες διασποράς που έριξαν, ενώ μάλιστα είχε ψηφιστεί στο ΟΗΕ η ανακωχή, με αποτέλεσμα ακόμη και σήμερα πολλά χωράφια να μένουν ακαλλιέργητα κι ολόκληρες περιοχές απροσπέλαστες. Οι Ισραηλινοί αφού δεν κατάφεραν να καταλάβουν το Μπιντ Τζμπέιλ το ισοπέδωσαν για να μας αναγκάσουν να φύγουμε και να μην επιστρέψουμε ποτέ»!

Στόχος που έμεινε στα χαρτιά, όπως φαίνεται από τον οικοδομικό οργασμό που ακολούθησε. Τα κεφάλαια για την ανοικοδόμηση προήλθαν από την Χεζμπολάχ και από πολλά αραβικά κράτη. Σε έναν άτυπο καταμερισμό η Χεζμπολάχ αποζημίωσε όσους έχασαν τις κατοικίες τους ή ανέλαβε την κατασκευή τους. Το Κατάρ ανέλαβε την ανοικοδόμηση της αγοράς που έχει ιστορία 450 χρόνων μεριμνώντας να μη χαθεί η ιδιαίτερη αρχιτεκτονική ταυτότητα των κτιρίων. Μάλιστα, μέχρι να κατασκευαστεί πλήρως και να μπορεί να λειτουργήσει έφτιαξε μια πρόχειρη αγορά προκάτ για να μπορεί να διεξάγεται το παζάρι αδιατάρακτα. Το Ιράν ανέλαβε την ανακατασκευή των υποδομών (δρόμοι και γέφυρες) κι επίσης ένα έργο που όταν ολοκληρωθεί θα αποτελεί για το Ισραήλ αιτία… νέου πολέμου. Συνεχίζοντας προς το νότο από το καφέ Η Απελευθέρωση, μετά από το κατεστραμμένο ισραηλινό τανκ Μερκάβα, που έχει τοποθετηθεί εν είδει τροπαίου με μια σημαία της Χεζμπολάχ καρφωμένη στον πυργίσκο του, μετά επίσης κι από το πανύψηλο άγαλμα μαχητή της Χεζμπολάχ που πατάει με το πόδι του ένα ισραηλινό κράνος, ο επισκέπτης φθάνει σε ένα υπερυψωμένο σημείο στα σύνορα του Λιβάνου, με εκπληκτική θέα πολλών δεκάδων χιλιόμετρων προς το Ισραήλ. Εκεί το Ιράν κατασκευάζει ένα πάρκο με κιόσκια, ψησταριές, παιδική χαρά και ισλαμικό τέμενος όπου θα μπορούν να συγκεντρώνονται οι οικογένειες κι οι παρέες για να τρώνε με θέα τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη. Το καφέ ήδη αποκαλείται Ιερουσαλήμ, ενώ στο υψηλότερο σημείο του θα κατασκευάσουν ένα τείχος 40 μέτρων ύψους, το οποίο θα φωτίζεται και θα είναι ορατό από πολλά χωριά και πόλεις του Ισραήλ. Επάνω του θα υπάρχει η επιγραφή «Η Ιερουσαλήμ είναι δική μας»!

«12 από τα 38 θύματα των βομβαρδισμών ήταν γυναίκες», μας λέει ο μουχτάρ του Μπιντ Τζμπέιλ (ανεπίσημο αξίωμα που συναντάται στον αραβικό κόσμο και αναφέρεται στον διαμεσολαβητή μεταξύ των αρχών και του λαού) τον οποίο συναντήσαμε στο δημαρχείο. Ο ίδιος φέρει βαριά τραύματα σε όλο του σχεδόν το σώμα, με αποτέλεσμα ακόμη να μπαινοβγαίνει στο νοσοκομείο. «Οι Ισραηλινοί κατέστρεψαν ολοσχερώς τρία τζαμιά, το μοναδικό νοσοκομείο που είχαμε και τρία σχολεία. Το ένα μάλιστα από αυτά ήξεραν ότι είχε μετατραπεί σε καταφύγιο. Το χειρότερο τότε ήταν πως δεν μπορούσαμε να προσφέρουμε στους τραυματισμένους ούτε καν τις πρώτες βοήθειες γιατί οι Ισραηλινοί χτυπούσαν ότι κινούταν. Επομένως κανένα αυτοκίνητο δεν μπορούσε να βγει από το χωριό και να μεταφέρει στην κοντινή Τύρο για παράδειγμα τους τραυματίες».

Ο φόβος του πολέμου δεν έχει δημιουργήσει νέο κύμα φυγής και μετανάστευσης, ρωτήσαμε τέλος τον δήμαρχο του Μπιντ Τζμπέιλ. «Όταν ο πόλεμος μας χτυπάει την πόρτα κάθε 4 με 5 χρόνια ξέρουμε ότι μπορεί να ξανασυμβεί οποτεδήποτε κι έτσι είμαστε όλοι προετοιμασμένοι να υπερασπίσουμε τα σπίτια και τη γη που αγαπάμε», ήταν τα λόγια του.

Άβυσσος χωρίζει Χεζμπολάχ και φιλοδυτικούς (περ. Διπλωματία, Νοέμβρης 2009)

Μπρα ντε φερ χωρίς τέλος

«Είναι μια πολύ περίπλοκη κατάσταση…» Με αυτή τη φράση ξεκινάνε οι Λιβανέζοι οποιαδήποτε απάντηση σε ερώτηση Δυτικού που σχετίζεται με την πολιτική κατάσταση στο εσωτερικό της χώρας και δη τις συμμαχίες ή τις διεθνείς διασυνδέσεις και επιρροές κάθε κόμματος. Οι δυσκολίες σχηματισμού κυβέρνησης, τέσσερις ολόκληρους μήνες μετά τις εκλογές της 7ης Ιουνίου, παρά μάλιστα τη σαφή και αδιαμφισβήτητη πλειοψηφία που έδωσαν στο πρώτο κόμμα, αποτελούν αδιάψευστο μάρτυρα…

Ο Λίβανος αποτελεί μια χώρα πραγματικό εργαστήρι πολιτικών δοκιμών, όπως βεβαιώνει η πολυτάραχη, μεταπολεμική ιστορία του με κορυφαίο σημείο τον αιματηρό 15ετή εμφύλιο πόλεμο που έληξε το 1991. Η «εκρηκτική» γοητεία του Λιβάνου δεν έγκειται μόνο στο γεγονός ότι αποτελεί σημείο συνάντησης και διασταύρωσης των σπουδαιότερων πολιτισμών. Ούτε μόνο στο γεγονός ότι η αποικιοκρατία χάραξε βαθιά στο σώμα του, ανεξίτηλα σχεδόν, κάθε είδους διαχωριστικές γραμμές (εθνικές, θρησκευτικές, κοκ.) με αποτέλεσμα ακόμη και σήμερα να αποτελούν ανυπέρβλητα, καθηλωτικά εμπόδια σε οποιαδήποτε προσπάθεια επίτευξης συναίνεσης. Το σημαντικότερο είναι πως σε αυτή τη στενόμακρη λωρίδα γης, μήκους 200 περίπου χιλιομέτρων και πλάτους 40, με έναν πληθυσμό που δεν ξεπερνά τα 4 εκ. συμπυκνώνονται όλες οι αντιθέσεις που συγκλονίζουν την ευρύτερη Μέση Ανατολή: από το Πακιστάν, μέχρι το Μαρόκο. Ως αποτέλεσμα η προσοχή και το ενδιαφέρον όλων σχεδόν των μεγάλων δυνάμεων του κόσμου και της περιοχής έλκεται σαν μαγνήτης από το μωσαϊκό που σχηματίζει το πολιτικό σύστημα του Λιβάνου ακόμη κι όταν συγκροτείται στα δύο κύρια μέτωπα, της 8ης και της 14ης Μάρτη, που συγκρούονται μετωπικά σχεδόν. Το πρώτο είναι το μέτωπο της αντίστασης που απαρτίζεται από οργανώσεις φιλικά διακείμενες προς τη Συρία και το Ιράν κι εχθρικές απέναντι στο Ισραήλ και τις ΗΠΑ. Ξεχωριστή θέση καταλαμβάνει η Χεζμπολάχ την οποία οι ΗΠΑ περιλαμβάνουν στη «μαύρη λίστα» των τρομοκρατικών οργανώσεων, αντίθετα με την ΕΕ που συνομιλεί επίσημα μαζί της σε κάθε επίπεδο. Το όνομα της δε το έλαβε από μια τεράστια συγκέντρωση που έγινε στις 8 Μαΐου 2005 στη Βηρυτό, ενάντια στην λεγόμενη «Επανάσταση των Κέδρων». Το φιλοδυτικό κίνημα της 8ης Μαΐου, που είναι βαθιά εχθρικό απέναντι στη Συρία και το Ιράν, έλαβε το όνομά του από μια εξ ίσου μεγαλειώδη συγκέντρωση που έγινε στην πρωτεύουσα του Λιβάνου έξι μέρες μετά, όταν κορυφώθηκε η «Επανάσταση των Κέδρων» κι ως ένδειξη πένθους για τη δολοφονία του πρωθυπουργού Ραφίκ Χαρίρι.

Το ενδιαφέρον της Ουάσινγκτον για τις τελευταίες εκλογές στο Λίβανο έγινε σαφές από το σπάνιο προνόμιο που είχε η χώρα των Κέδρων να δεχτεί κατά την προεκλογική περίοδο την επίσκεψη του αντιπροέδρου και της υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν και Χίλαρι Κλίντον, αντίστοιχα, με διαφορά λίγων ημερών. Έγινε επίσης γνωστό όταν ο πρόεδρος της Βουλής του Λιβάνου κι ο εντολοδόχος πρωθυπουργός, Μισέλ Σλεϊμάν και Σαάντ Χαρίρι (γιος του δολοφονημένου πρώην πρωθυπουργού, Ραφίκ Χαρίρι) επισκέφθηκαν την Ουάσινγκτον στις 28 Σεπτέμβρη για να συναντηθούν εκ νέου με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ. Από κει (από την έδρα του πια και χωρίς να προκαλούν θυμηδία οι εκκλήσεις του προς τις γύρω χώρες να μην παρεμβαίνουν στα εσωτερικά του Λιβάνου), δήλωσε πως καμιά περιφερειακή συμφωνία δεν θα πλήξει τα συμφέροντα του Λιβάνου. Η κατηγορηματική δήλωση του Τζο Μπάιντεν στρεφόταν εναντίον της Συρίας και της Σαουδικής Αραβίας. Αυτό που ενόχλησε την Ουάσινγκτον ήταν η διπλωματική επαναπροσέγγιση των δύο χωρών, μετά από την ψύχρανση των διπλωματικών τους σχέσεων που ακολούθησε την δολοφονία του Ραφίκ Χαρίρι στις 14 Φεβρουαρίου 2005 για την οποία κατηγορήθηκε η Συρία. Προς έκπληξη πολλών, στις 23 Σεπτέμβρη ο πρόεδρος της Συρίας, Μπασάρ ελ Άσαντ επισκέφθηκε τη Σαουδική Αραβία, με αφορμή τα εγκαίνια ενός πανεπιστημίου στη Τζέντα. Η αιτία ωστόσο ήταν να συζητήσουν για τον Λίβανο, όπως φάνηκε κι από την ανακοίνωση που εξέδωσαν με την οποία καλούσαν στο σχηματισμό κυβέρνησης εθνικής ενότητας.

Πριν δούμε το βαθύτερο περιεχόμενο του αιτήματός τους και τα όσα διακυβεύονται με την υλοποίησή του, αξίζει να σταθούμε λίγο παραπάνω σε αυτή τη συνάντηση που θεωρήθηκε από όλον τον λιβανέζικο Τύπο ως απαρχή εξελίξεων για την υπέρβαση του αδιεξόδου στον σχηματισμό κυβέρνησης και την οποία μάλιστα ακολούθησε επίσκεψη του σαουδάραβα βασιλιά Αμπντάλα μπιν Αμπντέλ Αζίζ στη Δαμασκό. Το σημαντικότερο και στρατηγικής σημασίας θέμα συζήτησης μεταξύ Συρίας και Σαουδικής Αραβίας είναι η απόσπαση της Συρίας από την επιρροή του Ιράν. Η Σαουδαραβία έχει κάθε λόγο να ανησυχεί από την αυξημένη επιρροή του Ιράν στην περιοχή καθώς η ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ, έφερε στην εξουσία τους Σιίτες, που έχουν ήδη συνάψει σχέσεις με την Τεχεράνη. Μετά δε το 2011, οπότε θα έχει αποχωρήσει κι ο τελευταίος αμερικάνος στρατιώτης από το Ιράκ, ο φόβος του Ριάντ είναι μήπως οι σχέσεις αυτές μετατραπούν σε ολέθριες για το σουνίτικο βασίλειο των Σαούντ. Ήδη άλλωστε νιώθει να απειλείται από τα νότια σύνορά του λόγω της σιίτικης εξέγερσης στην Υεμένη, χώρια της αμφισβήτησης από τη σιίτικη μειοψηφία και τους φονταμεταλιστές σουνίτες στο εσωτερικό του. Για να φέρει δε τη Συρία πιο κοντά στη Σαουδική Αραβία το Ριάντ σε συνάντηση των δύο ηγετών τον Μάρτιο, στην οποία είχε παραβρεθεί κι ο αιγύπτιος πρόεδρος Χόσνι Μουμπάρακ αυξάνοντας την πίεση προς τη Δαμασκό, είχε προτείνει σημαντική οικονομική βοήθεια κι επίσης διπλωματική υποστήριξη απ’ όλα τα αραβικά κράτη για έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ισραήλ με σκοπό να πάρει πίσω τα Υψώματα Γκολάν που κατέλαβε το εβραϊκό κράτος με τον πόλεμο του 1967 και συνεχίζει μέχρι σήμερα παράνομα να κατέχει. Η Συρία από τη μεριά της, με βάση δημοσιεύματα του διεθνούς Τύπου, αυτό που φάνηκε να ζητά είναι διαβεβαιώσεις πως το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο δεν πρόκειται να απαγγείλει κατηγορίες κατά του προέδρου Άσαντ και στενών συνεργατών του για την δολοφονία του Χαρίρι. Οι υποψίες για το ενδεχόμενο να προσλάβουν πολιτικό χαρακτήρα οι αναμενόμενες απαγγελίες κατηγοριών από τη Χάγη, εντάθηκαν με αφορμή δημοσίευμα του γερμανικού περιοδικού Spiegel τον Μάιο, στο οποίο υποστήριζε πως το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο έχει βρει πειστήρια ενοχής για άνδρες της Χεζμπολάχ και του συριακού καθεστώτος. Κατηγορίες που αποδοκιμάστηκαν ακόμη κι από τις φιλοδυτικές δυνάμεις.

Σε ότι αφορά πάντως τον Λίβανο η προτροπή του αμερικάνου αντιπροέδρου στόχευε να αποτρέψει – εν τη γεννέση του – έναν συμβιβασμό μεταξύ του σουνίτη εντολοδόχου πρωθυπουργού που διατηρεί ανοιχτούς διαύλους με τη Σαουδική Σραβία και της αντιπολίτευσης που συνδέεται με τη Συρία, ο οποίος θα καθιστούσε εφικτό τον σχηματισμό κυβέρνησης. Το σημαντικότερο εμπόδιο που φαίνεται να φράζει αυτή τη στιγμή το δρόμο είναι το υπουργείο Μεταφορών. Συγκεκριμένα, ο πρόεδρος του Ελεύθερου Πατριωτικού Μετώπου, Μισέλ Αούν, και σύμμαχος της Χεζμπολάχ (κι ο οποίος στο παρελθόν ήταν διαπρύσιος εχθρός της Συρίας) ζητά επιμόνως τη θέση του υπουργού Μεταφορών για τον γαμπρό του, Τζεμπράν Μπασίλ. Τούτος είναι ο επίσημος λόγος του αδιεξόδου. Η συγκεκριμένη υπουργική καρέκλα στην πραγματικότητα συμπυκνώνει όλο το ζήτημα της εξουσίας στον Λίβανο.

Οι τηλεπικοινωνίες της χώρας είχαν έρθει στο προσκήνιο πέρυσι πάλι, με αφορμή την ολιγοήμερη ένοπλη σύγκρουση της 8ης Μαΐου. Τα αιματηρά επεισόδια προέκυψαν αφού είχε προηγηθεί μια καθιστική διαμαρτυρία του μπλοκ της 8ης Μάρτη στο κέντρο του Βηρυτού που διήρκεσε 7 μήνες (από τον Νοέμβρη του 2007 μέχρι τον Μάιο του 2008), με αίτημα να δοθεί το δικαίωμα του βέτο στις υπουργικές αποφάσεις κι αφού η κυβέρνηση προκάλεσε ανοιχτά τη Χεζμπολάχ επιχειρώντας να απομακρύνει τον άνθρωπό της από το διεθνές αεροδρόμιο της Βηρυτού και, το σημαντικότερο, να ξηλώσει το αυτόνομο, τηλεπικοινωνιακό της δίκτυο, το οποίο παρότι απαρχαιωμένο, με τα λόγια των ίδιων, είναι από τους παράγοντες που της χάρισαν τη νίκη κατά των Ισραηλινών στον πόλεμο των 34 ημερών το καλοκαίρι του 2006. Θεωρήθηκε επομένως casus belli. Η απάντησή της ήταν να στείλει ομάδες βαριά οπλισμένων στη δυτική Βηρυτό, πραγματοποιώντας επίδειξη δύναμης. Παράλληλα όμως αντάλλαξαν πολλές φορές πυρά με ενόπλους του δρούζου ηγέτη του Προοδευτικού Σοσιαλιστικού Κόμματος, Ουαλίντ Τζουμπλάντ, και του σουνίτη πρωθυπουργού Χαρίρι. Τα χειρότερα, το ξέσπασμα ενός νέου εμφυλίου, αποτράπηκε όταν με παρέμβαση της Αραβικής Ένωσης οι δύο πλευρές συναντήθηκαν στο Κατάρ, όπου υπέγραψαν τη Συμφωνία της Ντόχας, ένα απαράμιλλο δείγμα πολιτικού παζαριού που μόνο στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να είχε συμφωνηθεί. Στον πυρήνα της, αναθεωρεί την Συμφωνία του Ταΐφ που αποτελεί το σύνταγμα της χώρας, χωρίς να το δηλώνει, και εκχωρεί δικαίωμα βέτο, χωρίς να το αναγνωρίζει. Το πετυχαίνει δε με τη φόρμουλα του «15-10-5», δίνοντας δηλαδή το δικαίωμα στην πλειοψηφία να ορίζει 15 υπουργούς, στην αντιπολίτευση 10 και στον πρόεδρο 5 οι οποίοι είναι έτσι επιλεγμένοι ώστε η αντιπολίτευση να έχει στην πράξη το δικαίωμα του βέτο! Ο εντολοδόχος πρωθυπουργός όμως αυτή τη στιγμή ζητώντας να σχηματίσει κυβέρνηση πλειοψηφίας, επικαλούμενος τη νίκη του στις εκλογές της 7ης Ιούνη, παραβιάζει την πρόσφατη συμφωνία της Ντόχας, επικαλούμενος ότι δεν δεσμεύει τις κυβερνήσεις στο διηνεκές, αλλά επρόκειτο για μια συμφωνία που αφορούσε εκείνη την συγκυρία. Αρνούμενος δε να εκχωρήσει το υπουργείο Τηλεπικοινωνιών στον σύμμαχο της Χεζμπολάχ, επικαλούμενος ότι δεν εξελέγη στις τελευταίες εκλογές, αμφισβητεί την κόκκινη γραμμή που έχει χαράξει η Χεζμπολάχ, ώστε να μπορεί να προβάλει αποτελεσματική αντίσταση σε νέα πιθανή επίθεση από το Ισραήλ.

Το χειρότερο όμως για τον Σαάντ Χαρίρι είναι πως αμφισβητείται πλέον και εκ των έσω. Με μια κίνηση ματ στην πολιτική σκακιέρα του Λιβάνου στις αρχές Αυγούστου ο Ουαλίντ Τζουμπλάντ, έριξε γέφυρες προς τη Δαμασκό χωρίς ωστόσο να διακόψει τις σχέσεις του με το μέτωπο της 14ης Μάρτη, παρότι η έχθρα προς τη Συρία αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο του προγράμματός του. Η κίνησή του, που τραβάει το χαλί κάτω από τα πόδια του Χαρίρι, άφησε άφωνους πολλούς γιατί ως τότε οι σχέσεις του Δρούζου ηγέτη με τη Δαμασκό ήταν στην καλύτερη περίπτωση… εχθρικές. Η Συρία μέχρι και διεθνές ένταλμα σύλληψης είχε εκδώσει εναντίον του – για να το ανακαλέσει φυσικά μετά τις τελευταίες δημόσιε τοποθετήσεις του. Αφορμή ήταν αλλεπάλληλες δηλώσεις του, ακόμη κι από το CNN, με τις οποίες κατηγορούσε τη Συρία ότι ευθύνεται για τη δολοφονία του Ραφίκ Χαρίρι, του δικού του πατέρα Καμάλ Τζουμπλάντ και πολλών άλλων. Είχε φθάσει μάλιστα στο σημείο να ζητάει από την Ουάσινγκτον να καταλάβει τη Συρία, όπως έκανε με το Ιράκ, για να συλλάβει τον «τρομοκράτη» Άσαντ! Όλα αυτά άλλαξαν εν μία νυκτί μαζί κι η αυτοπεποίθηση του εντολοδόχου πρωθυπουργού ο οποίος αναγκάστηκε να παραδώσει την εντολή στις 10 Σεπτέμβρη για να την λάβει εκ νέου στη συνέχεια.

Απροκάλυπτα στις πολιτικές εξελίξεις του Λιβάνου παρεμβαίνει και το Ισραήλ που από το ίδιο το σύνταγμα του χαρακτηρίζεται ως «εχθρικό κράτος». Με μια σειρά από δηλώσεις τους ισραηλινοί αξιωματούχοι τοποθετήθηκαν ευθέως στο δίλημμα που διχάζει την πολιτική ζωή του Λιβάνου και της Μέσης Ανατολής, «κυβέρνηση πλειοψηφίας ή εθνικής ενότητας», υποδεικνύοντας προφανώς το πρώτο. Το έκαναν μάλιστα με έναν χαρακτηριστικά δικό τους τρόπο, που προμηνύει νέες αιματοχυσίες. Μάλιστα το μπαράζ δηλώσεων κατά της Χεζμπολάχ έδωσε αφορμή στο αμερικανικό περιοδικό Time να βάλει τίτλο στο ρεπορτάζ της 14ης Αυγούστου, «Ισραήλ εναντίον Χεζμπολάχ, τύμπανα πολέμου»! Ο ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου στις 10 Αυγούστου τόνισε μιλώντας στο ισραηλινό ραδιόφωνο πως «θα πρέπει να είναι καθαρό ότι η κυβέρνηση του Λιβάνου, σε ότι μας αφορά, είναι υπεύθυνη για κάθε επίθεση, για κάθε επίθεση, από το έδαφός της εναντίον του Ισραήλ». Ενώ ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών δήλωσε πως «ακόμη και μια τρίχα από το κεφάλι ενός Ισραηλινού να πέσει θα θεωρήσουμε υπεύθυνη την Χεζμπολάχ». Το μοναδικό που κατάφεραν οι δηλώσεις των Ισραηλινών αξιωματούχων ήταν να αυξήσουν το κύρος της σιίτικης αντιστασιακής οργάνωσης στο εσωτερικό του Λιβάνου η οποία πιστώνεται την ήττα του ισραηλινού στρατού στον πόλεμο του 2006. Καθόλου τυχαίο δεν ήταν ότι ο ηγέτης της Χεζμπολάχ σήκωσε το γάντι που πέταξαν οι Ισραηλινοί όταν μίλησε (από γιγαντοοθόνη) σε διαδήλωση στη νότια Βηρυτό στις 14 Αυγούστου, επ’ αφορμή την τρίτη επέτειο από το τέλος του πολέμου. «Σας τονίζω ότι θα υπάρχουν εκπλήξεις σε οποιοδήποτε νέο πόλεμο με το Ισραήλ. Ας το σκεφτούν ένα εκατομμύριο φορές πριν ξεκινήσουν έναν νέο πόλεμο με το Λίβανο» προειδοποίησε, υπαινισσόμενος ότι η Χεζμπολάχ διαθέτει στο οπλοστάσιό της πυραύλους σημαντικά αυξημένου βεληνεκούς σε σχέση με αυτούς που χρησιμοποίησε το 2006. Ήδη η φιλολογία στον διεθνή Τύπο για το οπλοστάσιο της Χεζμπολάχ οργιάζει με το προαναφερθέν περιοδικό να υπολογίζει τους πυραύλους που έχει στη διάθεσή της σε 40.000 και το Foreign Affairs να τους εκτιμά σε 40.000 έως 80.000.

Αυτό που προκαλεί εντύπωση στον Λίβανο είναι η βεβαιότητα με την οποία οι περισσότεροι δηλώνουν ότι ένας νέος πόλεμος με το Ισραήλ είναι θέμα χρόνου. Κι αυτό παρότι είναι ακόμη νωπές οι πληγές από τον εμφύλιο και την επίθεση του 2006 όταν σκοτώθηκαν 1.400 άνθρωποι οι περισσότεροι άμαχοι και καταστράφηκαν σημαντικές υποδομές της χώρας, όπως λιμάνια, εργοστάσια και γέφυρες. Στους κεντρικούς δρόμους ακόμη βλέπεις από μακριά γέφυρες στο κέντρο των οποίων χάσκουν τρύπες από τις ισραηλινές βόμβες. Το ανέκδοτο μάλιστα που κυκλοφορούσε πριν τρία χρόνια, μεταξύ αυτών που είχαν το κουράγιο να αστειευτούν, ήταν «κλείσε το στόμα σου αν έχεις γέφυρα γιατί οι Ισραηλινοί θα σε βομβαρδίσουν»…

Το πόσο περίπλοκη είναι η κατάσταση στο Λίβανο διαπιστώνεται κι από ένα ακόμη παράδοξο. Ενώ το Ισραήλ και τα δυτικά μέσα ενημέρωσης εμφανίζουν ως παράγοντας αστάθειας στον Λίβανο τη Χεζμπολάχ και τους Σιίτες, πληρώνοντας με αυτό τον τρόπο την επιτυχημένη αντίστασή τους στο Ισραήλ, η μοναδική αιτία εξακριβωμένης ανασφάλειας στον Λίβανο προέρχεται από τους Σουνίτες. Σε επίπεδο ειδησεογραφίας ο λόγος γίνεται για βομβιστικές επιθέσεις εναντίον του κυβερνητικού στρατού, με πολλά θύματα ορισμένες φορές, που στο σύνολό τους συμβαίνουν σε σουνίτικες πόλεις και περιοχές όπως στην Τρίπολη και το βόρειο Λίβανο. Η αιματοβαμμένη πρεμιέρα του ακήρυχτου πολέμου της κυβέρνησης με τους Σουνίτες έγινε με την σύγκρουση στο προσφυγικό στρατόπεδο Ναρ ελ Μπαρέντ, το καλοκαίρι του 2007, όταν η οργάνωση Φατάχ Ισλάμ που λέγεται ότι συνδέεται με την Αλ Κάιντα, ήρθε σε σύγκρουση με τον λιβανέζικο στρατό με αποτέλεσμα σε λίγες μέρες το στρατόπεδο να εκκενωθεί και να γίνει θέατρο πολέμου. Η επίθεση της Φατάχ Ισλάμ, που ξαναέφερε στο τραπέζι των συζητήσεων το δικαίωμα οπλοφορίας των Παλαιστινίων, καταδικάσθηκε από τη Χεζμπολάχ κι όλες τις οργανώσεις της αντίστασης που βρέθηκαν στο πλάι του κυβερνητικού στρατού. Η συντριβή της ωστόσο δεν έλυσε το πρόβλημα της ασφάλειας, το οποίο σύμφωνα με επίσημες δηλώσεις πολιτικών, όπως ο Μισέλ Αούν, γεννάται και προέρχεται από το Ισραήλ. Προς επίρρωση των λεγομένων τους επιδεικνύουν τα κατασκοπευτικά δίκτυα του Ισραήλ που αποκάλυψε το καλοκαίρι η Χεζμπολάχ, παραδίδοντας με μια θεαματική επιχείρηση τους υπόπτους στην αστυνομία!

Η ανασφάλεια σήμερα στο Λίβανο γίνεται ορατή από τα τεθωρακισμένα του στρατού που βρίσκονται στα κεντρικά σημεία των πόλεων και τις περιπολίες ένοπλων στρατιωτών, όπως επίσης κι από τα συνεχή μπλόκα στις εθνικές οδούς και τους ελέγχους που πραγματοποιούν σε οχήματα και ταξιδιώτες, αναζητώντας όπλα. Θα συνεχίσει να υπάρχει δε όσο η σταθερή ειρήνη που μπορεί να εξασφαλίσει η δημιουργία ενός ανεξάρτητου και βιώσιμου παλαιστινιακού κράτους, στη βάση των αποφάσεων του ΟΗΕ, παραμένει μακρινό και άπιαστο όνειρο.

ΟΣΑΜΑ ΧΑΜΝΤΑΝ*: «Νόμιμη επιλογή η αντίσταση στην κατοχή» (Πριν 25/10/2009)

(*εκπρόσωπος της Χαμάς στο Λίβανο)

Οι ΗΠΑ θέτουν συνεχώς ανυπέρβλητα εμπόδια στην υπογραφή μιας συμφωνίας μεταξύ των Παλαιστινιακών οργανώσεων κι ιδιαίτερα μεταξύ της Χαμάς και της Φατάχ για να κλείσει το χάσμα που έχει δημιουργηθεί τονίζει από τη Βηρυτό στο Πριν ο Οσάμα Χαμπντάν μέλος του Πολιτικού Γραφείου της παλαιστινιακής αντιστασιακής οργάνωσης Χαμάς κι υπεύθυνος των διεθνών της σχέσεων. 

Προετοιμαζόμαστε για να δεχθούμε νέα επίθεση από το Ισραήλ

Αμέσως μετά τις εκλογές που έγιναν στην Παλαιστίνη τον Ιανουάριο του 2006 επιβλήθηκε στον παλαιστινιακό λαό ένα εγκληματικό εμπάργκο. Μετά απ’ αυτό οι Παλαιστίνιοι στράφηκαν εναντίον της Χαμάς;

Όταν επέβαλλαν αυτή την συλλογική τιμωρία εναντίον των Παλαιστινίων μετά βεβαιότητας σκέφτονταν πως έτσι θα στραφεί ο παλαιστινιακός λαός κατά της Χαμάς. Στην πράξη όμως, κι αυτό το ξέρουν οι ίδιοι καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον, η στράτευση των Παλαιστινίων υπέρ της Χαμάς αυξήθηκε. Οι Παλαιστίνιοι κατάλαβαν αμέσως ότι τιμωρήθηκαν επειδή έκαναν τις δικές τους επιλογές. Κατά συνέπεια το Ισραήλ, οι Αμερικάνοι κι ορισμένοι Ευρωπαίοι δεν πιστεύουν στην δημοκρατία, εκτός κι αν δημοκρατία δεν είναι να κάνεις τις δικές σου επιλογές, αλλά να υιοθετείς τις αμερικανο-ισραηλινές. Διαφορετικά να τιμωρείσαι. Η άποψη των Παλαιστινίων επομένως είναι πως πίσω από τις επικλήσεις στην δημοκρατία επιζητείται η νομιμοποίηση των δικών τους, δικτατορικών επιλογών.

Ποιες ήταν οι επιπτώσεις στο λαό της Γάζας, τις υποδομές και τις στρατιωτικές σας δυνάμεις από την πρόσφατη εισβολή στη Γάζα;

Η Γάζα έχει υποστεί τρομακτικές καταστροφές από τα εγκλήματα πολέμου που σχεδιασμένα και κατ’ επανάληψη διέπραξε το Ισραήλ εναντίον των Παλαιστινίων. Αναφέρομαι στις βόμβες φωσφόρου, τις επιθέσεις εναντίον πολιτικών στόχων και αμάχων που κρατούσαν λευκές σημαίες ή είχαν διαταχθεί από τους ίδιους τους Ισραηλινούς να φύγουν, όπως βεβαιώνονται από δηλώσεις ακόμη και ισραηλινών στρατιωτών που βλέπουν τώρα το φως της δημοσιότητας οι οποίοι αποκαλύπτουν πως είχαν διαταγές να σκοτώνουν αμάχους. Αρκεί να σας αναφέρω πως από τους 1.400 νεκρούς το 50% ήταν γυναίκες και παιδιά. Τώρα το Ισραήλ συνεχίζει τα εγκλήματα πολέμου απαγορεύοντας να περάσουν στη Γάζα υλικά ανοικοδόμησης όπως τσιμέντο και χάλυβας. 

Έκτοτε οι Παλαιστίνιοι είναι ακόμη περισσότερο στρατευμένοι με την αντίσταση γιατί έμαθαν καλά πως κανένας δεν υπερασπίζεται αποτελεσματικότερα την πατρίδα τους.

Η αντίσταση υπέστη απώλειες, ωστόσο έχει τη δυνατότητα να συνεχίσει να μάχεται ενάντια στην κατοχή. Πρέπει να προσθέσω μάλιστα πως η αντίσταση δεν περιμένει τους Ισραηλινούς να επιτεθούν ξανά αλλά προετοιμάζεται για να δεχτεί μια νέα επίθεση, την οποία αναμένουμε.

Πόσο αναπόφευκτα ήταν τα αιματηρά επεισόδια μεταξύ της Χαμάς και της Φατάχ τον Ιούνιο του 2007; Τι είχε προηγηθεί;

Αμέσως μετά τις εκλογές είχα πει πως ο Μοχάμεντ Νταχλάν με την υποστήριξη των ΗΠΑ εργαζόταν για να υπονομεύσει το εκλογικό αποτέλεσμα. Αυτό πια δεν αποτελεί μυστικό. Έχει δημοσιευτεί ακόμη και σε αμερικανικά μέσα όπως το περιοδικό Βάνιτι Φέαρ. Έγκαιρα επομένως είχαμε διαπιστώσει την πρόθεση του Μοχάμεντ Νταχλάν να προχωρήσει σε πραξικόπημα με την υποστήριξη των ξένων δυνάμεων ασφαλείας κι ειδικότερα των ΗΠΑ και του Ισραήλ, αξιοποιώντας την επιρροή του από τη θέση του στην Φατάχ. Όπως κι έγινε. Εμείς για να αποτρέψουμε αυτό το πραξικόπημα πήγαμε στην Μέκκα τον Φεβρουάριο του 2007 και αποδεχτήκαμε μια συμφωνία μοιράσματος της εξουσίας την οποία ο Νταχλάν αφού δεν κατάφερε να τορπιλίσει κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων υπονόμευσε στη συνέχεια, όταν δεν έγινε δεκτό το αίτημά του να αναλάβει υπουργείο, όπως ήθελε για να βάλει στο χέρι του τις δυνάμεις της αντίστασης. Τότε αντιλήφθηκε πως έχασε το παιχνίδι.

Θέλω να ξεκαθαρίσω κάτι που αποτελεί θεμελιακή μας θέση, πως δεν αποδεχόμαστε την συνέχιση της διαίρεσης του παλαιστινιακού λαού.

Δουλεύουμε σκληρά για να επανενώσουμε τους Παλαιστίνιους τα τελευταία δύο χρόνια.

Ποιος τελικά ευθύνεται για τον διχασμό;

Οι Αμερικάνοι! Φαίνεται πεντακάθαρα απ’ όσα υποστηρίζει δημόσια ο Αχμέτ Κορία, ο οποίος ηγείται της αντιπροσωπείας της Φατάχ στις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται από τον Ιούνιο στο Κάιρο, όταν για παράδειγμα δηλώνει πως η νέα κυβέρνηση θα πρέπει να αποδέχεται τους όρους του Κουαρτέτου (ΗΠΑ, ΕΕ, Ρωσία και ΟΗΕ) διαφορετικά δεν θα την αναγνωρίσουν οι Αμερικάνοι. Η αιτία του διχασμού φαίνεται επίσης από τις μαζικές συλλήψεις που πραγματοποιεί η Φατάχ στη Δυτική Όχθη με στόχο αγωνιστές οι οποίοι συνδέονται με την αντίσταση ή είναι μέλη της, τα βασανιστήρια που τους κάνει με αποτέλεσμα πολλοί ακόμη και να πεθαίνουν στα χέρια της. Όλα αυτά συνδέονται με τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης απέναντι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ στο πλαίσιο του Οδικού Χάρτη. Μάλιστα πάντα όταν φθάνουμε στο παρά πέντε της συμφωνίας όταν γίνονται όλες οι υποχωρήσεις κι είμαστε έτοιμοι να υπογράψουμε η Φατάχ διακόπτει λέγοντας πως αυτό δεν γίνεται δεκτό από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Ο κύριος παράγοντας που υπονομεύει αυτή τη στιγμή τις διαπραγματεύσεις είναι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Παρόλα αυτά ευελπιστούμε ότι οι διαπραγματεύσεις που διεξάγονται στην αιγυπτιακή πρωτεύουσα, και τις οποίες στηρίζουμε ουσιαστικά όπως φάνηκε κι από την πρόσφατη επίσκεψη του Καλίντ Μεσάαλ, σύντομα θα αποδώσουν καρπούς.

Πολλοί σας κατηγορούν πως αυτά τα τρία χρόνια που ελέγχετε τη Γάζα επιχειρείται α επιβάλετε τον ισλαμικό νόμο, ότι έχετε καταργήσει για παράδειγμα τα μικτά σχολεία κι έχετε δημιουργήσει σχολεία αρένων και θηλέων…

Αυτό που επιδιώκουν όσοι τα υποστηρίζουν είναι να εξασφαλίσουν την υποστήριξη της Δύσης στον αγώνα τους εναντίον της Χαμάς. Όποιος πάει στη Γάζα μπορεί να διαπιστώσει με τα ίδια του τα μάτια ότι δεν υφίσταται κανενός είδους θρησκευτικός ή άλλος καταναγκασμός. Η ζωή στη Γάζα είναι κανονική, όσο κανονική μπορεί να είναι τέλος πάντων υπό της συνθήκες της ισραηλινής επίθεσης. Επομένως πρόκειται για ψεύδη!

Πρόσφατα είχαμε αιματηρές μάχες μεταξύ των κυβερνητικών δυνάμεων της Χαμάς στη Γάζα και φονταμενταλιστών, υπέρμαχων της αντίστασης. Να υποθέσουμε πως η Χαμάς στη Γάζα απαγορεύει και ποινικοποιεί το δικαίωμα στην αντίσταση εναντίον της ισραηλινής κατοχής, όπως κι η Φατάχ στη Δυτική Όχθη;

Δεν επρόκειτο για δυνάμεις της αντίστασης. Διέπρατταν εγκληματικές ενέργειες εναντίον της κοινότητας, όπως τοποθέτηση βομβών σε ίντερνετ καφέ ή επιθέσεις εναντίον ανθρώπων λόγω των απόψεών τους. Τα τελευταία χρόνια συνολικά μπορώ να σας πως γίνεται μια προσπάθεια να λυθούν σχετικά προβλήματα σε δύο επίπεδα. Το πρώτο επίπεδο περιλαμβάνει την αποτροπή των εγκληματικών δραστηριοτήτων συλλαμβάνοντας τους υπεύθυνους τέτοιων πράξεων και στέλνοντας τους στη δικαιοσύνη. Σε ένα δεύτερο επίπεδο υπάρχει ένας συνεχής διάλογος για να αλλάξουν τις λανθασμένες απόψεις τους και να σταματήσουν να επιτίθενται σε όσους θεωρούν άπιστους.

Η αντίσταση εναντίον της κατοχής αποτελεί ελεύθερη επιλογή κάθε ανθρώπου και υπάρχουν πολλές οργανώσεις της παλαιστινιακής αντίστασης που αναλαμβάνουν την ευθύνη για πράξεις εναντίον της κατοχής κι οποίες υποστηρίζονται με κάθε τρόπο από τη Χαμάς. Πιστεύουμε εν κατακλείδι ότι η αντίσταση ενάντια στην κατοχή είναι μια νόμιμη επιλογή κάθε ανθρώπου και οργάνωσης κι έτσι δεν δικαιούμαστε να αποτρέψουμε κανέναν από αυτό το δικαίωμα.

ΣΤΟΧΟΣ ΤΟ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΑΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΑ ΣΥΝΟΡΑ ΤΟΥ 1967

Δεν μας απασχολεί να βγούμε από την αμερικανική «τρομολίστα»

 

Ποιες είναι οι σχέσεις μεταξύ της Χαμάς και των αριστερών κομμάτων όπως, για παράδειγμα, το Λαϊκό Μέτωπο;

Είναι σαφές όχι μόνο στις πολιτικές μας θέσεις αλλά και στο καταστατικό μας ότι όλες οι παλαιστινιακές οργανώσεις πρέπει να διατηρούν καλές σχέσεις. Πρέπει όμως να πω ότι με ορισμένες αριστερές οργανώσεις, όπως το Λαϊκό Μέτωπο, έχουμε περισσότερα κοινά στοιχεία σε σχέση με άλλες, όπως η Φατάχ. Είναι για παράδειγμα η άποψη που έχουμε για την μεταρρύθμιση της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης, την ανασυγκρότηση της Παλαιστινιακής Αρχής και την αντιμετώπιση της διαφθοράς που υπάρχει στην Αρχή. Εργαστήκαμε μαζί κι επίσης δημιουργήσαμε σχέσεις κατά τη διάρκεια της πρώτης και της δεύτερης ιντιφάντα και της αντίστασης στη Δυτική Όχθη. Σήμερα υπάρχει η δυνατότητα να συνεχιστούν αυτές οι σχέσεις.

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για μια διαρκή ειρήνη στην Παλαιστίνη;

Η αιτία υπονόμευσης της ειρήνης είναι το Ισραήλ. Συνεχίζουν να επεκτείνουν τους εβραϊκούς εποικισμούς, να ανεγείρουν το τείχος, να υφαρπάζουν παλαιστινιακή γη και να αλλοιώνουν τον αραβικό χαρακτήρα της ανατολικής Ιερουσαλήμ. Τον Ιούνιο του 2006 όλες οι παλαιστινιακές οργανώσεις είχαν υπογράψει μια συμφωνία που όριζε  πως ο εθνικός στόχος σ’ αυτή την συγκυρία είναι ότι η δημιουργία ενός παλαιστινιακού κράτους στα σύνορα της 4ης Ιουνίου του 1967, περιλαμβανομένης της ανατολικής Ιερουσαλήμ που θα είναι η πρωτεύουσα αυτού του κράτους, η κατεδάφιση των εποικισμών και μια καθαρή αποδοχή από το ισραηλινό κράτος του δικαιώματος επιστροφής των παλαιστινίων προσφύγων.

Έχετε ενδείξεις πως η αμερικανική κυβέρνηση θα δεχθεί να συζητήσει με τη Χαμάς, προσπερνώντας το γεγονός ότι συγκαταλέγεται στην μαύρη λίστα των «τρομοκρατικών οργανώσεων»;

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τους Παλαιστίνιους. Σε όλο τον κόσμο κινήματα ή κράτη που δεν αποδέχονται την αμερικανική πολιτική εντάσσονται στην μαύρη λίστα των τρομοκρατικών οργανώσεων. Αυτό που έκαναν σε διεθνές επίπεδο είναι ό,τι πέτυχαν πιο πριν στο εσωτερικό των ΗΠΑ, δηλαδή να ποινικοποιήσουν και να ταυτίσουν με την εγκληματική δράση κάθε αριστερή άποψη ή δράση. Αυτό έκαναν και στο Βιετνάμ χαρακτηρίζοντας τρομοκράτες τους Βιετκόνγκ, χωρίς ωστόσο να σωθούν.

Εμείς ως Χαμάς δεν έχουμε ιδιαίτερο στόχο να βγούμε από την «τρομοκρατική λίστα» γιατί πιστεύουμε ότι αυτό θα συμβεί αργά ή γρήγορα. Ο στόχος μας είναι να αναγνωριστούν με σαφήνεια τα παλαιστινιακά δικαιώματα, που σήμερα δεν είναι αναγνωρισμένα. Πάρτε για παράδειγμα το κράτος. Κανείς, ακόμη κι απ’ αυτούς που μιλούν για την ανάγκη δημιουργίας του όπως οι Αμερικάνοι, δεν περιγράφει τα σύνορά του, τι θα γίνει με την κυριαρχία του κ.λπ. Ταυτόχρονα όλοι ξέρουν πως οι εποικισμοί οικοδομούνται με αμερικανικά χρήματα κι η Ουάσινγκτον δεν κάνει τίποτε για να σταματήσει αυτή τη ροή. Πέρα επίσης από την αναγνώριση θέλουμε και μια σαφή όχι προαιρετική ή γενικόλογη δέσμευση σ’ αυτά τα δικαιώματα από τις ΗΠΑ.

ΣΑΛΑΧ ΣΑΛΑΧ*: «Στόχος των ΗΠΑ η διευκόλυνση του Ισραήλ» (Πριν, 25/10/2009)

 (*Λαϊκό Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης)

ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΙΣΡΑΗΛ Η ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΟΧΘΗΣ

Δεν πρόκειται να διακόψουν την επέκταση των εβραϊκών εποικισμών

Πιστεύετε ότι η κινητικότητα που υπάρχει από τη μεριά του ειδικού απεσταλμένου του αμερικανού προέδρου στην περιοχή, Τζ. Μίτσελς, θα οδηγήσει σε ένα σχέδιο επίλυσης του Παλαιστινιακού;

Κατηγορηματικά όχι. Το ζητούμενο αυτής της κινητικότητας δεν είναι ούτε η δημιουργία παλαιστινιακού κράτους, ούτε καν η βελτίωση των σχέσεων μεταξύ Παλαιστινίων – Ισραηλινών. Το ζητούμενο είναι η κανονικοποίηση των σχέσεων μεταξύ του Ισραήλ και ορισμένων αραβικών κρατών. Τίποτε περισσότερο. Σ’ αυτό το βωμό είναι διατεθειμένοι να θυσιάσουν την επέκταση των οικισμών για 6 ή 12 μήνες Ισραήλ και Αμερικάνοι. Και μάλιστα αυτό που θα κάνουν θα είναι να παγώσουν την ανέγερση νέων εποικισμών, ενώ την ίδια ώρα θα συνεχίσουν να επεκτείνουν τους υπάρχοντες οικισμούς, επικαλούμενοι τις νέες ανάγκες των εποίκων.

Σε τελική ανάλυση το πρόβλημα στην Παλαιστίνη δεν είναι οι εβραϊκοί εποικισμοί ή η χρονική διάρκεια ενός ενδεχόμενου παγώματός τους. Το πρόβλημα είναι η κατοχή!

Κι αυτό επομένως που προετοιμάζεται τώρα είναι ένα νέο δώρο των Αμερικανών στο Ισραήλ: η σύναψη διπλωματικών σχέσεων των αραβικών χωρών με το Ισραήλ.

Ο ισραηλινός πρωθυπουργός δήλωσε πρόσφατα ότι με το πάγωμα των εποικισμών στη Δυτική Όχθη και την Ιερουσαλήμ επιλύεται το πρόβλημα, οπότε ανοίγει ο δρόμος για την επανεκκίνηση των συνομιλιών. Ποια είναι η γνώμη σας;

Νομίζω ότι ο Μπενιαμίν Νετανιάχου κι η ισραηλινή ηγεσία παίζουν ένα παιχνίδι τακτικής απευθυνόμενοι στην κοινή γνώμη, καθώς στην πράξη δεν κάνουν το παραμικρό. Από το 1967 το Ισραήλ δεν κάνει τίποτε άλλο από το να επεκτείνει τους εποικισμούς παραβιάζοντας την απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας 425 που του επιβάλλει να αποσυρθεί. Κατά την προσωπική μου άποψη ακόμη κι αν το Ισραήλ δεσμευτεί ότι θα παγώσει την ανέγερση νέων εποικισμών για 3, 6 μήνες ή ένα χρόνο είμαι απόλυτα βέβαιος ότι η διακοπή θα είναι προσωρινή.

Από πού πηγάζει αυτή σας η βεβαιότητα;

Επειδή οι Ισραηλινοί πιστεύουν ότι τα κατεχόμενα εδάφη στη Δυτική Όχθη είναι ισραηλινή γη, ότι τους ανήκουν, ότι αποτελούν οργανικό μέρος του Ισραήλ. Γι αυτό το λόγο παραβιάζουν τις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ κι αρνούνται να εφαρμόσουν ακόμη και τι σχετικές προβλέψεις της Συμφωνίας του Όσλο του 1993, ακυρώνοντας για πάντα τη δυνατότητα δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους. Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής που προκρίνει την ενσωμάτωση των κατεχομένων εδαφών στο Ισραήλ θεωρώ ότι από τη μεριά του Ισραήλ είναι αδιαπραγμάτευτη η επέκταση των εποικισμών.

Στην άρση της απομόνωσης του Ισραήλ και τη σύναψη διπλωματικών σχέσεων με ορισμένες αραβικές χώρες

αποσκοπεί η πρόσφατη κινητικότητα δηλώνει στο Πριν από τη Βηρυτό ο Σαλάχ Σαλάχ, πρώην

μέλος του Πολιτικού Γραφείου του Λαϊκού Μετώπου και πρόεδρος της Επιτροπής για τους πρόσφυγες

του Παλαιστινιακού Κοινοβουλίου.

Η έλλειψη ενότητας της παλαιστινιακής Αριστεράς περιορίζει την απήχησή της

 Στη βάση των τετελεσμένων που έχουν δημιουργηθεί από τη Συμφωνία του Όσλο μέχρι σήμερα η επίλυση του παλαιστινιακού δε φαντάζει δυσκολότερη;

Ναι επειδή οι Ισραηλινοί δεν επιθυμούν να δοθεί λύση. Το κύριο πρόβλημα τους υποστηρίζουν πως είναι ο μεγάλος αριθμός Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη και τη Γάζα. Ειδικότερα ο Σαρόν είχε εφαρμόσει εξαιρετικά βάρβαρες πολιτικές για να διώξει τους Παλαιστίνιους από τη γη τους, διέπραξε σφαγές. Οι Παλαιστίνιοι όμως έχοντας πάρει το μάθημα του 1948 και του 1967 αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν τη γη τους και να διευκολύνουν τους Ισραηλινούς να εφαρμόσουν το σχέδιό τους παρότι μάλιστα οι οικονομικές συνθήκες, με την ανεργία στα ύψη και τη μεγάλη φτώχεια, είναι πολύ αντίξοες. Το πρώτο μέρος του σχεδίου τους είναι η εκδίωξη των Παλαιστινίων. Το δεύτερο μέρος του σχεδίου προκρίνει την παρεμπόδιση των μετακινήσεων από την μια πόλη της Δυτικής Όχθης στην άλλη. Τα δεκάδες σημεία ελέγχου καθιστούν αδύνατη την μετακίνηση από τη Τζενίν στη Ναμπλούς ή από την Ραμάλα στη Χεβρώνα, ενώ ταυτόχρονα δίνουν τη δυνατότητα στο Ισραήλ να συλλάβει και να φυλακίσει τους πάντες. Το τρίτο μέρος του σχεδίου περιλαμβάνει την επέκταση των εποικισμών έτσι ώστε κάθε παλαιστινιακή πόλη να περιτριγυρίζεται από εποικισμούς και να είναι αδύνατο να πας από την μια πόλη στην άλλη χωρίς να περάσεις από εποικισμούς. Το τέταρτο μέρος του σχεδίου περιλαμβάνει την ανέγερση του τείχους που διαιρεί τη Δυτική Όχθη. Το πέμπτο αφορά στην απομόνωση της Ιερουσαλήμ από την Δυτική Όχθη και την ενσωμάτωσή της στο Ισραήλ.  

Σε αυτό λοιπόν το πλαίσιο που μπορεί να δημιουργηθεί παλαιστινιακό κράτος; Δεν υπάρχει πλέον αντικειμενική δυνατότητα. Με βάση τα τελευταία στοιχεία που έχω στη διάθεσή μου το 40% της Δυτικής Όχθης ελέγχεται από το Ισραήλ!

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για μια δίκαιη και μόνιμη λύση στο Παλαιστινιακό ζήτημα;  

Οι παλαιστινιακές οργανώσεις λένε ότι μάχονται για την απελευθέρωση της Παλαιστίνης επειδή η Παλαιστίνη είναι δική μας, κι είναι αραβική. Οι Εβραίοι ή οι Ισραηλινοί λένε ότι η Παλαιστίνη ή το Ισραήλ ανήκει στους Εβραίους και δεν υπάρχει χώρος για τους Παλαιστίνιους. Οι ισλαμικές δυνάμεις λένε ότι η Παλαιστίνη είναι ισλαμική, όχι εβραϊκή. Με αυτές τις ανά δύο αποκλειόμενες θέσεις δεν είναι δυνατό να φθάσουμε σε μια δίκαιη λύση.

Τι προτείνει λοιπόν το Λαϊκό Μέτωπο;

Κατά τη δική μου άποψη, η στρατηγική για μια δίκη λύση είναι η δημιουργία ενός δημοκρατικού κράτους όπου θα μπορούν να ζουν ειρηνικά όλοι, χωρίς διακρίσεις: Χριστιανοί, Μουσουλμάνοι, Εβραίοι, Παλαιστίνιοι, Άραβες, όλοι, με μια ιθαγένεια. Αν συνεχίσουμε να πιστεύουμε ότι ανήκει σε έναν μόνο από τους παραπάνω είναι σαν να δεχόμαστε ότι θα πρέπει να συνεχίσουμε να πολεμάμε. Εγώ δεν συμφωνώ. Για πόσο καιρό μπορούμε να συνεχίσουμε να πολεμάμε ο ένας τον άλλον;

Το Λαϊκό Μέτωπο συνεχίζει όμως να παλεύει για παλαιστινιακό κράτος στα σύνορα του ’67, με πρωτεύουσα την ανατολική Ιερουσαλήμ και με τους πρόσφυγες στην πατρογονική τους γη…

Δεν μιλάω ως Λαϊκό Μέτωπο. Μιλάω ως Σαλάχ Σαλάχ.

Πριν λίγους μήνες η Φατάχ διοργάνωσε το έκτο συνέδριό της κι ήταν μάλιστα το πρώτο που διεξήχθη στα κατεχόμενα. Ποια ήταν η συμβολή του στην υπόθεσή σας;

Ο κυριότερος λόγος για τη σύγκλιση ενός συνεδρίου οποιασδήποτε οργάνωσης είναι η συζήτηση της πολιτικής γραμμής αυτής της οργάνωσης, η κριτική και η εξέταση της πορείας εφαρμογής της. Η Φατάχ, συγκεκριμένα, αυτό που έπρεπε πρώτα να κάνει ήταν να συζητήσει για το πρόγραμμά της. Συνεχίζει δηλαδή να δεσμεύεται από το παλιό της πρόγραμμα; Εξακολουθεί να το υπηρετεί; Αν όχι, γιατί δεν το άλλαξε; Το δεύτερο θέμα που έπρεπε να συζητήσουν αφορούσε στη διαδικασία ειρήνης, πολύ περισσότερο στο βαθμό που η Φατάχ έχει την αρμοδιότητα να υπογράφει τις συμφωνίες ειρήνης. Όφειλαν να κάνουν έναν απολογισμό από την υπογραφή της Συμφωνίας του Όσλο μέχρι τώρα. Τι πήγε άσχημα και τι πήγε καλά; Κατά τρίτο, θα έπρεπε να συζητήσουν τη σύγκρουση μεταξύ της Φατάχ και της Χαμάς στη Γάζα. Θα έπρεπε επίσης να κουβεντιάσουν για την διαφθορά που υπάρχει στη Φατάχ. Τίποτε απ’ όλα αυτά ωστόσο δε συζητήθηκε. Το μόνο αντίθετα που τους απασχόλησε ήταν η διαφύλαξη της ενότητας κι η εκλογή νέας ηγεσίας στην Φατάχ.

Ποια είναι η κατάσταση της παλαιστινιακής Αριστεράς;

Τρεις είναι οι μεγαλύτεροι οργανώσεις: Το Λαϊκό Μέτωπο, το Λαϊκό Κόμμα (πρώην κομμουνιστικό) και το Δημοκρατικό Μέτωπο, απ’ όπου προέρχεται και ένα μικρότερο κόμμα το Φίντα. Το πρόβλημα με αυτές τις οργανώσεις είναι ότι δεν έχουν μάθει να συνεργάζονται, να συζητούν, να κατακτούν την κοινή δράση. Το αποτέλεσμα είναι στους Παλαιστίνιους σήμερα να ανοίγονται δύο επιλογές: Είτε να ακολουθήσουν τη διεφθαρμένη Φατάχ είτε θρησκευτικές οργανώσεις όπως η Χαμάς, που ακολουθούν την ίδια πολιτική με τη Φατάχ. Εγώ δεν εμπιστεύομαι καμία από τις δύο. Πρέπει να υπάρξει μια τρίτη αριστερή επιλογή για τους Παλαιστίνιους, η οποία σήμερα δεν υφίσταται λόγω της έλλειψης ενότητας.

Πως είναι οι σχέσεις της Αριστεράς με τη Χαμάς;

Προβληματικές. Η Χαμάς στη Γάζα έχει προχωρήσει σε συλλήψεις μελών του Λαϊκού Μετώπου κι υπάρχουν σημάδια ότι έχει σταματήσει ακόμη και την αντίσταση κατά του Ισραήλ. Δεν διαφέρει από την Φατάχ. Ταυτόχρονα, τους τελευταίους μήνες έχει κλείσει ραδιοφωνικούς σταθμούς, έχει επιβάλλει τον διαχωρισμό των σχολείων σε αρένων και θηλέων, απαγόρευσε στις γυναίκες δικηγόρους να παρίστανται χωρίς μαντίλα, κοκ.

Συνολικότερα, όμως πιστεύω πως το πρόβλημα βρίσκεται στην κατάσταση της Αριστεράς…

Σφαγή της Σατίλα: έγκλημα χωρίς τιμωρία (περ. Μετροπόλιταν, 27 Σεπτέμβρη 2009)

Εικόνες απέραντης δυστυχίας διαποτισμένες με την βουβή καρτερικότητα της μύχιας κι άσβεστης επιθυμίας επιστροφής στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη μένουν για πάντα χαραγμένες στην μνήμη όποιου επισκεφθεί το μαρτυρικό προσφυγικό στρατόπεδο της Σατίλα στη Βηρυτό. 

Η Σάμπρα είναι μια από τις πολλές φτωχογειτονιές της νότιας Βηρυτού. Πυκνοκατοικημένη και πολυσύχναστη, πλημμυρισμένη από παλιά και χιλιοτρακαρισμένα αυτοκίνητα προσφέρει εδώ και δεκαετίες καταφύγιο σε μετανάστες που προσέρχονται από κάθε γειτονιά του Λιβάνου και τις γύρω χώρες, όπως η Συρία κι η Τουρκία κι ειδικότερα τα τελευταία χρόνια από χώρες και περιοχές που έγιναν θέατρα αιματηρών πολέμων και διωγμών, όπως το Ιράκ και το Κουρδιστάν. Το όνομα της Σάμπρας όμως, έμεινε στην ιστορία και ταυτίστηκε με το θάνατο και την φρίκη, όπως ακριβώς το Άουσβιτς στην Πολωνία ή το Δίστομο στην Ελλάδα, με αφορμή την σφαγή του 1982, στο προσφυγικό στρατόπεδο Σατίλα. Τρεις μέρες κράτησε, από τις 16 έως τις 18 Σεπτέμβρη, η ενορχηστρωμένη από το εβραϊκό κράτος σφαγή αθώων Παλαιστινίων και Λιβανέζων καθώς όλοι σχεδόν από τα 3.000 περίπου θύματα ήταν γυναίκες, παιδιά και υπερήλικες. Ακόμη και σήμερα ο ακριβής αριθμός των νεκρών παραμένει άγνωστος, καθώς όταν ο ισραηλινός στρατός έπαψε την πολιορκία, που επέτρεψε την σφαγή των Παλαιστινίων από τους λιβανέζους φαλαγγίτες, κι επέτρεψε την είσοδο στα σωστικά συνεργεία το μόνο που μπορούσαν να κάνουν ήταν μαζικές ταφές των ηρωικών Παλαιστινίων που μεταφέρονταν ακόμη και με μπουλντόζες…

Μπαίνοντας στον καταυλισμό της Σατίλα από τα ανατολικά, όπου βρίσκεται το νοσοκομείο Ραφίκ Χαρίρι, το πρώτο που ξεχωρίζει ακόμη και τώρα είναι το βομβαρδισμένο κτίριο της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης. Η εκδίωξη της ΟΑΠ από τον Λίβανο ήταν ο επίσημος στόχος της ισραηλινής εισβολής που ξεκίνησε στις 6 Ιούνη του 1982. Ήταν φυσικά η αφορμή. Στόχος των Ισραηλινών ήταν η εξουδετέρωση της παλαιστινιακής αντίστασης, ώστε να σταματήσουν οι επιθέσεις από το έδαφος του Λιβάνου στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη. Απώτερος δε στόχος η διάλυση των καταυλισμών και η εκδίωξη των Παλαιστινίων από το λιβανέζικο έδαφος ώστε να πάψει να υφίσταται το αίτημα της επιστροφής.

Σ’ αυτό ακριβώς το στόχο, της επιστροφής στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, βρίσκεται κι η αιτία της απέραντης δυστυχίας που επικρατεί από την μια άκρη μέχρι την άλλη του προσφυγικού καταυλισμού της Σατίλα. Δυστυχία είναι η φτώχεια, καθώς τα μοναδικά, γλίσχρα εισοδήματα προέρχονται από διάφορα μουσουλμανικά ιδρύματα, εμβάσματα συγγενών από το εξωτερικό, πρόσκαιρες δουλειές στις υπηρεσίες του ΟΗΕ που επισήμως έχουν την ευθύνη του στρατοπέδου, μεροκάματα εκτός του στρατοπέδου σε χειρωνακτικές εργασίες που δεν προτιμούνται από τους Λιβανέζους και διάφορα μικρομάγαζα, βιοτεχνίες ή το μικρεμπόριο. Δυστυχία είναι οικογένειες με διψήφιο αριθμό μελών να στοιβάζονται σε δυάρια που συχνά δεν έχουν ούτε ένα έπιπλο, καθώς η οικοδόμηση κι οι επεκτάσεις απαγορεύονται κι ας μεγαλώνουν χρόνο με το χρόνο οι οικογένειες. Η σύγκριση σ’ αυτό το σημείο με τους εβραϊκούς εποικισμούς στη Δυτική Όχθη και την Ιερουσαλήμ είναι αναπόφευκτη καθώς ο ισραηλινός πρωθυπουργός θεωρεί ανθρώπινο δικαίωμα την «φυσιολογική» όπως τη χαρακτηρίζει επέκταση των υπερσύγχρονων και πολυτελών εποικισμών, ώστε να καλυφθούν οι διευρυνόμενες στεγαστικές ανάγκες των Εβραίων εποίκων και κατακτητών, λόγω γάμων και γεννήσεων. Στους διωχθέντες Παλαιστίνιους αντίθετα, που τελούν υπό τη διεθνή μέριμνα, το δικαίωμα αυτό δεν αναγνωρίζεται! Δυστυχία είναι ακόμη η αμορφωσιά και η απουσία στοιχειωδών υπηρεσιών υγείας καθώς η πόρτα των δημόσιων σχολείων και νοσοκομείων του Λιβάνου είναι κλειστή για τους Παλαιστίνιους. Οι δικές τους ανάγκες για υγεία και παιδεία καλύπτονται τυπικά από τις υπηρεσίες του ΟΗΕ κι ουσιαστικά μένουν μετέωρες ή γίνονται αντικείμενο άγριας κερδοσκοπίας. Είναι χαρακτηριστικό το περιστατικό που μας αφηγήθηκε νεαρός Παλαιστίνιος, που εναγωνίως ρωτούσε πληροφορίες για το σύστημα των υποτροφιών στην Ευρώπη και τη δυνατότητα συνδυασμού σπουδών και δουλειάς. Αποκλεισμένος από τα δημόσια πανεπιστήμια, κατάφερε να γραφτεί στο πρώτο έτος μιας ιδιωτικής σχολής με ότι χρήματα μάζεψε από συγγενείς πληρώνοντας μια προκαταβολή από τα 2.500 δολάρια που ήταν τα δίδακτρα του πρώτου έτους. Αδυνατώντας όμως στη συνέχεια να εξοφλήσει το ποσό και πολύ περισσότερο να βρει τα χρήματα για τα δίδακτρα του δεύτερου έτους του επέβαλλαν να διακόψει. Το μόνο που κατάφερε ήταν να μείνει μ’ ένα χρέος που ακόμη τον ακολουθεί. «Ολόκληρη βιομηχανία έχει στηθεί» μας εξηγούσε «με μοναδικό αντικείμενο την εκμετάλλευση των Παλαιστινίων». 

Κι οι ευκαιρίες πλουτισμού που προσφέρουν οι πρόσφυγες είναι ανεξάντλητες. Σήμερα στον Λίβανο, ο πληθυσμός του οποίου είναι μόλις 3,9 εκ. κάτοικοι, ζουν συνολικά 415.000 Παλαιστίνιοι. Οι μισοί απ’ αυτούς ζουν σε 12 επίσημα προσφυγικά στρατόπεδα που είναι διασκορπισμένα σε όλη τη χώρα, από τον βορρά μέχρι το νότο, ενώ υπάρχουν 15 ακόμη σημεία με μεγάλη συγκέντρωση Παλαιστινίων προσφύγων, που ανεπίσημα κι αυτά χαρακτηρίζονται στρατόπεδα. Για να παραμένει ζωντανό το αίτημα επιστροφής στα κατεχόμενα και με τη συναίνεση της παλαιστινιακής ηγεσίας σε όλες τις αραβικές χώρες ισχύουν μια σειρά περιοριστικά μέτρα για τους πρόσφυγες ώστε ακόμη και αν θέλουν να μην ενσωματωθούν ποτέ στις χώρες που τους φιλοξενούν κι έτσι ο Λίβανος, η Ιορδανία, η Συρία, η Αίγυπτος κι οι άλλες χώρες να παραμένουν τόποι προσωρινής φιλοξενίας. Η αυστηρότητα ωστόσο των περιορισμών ποικίλλει από χώρα σε χώρα, εκφράζοντας σε αδρές γραμμές και μεταξύ άλλων το πόσο φιλικά διακείμενες είναι αυτές οι χώρες στον παλαιστινιακό αγώνα. Έτσι στον Λίβανο, που αποτελούσε το ασφαλέστερο προγεφύρωμα της Δύσης στη Μέση Ανατολή όλη την μεταπολεμική περίοδο, οι περιορισμοί είναι αυστηρότατοι, σχεδόν απάνθρωποι, και τα μέτρα δρακόντεια, σχεδόν εκδικητικά. Σε αυτό το πλαίσιο υπάρχουν σχεδόν 60 επαγγέλματα που απαγορεύεται να κάνουν οι Παλαιστίνιοι, μεταξύ των οποίων γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί, επιτηδευματίες, κ.α. Αν αποκτήσουν ακίνητη περιουσία απαγορεύεται να την μεταβιβάσουν. Παλαιστίνιος πρόσφυγας απαγορεύεται να παντρευτεί Λιβανέζα, ενώ Λιβανέζος επιτρέπεται να παντρευτεί Παλαιστίνια, κοκ. Πρακτικά λοιπόν οι Παλαιστίνιοι είναι πολίτες δεύτερης κατηγορίας κι επισήμως, με το λιβανέζικο κράτος να έχει επιβάλλει την υποβάθμιση των όρων ζωής και εργασίας τους. Κάτι που είναι εμφανές με την πρώτη ματιά στη Σατίλα, όπου οι άνθρωποι ζουν δίπλα από τα σκουπίδια και λίγο πάνω από το ύψος του κεφαλιού στα ανήλιαγα στενά απλώνεται ένα αξεδιάλυτο δίχτυ καλωδίων μεταφοράς ηλεκτρικού και νεροσωλήνων, με το νερό που μεταφέρουν τις περισσότερες φορές απλώς να μην πίνεται ακόμη κι απ’ αυτούς που το έχουν συνηθίσει.

Η Σατίλα όμως εξακολουθεί να πληγώνει ακόμη και τώρα για κείνο το μαύρο τριήμερο, ακριβώς πριν 27 χρόνια, όταν ο ισραηλινός στρατός έκανε τη νύχτα μέρα με τις φωτοβολίδες που έριχνε ώστε οι Φαλαγγίτες του Λιβάνου που εισήλθαν στο στρατόπεδο επιβαίνοντας σε οχήματα του ισραηλινού στρατού να κάνουν ανεμπόδιστα τη δουλειά τους. Πληγώνει αντικρίζοντας την προχειρότητα των μνημείων, συνειδητοποιώντας την αναντιστοιχία τους με το μέγεθος της σφαγής. (Αρκεί να αναλογιστούμε ότι τα θύματα υπερέβαιναν τους νεκρούς της 11ης Σεπτέμβρη…) Κάποιες γιγαντοαφίσες που καταγγέλλουν τις ισραηλινές θηριωδίες από το 1982 μέχρι την επέμβαση του Ιουλίου του 2006 σε έναν υπαίθριο δημοτικό χώρο στη νότια είσοδο του καταυλισμού, τον οποίο δύσκολα διακρίνεις πίσω από τους πάγκους του παζαριού, και στο εσωτερικό του στρατοπέδου ένας ισόγειος χώρος με ονόματα και φωτογραφίες των νεκρών Παλαιστινίων, πορτρέτα του Γιασέρ Αραφάτ και παλαιστινιακές σημαίες, είναι τα μοναδικά μνημεία προς τιμή των νεκρών της σφαγής. Φυλάκια της αντίστασης ενάντια στη λήθη…

Για το έγκλημα της Σατίλα, παρότι χαρακτηρίστηκε κι επισήμως γενοκτονία από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 16 Δεκέμβρη του 1982, δεν έχει λογοδοτήσει κανείς. Ο άνθρωπος μάλιστα που είχε την πλήρη ευθύνη για τη σφαγή ως υπουργός Άμυνας του Ισραήλ τότε, ο Αριέλ Σαρόν, λες κι επιβραβεύθηκε από το βαθύ σιωνιστικό κράτος για την εγκληματική του δράση μετά από λίγα χρόνια ορκίστηκε πρωθυπουργός, τινάζοντας στον αέρα την αργή και βασανιστική πρόοδο που συντελούταν στην κατεύθυνση δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους, στο πλαίσιο των συμφωνιών του Όσλο. Μια πρόσφατη, φιλότιμη προσπάθεια του Βελγίου να τον δικάσει για εγκλήματα πολέμου ενόσω ήταν πρωθυπουργός έπεσε στο κενό. Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο ουδέποτε ασχολήθηκε κι ούτε πρόκειται μια και ξεπερνάει το ρόλο του που περιορίζεται αυστηρά στην τιμωρία, το διασυρμό κι ενίοτε, αν πρόκειται για πρώην προέδρους, την εξωδικαστική εκτέλεση όσων εναντιώνονται στην Pax Americana…

Έτσι η σφαγή της Σατίλα, ένα από τα πιο στυγνά εγκλήματα της μεταπολεμικής ιστορίας που έκανε όλο τον κόσμο να μισήσει το Ισραήλ μένει χωρίς τιμωρία κι οι Ισραηλινοί ελεύθεροι να οργανώνουν το επόμενο μακελειό, το επόμενο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας…