Home » 2017 » March

Monthly Archives: March 2017

Πέντε σενάρια για το μέλλον της ΕΕ και μία σταθερά: η φτώχεια

Είναι ένα σημείο όπου λύσεις χωρίς επιπλέον κόστος και επιλογές χωρίς νέους χαμένους δεν υπάρχουν! Εκεί ακριβώς βρίσκεται σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Μάρτυρας η «Λευκή Βίβλος για το μέλλον της Ευρώπης» που κατατέθηκε από τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζαν Κλοντ Γιουνκέρ, την 1η Μαρτίου 2017 στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Εδώ το πλήρες κείμενο. Η Λευκή Βίβλος, όπου περιγράφονται σε πολύ αδρές γραμμές τα πέντε διαφορετικά σενάρια που έχει να ακολουθήσει η ΕΕ μέχρι το 2025, είναι η συμβολή της Επιτροπής στη συζήτηση για τη θέση της Ένωσης που ξεκίνησε με αφορμή τον εορτασμό στην ιταλική πρωτεύουσα των 60 χρόν ων από την υπογραφή της Συνθήκης της Ρώμης. Εντός του έτους δε, θα ακολουθήσει η δημοσίευση πέντε ακόμη εργασιών που θα περιγράφουν τις δυνατές επιλογές της ΕΕ: για την κοινωνική διάσταση της Ευρώπης, την εμβάθυνση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης στη βάση της έκθεσης των 5 προέδρων που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2015, την παγκοσμιοποίηση, την ευρωπαϊκή άμυνα και τα χρηματοπιστωτικά.

Παρατηρείται εν ολίγοις ένας εξαιρετικά ασυνήθιστος οργασμός προβληματισμού στα υψηλότερα δυνατά κλιμάκια της ΕΕ ο οποίος μάλιστα συμπληρώνεται κι από πολιτικές πρωτοβουλίες που υπογραμμίζουν αυτό που αναφέρεται στο επίμετρο της Λευκής Βίβλου: «Η αλλαγή των πάντων μπορεί να είναι αναπόφευκτη»! Μια αρκετά ρηξικέλευθη διατύπωση που βρίσκεται στον αντίποδα κοινοτοπιών που ακούμε κατ’ επανάληψη από έλληνες πολιτικούς, όπως για παράδειγμα «θέλουμε περισσότερη Ευρώπη» (διατύπωση που χαρακτηρίζεται παραπλανητική και απλοϊκή στη Λευκή Βίβλο!) κι έρχονται να καλύψουν μια ενδημική διανοητική πενία και απροθυμία δημόσιου διαλόγου που δεσπόζει στην Ελλάδα η οποία με τη σειρά της καλύπτει την εξ ίσου ενδημική πολιτική υποτέλειας και τη στάση ουραγού που ανέκαθεν ακολουθούσε το πολιτικό προσωπικό της χώρας μας. Στο πλαίσιο της όποιοι πολιτικοί τολμούν να πουν το προφανές, δηλαδή να συζητήσουμε, διασύρονται και μετατρέπονται σε αποσυνάγωγους και σκοτεινούς συνωμότες. Οι πρόσφατες επιθέσεις στον κοινοβουλευτική εκπρόσωπο του ΣΥΡΙΖΑ Ν. Ξυδάκη προς επίρρωση, ή …καλύτερα προς συμμόρφωση και παραδειγματισμό.

Όχι μόνο λόγια

Το χειρότερο ωστόσο, για όσους επιλέγουν να αναμένουν πρώτα να οριστικοποιηθούν οι πολιτικές κατευθύνσεις και μετά να αναλάβουν το ρόλο του διαπρύσιου υποστηρικτή των τετελεσμένων, είναι ότι οι συζητήσεις προχωρούν παράλληλα με τις πολιτικές πρωτοβουλίες. Δεν είμαστε δηλαδή αντιμέτωποι μόνο με έναν δημόσιο διάλογο από μηδενικής βάσης, καθώς στην πράξη αμφισβητεί ακόμη και τη Συνθήκη της Λισαβόνας, αλλά και με τη διαμόρφωση τετελεσμένων όπως φάνηκε από τη δήλωση της Άνγκελα Μάρκελ από τη Μάλτα για Ευρώπη πολλών ταχυτήτων αλλά και από την σύνοδο  των ηγετών της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Ισπανίας στο Παρίσι, στις 6 Μαρτίου. Μια σύνοδος που επισφράγισε το τέλος της «ΕΕ που ξέραμε».

Αξίζει ωστόσο να δούμε τα πέντε σενάρια που προβλέπει η Λευκή Βίβλος, η δημοσιοποίηση της οποίας προκάλεσε την οξύτατη αντίδραση του επικεφαλής της Σοσιαλιστικής Ομάδας του Ευρωκοινοβουλίου, Τζιάνι Πιντέλα, ο οποίος τη χαρακτήρισε «καθαρό πολιτικό λάθος» που αντανακλά «την μυωπία των θεσμών» και δη, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Καθόλου απαρατήρητη δεν πέρασε επομένως στην Ευρώπη η Λευκή Βίβλος, αντίθετα με ό,τι συνέβη την Ελλάδα όπου στην καλύτερη περίπτωση να εκτυπώθηκε για να προστεθεί στη στοίβα των χαρτιών με τα «προς ανάγνωση», μέχρι να θαφτεί από άλλες εκτυπώσεις και να πεταχτούν όλα μαζί στο πρώτο ξεσκαρτάρισμα.

Η ΕΕ σηκώνει το γάντι…

Η Λευκή Βίβλος διαπερνάται από την τρέχουσα πολιτική επικαιρότητα και τις αναδυόμενες τάσεις της όπως διαμορφώνονται από τρεις δυναμικές. Αρχικά, από την ανησυχητική συρρίκνωση του ρόλου της ΕΕ στο διεθνές επίπεδο. Κι αν για τη μείωση του μεριδίου της Ευρώπης στον παγκόσμιο πληθυσμό (από 25% το 1900, σε 11% το 1960, 6% το 2015 και 4% το 2060) ελάχιστα πράγματα μπορούν να γίνουν, δεν ισχύει το ίδιο για την μείωση του μεριδίου της στο παγκόσμιο ΑΕΠ (από 26% το 2004 σε 22% το 2015, όταν της Κίνας αυξήθηκε από 5% σε 15%) και για τη συρρίκνωση του ρόλου του ευρώ (από 33% το 2015 σε 30% το 2017). Ο δεύτερος λόγος που επιβάλλει την επανεξέταση των σχέσεων των κρατών μελών εντός της ΕΕ προέρχεται από τις ραγδαίες μεταβολές που συντελούνται στο διεθνές περιβάλλον.

Μεταξύ πολλών, και καθόλου τυχαία κατά την άποψή του γράφοντα, οι συντάκτες της έκθεσης επέλεξαν να προβάλουν το διπλασιασμό των στρατιωτικών δαπανών μέχρι το 2045 των περισσότερων χωρών. Στον συνοδευτικό πίνακα η Γερμανία εμφανίζεται με τη μικρότερη αύξηση πολεμικών δαπανών κι η Λευκή Βίβλος συμπληρώνει ότι «να είσαι “ήπια δύναμη” δεν είναι πλέον αρκετά ισχυρό»… Πρόκειται για ένδειξη της προτεραιότητας που αποκτούν οι πολεμικές δαπάνες. Η τρίτη πηγή ανησυχίας για τους συγγραφείς της Λευκής Βίβλου προέρχεται από την αυξανόμενη δυσαρέσκεια των ευρωπαίων πολιτών. «Περίπου το ένα τρίτο των πολιτών εμπιστεύονται την ΕΕ σήμερα, όταν πριν δέκα χρόνια την εμπιστεύονταν περίπου οι μισοί», αναφέρει χαρακτηριστικά. Αποτέλεσμα αυτής της «αναντιστοιχίας μεταξύ προσδοκιών και ικανότητας της ΕΕ να ανταποκριθεί σε αυτές», όπως περιγράφεται η αποστροφή στην ΕΕ, ήταν το αποτέλεσμα του βρετανικού δημοψηφίσματος για έξοδο της Αγγλίας από την ΕΕ το 2015.

Τούτων δοθέντων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκρίνει πέντε διαφορετικά σχέδια για το άμεσο μέλλον της ΕΕ.

Με βάση το πρώτο σενάριο, «συνεχίζουμε ακάθεκτοι, κάνουμε ό,τι κάναμε». Στο πνεύμα των όσων έχουν ήδη συμφωνηθεί «η ΕΕ των συνεχίζει την εστίαση στις θέσεις εργασίας, την μεγέθυνση και τις επενδύσεις ενδυναμώνοντας την ενιαία αγορά κι επιταχύνοντας τις επενδύσεις  στις ψηφιακές, μεταφορικές κι ενεργειακές υποδομές».  Πρόκειται για σενάριο που λαβαίνει υπ’ όψη του τις πρόσφατες αλλαγές, μιας και στο ζήτημα των εμπορικών συμφωνιών δεν υπάρχουν πουθενά οι ΗΠΑ.

Το δεύτερο σενάριο έχει στο επίκεντρο του την ενιαία αγορά. Λαβαίνοντας προφανώς υπ’ όψη τις αντιδράσεις πολλών κρατών στην ενιαία μεταναστευτική πολιτική, λόγος ύπαρξης της ΕΕ των 27 γίνεται η ενιαία αγορά. Παράλληλα, οι έλεγχοι στα σύνορα αυξάνονται κι η ΕΕ παύει να εκπροσωπείται ενιαία στα διεθνή φόρα.

Το τρίτο σενάριο, υπεραμύνεται του δικαιώματος «αυτών που θέλουν να κάνουν πολλά να κάνουν πολλά». Είναι η επιλογή των ισχυρών κρατών για μια Ευρώπη πολλών ταχυτήτων, η οποία θα δομείται γύρω από θεματικές συμμαχίες προθύμων. Όπως συνέβη με τη Συνθήκη του Σένγκεν και το ευρώ, κοινή πολιτική μπορεί να εφαρμοσθεί «στην άμυνα, την εσωτερική ασφάλεια, τη φορολογία και τα κοινωνικά ζητήματα».

Το τέταρτο σενάριο, που μαζί με το επόμενο αποδοκιμάστηκε από τους ευρωσκεπτικιστές, προκρίνει την υλοποίηση λιγότερων στόχων, με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα όμως. Οι στόχοι αυτοί θα μπορούσαν να ήταν, όπως αναφέρει η Λευκή Βίβλος, η καινοτομία, το εμπόριο, η ασφάλεια, η μετανάστευση, η διαχείριση των συνόρων και η άμυνα». Σε δεύτερη μοίρα παράλληλα θα περνούσε η περιφερειακή ανάπτυξη, η δημόσια υγεία, και πλευρές της πολιτικής απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής.

Το πέμπτο και τελευταίο σενάριο, που συνάντησε την ηχηρή επιδοκιμασία των φεντεραλιστών, προκρίνει την υλοποίηση πολύ περισσότερων στόχων σε όλους τους τομείς. «Τα κράτη μέλη αποφασίζουν να μοιραστούν μεταξύ τους περισσότερες εξουσίες, πόρους και διαδικασίες λήψης αποφάσεων… Οι διαδικασίες συμφωνούνται ταχύτερα σε ευρωπαϊκό επίπεδο και υλοποιούνται ταχύτατα… Η άμυνα και η ασφάλεια ιεραρχούνται».

Ενδιαφέρον ωστόσο έχει η απουσία οποιασδήποτε κριτικής απέναντι στις πολιτικές λιτότητας που ακολουθήθηκαν μέχρι σήμερα κι ευθύνονται για παράδειγμα για τη συνέχιση της κρίσης στην Ελλάδα. Προφανώς αυτό το θέμα είναι από τα αδιαπραγμάτευτα κι η λιτότητα με τη φτωχοποίηση παραμένουν ακρογωνιαίοι λίθο σε οποιοδήποτε σενάριο  επικρατήσει…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Επίκαιρα στις 17 Απριλίου 2017

Νετανιάχου, ο καλύτερος μαθητής του Τραμπ

Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές δεν είναι γνωστό το αποτέλεσμα του ποδοσφαιρικού αγώνα μεταξύ της ισπανικής εθνικής ομάδας και της ισραηλινής, που διεξήχθη στις 24 Μαρτίου στο αρχαιότερο στάδιο της Ισπανίας, στο Ελ Μολινόν, στην πόλη Χιχόν.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Γνωστό όμως είναι ότι θα γέλασαν με την καρδιά τους οι Ισπανοί. Τουλάχιστον, εκείνοι που πρωτοστάτησαν στις 16 Ιανουαρίου 2016 για να χαρακτηριστεί η πόλη Χιχόν στη βόρεια επαρχία της Αστούριας στο Βισκαϊκό Κόλπο από το δημοτικό της συμβούλιο ως «πόλη ελεύθερη από το Ισραηλινό απαρτχάιντ». Κι αυτό γιατί μόλις λίγες μέρες πριν την διεξαγωγή του αγώνα, στις 7 Μαρτίου 2017, η ισραηλινή Βουλή ψήφισε νόμο βάσει του οποίου απαγορεύεται η είσοδος στο εβραϊκό κράτος κάθε αγωνιστή που έχει συμμετάσχει στο κίνημα για το μποϋκοτάζ του Ισραήλ! Αν επομένως το σιωνιστικό κράτος ήταν συνεπές με τον εαυτό του, έπρεπε να αρνηθεί να συμμετάσχει στον ποδοσφαιρικό αγώνα, καθώς κατ’ επανάληψη έχει χαρακτηρίσει ανάλογες αποφάσεις ως αντι-σημιτικές, επιλέγοντας συστηματικά να διαβάλλει ως αντι-σημίτες όσους καταγγέλλουν τη ρατσιστική πολιτική εθνοκάθαρσης που σχεδιασμένα προωθεί όταν καταδικάζει τους Παλαιστινίους σε πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Αντίθετα, προσποιήθηκε ότι δεν υπάρχει καμία σύγκρουση, μόνο και μόνο για να μη χάσει την ευκαιρία συμμετοχής σε μια διεθνή διοργάνωση…

Η απόφαση της ισραηλινής Βουλής αποτελεί μνημείο αντιδημοκρατικού ξεπεσμού και κρατικού ρεβανσισμού που πρώτα και κύρια πλήττει τη διεθνή νομιμότητα. Δευτερευόντως πλήττει τους ηρωικούς Παλαιστίνιους αγωνιστές που έχουν πρωτοστατήσει στη δημιουργία του κινήματος «Αποκλεισμός, Αποεπένδυση και Κυρώσεις» (Boycott, Divestment and Sanctions, BDS) με στόχο «την ελευθερία, τη δικαιοσύνη και την ισότητα» και την υλοποίηση της «απλής αρχής ότι οι Παλαιστίνιοι έχουν τα ίδια δικαιώματα όπως κι η υπόλοιπη ανθρωπότητα», σύμφωνα με όσα γράφει η ιστοσελίδα της οργάνωσης. (Εδώ η ιστοσελίδα)

Η απόφαση της ισραηλινής Βουλής που προτάθηκε από τον ακροδεξιό κυβερνητικό συνασπισμό του Νετανιάχου παραβιάζει τη διεθνή νομιμότητα γιατί όπως έγραψαν οι βρετανικοί Financial Times στις 7 Μαρτίου «ισχύει για όσους ανθρώπους καλούν σε μποϋκοτάζ κάθε θεσμού στο Ισραήλ ή “και περιοχής υπό τον έλεγχό του” – μια αναφορά στους εβραϊκούς οικισμούς που χτίστηκαν στα Παλαιστινιακά εδάφη που κατέλαβε το Ισραήλ με τον πόλεμο των 6 ημερών το 1967. Οι εποικισμοί είναι παράνομοι με το διεθνές δίκαιο και από τους Παλαιστίνιους και την πλειοψηφία του έξω κόσμου θεωρούνται ως το σημαντικότερο εμπόδιο για την ειρήνη».

Η απόφαση του Νετανιάχου να απαγορεύσει την είσοδο στο εβραϊκό κράτος όσων αγωνίζονται ενάντια στο σύγχρονο απαρτχάιντ ακολουθεί κατά βήμα την απόφαση του Τραμπ να απαγορεύσει την είσοδο στις ΗΠΑ σε όλους ανεξαιρέτως τους πολίτες επτά (κατά πλειοψηφία!) μουσουλμανικών κρατών. Ο Νετανιάχου έτσι, κλείνοντας τα σύνορα στους ιδεολογικούς του αντιπάλους, αναδεικνύεται στον καλύτερο μαθητή του ακροδεξιού Τραμπ…

Το άρθρο δημοσιεύεται στην εφημερίδα Πριν στις 25 Μαρτίου 2017

Αντιγράφοντας τον Τραμπ κέρδισε ο Ρούτε τις εκλογές στην Ολλανδία

Κανείς δε θα διαφωνήσει με το συμπέρασμα του Spiegel ότι η νίκη του Μαρκ Ρούτε στις ολλανδικές εκλογές ήταν «καλό νέο για την Ευρώπη». Το ερώτημα όμως είναι σε ποια Ευρώπη αναφέρεται το γερμανικό περιοδικό…

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Οι εκλογές στην Ολλανδία στις 15 Μαρτίου, μετά τις εκλογές στην Αυστρία τον Δεκέμβριο του 2016, φαίνεται ότι ανέκοψαν την προέλαση του ακραίου αντιδραστικού ρεύματος που το 2016 ηγεμόνευσε πολιτικά πρώτα επί της ψήφου εξόδου από την ΕΕ μεταξύ των Βρετανών στο δημοψήφισμα του Ιουλίου και λίγους μήνες αργότερα, το Νοέμβριο, αναδεικνύοντας τον Τραμπ σε πλανητάρχη. Το 2017 δε θα μοιάζει με το 2016 όπως όλα δείχνουν, δεδομένου πως ούτε η Λε Πεν πρόκειται να κερδίσει τις προεδρικές εκλογές στη Γαλλία, ούτε η Εναλλακτική για τη Γερμανία της Φράουκε Πέτρυ, υποχωρούντος του μεταναστευτικού κύματος, να τα πάει τόσο καλά στις εκλογές του Οκτωβρίου.

Κάπου εδώ σταματούν τα καλά νέα…

Μια πιο προσεκτική εξέταση των πρόσφατων εξελίξεων στην Ολλανδία δείχνει ότι μπορεί ο Γκέερτ Βίλντερς να μην εξελέγη πρώτο κόμμα, ενδεχόμενο που ευτυχώς ήταν εξ αρχής απίθανο, η περαιτέρω αντιδραστικοποίηση της πολιτικής ωστόσο κατέγραψε νέες επιτυχίες. Πήρε κάτι περισσότερο από τις εκλογές…

Ο θρίαμβος του Τραμπισμού δεν πρέπει να αναζητηθεί αποκλειστικά και μόνο στα ποσοστά του πάντα προσεκτικά χτενισμένου Γκέερτ Βίλντερς, ώστε θυμίζοντας τον Μότσαρτ να αποτελεί μια διαρκή υπόμνηση ενός «ένδοξου» παρελθόντος. Ο θρίαμβος των πολιτικών του αμερικανού προέδρου, με κορυφαία μεταξύ πολλών άλλων τη απαγόρευση εισόδου στις ΗΠΑ όλων ανεξαιρέτων των πολιτών επτά μουσουλμανικών κρατών, πρέπει να αναζητηθεί στην απόφαση του πρωθυπουργού Μαρκ Ρούτε να απαγορεύσει την είσοδο στην Ολλανδία του τούρκου υπουργού Εξωτερικών και στη συνέχεια να διώξει την τουρκάλα υπουργό Οικογενειακών Υποθέσεων! Επρόκειτο για δύο αποφάσεις που όχι απλώς παραβίαζαν το διπλωματικό πρωτόκολλο, αλλά υπαγορεύτηκαν από καθαρά καιροσκοπικούς, μικροπολιτικούς, εκλογικούς λόγους. Ο Ρούτε έκανε επίδειξη δύναμης στους Τούρκους για να αποδείξει στους Ολλανδούς ότι ο ίδιος είναι στην πράξη κι όχι στα λόγια πιο αποτελεσματικός αντι-μουσουλμάνος από τον Γκέερτ Βίλντερς. Οικειοποιούμενο επομένως την πολιτική των Βίλντερς – Τραμπ κατάφερε το Λαϊκό Φιλελεύθερο Κόμμα να κερδίσει την πρώτη θέση στις εκλογές κι ας έχασε το ένα τέταρτο των εδρών του, πληρώνοντας με αυτό τον τρόπο τις αντεργατικές μεταρρυθμίσεις των προηγούμενων ετών.

Αυτή είναι η Ευρώπη που κέρδισε στις ολλανδικές εκλογές της 15ης Μαρτίου: Η Ευρώπη του ρατσισμού που αντιγράφει πολιτικές πρακτικές και ιδεολογία από την Άκρα Δεξιά, καταφέρνοντας να τη νικήσει με τα δικά της όπλα. Ο θρίαμβος έτσι του «φιλελεύθερου κατεστημένου» γίνεται σε βάρος εκείνων των αρχών που επισήμως πρεσβεύει. Αποδεικνύεται με αυτό τον τρόπο πόσο κίβδηλη και ψευδεπίγραφη είναι η «τιτανομαχία» μεταξύ «φιλελεύθερου κατεστημένου» και ακροδεξιάς, σε ό,τι τουλάχιστον αφορά τα πολιτικά δικαιώματα και τις λαϊκές ελευθερίες.

Σε αυτό το ρευστό τοπίο, ο Βίλντερς κι η ευρωπαϊκή άκρα Δεξιά μπορούν κάλλιστα να συνεχίσουν να διεκδικούν το ρόλο του «πιο πολύτιμου παίκτη» καθώς αποδεικνύονται το ιδανικό υπομόχλιο για την τέλεια δεξιά στροφή. Το καταφέρνουν μάλιστα αυτό χωρίς να χάνουν και το πολιτικό έδαφος κάτω από τα πόδια της, όπως συνέβη με τη σοσιαλδημοκρατία που από την Ελλάδα μέχρι τη Γαλλία αποδείχθηκε το τέλειο θύμα. Μάρτυρας οι πέντε επιπλέον έδρες που κέρδισε το Κόμμα Ελευθερίας του Βίλντερς, αναρριχώμενο στη δεύτερη θέση, από την τρίτη που είχε εξασφαλίσει το Σεπτέμβριο του 2012.

Ευχάριστες νότες στο εκλογικό αποτέλεσμα, που σφραγίστηκε από την άνοδο της συμμετοχής των ψηφοφόρων, ήταν αφ’ ενός η συντριβή του συγκυβερνώντος Εργατικού Κόμματος του Γερούν Ντέιζελμπλουμ που από 38 έδρες κέρδισε μόνο 9(!) πληρώνοντας τη νεοφιλελεύθερη μετάλλαξή του. Αφ’ ετέρου, η επιτυχία που κατέγραψε η Αριστερά, παρά τις αντιφάσεις της, με το Πράσινο Αριστερό Κόμμα να κερδίζει 14 έδρες από 4 και το μαοϊκών καταβολών Σοσιαλιστικό Κόμμα 14 επίσης έδρες, από 15.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα kommon

Ο Μεγάλος Αδελφός στους χώρους εργασίας

Διαστάσεις επιδημίας λαμβάνει η εγκατάσταση και αξιοποίηση στους χώρους εργασίας των πιο προηγμένων μεθόδων παρακολούθησης των εργαζομένων, ώστε κάθε τους κίνηση ή αντίδραση να καταγράφεται και να αξιολογείται. Στην αιχμή του δόρατος της παρακολούθησης των εργαζομένων την προηγούμενη δεκαετία ήταν οι κάμερες και ο έλεγχος της ηλεκτρονικής αλληλογραφίας, από τους κεντρικούς εξυπηρετητές. Αυτές οι μέθοδοι φαντάζουν πρωτόγονοι μπροστά στην εισβολή στην καθημερινή μας ζωή του ίντερνετ των πραγμάτων (Internet of the Things, IoT). Εν ολίγοις, η τοποθέτηση συνδεδεμένων με το διαδίκτυο αισθητήρων οι οποίοι μεταφέρουν κρίσιμες πληροφορίες και ενεργοποιούν αντιδράσεις.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Εκ πρώτης όψεως το Ίντερνετ των Πραγμάτων θα μπορούσε να αποδειχθεί μια πολύτιμη λειτουργία. Η εγκατάσταση για παράδειγμα σχετικών λειτουργιών σε αυτοκίνητα και μοτοσυκλέτες οι οποίες σε περίπτωση σύγκρουσης θα μεταδίδουν σχετικό μήνυμα για άμεση βοήθεια θα μπορούσε να αποδειχθεί σωτήρια για έναν οδηγό που κινείται σε μια απομακρυσμένη και μη εύκολά προσβάσιμη περιοχή. Ταχύτατη είναι η διάδοση των Ίντερνετ των Πραγμάτων  και στο λιανικό εμπόριο, με το ήμισυ των μεγάλων αλυσίδων να το έχουν ήδη εντάξει στη λειτουργία τους (κυρίως για προσωποποιημένες προσφορές και πληροφορίες στους καταστηματάρχες) και το 81% των ερωτηθέντων να δηλώνουν ότι  η εμπειρία του καταναλωτή έχει βελτιωθεί ουσιαστικά. Δυστυχώς όμως οι περισσότερες εφαρμογές που έχουν γίνει ως τώρα γνωστές δεν είναι για …καλό. Αρκεί να περιγράψουμε ορισμένα περιστατικά.

Μαύρο κουτί παρακολούθησης

Πριν ένα περίπου χρόνο, το 2016, περίμενε μια έκπληξη τους δημοσιογράφους και υπαλλήλους της βρετανικής εφημερίδας Telegraph τους όταν έκατσαν στα γραφεία τους για να ξεκινήσουν τη δουλειά τους, όπως κάθε μέρα. Κάτω από τα γραφεία τους ήταν εγκατεστημένο ένα μαύρο κουτί με την εταιρική ονομασία OccupEye. Δεν άργησαν να καταλάβουν πως η δουλειά αυτής της συσκευής ήταν να συλλέγει πληροφορίες και να ενημερώνει τη διοίκηση για τις ώρες που το προσωπικό κάθεται στο γραφείο του ή …περιφέρεται ασκόπως, κατά τη στρατιωτική ορολογία, στο χώρο εργασίας. Οι αντιδράσεις των εργαζομένων κινητοποίησαν ακόμη και την Εθνική Ένωση Δημοσιογράφων που απαίτησε από τη διοίκηση να απεγκαταστήσει τους αισθητήρες. Όπως κι έγινε…

Να σημειωθεί ότι η εταιρεία δικαιολογήθηκε υποστηρίζοντας ότι έργο των συγκεκριμένων αισθητήρων ήταν να καταγράφει τη θερμοκρασία και την υγρασία ώστε να προσαρμόζει αναλόγως τον κεντρικό κλιματισμό. Επίσης, πώς ήθελε να έχει γνώση για τις ώρες παρουσίας των εργαζομένων στο γραφείο τους ώστε να ρυθμίζει το φωτισμό και να πετυχαίνει μεγαλύτερη εξοικονόμηση ενέργειας. Κι η αλήθεια είναι πώς τέτοιου είδους χρήσεις κάθε άλλο παρά σπανίζουν. Αμερικανική εταιρεία (Enlighted) με αποκλειστικό τομέα δραστηριότητας τη διαχείριση και εξοικονόμηση ηλεκτρικής ενέργειας και τη δημιουργία «έξυπνων κτιρίων» υποστηρίζει ότι αισθητήρες της είναι τοποθετημένοι σε περισσότερες από 350 εταιρείες, εκ των οποίων το 15% συμμετέχει στη λίστα του περιοδικού Fortune 500. Η εξοικονόμηση δε, που έχουν εξασφαλίσει ανέρχεται στο 25% του ενεργειακού κόστους. Ο κίνδυνος, ωστόσο, αφορά στην «έξυπνη παρακολούθηση» όχι στα «έξυπνα κτίρια»…

Τα παραδείγματα για την αξιοποίηση του Ίντερνετ των Πραγμάτων στη κατεύθυνση παρακολούθησης των εργαζομένων αφθονούν. Ενδεικτική επίσης, παρότι ακραία, η περίπτωση ελληνικής εταιρείας υψηλής τεχνολογίας, με έδρα τα Ιωάννινα, η οποία εντελώς απροκάλυπτα και κατά παράβαση κάθε συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαιώματος στην προστασία των προσωπικών δεδομένων διαφημίζει «ένα καινοτόμο  σύστημα που εστιάζει στη διαχείριση και την παρακολούθηση μοναχικών εργαζομένων με τη χρήση τεχνολογίας Internet of Things (IoT) και παρέχοντας τη δυνατότητα απομακρυσμένης παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο».

Ο εφιάλτης της ανάλυσης

Εύκολα κάποιος καταλαβαίνει ότι εργαζόμενοι που δουλεύουν εκτός γραφείων εργασίας (από υπάλληλοι εξωτερικών εργασιών – κούριερ και τεχνίτες συντηρητές μέχρι πωλητές ακόμη και λογιστές ελεγκτές), με τη χρήση αυτής της τεχνολογίας θα ελέγχονται κάθε ώρα και λεπτό, ακόμη κι εν αγνοία τους, για το που βρίσκονται… Με τη χρήση τέτοιων μεθόδων παραβίασης προσωπικών δεδομένων πιθανότατα γίνεται δυνατή η αύξηση της παραγωγικότητας κατά 5% στα δύο τρίτα των εργασιών, όπως δήλωνε στους Financial Times στις 17 Φεβρουαρίου 2017, στέλεχος εταιρείας που εξειδικεύεται στην ανάλυση μεγάλων δεδομένων. Κι εδώ ακριβώς έγκειται ο κίνδυνος για τους εργαζόμενους: στην ανάλυση των δεδομένων τους, η οποία αφορά τον συνδυασμό διαφορετικών και φαινομενικά άσχετων πληροφοριών που συνδυασμένες όμως παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες για το προφίλ του εργαζόμενου. Μάλιστα, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Μονάδας Πληροφοριών του βρετανικού περιοδικού Economist περισσότερα από τα μισά τμήματα Ανθρώπινων Πόρων των μεγάλων επιχειρήσεων σε όλο τον κόσμο καταγράφουν αύξηση στην ανάλυση δεδομένων, σε σχέση με τρία χρόνια πριν. Για παράδειγμα, στο παραπάνω ρεπορτάζ των Financial Times υπάρχει αναφορά στην εταιρεία Evolv η οποία αναλύει περισσότερα από μισό δισεκατομμύριο στοιχεία εργαζομένων από 13 διαφορετικές χώρες, που ξεκινούν από τη συχνότητα των επαφών τους με τον προϊστάμενό τους και φτάνουν στο χρόνο που απαιτείται για να φτάσει κάθε εργαζόμενος στο γραφείο. Στόχος είναι να ταυτοποιηθούν πρότυπα και συμπεριφορές στο πλαίσιο εταιρειών και κλάδων. Ξέροντας για παράδειγμα πόσος χρόνος απαιτείται για να γίνει μια συγκεκριμένη δουλειά εύκολα μπορεί ένας εργαζόμενος να απολυθεί, με το επιχείρημα ότι η αποδοτικότητά του υπολείπεται σημαντικά του μέσου όρου. Άλλη εταιρεία προσδιόρισε τα κοινωνικά χαρακτηριστικά των πιο πετυχημένων εργαζόμενων σε τηλεφωνικό κέντρο, με αποτέλεσμα η διαδικασία των συνεντεύξεων για πρόσληψη να απλοποιηθεί στο έπακρο, καθώς αναζητούσαν ένα συγκεκριμένο είδος εργαζομένων. Υποθετικά μιλώντας, αν είχε κατ’ επανάληψη αποδειχθεί ότι διαζευγμένοι και διαζευγμένες, είχαν την μικρότερη αποδοτικότητα, κάθε αίτημα για δουλειά απ’ αυτή την κοινωνική κατηγορία απορριπτόταν πριν καν εξεταστεί.

Τα παραπάνω παραδείγματα δείχνουν το ζοφερό τοπίο που διαμορφώνεται στις εργασιακές σχέσεις καθώς όλο και συχνότερα τα τμήματα Ανθρώπινων Πόρων δεν αρκούνται στα τυπικά (πχ συνεντεύξεις), ακόμη κι αυτά που έχουμε συνηθίσει τα τελευταία χρόνια (μέτρηση αποδοτικότητας). Πλέον εισέρχονται στον έλεγχο των συμπεριφορών και την πίεση προς την υιοθέτηση ενός υποδείγματος αντιδράσεων και κοινωνικής ζωής για τον κάθε μισθωτό που ως γνώμονα θα έχει τα κέρδη της εταιρείας. Ακόμη κι αν αυτός ο εργαζόμενος αποτελεί περιφερόμενη βόμβα για τον κοινωνικό του περίγυρο, εξ αιτίας της επιθετικότητάς του ή φέρει ημερομηνία λήξης λόγω εξάντλησης από την εντατικοποίηση. Η εργοδοτική απολυταρχία σε όλο της το μεγαλείο! Σε αυτή την προοπτική ξεζουμίσματος των εργαζομένων οι νέες τεχνολογίες διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Αντί να συμβάλλουν στην απελευθέρωση του κάθε εργαζόμενου ξεχωριστά και όλης της κοινωνίας από τα δεσμά της άγνοιας, μετατρέπονται σε ένα ακόμη τούβλο στο τείχος που χτίζεται συνθλίβοντας τους εργαζόμενους…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Επίκαιρα στις 3 Μαρτίου 2017

Σουλτάνος και χανουμάκι ο Ερντογάν

 

Χωρίς αντίπαλο βαδίζει ο Ερντογάν στο δημοψήφισμα που θα διεξαχθεί σε λιγότερο από ένα μήνα για να επικυρώσει την αλλαγή του συντάγματος από κοινοβουλευτική σε προεδρική δημοκρατία.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Στην πράξη ωστόσο η ψήφος της 16ης Απριλίου αν κάτι θα επισφραγίσει θα είναι την μετατροπή της Τουρκίας σε μοντέρνο σουλτανάτο, που θα οικοδομηθεί γύρω από τον ίδιο τον Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος με βάσει τους σχεδιασμούς το ετοιμάζεται να κυβερνήσει μέχρι το 2029! Δεν είναι υπερβολή: Δύο πενταετείς θητείες προβλέπεται η μέγιστη παραμονή στην εξουσία του προέδρου, σύμφωνα με το νέο σύνταγμα, και οι αλλαγές θα ξεκινήσουν να εφαρμόζονται από το 2019… Προσθέτοντας και τη θητεία του από το 2003, που μπορεί να διακριθεί σε δύο τμήματα με το πρώτο μέρος όπου ασκούσε καθήκοντα πρωθυπουργού να διαρκεί ως το 2014 και τα τρία τελευταία χρόνια ως πρόεδρος, θα φτάσει «αισίως» τα 23 χρόνια… Κανείς δε, δεν αποκλείει τότε να διεκδικήσει ξανά τη θέση του πρωθυπουργού, απ’ όπου ξεκίνησε…

Πέρα από το γελοίο της υπόθεσης, η συγκέντρωση υπερεξουσιών στα χέρια του Ερντογάν συνοδεύεται με ένα πρωτοφανές για τα τελευταία χρόνια κυνήγι μαγισσών που στο στόχαστρό του δεν έχει μόνο τμήματα του αστικού και δυτικοτραφούς κατεστημένου αλλά εξ ίσου επίμονα την Αριστερά και τους Κούρδους αγωνιστές. Στους 46.875 υπολογίζονται οι συλληφθέντες από την ημέρα του πραξικοπήματος που αποτέλεσε μάννα εξ ουρανού για την «αλλαγή καθεστώτος» που μπορεί να ετοιμαζόταν από καιρό αλλά αποτελεί τομή για την Τουρκία, καθώς στο πλαίσιο του νέου συντάγματος καταργείται ο πρωθυπουργός κι όλη η εξουσία συγκεντρώνεται στα χέρια του προέδρου. Κι όλα αυτά στο όνομα της σταθερότητας και της εξάλειψης των τριβών που υποτίθεται ότι επιφέρει η διάκριση των εξουσιών. Επί του παρόντος συλλήψεις, ξυλοδαρμοί, απαγορεύσεις διαδηλώσεων και απεργιών αποτελούν καθημερινότητα για την Τουρκία κι ο πήχης της κρατικής τρομοκρατίας ανεβαίνει διαρκώς εναντίον των αμάχων στα κουρδικά εδάφη.

Ωστόσο, η επίδειξη δύναμης του ισλαμιστή ηγέτη του Κόμματος Δικαιοσύνη και Ανάπτυξη δεν μπορεί να κρύψει την επισφαλή θέση στην  οποία πολύ σύντομα θα οδηγηθεί κι επισήμως. Συγκεκριμένα, όταν θα πρέπει να κεφαλαιοποιηθούν τα γεωπολιτικά κέρδη που έχουν ήδη εξασφαλίσει οι Κούρδοι της Συρίας πολεμώντας επί χρόνια εναντίον των φονταμενταλιστών του Ισλαμικού Κράτους. Οποιαδήποτε προβολή για το μέλλον της Τουρκίας δεν μπορεί παρ να ξεκινάει από την παραδοχή ότι η Άγκυρα πολύ σύντομα θα κληθεί να περάσει από το ταμείο για να πληρώσει την πολιτική ανοησία του Ερντογάν να στηρίξει τους μισθοφόρους του ISIS, αποδεχόμενη ένα δεύτερο κουρδικό κρατικό μόρφωμα στα νότια σύνορά της.

Επομένως, η εκ προοιμίου θωράκιση της θέσης του και η καταστολή εναντίον του κεμαλισμού (που ενίοτε ενδύεται τα άμφια του κατεστημένου κι ενίοτε του παρακράτους), της Αριστεράς και των κούρδων μαχητών έχει και αμυντικό χαρακτήρα καθώς θα επιδιώξει να περιορίσει τους αναπότρεπτους κλυδωνισμούς.

Το άρθρο δημοσιεύεται στην εφημερίδα Πριν στις 19 Μαρτίου 2017