Κίνα: 70 χρόνια …φιγούρα

Σε επίδειξη δύναμης, εντός κι εκτός συνόρων, μετέτρεψε την μεγαλειώδη παρέλαση της Τρίτης 1ης Οκτωβρίου και τους εορτασμούς για την 70η επέτειο από την δημιουργία της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, ο πρόεδρος της χώρας, Σι Τζινπίγκ. Ο ίδιος, επέλεξε να φορέσει ένα χιτώνιο που παρέπεμπε στον ιδρυτή της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας ο οποίος πριν 70 χρόνια οδηγούσε σε ταπεινωτική ήττα και εξορία τις στρατιές του Τσανγκ Κάι-σεκ. Για να παρακολουθήσει μάλιστα την παρέλαση ο Σι Τζινπίγκ στάθηκε στο ίδιο σημείο που είχε επιλέξει κι ο Μάο να σταθεί για να αναγγείλει πριν 70 χρόνια την ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Δε χρειάζονται σπουδές στη σημειωτική για να γίνει αντιληπτό ότι αν κάτι ήθελε να προβάλλει η κινέζικη ηγεσία ήταν η συνέχεια. Καμία ωστόσο εξέταση της πορείας της 70χρονης πορείας της Κίνας δεν μπορεί να διεκδικεί στοιχειώδη σοβαρότητα αν δεν τιμήσει δεόντως (κι εδώ προφανώς αναφερόμαστε στους θαυμαστές του περίφημου «κινέζικου ονείρου», όπως το αποκαλεί η κινέζικη ηγεσία) δύο άλλες επετείους: των 30 και των 40 ετών. Συγκεκριμένα, το 1979, όταν το ΚΚ Κίνας υπέκυψε στη γοητεία του καπιταλισμού έπειτα από την ιστορικής σημασίας ομιλία του Ντεγκ Σιαοπίγκ στις 13 Δεκεμβρίου 1978 κι αρχίζει να εφαρμόζει αστικές μεταρρυθμίσεις, και το 1989, όταν η μετατροπή της εξέγερσης της πλατείας της Τιεν Αν Μεν σε λουτρό αίματος έκανε σαφές ότι ο ίδιος μηχανισμός που μετέτρεψε την «πολιτιστική επανάσταση» σε εφιάλτη και το «μεγάλο άλμα προς τα μπρος» σε άλμα στο κενό θα ηγούταν μέχρι τέλος των φιλοκαπιταλιστικών μεταρρυθμίσεων. Το εντυπωσιακό μάλιστα είναι πώς τα κατάφερε επιβεβαιώνοντας ότι καπιταλιστική ανάπτυξη δεν νοείται χωρίς την πιο βάρβαρη, προκαπιταλιστική καταστολή! Η ηγεσία του κινέζικου ΚΚ, μοναδικό ανά τον κόσμο είδος πολιτικού χαμαιλέοντα, χρειάστηκε μέσα σε αυτή την πορεία των 70 ετών να αλλάξει πολλές φορές κουστούμια (γι’ αυτό κι Τζινπίγκ φόρεσε το «μαοϊκό») για να πετύχει έναν άθλο: την μετατροπή μιας πρωτόγονης αγροτικής κοινωνίας σε ένα υπερσύγχρονο καπιταλιστικό εργαστήρι που εξελίχθηκε στον πιο πολύτιμο σύμμαχο του δυτικού καπιταλισμού εξάγοντας μοντέλα εργασιακών σχέσεων και εκμετάλλευσης παγκόσμιας ισχύος και εφαρμογής και διασύροντας τον κομμουνισμό.

Τα εντυπωσιακά οικονομικά επιτεύγματα αυτών των 70 ετών, όπως συμπυκνώνονται στον διπλασιασμό της κινέζικης οικονομίας κάθε 8 χρόνια μετά το 1979, είναι και η βάση του κοινωνικού συμβολαίου που έχει εξασφαλίσει την εθνική και κοινωνική συνοχή, παρά τις αντιδράσεις και την καταστολή. Με τα λόγια τη Παγκόσμιας Τράπεζας η Κίνα «έχει βιώσει την ταχύτερη και μακροβιότερη επέκταση μιας μεγάλης οικονομίας στην ιστορία». Αξίζει να σταθούμε σε ορισμένα μόνο από τα επιτεύγματα της Κίνας του 1,4 δισ. κατοίκων. Η ακραία φτώχεια, όπως ορίζεται από την Παγκόσμια Τράπεζα το 1981 έπληττε σχεδόν το 90% του πληθυσμού. Το 2013 μόνο το 2%… Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ από το 1978 ως το 2017 έχει αυξηθεί 24 φορές. Ο πληθυσμός που ζούσε στις αγροτικές περιοχές, ταυτισμένες με τις υλικές στερήσεις και την έλλειψη ευκαιριών, το 1960 άγγιζε το 85%. Πλέον ανέρχεται σχεδόν στο 40%, έμειναν οι μισοί… Η φρενήρης οικονομική μεγέθυνση της Κίνας προφανώς δεν είναι απαλλαγμένη από ανισότητες. Ενδεικτικά, με βάση τον δείκτη Gini (με ακραίες τιμές της κλίμακας του το 0 που συμβολίζει την τέλεια ισότητα και το 1 την τέλεια ανισότητα) η ανισότητα από 0,3 στις αρχές του 1980 εκτινάχθηκε στο 0,5. Κι αυτές οι αντιθέσεις στο άμεσο μέλλον που η αύξηση του ΑΕΠ θα επιβραδύνεται θα ενταθούν στο έπακρο, ενώ η συνοχή που εξασφάλισε το υπάρχον μοντέλο οικονομικής επέκτασης θα δοκιμάζεται όσο θα υλοποιούνται οι ποιοτικές αλλαγές που αποφάσισε η κινέζικη ηγεσία.

Το νέο «μεγάλο άλμα προς τα μπρος» υπό τον τίτλο «Made in china 2025» το περιέγραψε με συνοπτικό τρόπο ο ίδιος ο κινέζος πρόεδρος σε μια πολύ πρόσφατη ομιλία του τονίζοντας ότι η «νέα κανονικότητα» θα περιλαμβάνει στροφή στην κατανάλωση και τις υπηρεσίες και (σχετική πάντα) εγκατάλειψη των επενδύσεων και εξαγωγών που αποτέλεσαν επί δεκαετίες την κινητήρια δύναμη της οικονομικής μεγέθυνσης. Στο πλαίσιο αυτού του μετασχηματισμού ο στόχος που έχει τεθεί είναι η Κίνα να μετατραπεί σε ηγέτιδα δύναμη στον κλάδο των τηλεπικοινωνιών, του ηλεκτρικού εξοπλισμού, της ρομποτικής, των αυτοματισμών, των ηλεκτροκίνητων οχημάτων κι άλλων κλάδων και προϊόντων που βρίσκονται στην κορυφή της εν εξελίξει τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης. Οι στόχοι της κινέζικης ηγεσίας δεν εκκινούν από σημείο μηδέν. Στο κινέζικο ΑΕΠ μέσα σε 40 χρόνια η συμμετοχή της αγροτικής παραγωγής μειώθηκε από 50% σε λιγότερο από 10% και των υπηρεσιών και της βιομηχανίας από 20% και 25% διπλασιάστηκαν.

Ο «ποιοτικός μετασχηματισμός» του κινέζικου γίγαντα, προς ένα μοντέλο εντατικής οικονομικής επέκτασης (που θα του επιτρέψει να βελτιώσει την εντελώς δυσανάλογη με τα οικονομικά του μεγέθη κατάταξή του στην 13η θέση στον παγκόσμιο δείκτη ανταγωνιστικότητας), επιταχύνθηκε από τον εμπορικό πόλεμο του Τραμπ που άμεσα επιδιώκει να μειώσει ακόμη και να ισοσκελίσει το εμπορικό έλλειμα των ΗΠΑ. Μακροπρόθεσμα, να αποτρέψει το στρατηγικό σχέδιο της Κίνας να μετατραπεί το 2049 σε ηγέτιδα οικονομική δύναμη όλου του κόσμου. Μάλιστα, πρέπει να τονιστεί ότι η γραμμή του οικονομικού πολέμου του Τραμπ, όσο κι αν αποτελεί μείζονα στροφή σε σχέση με την διακυβέρνηση του Ομπάμα, όλο και συχνότερα ξεπερνιέται επί το …φιλοπολεμικότερο. Το συγχαρητήριο τηλεγράφημα του Τραμπ προς την κινέζικη ηγεσία με αφορμή την συμπλήρωση 70 ετών από τη γέννηση της ΛΔΚίνας συνάντησε ισχυρές αντιδράσεις εντός των Ρεπουμπλικανών, με στελέχη πρώτης γραμμής να καλούν τον Λευκό Οίκο να σκληρύνει τη γραμμή του κατά του Πεκίνου και να πάψει να είναι τόσο …ενδοτικό.

Η επίδειξη στρατιωτικής ισχύος που πραγματοποίησε η Κίνα στην παρέλαση των 70 ετών, παρουσιάζοντας για πρώτη φορά όπλα που ακυρώνουν μια μεγάλη σειρά αμερικανικών πλεονεκτημάτων, δεν μπορεί παρά να ιδωθεί μόνο στο πλαίσιο της όξυνσης του οικονομικού ανταγωνισμού που ποτέ, μα ποτέ στην ανθρώπινη ιστορία δεν έμεινε μόνο στους δασμούς. Οι εξοπλισμοί όμως κοστίζουν. Η Κίνα έφτασε σε ένα αξιοθαύμαστο σημείο στρατιωτικής υπεροχής θυσιάζοντας μόνο το 2018 πάνω από 250 δισ. δολ. σε εξοπλισμούς, σύμφωνα με το Ερευνητικό Ινστιτούτου Ειρήνης της Στοκχόλμης (SIPRI). Το ποσό αυτό όσο δέος κι αν προκαλεί είναι σημαντικά υποδεέστερο των χρημάτων που αφιέρωσαν οι ΗΠΑ για πολεμικούς εξοπλισμούς και έρευνα την ίδια χρονιά κι ανήλθε σε 649 δισ. δολ. Συγκρίνοντας σωρευτικά τις πολεμικές δαπάνες σε βάθος 2-3 δεκαετιών τα επιτεύγματα της Κίνας μετριάζονται ακόμη περισσότερο. Για να φθάσει επομένως η Κίνα να έχει υπό τον έλεγχό της συγκρίσιμους πολεμικούς πόρους θα χρειαστούν πολλά χρόνια, αν όχι δεκαετίες ακόμη, ενώ η ιστορία έχει δείξει ότι αποστρέφεται γραμμικές προβολές στο μέλλον των τάσεων του παρελθόντος…

Σε κάθε περίπτωση η κούρσα των εξοπλισμών θα απαιτήσει πακτωλούς χρημάτων από την κινέζικη ηγεσία, σε ένα πολύ πιο δυσμενές περιβάλλον, όπου σύντομα θα αποτελούν μακρινό παρελθόν τα 2 τρισ. δολάρια τα οποία εισέρευσαν στη χώρα τα τελευταία 40 χρόνια υπό τη μορφή άμεσων ξένων επενδύσεων επιτρέποντας το προσδόκιμο ζωής από 35 έτη το 1949 να αυξηθεί στα 77 σήμερα και σε 770 εκ. ανθρώπους να εξέλθουν από τη φτώχεια στην οποία ζούσαν το 1977. Οι αυξημένες πολεμικές δαπάνες θα σηματοδοτήσουν όξυνση των κοινωνικών αντιθέσεων και ανισοτήτων και αμφισβήτηση του άρρητου «κοινωνικού συμβολαίου». Το ΚΚ Κίνας που μελέτησε επισταμένα κι αποτελεσματικά την πορεία διάλυσης της Σοβιετικής Ένωσης για να μην ακολουθήσει την ίδια τύχη, θα καταφέρει το ίδιο καλά να αποφύγει την θανάσιμη παγίδα της κούρσας των εξοπλισμών που επιτάχυνε το τέλος της ΕΣΣΔ;

Η επίδειξη στρατιωτικής ισχύος της Κίνας δε στρεφόταν μόνο ενάντια στο εξωτερικό. Άμεσα στρεφόταν στο εσωτερικό προς όσους αμφισβητούν την εδαφική της ακεραιότητα. Ειδικότερα προς τους μουσουλμάνους Ουιγούρους στα βορειοδυτικά σύνορα της χώρας, όπου με βάση δημοσιεύματα 1 εκ. αντιφρονούντες είναι φυλακισμένοι κι η καταστολή που εφαρμόζεται με τις υπερσύγχρονες κάμερες αναγνώρισης προσώπων να ξεπερνούν τον πληθυσμό και στο Χονγκ Κονγκ ισοδυναμεί με Γκούλαγκ υπερσύγχρονης τεχνολογίας.

Κατά τη διάρκεια της παρέλασης, την ημέρα που η Κίνα γιόρταζε την 70η επέτειο από την ίδρυσή της, η κινέζικη αστυνομία στο Χονγκ Κονγκ πυροβόλησε και σκότωσε για πρώτη φορά διαδηλωτή, ο οποίος παραβίασε την διαταγή απαγόρευσης των διαμαρτυριών. Επ’ ουδενί δεν ήθελε η κινέζικη ηγεσία να επισκιαστούν οι εορτασμοί από διαδηλώσεις, που θα διεκδικούν την πλήρη αυτονομία και την κατάργηση  του καθεστώτος «μία χώρα δύο συστήματα», το οποίο εγκαθιδρύθηκε μετά το τέλος της βρετανικής αποικιακής διοίκησης το 1997. Οι διαδηλώσεις στο Χονγκ Κονγκ μετά την απόσυρση από το Πεκίνο του νόμου που επέτρεπε την έκδοση υπόπτων στην Κίνα κι ο οποίος πυροδότησε στις 6 Ιουνίου τις κινητοποιήσεις, έχουν προσλάβει καθαρά πολιτικές διαστάσεις με τους συγκεντρωμένους συχνά – πυκνά να ανεμίζουν βρετανικές σημαίες, στρώνοντας το χαλί στον κινέζικο στρατό να επέμβει επικαλούμενος την αμφισβήτηση της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας… Προοπτική που θεωρείται θέμα χρόνου, πια.

Πηγή: Νέα Σελίδα