Home » 2017 » January

Monthly Archives: January 2017

Θα συνεχίζουν να αυξάνονται οι στρατιές των ανέργων το 2017

sel-24-basiΤουλάχιστον 3,4 εκ. εργαζόμενοι θα προστεθούν στις στρατιές του παγκόσμιου εφεδρικού στρατού το 2017, σύμφωνα με πρόσφατη ετήσια έκθεση του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας. (Εδώ το πλήρες κείμενο). Η παγκόσμια ανεργία θα φθάσει στο 5,8% το τρέχον έτος, που αντιστοιχεί σε 201 εκ. ανέργους, παρότι οι ρυθμοί ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας προβλέπεται να φτάσουν το 3,4%. Υποδεέστεροι μεν των αναμενόμενων, αλλά υψηλοί σε σχέση με όσα έχουμε συνηθίσει πλέον στην ευρωζώνη.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Εξ ίσου σημαντική με την αύξηση της ανεργίας ωστόσο είναι η επιδείνωση των συνθηκών στην αγορά εργασίας. Υπολογίζεται ότι σε παγκόσμιο επίπεδο, παραπάνω από το 42% του συνόλου των απασχολουμένων, δηλαδή 1,4 δισ. εργαζόμενοι, δουλεύουν σε επισφαλείς θέσεις εργασίας. «Στην πραγματικότητα, σχεδόν ο 1 στους 2 εργάτες στις αναδυόμενες χώρες βρίσκεται σε επισφαλείς μορφές απασχόλησης, ενώ στις αναπτυσσόμενες οι 4 στους 5. Ως αποτέλεσμα, ο αριθμός των εργατών σε επισφαλείς μορφές απασχόλησης προβλέπεται να αυξηθεί παγκοσμίως κατά 11 εκ. ετησίως», παρατηρεί η έκθεση του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας. Στα ύψη βρίσκεται και ο αριθμός των εργαζόμενων φτωχών, όπως ορίζονται όσοι αμείβονται με ημερομίσθιο μικρότερο των 3,10 δολ.

Έντονα αρνητικό πρόσημο έχουν οι εξελίξεις στο εργασιακό μέτωπο και στην Ευρώπη όπου η ανεργία το 2017 θα πλήττει το 9,1% του εργατικού δυναμικού (όταν στις ΗΠΑ αναμένεται στο 5,1%). Παραπέρα, «μια ανάλυση στα πρότυπα των θέσεων εργασίας πουν δημιουργήθηκαν πρόσφατα επιβεβαιώνει ότι οι εργασίες μερικής απασχόλησης γίνονται όλο και πιο μόνιμες. Για παράδειγμα, από το δεύτερο τρίμηνο του 2015 ως το δεύτερο τρίμηνο του 2016, σχεδόν το 22% των θέσεων εργασίας που δημιουργήθηκαν στην ΕΕ των 28 ήταν μερικής απασχόλησης, ενώ για την περίοδο 2013-2015 το αντίστοιχο μερίδιο ήταν μόλις πάνω από το 18%. Ως αποτέλεσμα η μερική απασχόληση το 2015 αναλογούσε στο 20,5% της συνολικής, από 18,2% που ήταν το 2008 και 19,5% το 2011. Οι υψηλότερες αυξήσεις στη μερική απασχόληση τα τελευταία χρόνια καταγράφονται στις χώρες της Νότιας Ευρώπης. Για παράδειγμα, μεταξύ 2008 και 2015, το μερίδιο της μερικής στη συνολική απασχόληση από 4% ή λίγο παραπάνω στην Ιταλία και την Ισπανία έφτασε αντίστοιχα το 18,5% και 15,7%».

Τα στοιχεία του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας δείχνουν ότι η ανεργία, η επισφάλεια και η μερική απασχόληση δεν αποτελούν μια προσωρινή κατάσταση ή πολύ περισσότερο μια εξαίρεση, σε ένα τοπίο εργασιακής σταθερότητας. Αποτελούν ολοένα και περισσότερο τον κανόνα των εργασιακών σχέσεων! Η συνεχής δε προσφυγή του κεφαλαίου στις πιο άγριες μορφές εκμετάλλευσης και απομύζησης υπεραξίας υποδηλώνει ότι ο σύγχρονος καπιταλισμός δεν μπορεί να εξασφαλίσει το δικαίωμα στην αξιοπρεπή εργασία. Ή, για ένα κομμάτι ψωμί δε φτάνει μόνο η δουλειά…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 15 Ιανουαρίου 2017

Μάχη εντυπώσεων για τις θέσεις εργασίας δίνει ο Τραμπ

04auto2-master675Σημαντικό ρόλο στη νίκη του Φρανσουά Ολάντ στις τελευταίες προεδρικές εκλογές στη Γαλλία, το 2012, έπαιξε το σύνθημά του για επιβολή ενός υπερ-φόρου, όπως είχε χαρακτηριστεί τότε, ύψους 75% για όσους έχουν εισόδημα άνω του 1 εκ. ευρώ. Παρότι το μέτρο απέδωσε μερικές εκατοντάδες εκ. ευρώ στα γαλλικά δημόσια ταμεία, δύο μόλις χρόνια μετά την ψήφισή του αποσύρθηκε ως μη αποδοτικό. Παρόλα αυτά απέδωσε τα μέγιστα τόσο στην προεκλογική περίοδο, όσο και στην πρώτη μετεκλογική όταν οι Σοσιαλιστές ήθελαν να δείξουν πως τιμούν τις προεκλογικές τους υποσχέσεις και την επιλογή των ψηφοφόρων τους.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Στα χνάρια του Ολάντ κινείται κι ο νέος αμερικανός πρόεδρος που αναλαμβάνει επίσημα τα καθήκοντά του στις 20 Ιανουαρίου 2016. Στις αποσκευές του για το Λευκό Οίκο, πέραν των άλλων, φέρει πλέον και μια ανακοίνωση που φαίνεται να δικαιώνει πλήρως τις προεκλογικές του επιθέσεις στις αμερικανικές βιομηχανίες που επενδύουν και δημιουργούν θέσεις στο εξωτερικό ενώ πουλούν τα προϊόντα τους στις ΗΠΑ. Η ακύρωση εκ μέρους της δεύτερης μεγαλύτερης αμερικανικής αυτοκινητοβιομηχανίας, της Φορντ, προγραμματισμένης επένδυσης ύψους 1,6 δισ. δολ. στο Μεξικό δείχνει να βάζει φρένο στη μεταφορά θέσεων εργασίας υψηλής ειδίκευσης στο εξωτερικό. Τίποτε ωστόσο δεν απέχει περισσότερο από την αλήθεια. Οι επιθέσεις του Τραμπ είναι μια φτηνή μάχη εντυπώσεων για πολλούς λόγους.

Πρώτος λόγος είναι ότι οι απειλές του για επιβολή υψηλότερων φόρων στις εισαγωγές, ακόμη και 35%, προσκρούει στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου και της βορειοαμερικανικής ελεύθερης ζώνης εμπορίου NAFTA, που ιδρύθηκε πριν 22 χρόνια, κατόπιν αμερικανικής επιμονής. Κάθε προσπάθεια αναθεώρησης τους θα προκαλέσει συγκρούσεις κι επισείει νέα κόστη για τις ΗΠΑ.

Κατά δεύτερο, ο Τραμπ και με αυτή την «επιτυχία» επεκτείνει την ιδεολογική και πολιτική ηγεμονία του στην παραδοσιακή εργατική τάξη που εκφράζεται μέσα από το συνδικάτο των εργατών στην αυτοκινητοβιομηχανία UAW, το οποίο αν και σταθερός χρηματοδότης των Δημοκρατικών (παρότι πολέμιος των διεθνών εμπορικών συμφωνιών) χαιρέτησε την ανακοίνωση της Φορντ.

Τρίτο και σημαντικότερο: Ο λόγος για τον οποίο η αμερικανική (κι όχι μόνο) αυτοκινητοβιομηχανία μεταφέρθηκε νότια του Ρίο Γκράντε, σε βαθμό τέτοιο ώστε το 60% των οχημάτων που κατασκευάζονται στο Μεξικό να πουλιούνται στις ΗΠΑ, σχετίζεται με το εργατικό κόστος. Με απλά λόγια, προτιμούν το Μεξικό επειδή το ωρομίσθιο είναι 10 δολ., ενώ στις ΗΠΑ (για τους συνδικαλισμένους εργάτες) είναι 29 δολ. Αργά ή γρήγορα επομένως η αμερικανική αυτοκινητοβιομηχανία, που με βάση τον αμερικανικό Τύπο είναι θύμα μπούλιγκ(!) από τον Τραμπ, θα θέσει τους δικούς της όρους για να συνεχίσει να επενδύει στις ΗΠΑ: μείωση των εργατικών αμοιβών, χαμηλότερη φορολογία και κατάργηση δαπανηρών ρυθμίσεων, που αφορούν την ασφάλεια, την προστασία του περιβάλλοντος, κ.α.

Η υποχώρηση της Φορντ επομένως δεν είναι νίκη του Τραμπ αλλά προπέτασμα καπνού για μια νέα επίθεση στα δικαιώματα της αμερικανικής εργατικής τάξης εκ μέρους της Φορντ και του Τραμπ.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 7 Ιανουαρίου 2017

Επτά πόλεμοι, τέσσερις εμφύλιοι, επτά πτωχεύσεις και μια …μνημονιακή συνηγορία

film

Στο βιβλίο του Γ.Β. Δερτιλή με τίτλο Επτά πόλεμοι, τέσσερις εμφύλιοι, επτά πτωχεύσεις 1821 – 2016 (εκδ. Πόλις, 2016) παρατίθενται με την πιο ενδελεχή τεκμηρίωση πολύτιμες πληροφορίες και πρωτότυπες πηγές για την ερμηνεία της σημερινής κρίσης χρέους.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Πριν απ’ οτιδήποτε άλλο είναι οι υπέρογκες στρατιωτικές δαπάνες που ακολουθούν το ελληνικό κράτος από την πρώτη μέρα της ίδρυσής του. Όπως φαίνεται και στο διάγραμμα που παραθέτουμε από την εισαγωγή του βιβλίου, από το 1833 ακόμη οι στρατιωτικές δαπάνες απορροφούσαν τουλάχιστον το 17% των συνολικών δημοσίων δαπανών. Στα 54 δε από αυτά τα 160 χρόνια ξεπέρασαν ακόμη και το 30%! Ο συγγραφέας ανασκευάζει και την ευρέως διαδεδομένη άποψη που αποδίδει στις επενδύσεις επί των υποδομών τη χρεοκοπία του 1893, επί Χαρ. Τρικούπη, χαρακτηρίζοντας το επιχείρημα «εσφαλμένο επειδή ήταν υστερόβουλα υπερβολικό. Το κύριο αίτιο της υπερχρέωσης ήταν, όπως πάντα, οι στρατιωτικές δαπάνες», συμπεραίνει.

Φτάνει δε μέχρι και σήμερα: «Στα πρώτα χρόνια της κρίσης, μετά το 2009, η Τουρκία εμείωσε τις δαπάνες της∙ ενώ η “πτωχή αλλ’ έντιμος Ελλάς” μολονότι είχε ουσιαστικώς πτωχεύσει από το 2009, τις διατηρούσε στα ύψη έως το 2016. Πράγματι, έως το 2014 τις διατήρησε στο ίδιο περίπου ποσοστό σε σχέση με το ΑΕΠ, από τα υψηλότερα στον κόσμο: γύρω στο 2,3%, με βάση αντίστοιχες πηγές (SIPRI και ΝΑΤΟ)… Εννοείται ότι οι κυριότεροι προμηθευτές των ελληνικών (και τουρκικών) όπλων, Αμερικανοί, Γάλλοι και Γερμανοί είναι ενθουσιασμένοι». (σελ. 104).

Μοχλός του χρέους

Ακολουθεί στην εξιστόρηση του συγγραφέα ο ρόλος των Μεγάλων Δυνάμεων. «Όποτε ήθελαν να ασκήσουν πίεση στην ελληνική κυβέρνηση, οι Δυνάμεις επέσειαν το δικαίωμα που είχαν βάσει της Συνθήκης του 1832: να ελέγχουν τις εισπράξεις του ελληνικού κράτους ακόμη και με τη βία, καταλαμβάνοντας τα τελωνεία της χώρας», αναφέρει ο Γ. Β. Δερτιλής, δημιουργώντας απρόβλεπτες συνηχήσεις με το σήμερα. Ειδικότερα, με την ανεξαρτητοποίηση της πάλαι ποτέ γενικής γραμματείας Δημοσίων Εσόδων, που με βάση νόμο ο οποίος ψηφίστηκε τον Μάιο του 2016 παύει πλέον να ελέγχεται από τις εκλεγμένες κυβερνήσεις.

Στο βιβλίο μάλιστα παρατίθεται και επιστολή του 1869 του βρετανού πρωθυπουργού Γλάδστων προς τον υφυπουργό Εξωτερικών της αυτοκρατορίας, Χάμοντ που χρησιμοποιεί τον όρο «μοχλό χρέους»! «Το πραγματικό ερώτημα, πολύ ευρύτερο από το μικρό ποσό που συζητείται, είναι αν σκοπεύουμε να χρησιμοποιήσουμε στην κατάλληλη στιγμή τον μοχλό του δανείου για να ωθήσουμε την Ελλάδα να λάβει μέτρα πραγματικού περιορισμού των δαπανών της, ώστε να ενισχύσει τη φερεγγυότητά της». Κι όλα αυτά σχεδόν ενάμισι αιώνα πριν!

Πολύ εύστοχα συμπεραίνει ο συγγραφέας ότι το απόρρητο αυτό έγγραφο «προδιαγράφει την πολιτική που θα ακολουθήσουν όλες οι βρετανικές κυβερνήσεις ως τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο», (σελ. 45). Κι όχι μόνο, μπορούμε να συμπληρώσουμε. ΗΠΑ, ΕΕ και Γερμανία ουδέποτε δίστασαν να χρησιμοποιήσουν το χρέος μέχρι και σήμερα σαν μοχλό παρέμβασης στα εσωτερικά μας και επηρεασμού της πολιτικής.

Όχι στη διαγραφή του χρέους

Παρότι ωστόσο ο συγγραφέας κρατάει στα χέρια του τον μίτο της Αριάδνης που μπορεί να τον οδηγήσει στην αποκρυπτογράφηση της τρέχουσας κρίσης, διαθέτοντας μάλιστα το χάρισμα της σύνθεσης που του δίνει η βαθιά γνώση της ελληνικής ιστορίας (χαρακτηριστική είναι η περιγραφή του περίφημου Διχασμού, τον οποίο χαρακτηρίζει εμφύλιο) καταφεύγει σε κοινότοπους ύμνους στα μνημόνια και τις μεταρρυθμίσεις, και αμφισβητεί την ανάγκη διαγραφής του δημόσιου χρέους, χρησιμοποιώντας μάλιστα αστήριχτες κινδυνολογίες. «Η μονομερής αποποίηση του χρέους από μια Ελλάδα της δραχμής θα κατέστρεφε για δεκαετίες τη φερεγγυότητα της χώρας», υποστηρίζει. Ωστόσο, οι Paris & Wyplosz στο σχέδιο Padre επικαλούνται έρευνα (των Borensztein & Panizza) βάσει της οποίας «ο αποκλεισμός από τις αγορές όσων κατ’ επανάληψη προσφεύγουν σε αθέτηση χρέους διαρκεί από 4 ως 8 χρόνια και τα επιτόκια αυξάνονται από 250 ως 400 μονάδες βάσης». Αν επομένως η Ελλάδα είχε από το 2010 κιόλας προβεί σε μονομερή αθέτηση πληρωμών φέτος, το αργότερο, θα έβγαινε στις αγορές, βάσει των ιστορικών προηγούμενων…dertifinal

Ο Γ.Β. Δερτιλής σχετικοποιεί την έννοια της βιωσιμότητας του χρέους. «Πολλοί οικονομολόγοι θεωρούν το ελληνικό χρέος “μη βιώσιμο”. Δεν το πιστεύω όπως δεν πιστεύω ούτε το αντίθετό του. “Χρυσούς κανών” που δείχνει αν ένα χρέος είναι βιώσιμο ή όχι δεν υπάρχει», διατείνεται (σελ. 112). Η αλήθεια ωστόσο είναι πώς το ελληνικό χρέος μετά βεβαιότητας έχει καταστεί μη βιώσιμο όταν ανέλαβε η Τρόικα να το διαχειριστεί και το εκτόξευσε στο 180% του ΑΕΠ, ενώ όταν ξεκίναγε η κρίση και ήταν στο 115% του ΑΕΠ κανείς δεν το χαρακτήριζε μη βιώσιμο. Σίγουρα δε ήταν κάτω από το όριο του 120%, που αποτελεί μια ευρέως χρησιμοποιούμενη διαχωριστική γραμμή. Προς τούτο επιστρατεύτηκαν κι οι απάτες της ΕΛΣΤΑΤ για να φουσκώσουν το έλλειμμα και το χρέος, με την πολύτιμη βοήθεια της Γιούροστατ, ώστε να ξεκινήσει η «θεραπεία σοκ».

Στο νεοφιλελεύθερο οίστρο του ο συγγραφέας προτείνει «να κατοχυρωθεί στο Σύνταγμα ένα νομοθετικό πλαίσιο που θα προστατεύει τις επενδύσεις», τις οποίες θεωρεί όρο για την ανάκαμψη της οικονομίας. «Μια ή δύο μεγάλες επενδύσεις θα δώσουν τον τόνο, αν συνδυαστούν με ιδιωτικοποιήσεις», αναφέρει (σελ. 120-121). Ταυτόχρονα όμως δε λέει κουβέντα για την ανάγκη συνταγματικής απαγόρευσης της ανασφάλιστης εργασίας ή των μισθών και των ημερομισθίων κάτω από το επίπεδο της πείνας ή της ανεργίας πάνω από ένα επίπεδο, πχ 5%. Προφανώς κι αυτά θα συμπεριλαμβάνονται στις «παθογένειες του ελληνικού συστήματος» που διαρκώς στηλιτεύει.

Εν κατακλείδι, το ιστορικό μέρος του βιβλίου του Γ.Β. Δερτιλή, παρά την μηχανιστική κυκλική αντίληψη που το διαπερνά («το καινοφανές στη νεότερη Ελλάδα είναι η αέναη επανάληψη των πολέμων, των πολεμικών δαπανών και των πτωχεύσεων», σελ. 23) και, μεταξύ πολλών άλλων, τη μεροληπτική του στάση υπέρ του Βενιζέλου στο πλαίσιο της οποίας δικαιολογεί ακόμη και την εκστρατεία στη Μικρά Ασία αποδίδοντάς της αμυντικό χαρακτήρα, είναι μια χρήσιμη πηγή υλικού που συμβάλει στην ερμηνεία των δημοσιονομικών κρίσεων. Το μέρος ωστόσο, όπου ο συγγραφέας γράφει ως πολίτης, με τα δικά του λόγια, αποτελεί συνηγορία υπέρ της πολιτικής φτωχοποίησης και υπερχρέωσης που εισήγαγαν τα Μνημόνια.

Με το πρόγραμμα της Εναλλακτικής η Μέρκελ στις εκλογές

 

httpΆρον άρον έκλεισε το φάκελο της αιματηρής επίθεσης στο Βερολίνο, που άφησε πίσω της 12 νεκρούς και τουλάχιστον 48 τραυματίες, η εκτέλεση στο Μιλάνο του βασικού υπόπτου του μακελειού, αφού πρώτα διέφυγε από τη Γερμανία, μέσω Γαλλίας, υπό συνθήκες που παραμένουν ακόμη και τώρα αδιευκρίνιστες.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Με τη δολοφονία του Τυνήσιου Ανίς Αμρί ωστόσο ποτέ δε θα γίνει γνωστό κατά ποιόν τρόπο κατάφερε να διαφύγει της αδιάκοπης παρακολούθησης του από τις γερμανικές μυστικές υπηρεσίες, παρά το γεγονός ότι είχε καταδικαστεί σε φυλάκιση, παρότι είχε μόλις το Φεβρουάριο  του 2016 χαρακτηριστεί εν δυνάμει τρομοκράτης από τις υπηρεσίες ασφαλείας, παρότι ήξεραν πως επιχειρούσε να αγοράσει όπλα, κ.α.

Πρόκειται για ερωτηματικά που αυξάνονται όσο η επίθεση στη χριστουγεννιάτικη αγορά του Βερολίνου χρησιμοποιείται ως αφορμή για να υλοποιηθεί μια στροφή 180 μοιρών στην πολιτική μετανάστευσης και ασφάλειας στο εσωτερικό του Τέταρτου Ράιχ.

Στο μέτωπο της ασφάλειας η επιχείρηση δημιουργίας κράτους Μεγάλου Αδερφού δικαιολογείται και ωραιοποιείται με πλήθος ρεπορτάζ και αναλύσεων για την έλλειψη καμερών σε δημόσιους χώρους λόγω της αρνητικής κληρονομιάς της Στάζι ή για τον κατακερματισμό των πληροφοριών ασφαλείας ανά κρατίδιο και της απουσίας συγκεντρωτικού μηχανισμού επεξεργασίας τους σε ομοσπονδιακό επίπεδο, λόγω της αρνητικής κληρονομιάς της Γκεστάπο, αυτή τη φορά. Η αλήθεια είναι πώς δεν είναι η πρώτη φορά που το Βερολίνο κρύβεται πίσω από το αποκρουστικό παρελθόν του και το εκμεταλλεύεται για να νομιμοποιήσει τις σημερινές του εξ ίσου αποκρουστικές πολιτικές. Το ίδιο πράττει πχ όταν επικαλείται τον υπερπληθωρισμό του μεσοπολέμου για να εμφανίσει ως επιβεβλημένη την αποπληθωριστική πολιτική που έχει επιβάλλει στην ευρωζώνη. Τώρα, χρησιμοποιεί την επίθεση στη χριστουγεννιάτικη αγορά για να υλοποιήσει μια μεταρρύθμιση στο μέτωπο της εσωτερικής ασφάλειας αναλόγου βάθους με την «Ατζέντα 2010» και το πακέτο «Χαρτζ 4» στην οικονομία που θα μετατρέψει τη Γερμανία σε αστυνομοκρατούμενο κράτος.

Στο άλλο μέτωπο, της μεταναστευτικής πολιτικής, η γραμμή που άνοιξε τα σύνορα για 1 εκ. μετανάστες από τις αρχές του 2015, είχε αρχίσει να αλλάζει πολύ πριν τη μέρα της επίθεσης. Η αιματοχυσία στις 19 Δεκεμβρίου τη βοήθησε και θα την επιταχύνει. Κυρίως δε, θα φρενάρει τη δυναμική της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία, που ήθελε να μετατρέψει τις ερχόμενες εκλογές σε δημοψήφισμα για τη μεταναστευτική πολιτική της Μέρκελ. Στο πλαίσιο αυτής της στροφής η Μέρκελ στις 6 Δεκεμβρίου ζήτησε την απαγόρευση της μπούρκας. Επίσης, υπερδιπλασιάστηκαν οι «οικειοθελείς» αποχωρήσεις μεταναστών από τη Γερμανία το 2016 έναντι του 2015 (από 20.000 σε 55.000), με δέλεαρ μια επιταγή 3.000 ευρώ. Κυρίως, μειώθηκαν σημαντικά οι εγκρίσεις ασύλου: 52% των Ιρακινών το 2016, έναντι 96,7% το 2015, 52,4% των Αφγανών το 2016 έναντι 77,6% το 2015, 28,4% των Σύρων το 2016 έναντι 99,7% το 2015!

Που να μείνει πολιτικό έδαφος για την Εναλλακτική…

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 31 Ιανουαρίου 2016

Και εγένετο Ανεξέλεγκτη Αρχή Δημοσίων Εσόδων

dimosiaΤις χειρότερες μέρες υποτέλειας και διεθνούς κηδεμονίας που έχει ζήσει η Ελλάδα, όταν συγκεκριμένα με τον περίφημο νόμο ΒΦΙΘ’ της 26ης Φεβρουαρίου 1898 επιβλήθηκε ο διεθνής οικονομικός έλεγχος «επί πασών των προσόδων του κράτους», θυμίζει ο νόμος για τη σύσταση της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, που θα ξεκινήσει να εφαρμόζεται την 1η Ιανουαρίου 2017. Ο νόμος ψηφίστηκε την Κυριακή 22 Μαΐου 2016 κι ήταν από τα προαπαιτούμενα για να εγκριθεί την Άνοιξη η υποδόση των 7,5 δισ. ευρώ. Η κυβέρνηση επέλεξε η ενεργοποίηση αυτού του μέτρου όπως και πολλών άλλων που ψηφίστηκαν τότε, κυρίως φορολογικών, να συμπέσει με τον ερχομό του νέου έτους…

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων αντικαθιστά και αποτελεί μετεξέλιξη της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων, η οποία θα καταργηθεί. Αντικείμενό της θα είναι «ο προσδιορισμός, η βεβαίωση και η είσπραξη των φορολογικών, τελωνειακών και λοιπών δημοσίων εσόδων» (άρθρο 1.1). Στην πράξη μετατρέπει τα δημόσια έσοδα σε «μαύρο κουτί» για την εκλεγμένη κυβέρνηση και τη νομοθετική εξουσία, την ίδια ώρα που παραδίνονται αυτούσια στους πιστωτές, καθώς ΕΕ και ΔΝΤ με θεσμικό-επίσημο τρόπο θα γνωρίζουν καλύτερα από κάθε έλληνα πολίτη και φορολογούμενο οποιαδήποτε σχετική λεπτομέρεια! Δεν πρόκειται για υπερβολή…

Η διοίκηση της νέας Ανεξάρτητης Αρχής θα ασκείται από το συμβούλιο Διοίκησης που θα είναι πενταμελές, αποτελούμενο από τον πρόεδρο και τέσσερα ακόμη τακτικά μέλη και τον διοικητή. Πλάι τους προστίθεται ένας ακόμη μανδαρίνος ο «Εμπειρογνώμονας». Αναφέρεται συγκεκριμένα: «Κατά τα πρώτα 5 έτη λειτουργίας της Αρχής, στο Συμβούλιο Διοίκησης θα παρέχει εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες, σε ζητήματα βέλτιστων διεθνών πρακτικών, Εμπειρογνώμονας, με εμπειρία σε ζητήματα φορολογικής διοίκησης που έχει αποκτηθεί στο εξωτερικό. Ο Εμπειρογνώμονας, ο οποίος δύναται να συμμετέχει στις συνεδριάσεις του Συμβουλίου Διοίκησης χωρίς δικαίωμα ψήφου, έχει τα ίδια δικαιώματα πρόσβασης στα έγγραφα και στοιχεία της αρχής με τα μέλη του Συμβουλίου Διοίκησης, καθώς και τις ίδιες υποχρεώσεις» (άρθρο 8.3).

Πριν δούμε καλύτερα την (προνομιακή) πρόσβαση του Εμπειρογνώμονα «στα έγγραφα και στοιχεία της αρχής» αξίζει να σταθούμε στην προέλευσή του, καθώς «ο Εμπειρογνώμονας ορίζεται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, βάσει καταλόγου τριών υποψηφίων, τον οποίο καταρτίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή» (άρθρο 10.5). Επί της ουσίας δηλαδή θα αποφασίζουν οι Βρυξέλλες ποιος θα είναι ο Εμπειρογνώμονας της Αρχής Δημοσίων Εσόδων. Και δε θα είναι ο μόνος για τον οποίο θα αποφασίζουν. «Αποκλειστικά για τα πρώτα επτά έτη λειτουργίας» αναφέρει ο νόμος, στην Επιτροπή Επιλογής που θα επιλέγει τα μέλη του Συμβουλίου Διοίκησης θα συμμετέχουν και «δύο εκπρόσωποι που θα υποδεικνύονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή». Ομολογουμένως ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ απέφυγαν να αποτελείται η Επιτροπή «εξ ενός μέλους δι’ εκάστην των μεσολαβουσών Δυνάμεων» όπως προέβλεπε από το πρώτο του άρθρο ο νόμος για τη σύσταση του Διεθνούς Ελέγχου. Κι αυτό όμως που κατάφεραν δεν είναι λιγότερο απαξιωτικό για το κύρος μιας κυρίαρχης χώρας, όπως υποτίθεται είναι η Ελλάδα. Στην πράξη η Ελλάδα μετατρέπεται σε κράτος περιορισμένης κυριαρχίας, στο πλαίσιο ενός ιδιότυπου νεοαποικιακού υπερνεοφιλελεύθερου καθεστώτος.

Προς επίρρωση, οι ακρογωνιαίοι λίθοι αυτού του καθεστώτος που σε ό,τι αφορά την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων είναι η ασυδοσία κι ένας βαθύς αυταρχισμός που καταστρατηγεί βασικές δημοκρατικές ελευθερίες, οι οποίες διέπουν τη λειτουργία κάθε άλλης δημόσιας υπηερσίας. Ενδεικτικά: Ενώ «δύνανται να μεταβιβάζονται και να περιέρχονται στην Αρχή περαιτέρω αρμοδιότητες που κατά την κείμενη νομοθεσία ασκούνται από τον Υπουργό Οικονομικών ή τον αρμόδιο Αναπληρωτή Υπουργό ή Υφυπουργό Οικονομικών ή τους Προϊσταμένους των οργανικών μονάδων του Υπουργείου Οικονομικών», ταυτόχρονα όπως προβλέπεται σε άλλο άρθρο «οι αρμοδιότητες που περιέρχονται στην Αρχή ή στα όργανα αυτής καθώς και αυτές που έχουν ήδη μεταβιβασθεί δεν μπορούν να αναμεταβιβασθούν στον υπουργό Οικονομικών ή στον Αναπληρωτή Υπουργό ή στον Υφυπουργό Οικονομικών ή σε άλλα κυβερνητικά όργανα». Δημοσιονομικό Χότελ Καλιφόρνια η Αρχή Δημοσίων Εσόδων μπορεί μόνο να μεγεθύνεται, με βάση το νόμο που περισσότερο από το λιγότερο κράτος λατρεύει την Μεγάλη Αρχή Δημοσίων Εσόδων. Με αυτή την πρόβλεψη εξασφαλίζεται ο μη αντιστρεπτός χαρακτήρας του γιγαντισμού της. Έτσι, μια πιθανή αριστερή μελλοντική αντιμνημονιακή κυβέρνηση που θα θελήσει να ξηλώσει το μνημονιακό παρακράτος, κατά την προσφιλή έκφραση σημερινού υπουργού, θα αδυνατεί να αποδυναμώσει την Αρχή Δημοσίων Εσόδων και να επαναφέρει σε ένα καθεστώς δημόσιας λογοδοσίας τα φορολογικά έσοδα.

Πλέον, η μεταφορά των εσόδων που θα μαζεύουν οι εφορίες και τα τελωνεία στην Ασύδοτη Αρχή Δημοσίων Εσόδων συμπίπτει με το χτίσιμο ενός αδιαφανούς τείχους που απαγορεύει οποιοδήποτε έλεγχο. «Ο πρόεδρος, τα μέλη του Συμβουλίου Διοίκησης, ο Εμπειρογνώμονας και ο Διοικητής κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους…  δεν υπόκεινται σε ιεραρχικό έλεγχο ούτε σε διοικητική εποπτεία από κυβερνητικά όργανα ή άλλες διοικητικές αρχές ή άλλον δημόσιο ή ιδιωτικό οργανισμό» (άρθρο 3). Στο εξής ο υπουργός θα είναι σε τόσο δυσχερή θέση έναντι της Αρχής ώστε δεν θα έχει καν πρόσβαση στο υλικό της, στο οποίο όμως θα έχουν απεριόριστη πρόσβαση τα στελέχη της. Αναφέρει ο νόμος: «Ο Υπουργός δεν δύναται, για συγκεκριμένες υποθέσεις ή περιπτώσεις, να υποβάλει προς την αρχή αίτημα παροχής πληροφοριών ή να παρέχει δεσμευτικές οδηγίες, του παρέχονται όμως υποχρεωτικά από αυτήν συγκεντρωτικά στοιχεία που απαιτούνται για την άσκηση των αρμοδιοτήτων του» (άρθρο 5.3). Με βάση τούτο το άρθρο ο υπουργός υποβαθμίζεται καθώς οι μοναδικές πληροφορίες που θα λαμβάνει θα είναι όσες φτάνουν σήμερα στα μέιλ των δημοσιογράφων με στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων από την επεξεργασία των ετήσιων φορολογικών δηλώσεων οι οποίες αφορούν στατιστικά με ποσοστά δηλωθέντος εισοδήματος κατά εισοδηματική ομάδα, φόρο ανά επαγγελματική κατηγορία, κ.α. Η ανυποληψία στην οποία περιέρχεται η κυβέρνηση είναι τέτοια ώστε σε περίπτωση διχογνωμίας μεταξύ του υπουργού και του επικεφαλής της Αρχής, νικάει πάντα η Αρχή. Αναφέρεται συγκεκριμένα: «Σε περίπτωση διαφωνίας του Υπουργού Οικονομικών με τον Διοικητή της Αρχής, σχετικά με την εφαρμογή της φορολογικής πολιτικής, το ζήτημα παραπέμπεται από τον Υπουργό Οικονομικών στο Συμβούλιο Διοίκησης της Αρχής» (άρθρο 5.4). Έτσι, ο υπουργός πάντα χάνει.

Ο αυταρχισμός που εισάγεται είναι πρωτοφανής, ακυρώνοντας θεσμοθετημένες διαδικασίες της δημόσιας διοίκησης που αν δεν εγγυώνται την αξιοκρατία, μετά βεβαιότητας περιορίζουν την ευνοιοκρατία. Προβλέπει για παράδειγμα ο νόμος ότι ο διοικητής (που μετατρέπεται σε μεσαιωνικό ηγεμόνα) «επιλέγει και τοποθετεί τους προϊσταμένους των οργανικών μονάδων κάθε επιπέδου της Αρχής και αποφασίζει την πρόωρη λήξη της θητείας τους και την απαλλαγή ή μετακίνησή τους» (14.3α). Επιπλέον «καθορίζει ή ανακαθορίζει τις ημέρες και ώρες εισόδου του κοινού στις υπηρεσίες της Αρχής, χωρίς να απαιτείται η προβλεπόμενη από τις κείμενες διατάξεις εξουσιοδότηση του Υπουργού Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, και κατά παρέκκλιση νομοθετικών διατάξεων που ορίζουν την χωρίς κανένα χρονικό ή άλλο περιορισμό είσοδο μελών συγκεκριμένων επαγγελματικών ομάδων στα δημόσια καταστήματα, κάθε εργάσιμη ημέρα και ώρα» (άρθρο 14.4δδ). Μεθερμηνευόμενο το τελευταίο σημαίνει πως η αλλαγή του συνδικαλιστικού νόμου ξεκίνησε με την δημιουργία ενός συνδικαλιστικού άβατου, δηλαδή την απαγόρευση εισόδου της ΑΔΕΔΥ ή άλλων συνδικαλιστών στην Αυθαίρετη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, όπου δεν θα ισχύει ό,τι ισχύει στο δημόσιο ενώ την ίδια ώρα τα ιδιωτικά συμφέροντα θα κάνουν πάρτι. Γιατί, ενώ για λόγους σύγκρουσης συμφέροντος απαγορεύεται να αναλάβει τη θέση του Διοικητή πολιτικός δεν απαγορεύεται ο Διοικητής να έχει περάσει από ιδιωτική εταιρεία που παρείχε λογιστικοελεγκτικές υπηρεσίες. Αναφέρει συγκεκριμένα ο νόμος ότι «δεν μπορεί να διοριστεί Διοικητής πρόσωπο, το οποίο είναι ή έχει διατελέσει μέλος του Ελληνικού ή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της κυβέρνησης ή των εκτελεστικών οργάνων πολιτικού κόμματος, κατά την τρέχουσα ή την προηγούμενη κοινοβουλευτική περίοδο ή έχει ανακηρυχθεί υποψήφιος βουλευτής» (13.5), αποτρέποντας κατ’ αυτόν τον τρόπο επιστήμονες με υψηλό επίπεδο γνώσεων από την πολιτική δραστηριοποίηση που αυτομάτως θέτει εμπόδια στην καριέρα ενός επαγγελματία!

Την ίδια ώρα ο νόμος αφήνει ορθάνοιχτες τις πύλες στην άσκηση επιρροής καθώς «ο Διοικητής οφείλει, πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του να παύσει οποιαδήποτε έννομη σχέση με επιχείρηση/εταιρεία/νομική οντότητα, από την οποία μπορεί να προκληθεί σύγκρουση συμφέροντος» (13.6α). Τίποτε παραπάνω! Ωστόσο, αν ο νομοθέτης ήθελε να αποκλείσει το ενδεχόμενο ο Διοικητής της Ανεξάρτητης Αρχής να γίνει βαποράκι ιδιωτικών συμφερόντων, παραπέμποντας στις ελληνικές καλένδες αιτήματα ελέγχου μεγάλων εταιρειών για παράδειγμα, όφειλε να εξαιρέσει κάθε βιογραφικό με προϋπηρεσία σε παρεμφερή εταιρεία.

Συνολικά, η δημιουργία της Ασύδοτης Αρχής Δημοσίων Εσόδων προσθέτει ένα ακόμη λιθαράκι στο τείχος του αίσχους που ορθώνουν οι περίφημες ανεξάρτητες αρχές απέναντι στο δημόσιο έλεγχο, μετατρέποντας το κράτος σε πεδίο δόξης λαμπρό για τα ιδιωτικά συμφέροντα, τους δανειστές και τους διεθνείς οργανισμούς (ΕΕ, ΔΝΤ) και ταυτόχρονα σε απαγορευμένη ζώνη για το συνδικαλισμό ή τη διαφάνεια.

Η Ανεξέλεγκτη Αρχή Δημοσίων Εσόδων προστίθεται στις τουλάχιστον 7 μη συνταγματικά κατοχυρωμένες και τις άλλες 5 συνταγματικά κατοχυρωμένες ανεξάρτητες αρχές που συστηματικά αποσπούν από τον έλεγχο των πολιτών κρίσιμα πεδία της Πολιτικής, κατ’ εφαρμογήν μιας σκληρής νεοφιλελεύθερης αντίληψης που θεωρεί πως οι πολιτικοί πρέπει να μένουν μακριά από τις πιο νευραλγικές υποθέσεις του κράτους, οι οποίες πρέπει να ασκούνται από τεχνοκράτες, εν κρυπτώ! Ένα ακόμη κατόρθωμα του Τσίπρα που θα ζήλευε κι ο Παπαδήμος…

23 Νοεμβρίου 2016