Home » 2016 » Ματέο Ρέντσι, ο νέος Ντούτσε

Ματέο Ρέντσι, ο νέος Ντούτσε

THIS IS NOT A COUP

Archives

WCENTER 0XMKCBODBN                Matteo Renzi candidato alle primarie del Pd al Palaolimpico di Torino, 21 ottobre 2012.     ANSA / ALESSANDRO DI MARCO

Μια πρωτοφανούς μεγέθους πολιτική και πολιτειακή οπισθοδρόμηση είναι η μεγάλη διακύβευση του δημοψηφίσματος που θα διεξαχθεί στην Ιταλία στις 4 Δεκεμβρίου και ήδη έχει διχάσει την Ευρώπη κι όχι μόνο τους, ούτως ή άλλως ευεπίφορους σε πολώσεις, Ιταλούς. Ο ίδιος ο δοτός ιταλός πρωθυπουργός Ματέο Ρέντσι εμφανίζει το δημοψήφισμα ως την μεγάλη ευκαιρία της Ιταλίας να ξεπεράσει τις παθογένειες του παρελθόντος προς όφελος μιας πιο αποτελεσματικής διακυβέρνησης, ικανής να βγάλει τη χώρα από την κρίση. Τίποτε πιο μακριά από την αλήθεια…

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Τρεις είναι οι σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις που οι Ιταλοί θα κληθούν να εγκρίνουν προσερχόμενοι στις κάλπες την πρώτη Κυριακή του Δεκεμβρίου: Η συρρίκνωση των εξουσιών της Γερουσίας, η μείωση του αριθμού των βουλευτών και η αφαίρεση αρμοδιοτήτων από τις περιφερειακές κυβερνήσεις που θα μεταφερθούν στη Ρώμη. Στο επίκεντρο της μεταρρύθμισης βρίσκεται το τέλος του λεγόμενου «bicameralismo perfetto». Ένα σύστημα διακυβέρνησης που στηριζόταν σε δύο Βουλές που έθετε ως προϋπόθεση για την ψήφιση ενός νόμου να συμφωνήσουν και τα δύο σώματα επί του ίδιου ακριβώς κειμένου. Η συγκεκριμένη απαίτηση προκαλούσε συχνά ένα πινγκ – πονγκ μεταξύ των δύο σωμάτων. Για τον Ρέντσι εκεί βρίσκεται η βαθύτερη αιτία της ακυβερνησίας της Ιταλίας. Μόνο που αυτός ο ισχυρισμός διαψεύδεται από τα γεγονότα. «Οι κυβερνήσεις της Ιταλίας ψηφίζουν περισσότερους νόμους κάθε χρόνο από τις κυβερνήσεις της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Αγγλίας και των ΗΠΑ», έγραφαν οι Financial Times στις 4 Οκτωβρίου 2016. Και συνέχιζαν: «Παρότι το Δημοκρατικό Κόμμα του Ρέντσι στερείται πλειοψηφίας στη Γερουσία έχει περάσει μειώσεις φόρων και μια μεταρρύθμιση στην αγορά εργασίας που είναι στο επίκεντρο του προγράμματός του».

Λίγοι βουλευτές και ελεγχόμενοι

Επίσης, παρότι μόνο σε 4 χώρες στον κόσμο βουλευτές και γερουσιαστές ξεπερνούν τους 900, φτάνοντας στην Ιταλία τους 945 (με τη συντριπτική πλειοψηφία των 147 χωρών να έχουν έως 299, 30 χώρες από 300 ως 599 και 12 χώρες από 600 ως 899 βουλευτές και γερουσιαστές), πουθενά δεν έχει αποδειχθεί ότι ο μικρός αριθμός βουλευτών και γερουσιαστών ευνοεί την κυβερνησιμότητα κι ο μεγάλος αριθμός την ακυβερνησία. Γιατί, αυτό ακριβώς ισχυρίζεται ο δοτός πρωθυπουργός Ρέντσι όταν εμφανίζει την μείωση του αριθμού των γερουσιαστών από 315 σε 100, την αλλαγή του τρόπου εκλογής τους, καθώς πλέον δε θα εκλέγονται απ’ ευθείας αλλά θα επιλέγονται μεταξύ δημάρχων και περιφερειακών αντιπροσώπων, και την υποβάθμισή τους σε συμβουλευτικό όργανο μόνον, ως μέσο για να ξεπεραστεί η αρτηριοσκλήρωση του ιταλικού πολιτειακού συστήματος. Αντίθετα, εύκολα αντιλαμβάνεται ο καθένας ότι όσο λιγότεροι αριθμητικά είναι οι βουλευτές τόσο πιο εύκολο είναι για τα μεγάλα συμφέροντα να τους ελέγξουν, μέσω εξαγορών και εκβιασμών, και να τους χειρίζονται ψηφίζοντας κατά παραγγελία. Προφανώς ο μεγάλος αριθμός δεν αποκλείει κάτι τέτοιο. Μετά βεβαιότητας όμως δυσκολεύει τη δουλειά των λομπιστών…

Σοβαρά πυρά έχει δεχτεί κι η επικείμενη αναθεώρηση του άρθρου 5  του ιταλικού συντάγματος, που ορίζει τις σχέσεις μεταξύ της κυβέρνησης και των 20 περιφερειών. Στόχος του Ρέντσι είναι η αποδυνάμωση των περιφερειών κι η επιστροφή όλης της εξουσίας ξανά στη Ρώμη. Το μεγάλο επίδικο εδώ είναι τα κονδύλια. Επιδίωξη της κυβέρνησης για την ακρίβεια είναι να ανακτήσει τον έλεγχο των χρηματοδοτήσεων που κατευθύνονται στις υποδομές. Μια τέτοια εξέλιξη ωστόσο θα οξύνει τα προβλήματα συνοχής που αντιμετωπίζει η Ιταλία, από την πρώτη μέρα ίδρυσης της ως ενιαίο κι ανεξάρτητο κράτος. Ως τώρα η σχετική αυτονόμηση των περιφερειών, μπορεί να πολλαπλασίαζε τις εστίες διαφθοράς και διασπάθισης δημόσιου χρήματος, εξασφάλιζε ωστόσο μια σχετικά ισόρροπη ανάπτυξη μεταξύ των περιφερειών. Στην περίπτωση που για όλα τα κονδύλια αποφασίζει η Ρώμη τότε η ερήμωση του ιταλικού Νότου θα ενταθεί. Ο Ρέντσι για να διασκεδάσει αυτές ακριβώς τις εντυπώσεις δε δίστασε να υποσχεθεί την κατασκευή γέφυρας που θα συνδέει την Σικελία με την ηπειρωτική Ιταλία. Το συγκεκριμένο σχέδιο που ήταν στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας επί πρωθυπουργίας Μπερλουσκόνι (1994-2011) αποσύρθηκε λόγω κυρίως του τρομερού του κόστους και τεχνικών προβλημάτων που υπήρχαν επειδή η περιοχή είναι σεισμογενής. Ο ίδιος ο Ρέντσι μάλιστα στο παρελθόν το είχε αποδοκιμάσει. Τώρα το επαναφέρει σε μια απέλπιδα προσπάθεια να συσπειρώσει το στρατόπεδο του «Ναι» στο επερχόμενο δημοψήφισμα. Προσπάθεια που αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη, όπως δείχνουν και οι δημοσκοπήσεις που δίνουν ένα οριακό προβάδισμα στο «Όχι».

Μέχρι στιγμής στο πλάι του Ιταλού πρωθυπουργού, πέρα από το Βερολίνο και τη Φρανκφούρτη που τάσσονται αναφανδόν υπέρ του ξέροντας ότι δεν θα βρεθεί άλλος τόσο πειθήνιος πολιτικός, τάσσονται ελάχιστοι. Μεταξύ αυτών οι σύνδεσμοι των εργοδοτών που, όπως έγραφαν οι Financial Times στις 10 Οκτωβρίου οργανώνουν τη χώρα προσπαθώντας να πείσουν τους Ιταλούς να ψηφίσουν «Ναι» στο δημοψήφισμα.

Υπερσυγκέντρωση εξουσιών

Απέναντί του έχει ωστόσο όλη την υπόλοιπη πολιτική σκηνή κι επίσης εξέχοντες προσωπικότητες της ιταλικής κεντροαριστεράς. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι ο πρώην πρωθυπουργός Μάσιμο ντ’ Αλέμα. Εναντίον του Ρέντσι, υποστηρίζοντας ότι θα καταψηφίσει τις μεταρρυθμίσεις στο δημοψήφισμα τάσσεται επίσης κι ο Πιέρ Λουίτζι Μπερσάνι, ηγέτης κατά του κόμματος το 2013 που απέτυχε να σχηματίσει κυβέρνηση. Το μένος εναντίον του Ρέντσι από την ηγεσία του Δημοκρατικού Κόμματος δεν μπορεί να ερμηνευτεί αν δε ληφθεί υπ’ όψη ότι ο σημερινός πρωθυπουργός και πρώην δήμαρχος της Φλωρεντίας ουδέποτε εξελέγη. Αναδείχθηκε στην ηγεσία του κόμματος μετά από έναν εσωκομματικό πραξικόπημα το 2014 το οποίο, όπως είχε γράψει ο βρετανικός Guardian στις 6 Αυγούστου, θα έκανε τον Μακιαβέλι υπερήφανο. Επομένως, ο Ρέντσι είναι ο πλέον ακατάλληλος για να εμφανιστεί ως υπέρμαχος της δημοκρατίας… Ο Μπερσάνι σε συνέντευξη που έδωσε στην εφημερίδα Corriere della Sera εξήγησε ότι αν τυχόν και περάσουν οι προτάσεις του Ρέντσι τότε θα οδηγηθούμε σε ένα σύστημα όπου ο πρωθυπουργός θα έχει συγκεντρώσει στα χέρια του όλη την εξουσία. Με βάση δηλαδή τις μεταρρυθμίσεις, μια οριακή εκλογική πλειοψηφία οδηγεί σε μια συντριπτική κοινοβουλευτική πλειοψηφία. «Οδηγούμαστε σε μια κυβέρνηση ενός αρχηγού, που διορίζει ένα κοινοβούλιο το οποίο αποφασίζει για τα πάντα, ακόμη και με ένα 25% των ψήφων».

Η ανησυχία για τα σχέδια του Ρέντσι κορυφώνεται επειδή δεν είναι η πρώτη φορά που στην Ιταλία επιχειρείται μια τέτοια συγκέντρωση εξουσιών. «Ανάλογη ρητορική χρησιμοποιήθηκε για να δικαιολογήσει τη φασιστική δικτατορία τη δεκαετία του ’30», έγραφε ο πάντα προσεκτικός στις διατυπώσεις του βρετανικός Economist στις 8 Οκτωβρίου. Και συνέχιζε: «Μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο οι συγγραφείς του ιταλικού δημοκρατικού συντάγματος μοίρασαν τις εξουσίες για να μην μπορούν να ασκούνται από ένα πρόσωπο ή ένα θεσμό, δίνοντας και στις δύο βουλές ίσες εξουσίες»! Δεν πρόκειται επομένως για μια χωρίς σημασίας επιλογή!

Η ανησυχία του ευρωπαϊκού Τύπου για το άνευ προηγουμένου στοίχημα που ανέλαβε ο Ρέντσι εντείνεται γιατί είναι κοινό μυστικό πώς μεταξύ των ψηφοφόρων αποτελεί ισχνή μειοψηφία. Στις τελευταίες εκλογές πρώτο κόμμα εξελέγη το Κίνημα των Πέντε Αστέρων του χαρισματικού Μπέπε Γκρίλιο, ο οποίος διασύρεται συστηματικά από τα Μέσα ως λαϊκιστής ή, ακόμη χειρότερα, γραφικός. Οικτρά μειοψηφική είναι επίσης στην Ιταλία κι η άποψη παραμονής στο ευρώ. Οι κίνδυνοι που εγείρονται επομένως είναι πολλαπλοί.  Πώς θα χειριστεί ο Ρέντσι ένα «Ναι»; Πώς θα το διαχειριστεί επίσης ο διάδοχός του; Επιπλέον, αν χάσει το δημοψήφισμα και οδηγηθεί η Ιταλία σε εκλογές οι εξελίξεις θα είναι κατακλυσμιαίες σε βάρος φυσικά εκείνων των δυνάμεων που στρατεύονται στο πλευρό του δοτού ιταλού πρωθυπουργού, με αποτέλεσμα να αμφισβητείται ακόμη κι η παραμονή της Ιταλίας στο ευρώ. Πολλοί σοβαροί λόγοι για να υπερψηφιστεί το «Όχι»…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Επίκαιρα στις 14 Οκτωβρίου 2016


1 Comment

  1. Morgana says:

    Ο Ματέο δέν μάχεται επί ματαίω θέλει νά γίνει αυτοκράτωρ καί οι περιστάσεις τόν ευνοούν.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: