Home » 2016 » September

Monthly Archives: September 2016

Bayer – Monsanto: Δύο τέρατα σε συσκευασία ενός

4Το οικονομικό γεγονός της χρονιάς θα αποδειχθεί πολύ πιθανά (κι αν το τελευταίο τρίμηνο του έτους δεν κρύβει εκπλήξεις) η επικείμενη εξαγορά της αμερικανικής Monsanto από την γερμανική Bayer. Πρόκειται για μια εξέλιξη καταστροφική από κάθε άποψη και πρώτ’ απ’ όλα για τους καταναλωτές, τη δημόσια υγεία και ποιότητα ζωής.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Πριν δούμε τις οικονομικές παραμέτρους του πιο βρώμικου γάμου στην ιστορία των εξαγορών και συγχωνεύσεων, αυτό που πρέπει να υπογραμμίσουμε είναι ότι η πώληση της Monsanto, από μια άποψη, αποτελεί νίκη του κινήματος κατά των τροφίμων Φρανκεστάιν και των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών. Η Monsanto είχε ένα μοναδικό ταλέντο να γίνεται η πιο μισητή εταιρεία σε κάθε γενιά Αμερικανών. Μένοντας μόνο στα τελευταία πενήντα χρόνια, η προηγούμενη γενιά την μίσησε επειδή παρασκεύαζε τον Πορτοκαλί Παράγοντα με τον οποίο η αμερικανική αεροπορία βομβάρδιζε το Βιετνάμ, σπέρνοντας τον καρκίνο ακόμη και στους Αμερικανούς στρατιώτες. Τις δύο τελευταίες δεκαετίες η Monsanto έγινε το κόκκινο πανί για εκατομμύρια ευαισθητοποιημένους πολίτες λόγω των γενετικά τροποποιημένων σπόρων που παρήγαγε, επιδεινώνοντας την ποιότητα της καθημερινής διατροφής. Η επιθετική εμπορική της πολιτική οδήγησε στη στοχοποίησή της ακόμη κι από αμερικανικές καταναλωτικές οργανώσεις, που δε φημίζονται για τον πολιτικό ριζοσπαστισμό τους, με αποτέλεσμα το όνομα Monsanto να γίνει ένα από τα πιο κακόφημα ονόματα στην παγκόσμια επιχειρηματική ιστορία. Προς επίρρωση κι οι αναντίστοιχες των παγκόσμιων δυνατοτήτων της επιδόσεις στην ευρωπαϊκή αγορά, η οποία παρά τις δυσμενείς αναθεωρήσεις του ρυθμιστικού της πλαισίου εξακολουθεί να παραμένει εχθρικό έδαφος για το αγροτο-χημικό σύμπλεγμα. Με άλλα λόγια η Monsanto έπεσε θύμα της τεράστιας επιτυχίας της στην μαζική εισαγωγή των τροφίμων Φρανκεστάιν στο πιάτο εκατομμυρίων ανυποψίαστων ανθρώπων. Αυτές οι αντιδράσεις προκάλεσαν ένα όριο στην εξάπλωσή της, καθώς κάθε «καινοτομία» αυτομάτως δημιουργούς επιφυλάξεις.

Ευνοούμενη των Ναζί

Κι εδώ ακριβώς είναι που έρχεται η γερμανική χημική βιομηχανία Bayer. Με την εξαγορά της Monsanto ετοιμάζεται για μια ακόμη φορά να κάνει αυτό που ξέρει καλύτερα ακόμη κι από την πιο ακριβοπληρωμένη εταιρεία δημοσίων σχέσεων: Να σβήνει τη βρόμικη ιστορία του παρελθόντος. Αρκεί μια ματιά στο δικό της βίο. Η Bayer, που ιδρύθηκε το 1863, είναι μια εταιρεία ταυτισμένη με τη Γερμανία. Ανήκει στις εταιρείες που ωφελήθηκαν τα μέγιστα από τα στρατόπεδα εργασίας που έχτισαν οι Ναζί τη δεκαετία του 1930 (μαζί με άλλες «περίλαμπρες» γερμανικές φίρμες όπως η αυτοκινητοβιομηχανία Wolkswagen, η αγαπημένη των ελλήνων πολιτικών Siemens, η Hugo Boss και άλλες πολλές), πολλά χρόνια πριν ξεκινήσουν την κατάκτηση της Ευρώπης. Για τα κέρδη της Bayer έχουν πεθάνει χιλιάδες Εβραίοι, κομμουνιστές, τσιγγάνοι και ομοφυλόφιλοι όχι μόνο δουλεύοντας μέχρι φυσικής εξαντλήσεως, αλλά κι επειδή χρησιμοποιούνταν ως πειραματόζωα στα εργαστήρια της, υπό την εποπτεία μάλιστα του περιβόητου γερμανού Δόκτωρος Μένγκελε. Παραγωγή της Bayer ήταν και το θανατηφόρο αέριο Zyklon B με το οποίο θανατώνονταν στους επτασφράγιστους θαλάμους αερίων οι κρατούμενοι των Γερμανών μέχρι το 1945. Αυτή η εταιρεία λοιπόν, που έπρεπε να εξαφανιστεί από προσώπου γης ως δείγμα ελάχιστου σεβασμού στη μνήμη τόσων χιλιάδων ανθρώπων που θανατώθηκαν εξ αιτίας της, σήμερα όχι απλώς συνεχίζει να λειτουργεί και να διαφημίζει τα προϊόντα της, από κατσαριδοκτόνα μέχρι ασπιρίνες σα να μη συμβαίνει τίποτε (προκαλώντας μάλιστα την απορία αν από τα προϊόντα της περισσότεροι άνθρωποι έχουν σωθεί ή έχουν πεθάνει), αλλά αποδεδειγμένα αποτελεί και το καλύτερο πλυντήριο για ένα «καμένο» brand name, όπως της Monsanto. Ποια άλλη λοιπόν αν όχι η Bayer, που ξεμπέρδεψε με τους παλιούς λογαριασμούς της αλλάζοντας απλώς όνομα από IGFarben σε Bayer;

Δεν είναι μάλιστα καθόλου τυχαία κι η κατρακύλα της τιμής της μετοχής της γερμανικής εταιρείας. Από τις 10 Μαΐου 2016 που έγιναν γνωστές πρώτη φορά οι συνομιλίες μεταξύ των δύο εταιρειών μέχρι την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές η τιμή της μετοχής της Bayer, όπως φαίνεται στο διάγραμμα που παραθέτουμε, έχει χάσει σχεδόν 8 ευρώ (από 100,57 ευρώ σε 92,25). Αιτία είναι η δυσφορία των Ευρωπαίων μετόχων απέναντι στην εξαγορά της Monsanto. Αποτέλεσμα της αρνητικής τους στάσης (που στην αφετηρία της έχει την άρνηση των  Γερμανών να δεχθούν τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα όπως υποδηλώνει και πρόσφατη δημοσκόπηση που έδειξε ότι το 76% εξακολουθεί να θεωρεί σημαντική την απαγόρευσή τους) είναι κι η απροθυμία τόσο των Χριστιανοδημοκρατών όσο και των Σοσιαλδημοκρατών να δώσουν την …ευχή τους στο γάμο της χρονιάς. Κανείς ωστόσο δεν αμφισβητεί ότι CDU και SPD θα κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους για να ξεπεραστούν τα νομοθετικά εμπόδια στην έγκριση της συγχώνευσης.

Ο ματωμένος γάμος της Monsanto με την Bayer επιβλήθηκε λόγω της απότομης πτώσης στις τιμές των πρώτων υλών και των βασικών εμπορευμάτων (που διαπραγματεύονται στα χρηματιστήρια) τα οποία με τη σειρά τους οδήγησαν στην πτώση των αγροτικών εισοδημάτων και των δαπανών για σπόρους και χημικά. Μόνο στις ΗΠΑ το εισόδημα των αγροτών μειώθηκε από 123,8 δις. το 2013 σε 71,5 δις. το 2016, σχεδόν κατά 42%! Είναι εύκολο να φανταστούμε την πίεση που δέχτηκαν οι τζίροι των προμηθευτών τους, όπως η Monsanto. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό πως οι επιχειρηματικοί γάμοι στον κλάδο τείνουν να πάρουν τη μορφή επιδημίας, υπογραμμίζοντας τις σοβαρότατες υποκείμενες αιτίες. Θέμα χρόνου θεωρείται η ανακοίνωση της συγχώνευσης της Dow Chemical με την Du Pont και της ελβετικής Syngenta από την κινεζική ChemChina.

Ευρω-αμερικανικό μονοπώλιο

Μόνο που η ευόδωση αυτών των σχεδίων θα οδηγήσει στο τέλος της ημέρας στη δημιουργία τριών μονοπωλίων που θα ελέγχουν πλήρως την αγορά. Αυτές οι τρεις πολυεθνικές θα πουλούν το 59% όλων των πατενταρισμένων σπόρων του κόσμου και το 64% όλων των φυτοφαρμάκων, όταν το 1994 οι 4 μεγαλύτερες εταιρείες παραγωγής σπόρων του κόσμου έλεγχαν μόνο το 21% της διεθνούς αγοράς! Δεν είναι αστείο; Την ίδια ώρα που στο όνομα του ελεύθερου ανταγωνισμού οργανισμοί όπως το ΔΝΤ κι η ΕΕ επιβάλλουν ιδιωτικοποιήσεις και κοινωνικά καταστροφικές αλλαγές στην αγορά, χαρακτηρίζοντας ως κρατιστή κι απομεινάρι του παρελθόντος όποιον ζητά μέτρα ρύθμισης, σε ένα ανώτερο επίπεδο η αγορά μοιράζεται με όρους που θα ζήλευε κι ο Αλ Καπόνε. Με την επίνευση μάλιστα των διεθνών οργανισμών που υποτίθεται πώς έχουν τάξει εαυτόν στην υπηρεσία του …ανόθευτου ανταγωνισμού.

Ακόμη κι έτσι η εξαγορά της Monsanto από την Bayer δημιουργεί εντελώς νέα δεδομένα, καθώς απέναντί μας θα έχουμε ένα κολοσσό με ετήσιες πωλήσεις αξίας 66 δις. δολ., που θα ελέγχει το 29% των σπόρων παγκοσμίως και το 24% των φυτοφαρμάκων. «Πολύ μεγάλη» με άλλα λόγια για να επικριθεί και να στοχοποιηθεί… Η μεγάλη ευνοημένη του Χίτλερ θα χρησιμοποιήσει όλη τη δύναμη που διαθέτει ώστε η ΕΕ να πάψει να προβάλει αντιστάσεις στην άλωση της αγοράς από τους σπόρους Φρανκεστάιν. Το άμεσο αποτέλεσμα από την ένωση του Zyklon B με τον Πορτοκαλί παράγοντα θα είναι το πιάτο μας να γεμίσει με τρόφιμα σκουπίδια, για όσους φυσικά δεν έχουν την άνεση να αγοράζουν πανάκριβα βιολογικά προϊόντα. Επίσης, η άνοδος των τιμών καθώς οι οικονομίες κλίμακας απλώς θα αυξήσουν το περιθώριο κέρδους…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Επίκαιρα την Παρασκευή 23 Σεπτεμβρίου 2016

Advertisements

Οι άνεργοι 5%, οι ανασφάλιστοι 45% στις ΗΠΑ

sel-24-vasiΣυχνότατα οι επιδόσεις της αμερικάνικης αγοράς εργασίας χρησιμοποιούνται ως παράδειγμα προς μίμηση και μάλιστα σε αντιπαραβολή με τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές. Το πιο χαρακτηριστικό προς επίκληση μέγεθος είναι η ανεργία, όπου πλέον η ευρωπαϊκή (9% για την ΕΕ28 και 10% για την ευρωζώνη) κινείται σε σταθερά διπλάσια επίπεδα από την αμερικανική (5%). Στις ΗΠΑ μάλιστα προκαλεί εντύπωση, όπως φαίνεται και στο διάγραμμα, η ταχύτητα με την οποία μειώθηκε η ανεργία την τελευταία πενταετία. Ωστόσο πίσω από αυτή την δελεαστική εικόνα κρύβεται μια άλλη, πολλαπλώς αποκρουστική.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

«Όταν οι άνθρωποι λένε ότι δεν υπάρχει κρίση, απλώς τους απαντώ: Έχετε κοιτάξει τους αριθμούς;», ήταν η απάντηση που έδωσε ο εκτελεστικός διευθυντής του Εθνικού Ινστιτούτου Συνταξιοδοτικής Ασφάλισης στο ρεπορτάζ των Φαϊνάνσιαλ Τάιμς που δημοσιεύθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2016. Οι αριθμοί στους οποίους αναφέρεται αφορούν στην έκταση της ανασφάλιστης εργασίας. Στις ΗΠΑ, όπου η ανεργία σχεδόν δεν υφίσταται, καθώς το 5% πλησιάζει την ανεργία τριβής, σχεδόν 40 εκ. νοικοκυριά ή το 45% δεν έχει κανενός είδους λογαριασμό σύνταξης. Προσοχή μάλιστα γιατί σε αυτή την κατηγορία δεν συμπεριλαμβάνονται εκείνοι οι εργαζόμενοι ή οι αυτοαπασχολούμενοι που έχουν λογαριασμό στον οποίο είναι αποκλειστικοί χρηματοδότες (ας φανταστούμε το δικό μας ΟΑΕΕ). Όσο περισσότερο κοιτάει σε βάθος κανείς τα στοιχεία τόσο διαπιστώνει ότι η έκταση της ανασφάλιστης εργασίας δεν είναι το χειρότερο που συμβαίνει στην αμερικανική εργατική τάξη. Το μέσο εισόδημα μεταξύ όσων έχουν λογαριασμό σύνταξης ανέρχεται σε 86.235 δολάρια, ενώ όσων δεν έχουν σε 35.509, λιγότερα από τα μισά. Οι πιο φτωχοί επομένως κι αυτοί που έχουν την μεγαλύτερη ανάγκη οικονομικής στήριξης δε θα πάρουν ποτέ σύνταξη. Η σύνταξη, σε μια πλήρη αντιστροφή των στόχων δημιουργίας του συνταξιοδοτικού συστήματος, αφορά τους πιο εύπορους, που πιθανότατα έχουν κι έναν τραπεζικό λογαριασμό. Υπάρχουν κι άλλα δυσάρεστα: Εξετάζοντας την ηλικιακή κατανομή του 45% του μέσου όρου ανασφάλιστων διαπιστώνει κανείς ότι οι νέες ηλικίες έχουν πολύ υψηλότερα ποσοστά που σημαίνει πως όσο περνάει ο χρόνος κι οι επιχειρήσεις σταματούν να προσφέρουν ασφάλιση, με τη μορφή του λογαριασμού 401(k), τόσο το 45% θα αυξάνεται, με αποτέλεσμα σε λίγα χρόνια η πλειοψηφία της τρίτης ηλικίας να μην παίρνει σύνταξη. Έτσι θα κλείσει η βραχύβια, όπως αποδεικνύεται, παρένθεση που άνοιξε στον αμερικανικό καπιταλισμό το 1935 ο Φράνκλιν Ντελάνο Ρούζβελτ, με έναν πάταγο: από την κοινωνική κρίση που θα επέλθει στην τρίτη ηλικία των φτωχών Αμερικανών καθώς δε θα έχουν να ζήσουν.

Επομένως, η αύξηση της απασχόλησης και η μείωση της ανεργίας συμβαδίζουν όχι με την μείωση, αλλά με την επέκταση της φτώχειας και την κατάργηση κοινωνικών δικαιωμάτων όπως η ασφάλιση. Κι αυτό το συμπέρασμα αφορά πρωτίστως την Ελλάδα…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν την Κυριακή 25 Σεπτεμβρίου 2016

ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΤΤΙΚΗΣ: Μήλο της έριδας, παλιάς και νέας διαπλοκής

attica-bank-buildingΤα όσα περιλαμβάνει το πόρισμα των ελεγκτών της Τράπεζας της Ελλάδας για την Τράπεζα Αττικής, που παραδόθηκε στην Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής είναι αρκετά αποκαλυπτικά για το πάρτι που συνέβαινε στο χρηματοπιστωτικό βραχίονα του ΤΣΜΕΔΕ από τον Ιανουάριο του 2015. Αφότου δηλαδή εξελέγη ο ΣΥΡΙΖΑ…

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Εν συντομία: Χαριστικά επιτόκια, όπως λέγεται στην καθομιλουμένη η «κάτω του κόστους τιμολόγηση των δανείων» και δάνεια αέρας, όπως λέγεται αλλιώς το «ανεπαρκές επίπεδο εκτίμησης και επαναξιολόγησης εγγυήσεων», κ.α. Τα 16 δε ονόματα επιχειρηματιών που χάριν παραδείγματος αναφέρονται για να τεκμηριωθεί η κακοδιαχείριση, πολύ δύσκολα θα καταφέρουν να ξεκολλήσουν από την Τράπεζα Αττικής το παρωνύμιο «ΣΙΡΥΖΑ μπανκ». Πολύ περισσότερο μετά και αποκάλυψη του Οδυσσέα Κωνσταντινόπουλου, βουλευτή του ΠΑΣΟΚ (που εξακολουθεί παρά την κρίση του να αποτελεί αστείρευτη πληροφόρησης για πρόσωπα και πράγματα) ότι ο Γιάννης Δραγασάκης αποτελούσε μόνιμο σύμβουλο διοίκησης της τράπεζας Αττικής, μέχρι που εξελέγη βουλευτής. Ωστόσο, ορισμένα άλλα από τα «ευρήματα» προκαλούν τη νοημοσύνη. Γιατί για παράδειγμα να απορριφθούν τα 9,9 εκ. ευρώ από την αύξηση κεφαλαίου, συνολικού ύψους 681 εκ. ευρώ, επειδή προήλθαν από οργανισμό που βρίσκεται υπό τον έλεγχο του κράτους, όπως ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών κι άλλα 20 εκ. που προήλθαν από την ΕΥΔΑΠ, χαρακτηριζόμενα ως κρατική ενίσχυση, και να μην έχουν την ίδια τύχη τα δεκάδες δις. ευρώ που έχουν δοθεί στις 4 συστηματικές τράπεζες από το 2008 κιόλας; Αντίστοιχος έλεγχος για δάνεια και επιτόκια γιατί δε διενεργήθηκε και στις άλλες τράπεζες, να μαθαίναμε έτσι ποιος τις οδήγησε στη χρεοκοπία; Η απάντηση είναι απλή: ο ίδιος λόγος, δηλαδή η συνέχεια του κράτους, επιβάλει την ομερτά στις συστημικές και τους αρχάγγελους της κάθαρσης στην Αττικής…

Οι αποκαλύψεις για την Τράπεζα της Ελλάδας δεν είναι παρά στιγμιότυπα του πολέμου που μαίνεται στην ελληνική ολιγαρχία με κορυφή του παγόβουνου αυτή τη στιγμή τις τέσσερις τηλεοπτικές άδειες. Η προσπάθεια του ΣΥΡΙΖΑ και των …φίλιων δυνάμεων (Λάτσης, Αγγελόπουλοι, κ.α.) έγινε έγκαιρα ορατή: Ανατροπή της παλιάς επετηρίδας, αξιοποιώντας τη δεινή θέση ομίλων όπως ο ΔΟΛ που έχουν ωθήσει την ιστορία των ιδιωτικών χρεοκοπιών σε επίπεδα που θα ζήλευε και η Λίμαν Μπράδερς, και, το σημαντικότερο, ξαναμοίρασμα της οικονομικής τράπουλας. Αιχμή του δόρατος για το χώρο της ενημέρωσης ο Καλογρίτσας, που έχει μακρά ιστορία στο να φέρνει σε πέρας βρόμικες δουλειές για χάρη όλης της κοινοβουλευτικής Αριστεράς, μια κι αν τώρα «τρέχει» το σχέδιο του ΣΥΡΙΖΑ, πριν σχεδόν 30 χρόνια «έτρεχε» το σχέδιο ΚΚΕ – ΕΑΡ για συγκυβέρνηση, διατηρώντας μάλιστα επαφές και παίρνοντας προσωπικές οδηγίες από τον ιστορικό ηγέτη του ΚΚΕ, Χαρίλαο Φλωράκη.

Ο έλεγχος στην Αττικής εκ μέρους της κεντρικής τράπεζας, που στη σημερινή συγκυρία αντικειμενικά ευνοεί την παλιά διαπλοκή, και η άρνηση της κεντρικής τράπεζας να δεχθεί Την πρόταση της κυβέρνησης για τη διοίκηση της τράπεζας των μηχανικών, στόχευε να ακυρώσει αυτό ακριβώς το σχέδιο που πλήττει εδραιωμένα για δεκαετίες οικονομικά συμφέροντα. Συγκεκριμένα, οι αποκαλύψεις για τα δάνεια που είχε δώσει η Αττικής στην Καλογρίτσα χωρίς τις δέουσες εγγυήσεις ύψους 78 εκ. ευρώ από το 2015 (ως μέτρο σύγκρισης ας κρατήσουμε ότι το περίφημο δάνειο του Μέγκα έφτανε τα 98 εκ…), με επιτόκιο 4% κι ένα πιστοδοτικό όριο που ανέβαινε σαν ασανσέρ από τα 10 εκ. στα 100 εκ. ευρώ θέτουν σε αμφιβολία την οικονομική επάρκεια του επίδοξου εκδότη. Καθιστούν εύλογο τον ισχυρισμό ότι η ΣΥΡΙΖΑ μπανκ, μέσω της κατασκευαστικής εταιρείας Τοξότης του Καλογρίτσα, χρηματοδότησε το ΣΥΡΙΖΑ TV ενώ τα εξ οικείων βέλη (πχ Κουρουμπλής, Καμμένος, κ.α.) έφεραν στην επιφάνεια τους τριγμούς στο κυβερνητικό στρατόπεδο που προκαλεί ο ολοένα και πιο σφιχτός εναγκαλισμός με τη διαπλοκή.

Ο έλεγχος δε που διενεργήθηκε στη σύζυγο του Στουρνάρα, Σταυρούλα Νικολοπούλου, από την οικονομική αστυνομία κι η επίθεση που δέχθηκε το ζεύγος από το εκδοτικό στερέωμα του ΣΥΡΙΖΑ έδωσαν την εντύπωση ότι επρόκειτο για την απάντηση της κυβέρνησης και της νέας, ανερχόμενης διαπλοκής.

Η σφοδρότητα της διαμάχης μεταξύ παλιών και νέων τζακιών, με χαρακτηρισμούς για «νέο Κοσκωτά» να επιχειρούν να ανεβάσουν το πολιτικό θερμόμετρο την ίδια ώρα που ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ, ΝΔ, Ποτάμι ψηφίζουν για παράδειγμα την εκχώρηση του παλιού αεροδρομίου του Ελληνικού στον Λάτση – συμφωνούν πλήρως δηλαδή στα μεγάλα πολιτικά επίδικα όπως είναι οι ιδιωτικοποιήσεις, δείχνει τις αναταράξεις που προκαλούνται όσο μικραίνει η πίτα και εισερχόμαστε σε μια νέα περίοδο. Η ελληνική ολιγαρχία βγάζει όπλα όσο γίνεται εμφανές ότι το νέο οικονομικό τοπίο δεν τους χωρά όλους κι οι νεοεισερχόμενοι μάλιστα ζητούν το δικό τους μερίδιο…

Το άρθρο δημοσιεύεται στο Πριν στις 25 Σεπτεμβρίου 2016

Για πάντα στο δωμάτιο ο ελέφαντας της παγκοσμιοποίησης

elephΝα δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα επιχείρησε η γενική διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Κριστίν Λαγκάρντ, στις 13 Σεπτεμβρίου 2016 μιλώντας στο Τορόντο του Καναδά. Τίτλος της ομιλίας, που έγινε προς τιμήν της καναδής οικονομολόγου Σίλβια Όστρι, ήταν «κάνοντας την παγκοσμιοποίηση να δουλέψει για όλους».

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Αφορμή για την ανάλυσή της, όσο κι αν δεν ειπώθηκε, στάθηκαν οι αυξανόμενες φωνές διαμαρτυρίες για τις ανισότητες που προκαλεί η παγκοσμιοποίηση. Οι συζητήσεις κορυφώθηκαν τους τελευταίους μήνες με αφορμή τη νίκη των οπαδών της εξόδου στο δημοψήφισμα για την παραμονή ή όχι της Βρετανίας στην ΕΕ και τα υψηλά ποσοστά που δίνουν οι δημοσκοπήσεις εν όψει των αμερικανικών εκλογών στον υποψήφιο των Ρεπουμπλικανών, Ντόναλντ Τραμπ. Το κοινό στοιχείο πίσω από τα δύο αυτά αποτελέσματα βρίσκεται στη δυσφορία του εκλογικού σώματος για τις επιπτώσεις στους μισθούς, την ανεργία και τις συνθήκες απασχόλησης από το άνοιγμα των οικονομιών. Με άλλα λόγια πώς η περιβόητη παγκοσμιοποίηση μείωσε τους μισθούς, αύξησε την ανεργία και οδήγησε σε επέκταση της προσωρινής, ελαστικής και ανασφάλιστης εργασίας. Αποκλείεται να βρεθεί κοινός θνητός που να μην έχει να διηγηθεί τουλάχιστον ένα σχετικό περιστατικό.

Το ευχάριστο είναι πώς η σχετική συζήτηση πυροδοτήθηκε πολύ πρόσφατα, το 2012, με αφορμή την μελέτη του οικονομολόγου Μπράνκο Μιλάνοβιτς που δημοσιεύτηκε υπό μορφή κειμένου εργασίας της Παγκόσμιας Τράπεζας το οποίο «ονομάτιζε» τους χαμένους της παγκοσμιοποίησης. Εν ολίγοις απώλεια στα εισοδήματά τους είδαν όσοι συμπεριλαμβάνονται στο 55% έως 80% της εισοδηματικής κατανομής. Πρόκειται για τα μεσαία στρώματα, που κατοικούν κυρίως στις ανεπτυγμένες χώρες του ΟΟΣΑ. Στο διάγραμμα που παραθέτουμε και χαρακτηρίστηκε ως το πιο ισχυρό διάγραμμα της τελευταίας δεκαετίας και σύντομα μάλιστα χαρακτηρίστηκε ως «διάγραμμα του ελέφαντα» λόγω του σχήματος του, προκαλούν εντύπωση τα τρομερά κέρδη που καταγράφει το ανώτερο εισοδηματικό στρώμα, το περίφημο 1%, που εύκολα μπορεί να χαρακτηριστεί ως ο μεγάλος κερδισμένος της παγκοσμιοποίησης. Η βελτίωση της θέσης του αναπαρίσταται γραφικά  με μια σχεδόν κάθετη ανοδική ευθεία!

Δεν είναι το 1% που …νομίζετε

Η Λαγκάρντ λοιπόν, ξέροντας τη σχετική συζήτηση, καταθέτει τη δική της άποψη για το πώς η παγκοσμιοποίηση θα δουλέψει για όλους, κι όχι μόνο για το 1% όπως συμβαίνει σήμερα με βάση το διάγραμμα του …ελέφαντα, που απέκτησε τέτοια δημοσιότητα μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα ώστε το αμερικανικό πρακτορείο Μπλούμπεργκ έγραφε τον Ιούνιο ότι «κάνει το γύρο της Γουόλ Στριτ»…

Η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ κάνει στην αρχή μια αλχημεία. Εμφανίζει όλα τα επιτεύγματα της αύξησης της παραγωγικότητας της ανθρώπινης εργασίας ως αποτέλεσμα της παγκοσμιοποίησης. Αναφέρει συγκεκριμένα: «Το εμπόριο βοήθησε να μειωθεί στο μισό το ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού που ζει σε ακραία φτώχεια (1990-2010). Η κίνα για παράδειγμα είδε μια εμφανή πτώση στο ποσοστό της ακραίας φτώχειας, από 36% στα τέλη της δεκαετίας του ’90 σε 6% το 2011. Αλλά ακόμη και στις προηγμένες χώρες η οικονομική ολοκλήρωση έχει ανεβάσει το επίπεδο ζωής λόγω μιας πιο αποτελεσματικής κατανομής του κεφαλαίου, της αύξησης της παραγωγικότητας και των χαμηλότερων τιμών για τους καταναλωτές. Έρευνα για τα καταναλωτικά οφέλη υποστηρίζει ότι το εμπόριο έχει σχεδόν διπλασιάσει τα πραγματικά εισοδήματα για ένα μέσο νοικοκυριό. Στα φτωχότερα δε νοικοκυριά το εμπόριο έχει αυξήσει τα πραγματικά εισοδήματα περισσότερο από 150%».

Η μαγική εικόνα που παρουσιάζει η διευθύντρια του ΔΝΤ, του πιο μισητού οργανισμού που υπάρχει στον κόσμο υπεύθυνο για την εφαρμογή δρακόντειων προγραμμάτων λιτότητας και ξεπουλήματος της δημόσιας περιουσίας, ελάχιστα κατ’ αρχήν συνάδει με την επιδείνωση των όρων ζωής και εργασίας που κάθε άνθρωπος παρατηρεί τα τελευταία χρόνια. Ο διπλασιασμός του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού μετά τα κοσμοϊστορικά γεγονότα του 1990 και η αύξηση των παγκόσμιων ροών κεφαλαίου κατά 25 φορές μεταξύ 1980 και 2007 μπορεί να βοήθησε να αφήσουν πίσω την εξαθλίωση εκατομμύρια κάτοικοι του Νότου που ζούσαν στην ύπαιθρο, ωστόσο εγκαινίασε μια ιστορικών διαστάσεων πτώση των μισθών και ημερομισθίων στο Βορρά. Η γραφική απεικόνιση αυτών των τάσεων θα μπορούσε να ήταν μια τάση σύγκλισης προς το κέντρο, που έχει όμως κερδισμένο το κεφάλαιο. Γιατί είναι αφέλεια να πιστεύει κανείς ότι ο διπλασιασμός του κινέζικου μισθού από τα 100 στα 200 ευρώ συμψηφίζεται πλήρως και παράγει ένα αποτέλεσμα μηδενικού αθροίσματος με την πτώση των μισθών στην Ελλάδα από τα 1.200 ευρώ στα 600. Εδώ τα ποσοστά (διπλασιασμός των μισθών στο Νότο και μείωση κατά το ήμισυ στο Βορρά) ξεγελούν…

Η μεγαλύτερη αυθαιρεσία όμως του ΔΝΤ είναι να εμφανίζει τα επιτεύγματα του ανθρώπινου μόχθου ως αποτελέσματα της υπέρβασης των συνόρων και της διεθνοποίησης. Τόσο στη σύγχρονη εποχή όσο και στο παρελθόν η ανθρώπινη προσπάθεια και γνώση όπως μεταφέρεται από την εκπαίδευση (σε ολοένα και αυξανόμενο βαθμό μάλιστα με έξοδα του ίδιου του εργαζόμενου ανθρώπου λόγω της ιδιωτικοποίησης της παιδείας) αλλά και μέσα στους χώρους εργασίας είναι ο μοναδικός δημιουργός του πλούτου. Μικρή λεπτομέρεια που φαίνεται να την ξεχνά ο Λαγκάρντ, όπως κι άλλα …ασήμαντα προφανώς συμβάντα του παγκόσμιου χωριού όπως είναι η κρίση στις περιφερειακές χώρες της ευρωζώνης, που αποτέλεσε κορυφαία στιγμή και άμεσο αποτέλεσμα της ευρωπαϊκής ενοποίησης και της ιστορίας του κοινού νομίσματος.

Στα δύο το «παγκόσμιο χωριό»;

Θυμάται αντίθετα να ζητήσει περισσότερη παγκοσμιοποίηση. Ο Λαγκαρντικός διθύραμβος στην παγκοσμιοποίηση δεν στόχευε μόνο να σώσει ό,τι σώζεται από το κύρος της, φτάνοντας στο σημείο να υποστηρίξει ότι το ΔΝΤ έχει ζητήσει από τα κράτη μέλη του την άμεση υποστήριξη των εργατών με χαμηλή ειδίκευση – αυτών που στην Ελλάδα μείωσε τους μισθούς κατά 20% με το δεύτερο μνημόνιο το 2012 κι ετοιμάζεται πάλι τώρα να ζητήσει νέα μείωση στο πλαίσιο των συζητήσεων για τις αλλαγές στα εργασιακά. Στόχευε επίσης να δώσει νέα ώθηση στις διαπραγματεύσεις που είναι σε εξέλιξη. «Υπάρχουν ήδη νέα θέματα προς εξερεύνηση τον 21ο αιώνα όπως το εμπόριο στις υπηρεσίες. Αυτό το εμπόριο έχει ήδη αξία 5 τρις. δολ. ετησίως ή τα δύο τρίτα του παγκόσμιου ΑΕΠ. Τα εμπόδια ωστόσο στο εμπόριο υπηρεσιών είναι  εξαιρετικά υψηλά, ισοδύναμα σε δασμούς περίπου 30% ως 50%». Τέλειωσε μάλιστα την ομιλία της αφήνοντας ανοιχτό το θέμα της συνέχισης των διαπραγματεύσεων για την διευκόλυνση του διεθνούς εμπορίου μεταξύ εκείνων μόνο των κρατών που συμμερίζονται την ανάγκη (plurilateral), κι όχι στο πολυμερές πλαίσιο (multilateral) του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, όπως συνέβαινε μέχρι σήμερα. Πρόκειται για εξέλιξη που θα σηματοδοτήσει ένα εμφανές σημείο τομής ή και ρήγμα στην τάση παγκοσμιοποίησης, όπως απρόσκοπτα εξελισσόταν τα τελευταία χρόνια, παρά τις καθυστερήσεις.

Σε κάθε περίπτωση το μήνυμα που στέλνει το 1% των ωφελημένων είναι πως θα συνεχίσει να έχει τον ελέφαντα της παγκοσμιοποίησης στο δωμάτιο, αδιαφορώντας για τις συνέπειες…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο εβδομαδιαίο περιοδικό Επίκαιρα στις 16 Σεπτεμβρίου 2016

Στα βράχια οδηγούν τα λεωφορεία!

leoforeia-mediumΘέμα χρόνου θεωρείται πλέον από τους ειδικούς των αστικών συγκοινωνιών η χρεοκοπία των εταιρειών που διαχειρίζονται τα μέσα μαζικής μεταφοράς του λεκανοπεδίου. Μια εξέλιξη που όσο κι αν είναι απευκταία για τους εργαζόμενους της πρωτεύουσας είναι πέρα για πέρα ευπρόσδεκτη για την κυβέρνηση καθώς θα ανοίξει το δρόμο για την ιδιωτικοποίηση τους, με την έλευση των ιδιωτών να φαντάζει κάτι παραπάνω από δικαιολογημένη: να εμφανίζεται ως επιβεβλημένη και σωτήρια! Μονόδρομος, για πολλοστή φορά, θα επαναλαμβάνουν οι πιστοί των ιδιωτικοποιήσεων…

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ήταν η κάθετη πτώση των εισπράξεων του ομίλου όπου ανήκουν τόσο η ΟΣΥ ΑΕ που διαχειρίζεται τα λεωφορεία και τα τρόλεϋ, όσο και η ΣΤΑΣΥ ΑΕ, στην εποπτεία της οποίας ανήκει το μετρό, ο ηλεκτρικός σιδηρόδρομος και το τραμ. Τα στοιχεία των λίγων τελευταίων μηνών είναι αποκαλυπτικά! Σε σχέση με ένα χρόνο πριν τα έσοδα του Μαΐου ήταν μειωμένα κατά 22,3% (15,44 εκ. ευρώ έναντι 19,88 εκ. τον αντίστοιχο μήνα του 2015), του Απριλίου κατά 7,6% (18 εκ. έναντι 19,49 εκ. το 2015), του Μαρτίου κατά 11,5% (17,8 εκ. έναντι 20,12 εκ. πέρυσι) και του Φεβρουαρίου κατά 9,6% (16,24 εκ. έναντι 17,96).

Η σημαντική υστέρηση που παρατηρείται στα έσοδα του οργανισμού θα αποτελέσει τη χαριστική βολή ανοίγοντας διάπλατα την πόρτα της ιδιωτικοποίησης γιατί ήδη, πριν φτάσουμε στο συγκεκριμένο τετράμηνο του 2016, η οικονομική κατάσταση του ΟΑΣΑ ήταν στην κόψη του ξυραφιού, επί της ουσίας. Επισήμως, ωστόσο, ήταν χειρότερη! Κι αυτό μάλιστα με ευθύνη για μια ακόμη φορά της κυβέρνησης. Αξίζει να δούμε προς τι αυτή η διαφορά. Η ΣΤΑΣΥ ΑΕ, που έχει υπό τον έλεγχό της τα μέσα σταθερής τροχιάς, έκλεισε το 2014 με λειτουργικό πλεόνασμα 2,7 εκ. ευρώ και το 2015 με λειτουργικό έλλειμμα 23 εκ. ευρώ. Η ΟΣΥ ήταν ελλειμματική και τα δύο χρόνια. Συγκεκριμένα, το 2014 έκλεισε με έλλειμμα εκμετάλλευσης 21 εκ. ευρώ και συσσωρευμένο έλλειμμα υποχρεώσεων 81 εκ., ενώ το 2015 παρουσίασε έλλειμμα εκμετάλλευσης 12,8 εκ. ευρώ και συσσωρευμένες υποχρεώσεις 103 εκ. ευρώ. «Αυτή η εικόνα ωστόσο παραπλανά και μπορεί να οδηγήσει σε λάθος συμπεράσματα», τονίζει ο συνομιλητής μας που ξέρει καλά τον οργανισμό. «Ο λόγος είναι ότι αυτό το κενό μεταξύ εσόδων κα εξόδων δεν προέρχεται από την ίδια τη λειτουργία του. Αφορά στις υποχρεώσεις του ίδιου του κράτους απέναντι στους συγκοινωνιακούς φορείς. Ειδικότερα, το κράτος δεν έχει καταβάλει, ως όφειλε κι όπως με αυστηρότητα ορίζεται εκ του νόμου, το κόστος που αναλογεί στην ελεύθερη μετακίνηση των ανέργων για το δεύτερο εξάμηνο του 2016 που ανέρχεται σε 29,5 εκ. ευρώ. Και δεν είναι μόνο αυτά τα χρήματα. Το κράτος δεν έχει ακόμη και τώρα καταβάλει το κόστος που δημιουργείται από το μειωμένο εισιτήριο όσων είναι άνω των 65 ετών (13,45 εκ.), κάτω των 18 ετών (10,79 εκ.) κι επίσης τα κόστος που επωμίστηκαν τα δημόσια μέσα μεταφοράς από την ελεύθερη μετακίνηση των επιβατών του Ιούλιο του 2015, όταν τότε η κυβέρνηση, με αφορμή την επιβολή των capital controls, ήθελε να εξασφαλίσει την ανοχή και τη στήριξη και των πιο φτωχών λαϊκών στρωμάτων. Μπαίνοντας στο 2016 η κατάσταση είναι πολύ χειρότερη. Το σύνολο των κρατικών υποχρεώσεων προς τον όμιλο ανέρχεται σε 101,09 εκ. ευρώ, με τη μερίδα του λέοντος, τα 65,59 εκ. να αφορούν και πάλι την μετακίνηση των ανέργων. Τονίζω πως οι εργαζόμενοι στον όμιλο επ’ ουδενί δεν διαφωνούν με το μέτρο της δωρεάν μετακίνησης των ανέργων. Είναι ένα φιλολαϊκό μέτρο που διευκολύνει τη ζωή εκατοντάδων χιλιάδων συμπολιτών μας, που λόγω της κρίσης έχασαν τη δουλειά τους. Η δυσφορία μας στρέφεται απέναντι στην κυβέρνηση που αρνείται να καλύψει το κόστος που δημιουργεί ένα από τα ελάχιστα φιλολαϊκά μέτρα που έλαβε. Για το τρέχον έτος στα 13,87 εκ. ευρώ ανέρχεται το κόστος από της μετακίνησης των ατόμων άνω των 65 ετών, 11,13 εκ. για τα άτομα κάτω των 18 ετών και 10,5 εκ. για τους πολύτεκνους».

Αυτό που φαίνεται είναι ότι η κυβέρνηση, λογιστικά, μεταφέρει στον ΟΑΣΑ το κόστος υλοποίησης της κοινωνικής πολιτικής. Στην πραγματικότητα, κι ανεξάρτητα αν αυτό είναι συνειδητή επιλογή ή όχι, μετατρέπει ένα φιλολαϊκό μέτρο σε μοχλό επιτάχυνσης αρνητικών εξελίξεων, που ξεκίνησαν με την υπαγωγή των αστικών συγκοινωνιών στο νέο υπερ-ταμείο ιδιωτικοποιήσεων για 99 χρόνια και συνεχίστηκαν με την απροθυμία της να συγκρουστεί με την Τρόικα επιβαρύνοντας τις δαπάνες του υπουργείου Εργασίας με τα σχετικά κονδύλια. Κι αυτό μάλιστα όταν άλλοι φορείς όπως η Περιφέρεια, που πληρώνει για την μετακίνηση μαθητών σε σχολεία όταν η απόσταση υπερβαίνει τα 3 χιλιόμετρα, ή το υπουργείο Εθνικής Άμυνας που πληρώνει για τα ελευθέρας που παραχωρεί στους ανάπηρους πολέμου και τις θεραπαινίδες τους, είναι ως τώρα τυπικοί απέναντι στις (μικρότερου ύψους) υποχρεώσεις τους.

Τα ελλείμματα των αστικών συγκοινωνιών έτσι είναι το κόστος της μείωσης των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και της δημιουργίας πλεονασμάτων στον προϋπολογισμό.

Ωστόσο, κι αντίθετα με τη φιλολογία που καλλιεργείται, η επικείμενη ιδιωτικοποίηση των αστικών συγκοινωνιών της Αθήνας δε θα ελαφρύνει τα δημόσια οικονομικά. Θα τα επιβαρύνει! Ταυτόχρονα θα επιδεινωθούν οι συνθήκες μετακίνησης. Το κυρίαρχο επιχείρημα είναι πως η ιδιωτικοποίηση θα μειώσει, ακόμη και θα εξαφανίσει τα ελλείμματα που δημιουργούνται λόγω κακοδιαχείρισης. «Η πιθανότερη μορφή ιδιωτικοποίησης που θα προκριθεί, με βάση και την ευρωπαϊκή εμπειρία, θα είναι η δημοπράτηση κερδοφόρων γραμμών. Για παράδειγμα των γραμμών – κορμού της λεωφόρου Βουλιαγμένης, της Κηφισίας κι αυτών που πάνε στο αεροδρόμιο. Εκεί πιθανά να επικρατήσουν συνθήκες ανταγωνισμού. Μέχρι στιγμής όμως η κερδοφορία αυτών των γραμμών χρηματοδοτεί δεκάδες άλλες ζημιογόνες γραμμές στα δυτικά προάστια για παράδειγμα, τις λεγόμενες διαδημοτικές σε Αιγάλεω, Περιστέρι, Άγιους Ανάργυρους, Καματερό κ.α. που χωρίς να σφύζουν από κίνηση εξυπηρετούν καθημερινά χιλιάδες φτωχούς πολίτες, οι οποίοι δεν έχουν ιδιόκτητα μέσα μετακίνησης. Για να καταλάβετε τη διαφορά, στη χάραξη των νέων δρομολογίων έως τώρα ποτέ δεν λαμβανόταν υπ’ όψη η κερδοφορία μιας γραμμής για να ενταχθεί στο συγκοινωνιακό έργο», μας λέει ο συνομιλητής μας. Το αποτέλεσμα της ιδιωτικοποίησης έτσι θα είναι το δημόσιο να χάσει τις γραμμές – φιλέτα που φέρνουν τα χρήματα, οι οποίες θα πάνε στα χέρια των ιδιωτών ενδεχομένως και ευρωπαϊκών πολυεθνικών που εκμεταλλεύονται τις μετακινήσεις στις μεγαλύτερες πρωτεύουσες, στο όνομα του ανοίγματος νέων αγορών και επιχειρηματικών ευκαιριών και την ίδια ώρα να πρέπει να χρηματοδοτεί τις λεγόμενες άγονες γραμμές». Η έλευση των ιδιωτών επομένως θα αυξήσει τα ελλείμματα! «Χρήσιμη απ’ αυτή την άποψη είναι κι η εμπειρία της Θεσσαλονίκης. Το έργο του ιδιωτικού ΟΑΣΘ είναι πέντε φορές ακριβότερο από το έργο του ΟΑΣΑ», τονίζει ο συνομιλητής μας. «Αν παίρναμε τις επιδοτήσεις του ΟΑΣΘ δε θα χρωστούσαμε ούτε 1 ευρώ»!

Η απροθυμία της κυβέρνησης να υπογράψει συμβάσεις εργασίας με τα σωματεία του χώρου, όπως ζητούν οι εργαζόμενοι με τις επαναλαμβανόμενες απεργίες τους, δεν αποκλείεται να είναι προάγγελος της συμμετοχής ιδιωτών στο κεφάλαιο των εταιρειών ή και του ίδιου του ΟΑΣΑ. Το μοντέλο ιδιωτικοποίησης που θα προκριθεί δηλαδή τελικά να προβλέπει την ιδιωτικοποίηση των υπαρχόντων φορέων, με την πώληση μετοχικού κεφαλαίου σε ιδιώτες, μετά από την εφαρμογή ενός σχεδίου εξυγίανσης που θα προβλέπει περαιτέρω μείωση αποδοχών των εργαζομένων, κατάργηση ζημιογόνων γραμμών, περιορισμό δρομολογίων, κ.α. «Οι κυβερνήσεις έχουν διαμορφώσει του όρους για μια τέτοια δυσμενή εξέλιξη επιλέγοντας να μη στηρίξουν τις αστικές συγκοινωνίες», τονίζει ο συνομιλητής μας που μπορεί να μιλάει επί ώρες για την κακοδιαχείριση των αστικών συγκοινωνιών και την έλλειψη μακροπρόθεσμου προγραμματισμού. Κορυφή του παγόβουνου ο μέσος χρόνος παραμονής προέδρων και διευθυνόντων συμβούλων στον ΟΟΣΑ που ανέρχεται σε 1,5 έτος. «Πριν καν αντιληφθούν τι συμβαίνει στον οργανισμό φεύγουν», τονίζει. Συνεχίζοντας για τις ανεκμετάλλευτες δυνατότητες μας αναφέρει ότι «σε όλα τα αστικά κέντρα οι αστικές συγκοινωνίες αναδεικνύονται στο πλαίσιο της ενίσχυσης της αειφόρου ανάπτυξης και της τάσης εγκατάλειψης του ΙΧ. Στην Ελλάδα δεν έχει γίνει καμία συστηματική προσπάθεια με την υλοποίηση προγραμμάτων εξοικείωσης των πολιτών με τα μέσα μαζικής μεταφοράς, που θα αύξαναν το επιβατικό κοινό, τονώνοντας τα έσοδα του οργανισμού. Το σχέδιο δε αναδιάρθρωσης, που ψηφίστηκε με το νόμο 4337/2015, δεν περιέχει καμιά τέτοια λογική».

Πολύ σύντομα λοιπόν θα ξαναδούμε σε επανάληψη το έργο που παίχτηκε το χειμώνα του 1991 και το καλοκαίρι του 1992 όταν ο πιο μισητός πρωθυπουργός της μεταπολίτευσης Κ. Μητσοτάκης επιχείρησε να ιδιωτικοποιήσει τα λεωφορεία της Αθήνας. Επιδιώκοντας μάλιστα να διευρύνει και την κοινωνική βάση που έχει συμφέροντα από την ιδιωτικοποίηση έδωσε τα λεωφορεία σε κάτι λεχρίτες που οδήγησαν την απάτη στα ουράνια, ακυρώνοντας μόνοι τους δεκάδες εισιτήρια κάθε βράδυ για να πάρουν την επιδότηση, και την εξυπηρέτηση της κοινωνίας στα Τάρταρα. Το μεγαλειώδες κίνημα των εργαζομένων στην ΕΑΣ με πρόεδρο τον Ανδρέα Κολλά, με αποκορύφωμα το ξεβράκωμα των απεργοσπαστών και με καθημερινές κινητοποιήσεις και συγκρούσεις με τα ΜΑΤ, αποτελούν ακόμη και σήμερα φαεινό παράδειγμα μαχητικότητας και επιμονής. Μένει να δούμε αν βρεθεί κάποιος να πάρει τη σκυτάλη…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Unfollow, Αυγούστου 2016