Home » 2015 » September

Monthly Archives: September 2015

Πορτογαλία: Εκλογές παγιοποίησης της λιτότητας (Πριν, 27/9/2015)

portΠολλά είναι τα ρεκόρ τα οποία έχει να επιδείξει η αστική τάξη της Πορτογαλίας στην πολιτική διαχείριση της οικονομικής κρίσης που ξέσπασε το 2011, με αφορμή τον αποκλεισμό της από τις αγορές και τη δανειοδότησή της από τον έκτακτο μηχανισμό ΕΕ- ΔΝΤ με 78 δισ. ευρώ.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Ξεχωρίζει το κατόρθωμα του γερμανόδουλου δεξιού πρωθυπουργού Πέδρο Πάσος Κοέλιο να εξασφαλίσει την ολοκλήρωση της θητείας της κυβέρνησής του. Κι αυτό όχι μόνο σε σύγκριση με άλλες χώρες, όπως η Ελλάδα όπου σε 7 χρόνια έγιναν 5 βουλευτικές εκλογές, αλλά και την ίδια την Πορτογαλία. Από το 1974 που ξεφορτώθηκαν τη δικτατορία για πρώτη φορά και στη διάρκεια της χειρότερης κρίσης μια κυβέρνηση ολοκλήρωσε τη θητεία της.

Ένα επιπλέον ρεκόρ σχετίζεται με την πιθανή νίκη του δεξιού πρωθυπουργού στις εκλογές της επόμενης Κυριακής, καθώς θα είναι ο πρώτος μνημονιακός πρωθυπουργός που θα επανεκλεγεί. Πρόβλεψη που αν υλοποιηθεί θα αποδείξει ότι το πολιτικό σύστημα της Πορτογαλίας έμεινε αναλλοίωτο στα χρόνια της κρίσης. Αρκεί να το αντιπαραβάλλουμε με τις αλλαγές σε Ισπανία και Ελλάδα. Ανεξάρτητα φυσικά αν στην Ελλάδα έπρεπε να αλλάξουν όλα για να μείνουν τελικά ίδια…

Η διακύβευση των εκλογών της 4ης Οκτωβρίου ωστόσο δεν είναι ήσσονος σημασία. Διαβάζοντας τις εξαγγελίες των δύο μεγάλων κομμάτων η εντύπωση που δημιουργείται είναι πως η οικονομική περιπέτεια τελείωσε και το ζητούμενο είναι η διαχείριση της επόμενης μέρας. Προς επίρρωση αυτής της αφήγησης η άνοδος των ρυθμών μεγέθυνσης του ΑΕΠ το πρώτο εξάμηνο, η επαναφορά της ανεργίας στο 12%, όπου ήταν το 2010 από 18% που ήταν το ρεκόρ του 2013, και η λήξη το 2014 του μνημονιακού καθεστώτος – με την πιο στενή και τυπική του έννοια.

Μια δεύτερη ματιά ωστόσο δείχνει ότι καμιά παρένθεση δεν έκλεισε. Το δημόσιο χρέος το 2014 υπερέβαινε το 130% του ΑΕΠ, από 111,1% το 2011, αφήνοντας τη χώρα σοβαρά εκτεθειμένη σε περίπτωση αλλαγής του οικονομικού κλίματος, ενώ η εισοδηματική ανισότητα έχει αυξηθεί, ως αποτέλεσμα των μέτρων λιτότητας των προηγούμενων ετών, με την Πορτογαλία να κατατάσσεται στην έβδομη θέση στη σχετική λίστα του ΟΟΣΑ, μετά το Μεξικό, την Τουρκία, το Ισραήλ, την Αγγλία και την Ελλάδα. Το μεγάλο στοίχημα για τα μεγάλα κόμματα εξουσίας, το δεξιό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα που κυβερνούσε μαζί με το μικρότερο Λαϊκό Κόμμα και το Σοσιαλιστικό Κόμμα, στην ηγεσία του οποίου βρίσκεται πλέον ο εικονιζόμενος πρώην δήμαρχος της Λισαβόνας, Αντόνιο Κόστα, είναι να εδραιωθούν όλες οι αντιδραστικές αλλαγές που έγιναν από το 2011: από ιδιωτικοποιήσεις και φορολογικές επιβαρύνσεις μέχρι αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις.

Advertisements

ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ  στο χορό  των πιστωτών (Πριν, 27 Σεπτέμβρη 2015)

 

sel 5 kentroΚάπου εδώ, την τελευταία εβδομάδα του Σεπτεμβρίου, τελειώνει και το διάλειμμα. Οκτώ μήνες ήταν υπεραρκετοί για να δειχθεί πως ο μονόδρομος των μνημονίων δεν αφορά αποκλειστικά και μόνο το ΠΑΣΟΚ, τη ΝΔ και τις παραφυάδες τους κι επίσης για να ενσωματωθεί πλήρως στον μνημονιακό ολετήρα μια νέα φουρνιά πολιτικών, του ΣΥΡΙΖΑ, μέχρι κι αυτοί σε λίγους μήνες να φοβούνται να κυκλοφορήσουν στο δρόμο για να μη φάνε ξύλο.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Κι οι αφορμές που Τσακαλώτος, Σταθάκης, Καμμένος, Παππάς και πολλοί άλλοι θα έχουν την τύχη του Κ. Χατζιδάκη στην Πανεπιστημίου εκείνο τον Δεκέμβρη του 2010 είναι πολλές. Αρκεί μια ματιά στην βαρύτατη οικονομική ατζέντα των επόμενων εβδομάδων:

Μείωση συντάξεων: Η δικαιολογία για τις οριζόντιες περικοπές των συντάξεων που ξεπερνούν τα 1.000 ευρώ είναι πως έτσι θα αποτραπεί η κατάργηση του ΕΚΑΣ, η μείωση των συντάξεων του ΟΓΑ κι η επαναφορά της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος, την οποία συμφώνησαν ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ με το 3ο Μνημόνιο Τσίπρα – Καμμένου. Εύκολα ωστόσο μπορούμε να προβλέψουμε τη συνέχεια: και οι συντάξεις άνω των 1.000 ευρώ θα κοπούν πολύ πάνω μάλιστα από ένα μεσοσταθμικό επίπεδο της τάξης του 11% και οι μνημονιακές δεσμεύσεις θα υλοποιηθούν. Πώς αλλιώς θα καλυφθεί η υστέρηση εσόδων σε σχέση με τις προβλέψεις ύψους 4,15 δισ. ευρώ για το τρέχον έτος, όπως ανακοινώθηκε από το υπουργείο; Η αύξηση των ληξιπρόθεσμων χρεών προς το δημόσιο, που τον Αύγουστο του 2015 έφτασαν τα 72,2 δισ. ευρώ, αποτελούν την κορυφή του παγόβουνου της ασφυξίας που κυριαρχεί στην αγορά…

Κατάργηση ΦΠΑ σε νησιά. Δεδομένης της μνημονιακής δέσμευσης το πρώτο από τα τρία κύματα καταργήσεων της έκπτωσης, ύψους 30%, να ανακοινωθεί την 1η Οκτωβρίου, όταν ακόμη η Βουλή θα είναι κλειστή, η κυβέρνηση φέρεται έτοιμη να επιβάλει το μέτρο με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου, χωρίς δηλαδή να ψηφιστεί από τη Βουλή. «Εδώ παρουσιάζεται ανησυχητική ομοιότητα με όσα συνέβαιναν το 1930-32 στη Γερμανία, όταν παρόμοιας λογικής υφεσιακά μέτρα επιβάλλονταν με προεδρικά διατάγματα έκτακτης ανάγκης, κατά κατάχρηση του άρθρου 48 του Συντάγματος της Βαϊμάρης, πράγμα που αποτέλεσε τον προθάλαμο της κατάλυσης του Συντάγματος εκείνου», έγραφε για την κατάχρηση της έκδοσης ΠΝΠ ο Κώστας Χρυσόγονος (Η καταστρατήγηση του συντάγματος στην εποχή των μνημονίων, εκδ. Λιβάνη, 2013), πριν ο ίδιος εξελιχθεί σε μνημονιακό φερέφωνο.

Είσπραξη ΕΝΦΙΑ, ηλεκτρονικές κατασχέσεις, νέο ποινολόγιο εφορίας, κατάργηση επιστροφής Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο αγροτικό ντίζελ (που θα το φτάσει στα 200 ευρώ ανά χιλιόλιτρο πριν πάει στα 330 τον Οκτώβριο του 2016), κ.α. Όλα αυτά περιλαμβάνονται στα προαπαιτούμενα που θα πρέπει να ψηφιστούν Οκτώβρη και Νοέμβριο έτσι ώστε να απελευθερωθούν οι δύο δόσεις ύψους 2 και 1 δισ. ευρώ από τους πιστωτές στο γνωστό περιβάλλον «υψηλών συγκινήσεων» με ρεπορτάζ για αγώνα δρόμου, κ.α.

Απελευθέρωση «κλειστών» επαγγελμάτων. Μνημονιακή υποχρέωση κι αυτή, όπως έλεγαν το 2010 οι ΠΑΣΟΚοι, κι επαναλαμβάνουν το 2015 από τα έδρανα και τις υπουργικές καρέκλες του ΣΥΡΙΖΑ. Επί της ουσίας από την άδεια πώλησης των μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων στα σούπερ μάρκετ (με τζίρο ύψους 350 εκ. ευρώ) και την απελευθέρωση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος των φαρμακείων, μέχρι τη διευκόλυνση των εισαγωγών γάλακτος μέσω του καθορισμού από τις ίδιες τις γαλακτοβιομηχανίες της διάρκειας ζωής του φρέσκου γάλακτος που σήμερα είναι 7 μέρες, και την εξομοίωση των αρτοποιείων με τους φούρνους, τεράστιοι τζίροι τους οποίους εκμεταλλευόταν η εγχώρια και κυρίως μικρομεσαία αγορά δίνονται βορά στο μεγάλο (πχ. σούπερ μάρκετ) και πολυεθνικό κεφάλαιο (γαλακτοβιομηχανία Γερμανίας και Ολλανδίας).

ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ έτσι χωρίς δικαιολογίες και καθυστερήσεις αναλαμβάνουν πρωταγωνιστικό πλέον ρόλο στην επιβολή της λιτότητας και την αύξηση της φτώχειας.

Παρελθόν τα δίσεκτα χρόνια για την Ισλανδία (Επίκαιρα, 11-17/9/2015)

icelandΕίναι ελάχιστες οι φορές που ένα συνέδριο οικονομολόγων απασχολεί τον Τύπο. Ακόμη λιγότερες είναι οι φορές που η δημοσιογραφία έχει βρει ενδιαφέροντα θέματα στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Ένωσης.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Η φετινή χρονιά, ωστόσο, αποτέλεσε εξαίρεση. Αφορμή ήταν επιστημονική ανακοίνωση, εκ μέρους της Άρνα Βαρνταρντότιρ, όπου κατέγραφε τις αρνητικές συνέπειες της οικονομικής κρίσης που έπληξε την Ισλανδία το 2008. (Εδώ ολόκληρο το άρθρο).

Κρίση, όπως …κάπνισμα και ποτό

Η αναπληρώτρια καθηγήτρια της Επιχειρηματικής Σχολής της Κοπεγχάγης εξέτασε τα στοιχεία από το εθνικό μητρώο γεννήσεων της Ισλανδίας για να ελέγξει τις επιπτώσεις που είχε η κατάρρευση των τριών τραπεζών της χώρας την πρώτη εβδομάδα του Οκτώβρη του 2008 σε εκείνα τα μωρά που δεν είχαν ακόμη γεννηθεί κι ήταν ακόμη στο πρώτο τους τρίμηνο. Η διαίσθησή της αναπληρώτριας καθηγήτριας επιβεβαιώθηκε πλήρως από τα ευρήματά της: Η κρίση μείωσε το μέσο βάρος των παιδιών κατά τη γέννησή τους κατά 120 γραμμάρια. Επίσης, οι πιθανότητες να πάσχουν από διάφορες ασθένειες που υποφέρουν τα νεογέννητα ήταν σημαντικά αυξημένες. Με τα δικά της λόγια, «τα ευρήματά μου δείχνουν πως το οικονομικό άγχος, συνηθισμένος παράγοντας άγχους στις ανεπτυγμένες οικονομίες, επιδρά στο βάρος των νεογέννητων κατά τον ίδιον τρόπο που επιδρούν τα πιο ευρέως αναφερόμενα ταμπού στη συμπεριφορά, το κάπνισμα και το ποτό»!

Η κρίση έκανε μετάσταση πολύ γρήγορα στην υγεία των πολιτών και τις δημογραφικές στατιστικές όλων των χωρών που πλήγηκαν από την κρίση την τελευταία πενταετία. Οι αλλαγές ήταν τόσο ραγδαίες μεταβολές που σπάνια συναντιούνται σε καιρό ειρήνης. Σε αυτό το πλαίσιο η Ισλανδία δεν ήταν εξαίρεση. Ενδεικτικά να αναφερθεί δημοσίευμα του πρακτορείου Μπλούμπεργκ που, με βάση στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών στις 6 χώρες με τον ποιο γερασμένο πληθυσμό το 2050, οι 4 είναι οι χώρες της νότιας Ευρώπης. Με την Ιαπωνία και τη Ν. Κορέα να κρατούν τα σκήπτρα ακολουθούν Ισπανία, Πορτογαλία, Ελλάδα και Ιταλία. Το κοινό χαρακτηριστικό αυτών των χωρών είναι πως ένα ποσοστό μεγαλύτερο του 40% του πληθυσμού το 2050 θα υπερβαίνει τα 60 χρόνια. Πλευρές της δημογραφικής κρίσης αποτυπώθηκαν σε πρόσφατη έρευνα του βρετανικού Γκάρντιαν (23 Αυγούστου), βάσει της οποίας η Ισπανία έχει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά γεννήσεων στην Ευρώπη με κάθε γυναίκα που βρίσκεται στη σχετική ηλικία να γεννάει 1,27 παιδιά, όταν ο μέσος ευρωπαϊκός όρος είναι 1,55. Για την Πορτογαλία η Γιουροστάτ εκτιμά πως μέχρι το 2050 θα είναι η χώρα με την μικρότερη αναλογία παιδιών κάτω των 15 ετών: μόλις 11,5% του πληθυσμού. Ενώ στην Ιταλία το ποσοστό των γεννήσεων έπεσε από 2,37 το 1970 σε 1,39 το 2013, ωθώντας ακόμη και το νεοφιλελεύθερο πρωθυπουργό Ματέο Ρέντσι να εξαγγέλλει επιπλέον επιδόματα, χωρίς ωστόσο ούτε να ανακόψει το κύμα μετανάστευσης νέων ανθρώπων προς τη βόρεια Ευρώπη και κυρίως τη Γερμανία που προκάλεσε η κρίση, ούτε να πείσει τα νέα ζευγάρια, που δεινοπαθούν από την ανεργία και τους χαμηλούς μισθούς να γεννήσουν κι άλλα παιδιά. Όσο για την Ελλάδα, τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα πρόσφατα το Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων είναι αποκαλυπτικά: Ο πληθυσμός της Ελλάδας φτάνει στο υψηλότερο σημείο του τη διετία 2008 και 2009, αγγίζοντας τα 11,19 εκ. κι έκτοτε αρχίζει μια σταθερή μείωση: 2010: 11,15 εκ. 2011: 11,12 εκ., 2012: 11,04 εκ. και το 2013 (τελευταίο έτος για το οποίο υπάρχουν στοιχεία): 10,95 εκ. άτομα, φτάνουμε δηλαδή στα επίπεδα του 2001. Η οπισθοδρόμηση σε όλο της το μεγαλείο!

Εύσημα ΟΟΣΑ σε Ισλανδία

Παρόλα αυτά όλες οι παραπάνω economyχώρες δεν μοιράζονται πλέον την ίδια μοίρα. Η Ισλανδία, για την ακρίβεια, έχει από καιρό εγκαταλείψει την Εθνική της Παρακμής, αφήνοντας μόνες τους τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου να αποχαιρετούν τη νεολαία τους που φεύγει τρέχοντας και να βλέπουν την υγεία του πληθυσμού να υποβαθμίζεται ραγδαία. Την πρόοδο της Ισλανδίας τη χαιρέτησε πρόσφατα ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, που στην Ελλάδα είναι γνωστός για τις οδηγίες φιλελευθεροποίησης που παραδίδει, με τη μορφή εργαλειοθήκης. Παρότι εύκολα μπορούμε να φανταστούμε τις φλύκταινες που έβγαλαν τα στελέχη του διεθνούς οργανισμού με αφορμή την απόφαση της Ισλανδίας να εθνικοποιήσει τις χρεοκοπημένες τράπεζες της και να μην πληρώσει τα χρέη τους, τώρα, δεν είχε άλλη επιλογή από την δημόσια αναγνώριση της προόδου που έχει συντελεστεί στην Ισλανδία, σε όλα μάλιστα τα επίπεδα: από το δημόσια οικονομικά μέχρι την άμβλυνση των αντιθέσεων. (Εδώ η έκθεση)
Ειδικότερα, το ΑΕΠ της χώρας έχει προ πολλού ξεπεράσει το ανώτατο σημείο που είχε φθάσει πριν την κρίση, το 2008, υπερκαλύπτοντας τις απώλειες των επόμενων δύο χρόνων. Αυτός ο άθλος επιτεύχθηκε λόγω της υποτίμησης του εθνικού τους νομίσματος, της ισλανδικής κορώνας, της αύξησης των τουριστών και τη ανόδου της καταναλωτικής δαπάνης που επήλθε μετά το κούρεμα μέρους του ιδιωτικού χρέους. Σε μια σειρά τομείς, όπως ικανοποίηση από τη ζωή, υγεία, περιβάλλον, εκπαίδευση, υγεία και θέσεις εργασίας οι επιδόσεις της Ισλανδίας υπερτερούν των μέσων επιδόσεων του ΟΟΣΑ. Επίσης, η μισθολογική ανισότητα (όπως μετριέται από τη σχέση του εισοδήματος των υψηλά αμειβόμενων ως προς τους χαμηλοαμειβόμενους) είναι από τις χαμηλότερες στον ΟΣΣΑ και σαφώς μικρότερη από της Ελλάδας, της Ισπανίας και της Πορτογαλίας. Τέλος, το δημοσιονομικό ισοζύγιο πέρυσι ήταν οριακά ελλειμματικό, φέτος ισοσκελισμένο και το 2016 πλεονασματικό.

Για τα επιτεύγματα της Ισλανδίας μετά την απόφασή της να κηρύξει στάση πληρωμών μιλήσαμε με τον καθηγητή Χούγκιν Θορστέινσον, βασικό σύμβουλο από το 2012 του υπουργείου Βιομηχανίας και Τεχνολογίας αρχικά και Οικονομικών στη συνέχεια.

Huggin«Η έκθεση του ΟΟΣΑ μας δείχνει πόσο μακριά έχει φτάσει η Ισλανδία, μετά την οικονομική κατάρρευση του 2008. Η ανεργία προβλέπεται ότι θα πάει κάτω από 4% το τρέχον έτος, τα δημόσια οικονομικά είναι σταθερά με ένα υγιές πλεόνασμα, και η αύξηση του ΑΕΠ γύρω στο 4%. Ένας από τους κύριους λόγους για την ισλανδική ανάκαμψη είναι ότι στον απόηχο της συντριβής, η κυβέρνηση επικεντρώνεται στη διατήρηση της κοινωνικής πρόνοιας στην Ισλανδία. Η χώρα επέλεξε ένα διαφορετικό δρόμο από ό, τι πολλές από τις χώρες που βίωσαν την παγκόσμια οικονομική κρίση που ακολούθησαν δυστυχώς ένα παραδοσιακό πακέτο λιτότητας που αποδεικνύεται επιζήμια για τη χώρα σε μια οικονομική κρίση. Αντί περικοπής των επιδομάτων ανεργίας, επιλέγηκε να διατηρηθεί ένα αποδεκτό βιοτικό επίπεδο μέχρι να ανακάμψει η οικονομία και οι άνθρωποι μπορούν να εισέλθουν εκ νέου στην αγορά εργασίας.

Η προοδευτική φορολόγηση έχει επίσης σημαντική επίδραση στη σταθεροποίηση των δημόσιων οικονομικών με την εισαγωγή ενός φόρου περιουσίας, τραπεζική εισφορά και ειδικός φόρος για τη βιομηχανία αλιείας. Η φορολόγηση σε τομείς ή τα άτομα που μπορούν να συμβάλουν περισσότερο στην κοινωνία κατά τη διάρκεια των σκληρών χρόνων είναι σημαντική για την αναδιανομή του πλούτου, όταν τόσοι πολλοί αντιμετωπίζουν μια πτώση στο εισόδημά τους λόγω της οικονομικής κρίσης.

Η Ισλανδία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προκλήσεις. Ωστόσο, η χώρα πρέπει να συνεχίσει να επικεντρώνεται στη διατήρηση της ισότητας και της ισχυρής δομής κοινωνικής πρόνοιας».

Η Ισλανδία λοιπόν, των 400.000 κατοίκων γρήγορα αποχαιρέτησε τα χρόνια της κρίσης και εύκολα μπορεί τώρα να κοιτάει το παρελθόν ξέροντας ότι ήταν μια παρένθεση που έκλεισε. Αντίθετα με την Ελλάδα, που επιλέγει ξανά και ξανά τη συνταγή της λιτότητας…

Εαρινή φοροκαταιγίδα, μέσω ξεπουλήματος της δημόσιας περιουσίας (Unfollow 44, Αύγουστος 2015)

tsipraΣε νέα …βάθη θα οδηγήσουν την ύφεση στην οποία παραπαίει η ελληνική οικονομία από το 2008, με αποτέλεσμα το ΑΕΠ να συρρικνωθεί κατά 23%, τα αντιλαϊκά μέτρα που ψήφισε η Βουλή στις 15 και 22 Ιουλίου, κατ’ απαίτηση των πιστωτών.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Τα έσοδα που αναμένει το δημόσιο για να υπάρξει πρωτογενές πλεόνασμα της τάξης του 1% του ΑΕΠ έστω το 2016, αν όχι από φέτος όπως ήταν η αρχική απαίτηση των δανειστών ώστε να είναι βάσιμες οι ελπίδες μείωσης του χρέους και χαρακτηρισμού του ως βιώσιμου, θα αφαιρεθούν από την αγορά επιτείνοντας την κρίση. Σε αυτή την περίπτωση οι προβλέψεις για μείωση του ΑΕΠ κατά τουλάχιστον 2% εφέτος θα επιβεβαιωθούν και δεν αποκλείεται να αποδειχθούν συντηρητικές. Οι δύο νόμοι μάλιστα (με τον πρώτο να αφορά φορολογία, υπαγωγή της ΕΛΣΤΑΤ στους πιστωτές και ασφαλιστικό και τον δεύτερο τις τράπεζες και τους όρους των πτωχεύσεων) δεν είναι τίποτε άλλο παρά τα προαπαιτούμενα για να εγκριθεί το πρώτο δάνειο – γέφυρα, ύψους 7,16 δις. ευρώ και να ξεκινήσει η συζήτηση για το τρίτο Μνημόνιο που θα συνοδεύσει το νέο, τρίτο δάνειο ύψους 82-86 δισ. ευρώ. Τα χειρότερα έπονται, επομένως.

Η αύξηση των φορολογικών εσόδων δεν έρχεται να διορθώσει κάποια υποτιθέμενη αδικία, μιας και το σύνολο των δημοσίων εσόδων στην Ελλάδα (45,8% επί του ΑΕΠ το 2014, κατά την Γιούροστατ) υπερέβαινε τον αντίστοιχο μέσο όρο της ΕΕ των 28 (45,2%) και τις επιδόσεις άλλων χωρών – «πρότυπο» κατά τους πιστωτές όπως η Γερμανία (44,6%) ή με συγκρίσιμη κοινωνική δομή όπως η Ισπανία (37,8%) και η Πορτογαλία (44,5%). Τα φορολογικά έσοδα της Ελλάδας επομένως ήταν ήδη υψηλά. Η δε περαιτέρω άνοδός τους έρχεται σε εμφανή αντίθεση με την επιδείνωση των παρεχόμενων από το κράτος υπηρεσιών στην παιδεία και την υγεία. Για την ακρίβεια παρατηρείται η εξής απόκλιση: όσο πιο βαθιά θα βάζει το χέρι στην τσέπη των φορολογουμένων το κράτος, τόσο θα αποσύρεται από βασικές του υποχρεώσεις προς τους πολίτες, όπως είναι η παροχή αξιοπρεπών συντάξεων.

Με το νόμο που ψηφίστηκε στις 15 Ιουλίου υπό τον τίτλο «Επείγουσες ρυθμίσεις για τη διαπραγμάτευση και σύναψη συμφωνίας με τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης (ΕΜΣ)» αλλάζει άρδην το φορολογικό καθεστώς, με τις αλλαγές να εστιάζονται σε τέσσερα μέτωπα.

Πρώτο, αύξηση του ΦΠΑ. Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά την μετακίνηση στον αυξημένο συντελεστή του 23% πολλών βασικών ειδών πρώτης ανάγκης για τα λαϊκά νοικοκυριά. Πρόκειται για εξέλιξη που θα μειώσει περαιτέρω το διαθέσιμο εισόδημα και θα ακριβύνει την καθημερινή διαβίωση, καθώς αυτόματα επέρχεται αύξηση στην τελική τιμή του προϊόντος κατά 8,8%. Στο αυξημένο ΦΠΑ συγκαταλέγονται πλέον μεταξύ άλλων τα εξής είδη: τυποποιημένα είδη διατροφής (καφές, κακάο, τσάι, μαρμελάδες, μπαχαρικά, είδη ζαχαροπλαστικής, προψημένο ψωμί, ψωμί του τοστ, φρυγανιές, προμαγειρεμένα φαγητά), χυμοί και αναψυκτικά, εστιατόρια και κέτερινγκ, εισιτήρια σε μέσα μεταφοράς (λεωφορεία, πλοία, αεροπλάνα) και κόμιστρα ταξί, άνθη – φυτά, επισκευή και συντήρηση παλαιών κτηρίων, υπηρεσίες από συγγραφείς, συνθέτες, καλλιτέχνες, υπηρεσίες επισκευής και διόρθωσης υποδημάτων, ποδηλάτων και άλλων αγαθών, ιδιωτικά φροντιστήρια και κέντρα ξένων γλωσσών και υπολογιστών (που από το 0% ανεβαίνουν στο 23%). Να σημειωθεί πως τα ιδιωτικά σχολεία που προτιμούν σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα τα ανώτερα εισοδηματικά στρώματα δεν συμπεριλαμβάνονται στη ρύθμιση.

Εύκολα μπορεί να προβλεφθεί ότι το σχέδιο της κυβέρνησης να συγκεντρώσει 2,4 δισ. ευρώ το χρόνο από την αύξηση του ΦΠΑ (και 3,62 δισ. ευρώ συνολικά) θα μείνει στα χαρτιά γιατί αυξάνονται εκθετικά οι λόγοι ώστε να μην κόβονται αποδείξεις (πχ στις επισκευές και τα φροντιστήρια όπου θα αυξηθεί ως αντίβαρο η ζήτηση ιδιαίτερων μαθημάτων και τα γνωστά γκρουπάδικα) ή ο φόρος να παρακρατείται από τους επαγγελματίες (πχ στην εστίαση), όπως άλλωστε συνηθίζεται. Η απ’ ευθείας παρακράτηση και απόδοση του ΦΠΑ στο δημόσιο στις περιπτώσεις που η αγορά γίνεται με ηλεκτρονικό χρήμα, όπως προβλέπεται στο νόμο, δεν σώζει την κατάσταση για το δημόσιο καθώς οι περισσότερες επιχειρήσεις που κάνουν ηλεκτρονικό εμπόριο ή χρησιμοποιούν πιστωτικές κάρτες ακολουθούν το νόμο.

Σημαντικό πλήγμα στον τουρισμό θα προκαλέσει η αύξηση του ΦΠΑ από 6% στο 13% σε ξενοδοχεία, κάμπινγκ και ενοικιαζόμενα δωμάτια, που θα ισχύσει από την 1η Οκτωβρίου 2015, για να μην κληθούν οι επαγγελματίες να απορροφήσουν την αύξηση σε συμβόλαια που έχουν ήδη κλείσει για την τρέχουσα σεζόν. Το άμεσο αποτέλεσμα θα είναι να ακριβύνει το τουριστικό προϊόν της Ελλάδας και να αυξηθούν οι κρατήσεις προς συγκρίσιμους τουριστικούς προορισμούς που έχουν ΦΠΑ ακόμη και στο μισό, όπως η Μάλτα που το διατηρεί στο 7%. Να σημειωθεί πως καμία άλλη μεσογειακή χώρα δεν έχει τόσο υψηλό ΦΠΑ. Ενδεικτικά: η Τουρκία επιβαρύνει τις τουριστικές της υπηρεσίες με 8%, η Κύπρος με 9%, η Ισπανία και η Ιταλία με 10%, ενώ αξίζει να αναφερθεί πως η Γερμανία που πρωτοστάτησε στις πιέσεις για αύξηση του ΦΠΑ στην Ελλάδα, τον διατηρεί στο 7%! Κερδισμένοι επομένως του αυξημένου ΦΠΑ στον τουρισμό θα είναι οι ανταγωνιστές της Ελλάδας.

Με το νόμο που ψήφισε η Βουλή σταδιακά μεν, οριστικά δε καταργείται επιπλέον η έκπτωση 30% επί του ΦΠΑ που ισχύει στα νησιά του Αιγαίου.

Δεύτερο, διατήρηση και αύξηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης. Μάλιστα η αύξηση δεν περιορίζεται μόνο στα ανώτερα εισοδηματικά κλιμάκια, όπως τονίζει η κυβέρνηση θέλοντας να δείξει πως η διαιώνιση της Εισφοράς δεν πλήττει τα χαμηλά εισοδήματα. Αυξημένη εισφορά καλούνται να πληρώσουν εισοδήματα που ξεκινούν από 30.500 ευρώ ετησίως ή 2.542 ευρώ τον μήνα.

Τρίτο, αύξηση του φόρου καθώς και της προκαταβολής φόρου που πληρώνουν οι επιχειρήσεις. Ο συντελεστής φορολογίας εισοδήματος αυξάνεται από 26% σε 29% στις κεφαλαιουχικές εταιρείες (ΑΕ, ΕΠΕ και ΙΚΕ) και σε όσες τηρούν διπλογραφικά βιβλία. Για την προκαταβολή προβλέπεται πως οι κεφαλαιουχικές εταιρείες οι συνεταιρισμοί και κάθε άλλη νομική οντότητα αντί για 80% θα πληρώνουν προκαταβολή 100% (ό,τι ίσχυε δηλαδή και για τις τραπεζικές ΑΕ). Επίσης οι προσωπικές εταιρείες (ΟΕ, ΕΕ), οι μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, οι αστικές κι οι κοινοπραξίες προσωπικών εταιρειών αντί για 55%, όπως ίσχυε, θα πληρώνουν 75%.

Τέταρτο, επιβολή φόρου στα ασφάλιστρα με τον κλάδο ζωής να επιβαρύνεται με 4%, τον κλάδο πυρός κατά 25%, τα αυτοκίνητα κατά 15% και όλους τους υπόλοιπους κατά 10%.

Συνολικά, πρόκειται για μια από τις σημαντικότερες φορολογικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων χρόνων που κάνει τη φορολογία πιο άδικη και πιο ταξική.

Στο σφυρί η δημόσια περιουσία

Στον αντίποδα του υπερτροφικού νεοφιλελεύθερου κράτους που επιβάλουν οι πιστωτές στη φορολογία, προωθούν ταυτόχρονα με όχημα τις ιδιωτικοποιήσεις την απαλλαγή του κράτους κι από το τελευταίο ίχνος δημόσιας περιουσίας. Στην επαίσχυντη συμφωνία που υπέγραψε η κυβέρνηση με τους πιστωτές τις πρώτες πρωινές ώρες της Δευτέρας 13 Ιουλίου (φέρει ωστόσο την ημερομηνία της προηγούμενης μέρας, 12 Ιουλίου) προβλέπεται πως από τη ρευστοποίηση της δημόσιας περιουσίας θα συγκεντρωθούν 50 δισ. ευρώ. Ξέροντας ωστόσο ότι από το 2011 που ξεκίνησε να λειτουργεί το εκτροφείο σκανδάλων, το ΤΑΙΠΕΔ, μέχρι και φέτος έχουν συμφωνηθεί ιδιωτικοποιήσεις αξίας 5,36 δισ. ευρώ κι έχουν εισπραχθεί 2,96 δισ. (με τη συμφωνία για το Ελληνικό ύψους 915 δισ. ευρώ να συμπεριλαμβάνεται στο πρώτο κονδύλι αλλά όχι στο δεύτερο) η απορία που γεννιέται είναι πώς θα συγκεντρωθεί ένα τόσο ιλιγγιώδες ποσό όταν τα ασημικά (Ολυμπιακή, ΟΤΕ, κ.α.) έχουν ήδη πουληθεί. Ενώ, ό,τι έχει ήδη απομείνει δεν είναι μόνο υποδεέστερης αξίας, με εξαίρεση λίγα παραδείγματα όπως τα δύο λιμάνια του Πειραιά και της Θεσσαλονίκης και τα περιφερειακά αεροδρόμια που έχουν ήδη κλείσει οι Γερμανοί της Fraport σε συνεργασία με τον όμιλο του Κοπελούζου, αλλά και δύσκολο να πουληθεί λόγω πολλών και διαφορετικών εμποδίων (από ασαφές και διαφιλονικούμενο ιδιοκτησιακό καθεστώς μέχρι εμπόδια που σχετίζονται με περιβαλλοντικές ρυθμίσεις, κ.α.).

Η συγκέντρωση των 50 δισ. ευρώ θα επιχειρηθεί κατά δύο τρόπους. Ο πρώτος σχετίζεται με την ανάμιξη των τραπεζών οι οποίες από τη στιγμή που αναλαμβάνουν να επιστρέψουν στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας τα 25 δισ. ευρώ που θα απαιτηθούν για την ανακεφαλαιοποίησή τους από τις ιδιωτικοποιήσεις αποκτούν υλικό συμφέρον από το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας. Το γεγονός μάλιστα πως από κάθε ιδιωτικοποίηση τα δύο τέταρτα θα πηγαίνουν για την εξόφληση του ΕΜΣ, το ένα τέταρτο για την μείωση του χρέους και το άλλο τέταρτο για επενδύσεις θα δίνει κι ένα φιλολαϊκό επίχρισμα στην επιχείρηση των ιδιωτικοποιήσεων. Η αλήθεια ωστόσο θα παραμένει πως για να σωθούν οι χρεοκοπημένες τράπεζες ο ελληνικός λαός θα αποστερηθεί περιουσίας την οποία έχτισε επί δεκαετίες. Κατά δεύτερο, ο στόχος των 50 δισ. ευρώ θα υλοποιηθεί, κι αν όχι θα προσεγγισθεί σημαντικά μέσω της συνεχούς διεύρυνσης της λίστας με την προς εκποίηση δημόσια περιουσία. Έτσι, σε λίγο καιρό δεν αποκλείεται να δούμε να βγάζουν στο σφυρί, έστω με την μορφή της παραχώρησης, περιουσιακά στοιχεία που ούτε καν μπορούμε να διανοηθούμε σήμερα: Από αρχαιολογικούς χώρους και κεντρικούς δρόμους, μέχρι την ακίνητη περιουσία Δήμων και Νομικών Προσώπων (Πανεπιστήμια, νοσοκομεία, κ.α.). Άλλος τρόπος δεν υπάρχει για να συγκεντρωθούν 50 δισ. ευρώ!

Η Uber ως καρικατούρα και τροχιοδεικτική βολή (Πριν, 19/9/2015)

sel 24 basiΕνώπιον μιας ασυνήθιστα νέας κατάστασης βρέθηκε η Ευρώπη από την άνοιξη όταν κλήθηκε να διαχειριστεί την εμφάνιση μιας νεοφυούς επιχείρησης, εφαρμογής ή τεχνολογικής πλατφόρμας και τίποτε περισσότερο για την ίδια, που αλλάζει εκ βάθρων ωστόσο τα δεδομένα στον κλάδο των μεταφορών και δη των ταξί.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Αξιοποιώντας τη δυνατότητα οριζόντιας διασύνδεσης και έγκαιρης ειδοποίησης υποσχέθηκε την κάθετη πτώση των τιμολογίων επιτρέποντας σε κατόχους ΙΧ (συνεργάτες, όπως τους χαρακτηρίζει) να γίνονται περιστασιακά ταξιτζήδες, χωρίς φυσικά να πληρώνουν για άδεια, ασφάλιστρα, φόρους και ασφαλιστικές εισφορές που αναλογούν.

Το πείραμα στην Ευρώπη είχε άδοξο τέλος με απαγορευτικές δικαστικές αποφάσεις σε Γερμανία, Ιταλία και Ισπανία, συλλήψεις οδηγών σε Βρυξέλλες και Άμστερνταμ ακόμη και κατασχέσεις αυτοκινήτων. Η δίκη των διευθυντών της εταιρείας που θα γίνει στο Παρίσι στις 30 Σεπτεμβρίου, παρότι οι υπογραφές που ζητούν την συνέχιση της λειτουργίας της εταιρείας έχουν ξεπεράσει τοις 120.000, θα βάλει το τελευταίο καρφί στο φέρετρο της ευρωπαϊκής Uber. Ο φυσικός της θάνατος ωστόσο έχει πιστοποιηθεί από τις τελευταίες μέρες του Ιουνίου όταν αυτοκίνητα που είχαν ενταχθεί στο στόλο της παραδόθηκαν στη φωτιά μέρα μεσημέρι, οδηγοί ξυλοφορτώθηκαν και στις πιάτσες ταξί των γαλλικών αεροδρομίων (απ’ όπου κι η φωτογραφία) χρειάστηκε η επέμβαση των ΜΑΤ για να τερματιστούν τα ασυνήθιστα βίαια επεισόδια. Στον υπόλοιπο κόσμο αντίθετα, από τις ΗΠΑ όπου έκανε την πρώτη της εμφάνιση η Uber τον Απρίλιο του 2014, μέχρι την Ινδία και την Κίνα, το ανεπίσημο σύνθημα της εταιρείας «είναι ευκολότερο να ζητάς συγχώρεση παρά άδεια» κι η αρχή «πολύ μεγάλη για να απαγορευθεί» (κατ’ αντιστοιχία του πρόσφατου προηγούμενου όπου οι τράπεζες διασώθηκαν επειδή κρίθηκαν «πολύ μεγάλες για να αφεθούν να χρεοκοπήσουν») έφεραν αποτελέσματα. Μάρτυρας η λειτουργία της εταιρείας σε 60 χώρες και 340 πόλεις, με τα σκήπτρα να ανήκουν στην Κίνα όπου κάθε μέρα πραγματοποιούνται 1 εκ. μετακινήσεις υπό τη σημαία της Uber! Για τα χρώματά της δούλεψε επίσης, σιωπηρά αλλά μεθοδικά, κι ένας κοινωνικός αυτοματισμός τον οποίο ενεργοποίησε η εταιρεία με καθημερινούς ανθρώπους να μετατρέπονται σε διαπρύσιους πολέμιους των φορολογικών επιβαρύνσεων και της ασφαλιστικής κάλυψης, προς μεγάλη χαρά των κυβερνήσεων, κι επίσης των καθεστώτων ρύθμισης, στο πλαίσιο των οποίων μια άδεια ταξί στη Γαλλία στοιχίζει 240.000 ευρώ, ενώ στο Λονδίνο η κυκλοφορία τους θεωρείται αναπόσπαστο τμήμα της βρετανικής παράδοσης. Σε βάρος φυσικά της αξίας χρήσης τους.

Η Uber είναι κι αυτή μια «εταιρεία θαύμα» όπως η Google, που χωρίς να παράγει τίποτε νέο ή σχεδόν τίποτε (αντίθετα με τη Microsoft και την Apple) οφείλει τη δόξα της στη διαχείριση, επαναδιευθέτηση, τακτοποίηση και εύστοχη σύνδεση πληροφοριών που ήδη υπάρχουν στο διαδίκτυο κι εν πολλοίς οφείλονται στον «ανώνυμο χρήστη». Παρόμοιες εταιρείες – σύμβολα της αναδυόμενης κατανεμητικής οικονομίας παρότι εκτινάσσουν την παραγωγικότητα, διευκολύνοντας την πλοήγηση στο διαδίκτυο ή την ομαδική εργασία, και μειώνουν τα κόστη για τον καταναλωτή και το περιβάλλον αποτελούν καρικατούρα και διαστρέβλωση των τεράστιων δυνατοτήτων που δημιουργεί η έκρηξη των παραγωγικών δυνάμεων στον τομέα της πληροφορικής με τις τρισδιάστατες εκτυπώσεις και το «ίντερνετ των πραγμάτων», όταν δεν στρέφονται εναντίον του εργαζομένου. Ταυτόχρονα αποτελούν και τροχιοδεικτική βολή, διαρκή υπενθύμιση για τις ασύλληπτες και ανολοκλήρωτες δυνατότητες της εποχής μας και την ευκολία με την οποία μπορούν να απελευθερώσουν την εργασία από τα δεσμά της μισθωτής δουλείας…