Home » 2015 » July

Monthly Archives: July 2015

Καταστροφή η κατά Σόιμπλε έξοδος από το ευρώ (Επίκαιρα, 24-30/7/2015)

soibleΝέες λεπτομέρειες είδαν το φως της δημοσιότητας στις 20 Ιουλίου από τις ιστοσελίδες Euractiv και Heard in Europe σχετικά με την περίφημη πρόταση του γερμανού υπουργού Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, όπως γραπτά είχε διατυπωθεί στις 10 Ιουλίου. (Εδώ το πλήρες κείμενο) Η πρόταση του Σόιμπλε, που σε όλη την Ευρώπη πρέπει να είναι ο πλέον …δημοφιλής και …αξιαγάπητος γερμανός μετά τον Αδόλφο Χίτλερ, προέβλεπε πως αν η Ελλάδα δεν αποδεχθεί ένα βαρύ πακέτο αντιλαϊκών μέτρων, στο οποίο συμπεριλαμβανόταν κι η μεταβίβαση δημόσιας περιουσίας αξίας 50 δισ. ευρώ σε ένα ίδρυμα με έδρα το Λουξεμβούργο, τότε θα πρέπει να μας προσφερθεί μια προσωρινή έξοδο από την ευρωζώνη (τον όρο τάιμ άουτ χρησιμοποιεί το επίσημο έγγραφο), «με πιθανή αναδιάρθρωση του χρέους αν είναι αναγκαίο στο πλαίσιο της Λέσχης του Παρισιού… Η λύση της προσωρινής διακοπής θα πρέπει να συνοδεύεται από την υποστήριξη της Ελλάδας ως μέλους της ΕΕ και του ελληνικού λαού», συνέχιζε η πρόταση.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Οι νεώτερες πληροφορίες που δημοσιεύτηκαν θέλουν τον Σόιμπλε να πρότεινε στον πρώην υπουργό Οικονομικών Γ. Βαρουφάκη κι ένα πακέτο, εν είδει μπόνους, ύψους 50 δισ. ευρώ με το οποίο να ξαναστηθεί στα πόδια του το τραπεζικό σύστημα. Τα χρήματα αυτά θα προέρχονταν από δύο πηγές: Τα 35 δις. ευρώ θα ήταν κοινοτικές επιδοτήσεις που έχει να λαβαίνει η Ελλάδα μέχρι το 2020 και τα υπόλοιπα 15 δις. ευρώ κέρδη της ΕΚΤ από τα ελληνικά ομόλογα.

Η σημασία της συζήτησης των σχεδίων του Σόιμπλε είναι διπλή. Αρχικά, γιατί η ντόπια διαπλοκή ταύτισε τις προτάσεις εξόδου από το ευρώ που έχουν κατατεθεί όλα τα τελευταία χρόνια με το σχέδιο του Σόιμπλε. Έτσι, οι υπέρμαχοι του Grexit βρέθηκαν να απολογούνται για τα σχέδια της δυτικογερμανικής βιομηχανικής ελίτ. Ο δεύτερος λόγος που επιβάλλει τη συζήτηση των σχεδίων του Σόιμπλε απορρέει από το γεγονός ότι ουδέποτε αποσύρθηκαν. Η επιλογή της πρώτης εναλλακτικής (βαριά μέτρα λιτότητας) δεν εγγυάται ότι αυτά θα αποδώσουν τα αναμενόμενα, ούτε ότι θα υπάρχει το κατάλληλο πολιτικό κλίμα που θα επιτρέψει την ψήφιση και την εφαρμογή τους. Σε ένα τέτοιο, καθόλου αμελητέο ενδεχόμενο η πρόταση του Σόιμπλε θα τεθεί ξανά στο τραπέζι. Κι αυτή άλλωστε δεν ήταν η πρώτη φορά που προτάθηκε η οικειοθελής αποχώρηση της Ελλάδας από το νομισματικό Νταχάου του ευρώ. Ανθεί η φημολογία ότι τα ίδιο είχε προταθεί και το Σεπτέμβριο του 2011, στον Β. Βενιζέλο, υπουργό Οικονομικών τότε του Γ. Παπανδρέου.

Η ΕΕ όργανο της Γερμανίας

Αρχικά, η πρόταση του Σόιμπλε είναι δηλωτική του ολοκληρωτισμού που επικρατεί στην ευρωζώνη και την ΕΕ. Ο γερμανός υπουργός Οικονομικών, γράφει στα παλαιότερα των υποδημάτων του αρμόδια όργανα και διαδικασίες που τυπικά αποφασίζουν τέτοιας βαρύνουσας σημασίας θέματα κι αναφέρεται στην Ελλάδα, που τυπικά είναι εξ ίσου ισότιμο μέλος με τη Γερμανία, σα να είναι γερμανικό κρατίδιο. Η πρότασή του επιβεβαιώνει ότι η ευρωζώνη κι η ΕΕ (που για πολλούς ακόμη και τώρα καταστέλλουν κι εκτονώνουν τις επιθετικές επεκτατικές βλέψεις της Γερμανίας) είναι τυφλά όργανα της Γερμανίας κι εργαλεία αναβάθμισης της γερμανικής οικονομικής και πολιτικής επιρροής στην ήπειρο.

Επί της ουσίας, η πρόταση του Σόιμπλε ως σύνολο δεν συνοδεύεται από κανένα από τα οφέλη που πράγματι θα είχε η έξοδος της Ελλάδας από την ευρωζώνη εάν και μόνο εάν αποφασιζόταν και υλοποιούταν με όρους κυρίαρχου κράτους. Η πρόταση του Σόιμπλε μόνο νέα δεινά θα φέρει, όπως υπονοεί κι η «γενναιόδωρη» πρόταση για παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στην Ελλάδα τα επόμενα χρόνια.

Ταυτόχρονα μάλιστα με την ανθρωπιστική βοήθεια προτείνεται κι η παροχή τεχνικής βοήθειας, παραπέμποντας στους γκαουλάιτερ της Τασκ Φορς, που κυκλοφορούσαν σε όλη την δημόσια διοίκηση σαν δυνάμεις κατοχής προσφέροντας, θεωρητικά, την τεχνογνωσία τους. Πρακτικά, η πολυμελής αντιπροσωπεία της Τασκ Φορς από το Σεπτέμβριο του 2011 που ξεκίνησε τις εργασίες της στην Ελλάδα (χωρίς να λείπουν όλα αυτά τα χρόνια και σκάνδαλα που οδήγησαν σε παραιτήσεις μελών της) μεριμνούσε κι επέβαλλε την πολιτική των περικοπών που ζητούσε η Τρόικα. Επομένως και με το «τάιμ άουτ» του Σόιμπλε η Ελλάδα θα συνεχίσει να είναι μια υποβαθμισμένη αποικία του Τέταρτου γερμανικού Ράιχ.

Κηδεμονία στο διηνεκές

Επίσης στο εσωτερικό της Ελλάδας η φτώχεια κι η πείνα θα θερίζουν. Παραμένοντας η Ελλάδα μέλος της ΕΕ, θα εφαρμόζονται αυτόματα όλες εκείνες οι προβλέψεις για τα υπερχρεωμένα μέλη της, που σημαίνουν επιτήρηση και μνημόνια στο διηνεκές. Αναφέρονται για παράδειγμα στον κανονισμό υπ. αρ. 472/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 2013 «για την ενίσχυση της οικονομικής και δημοσιονομικής εποπτείας των κρατών μελών στη ζώνη του ευρώ τα οποία αντιμετωπίζουν ή απειλούνται με σοβαρές δυσκολίες αναφορικά με τη χρηματοοικονομική τους σταθερότητα» τα ακόλουθα στο άρθρο 14, με τίτλο «Άσκηση εποπτείας μετά το πρόγραμμα»: «Τα κράτη μέλη παραμένουν υπό εποπτεία  μετά το πρόγραμμα εφόσον δεν έχει εξοφληθεί τουλάχιστον το 75% της χρηματοδοτικής συνδρομής που έχει ληφθεί από ένα ή περισσότερα άλλα κράτη μέλη, τον ΕΜΧΣ, τον ΕΜΣ, ή το ΕΤΧΣ». Αναφέρει μάλιστα ο κανονισμός αμέσως μετά πως «το Συμβούλιο, μετά από πρόταση της Επιτροπής, μπορεί να παρατείνει την άσκηση εποπτείας μετά το πρόγραμμα σε περίπτωση που εξακολουθεί να υπάρχει κίνδυνος για τη δημοσιονομική βιωσιμότητα του οικείου κράτους μέλους». Τα υποστελεχωμένα νοσοκομεία και σχολεία επομένως, μαζί κι οι ταπεινώσεις που συνοδεύουν το καθεστώς κηδεμονίας θα συνεχίσουν να είναι εδώ και μετά το Grexit αλα Σόιμπλε.

Ο σημαντικότερος ωστόσο λόγος για τον οποίο το σχέδιο του Σόιμπλε είναι αντιλαϊκό, δυσφημίζοντας σε τελική ανάλυση την ριζοσπαστική πρόταση εξόδου από το ευρώ και ανάκτησης της νομισματικής κυριαρχίας καθώς την προσαρμόζει στα συμφέροντα του γερμανικού επεκτατισμού, σχετίζεται με την τύχη του δημόσιου χρέους. Η υπαγωγή στη Λέσχη του Παρισιού προκρίνεται, όπως αναφέρει το κείμενό του, επειδή η αναδιάρθρωση του χρέους δεν επιτρέπεται με βάση το άρθρο 125 της ιδρυτικής συνθήκης της ΕΕ (Treaty on the Functioning of the European Union). Η ανακολουθία εδώ είναι εξόφθαλμη καθώς η αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους το 2012 έγινε χωρίς να ανασταλεί η ιδιότητα του μέλους της ΕΕ, ενώ αν είναι έτσι τότε πρέπει να γίνει «τάιμ άουτ» κι από την ΕΕ όχι μόνο την ευρωζώνη…

Επί της ουσίας, με την παραπομπή της Ελλάδας στη Λέσχη του Παρισιού, που έχει την ευθύνη να αναδιαρθρώνει διακρατικά χρέη (αντίθετα με τη Λέσχη του Λονδίνου που λειτουργεί κι αυτή προς όφελος των πιστωτών αναλαμβάνοντας όμως τα χρέη των κρατών προς ιδιώτες πιστωτές) υποδεικνύεται μια εξ ίσου αντιλαϊκή λύση με το PSI. Κι αυτό συμβαίνει όταν με την Προκαταρκτική Έκθεση της Επιτροπής Αλήθειας της Βουλής (εδώ το σχετικό κείμενο), το ελληνικό κράτος δικαιούται να προχωρήσει σε μονομερή διαγραφή του δημοσίου χρέους του, απαλλάσσοντας την ελληνική κοινωνία για πάντα από το άχθος της εξυπηρέτησης ενός χρέους που αποδεδειγμένα είναι παράνομο, αθέμιτο, απεχθές και επονείδιστο! Η λύση επομένως για το χρέος δεν μπορεί να είναι ξανά μια αναδιάρθρωση του με ευθύνη των πιστωτών που θα συνοδεύεται από τιμωρητικά αντιλαϊκά μέτρα και θα καταλήξει σε υπερχρέωση, όπως σταθερά συμβαίνει όλα αυτά τα χρόνια, αλλά η διαγραφή του με όρους κυρίαρχους κράτους, παρά κι ενάντια στα γερμανικά σχέδια. Τίποτε λιγότερο…

Advertisements

Θρίαμβος του «Όχι», ηχηρή αποδοκιμασία των μέτρων λιτότητας (Επίκαιρα, 9-16/7/2015)

dΣτις κορυφαίες στιγμές αντίστασης του ελληνικού λαού έχει συμπεριληφθεί πλέον το «Όχι» που καταγράφτηκε στις κάλπες της Κυριακής 5ης Ιουλίου, με ποσοστό 61,31%! Η συντριπτική επικράτηση του «Όχι» όσο κι αν ήταν προβλέψιμη, για όσους τουλάχιστον δεν ζουν στα χρυσελεφάντινα γραφεία, δεν ήταν καθόλου, μα καθόλου εύκολη!

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Απέναντι στο «Όχι» αντιπαρατάχθηκε ένα πρωτοφανούς εύρους μαύρο μέτωπο που ξεκινούσε από το ευρώδουλο πολιτικό σύστημα παλιάς (ΠΑΣΟΚ, ΝΔ, ΔΗΜΑΡ, κ.α.) και νέας κοπής (Ποτάμι κ.α.) τους επικυρίαρχους (Σουλτς, Γιουνκέρ, Ντέιζελμπλουμ) που έκαναν υποδείξεις παρεμβαίνοντας κατά προκλητικό τρόπο στα εσωτερικά της χώρας κι έφτανε μέχρι κάθε λογής θεσμική οργάνωση: από την αργόμισθη συνδικαλιστική γραφειοκρατία της ΓΣΕΕ, μέχρι τους δημάρχους της ΚΕΔΕ και επαγγελματικές οργανώσεις όπως ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθήνας και το Τεχνικό Επιμελητήριο. Όλοι αυτοί ξεπεράστηκαν από τον ελληνικό λαό που τους γύρισε την πλάτη κι έγραψε τις υποδείξεις τους στα παλαιότερα των υποδημάτων του! Το 61,31% του εκλογικού σώματος που ψήφισε «Όχι» δεν αποδοκίμασε μόνο τη χούντα της ιδιωτικής τηλεόρασης που από το πρωί μέχρι το βράδυ υπερθεμάτιζε του «Ναι» κατά παράβαση κάθε δημοσιογραφικής δεοντολογίας. Αποδοκίμασε επίσης δημάρχους, αργυρώνητους συνδικαλιστές και επιμελητήρια, που έσπευσαν να συνταχθούν με την Μέρκελ και τον ΣΕΒ, φέρνοντας στην επιφάνεια την αβυσσαλέα απόσταση που χωρίζει πλέον τις θεσμικές εκφράσεις της κοινωνίας από την ίδια την κοινωνία. Η αναγνωρισμένη από τους πάντες κρίση εκπροσώπησης επομένως, πλέον έχει ένα σαφές περιεχόμενο: Την ταύτιση των θεσμικών εκπροσωπήσεων, ακόμη και των υποτιθέμενων εργατικών, με τα πιο αντιλαϊκά και συντηρητικά κοινωνικά συμφέροντα, δηλαδή την λιτότητα, όπως με την μεγαλύτερη δυνατή σαφήνεια περιγραφόταν στις προτάσεις Γιουνκέρ, τις οποίες αποδοκίμασε ο ελληνικός λαός.

Ταξικό και νεανικό το «Όχι»

Η τεράστια κοινωνική διακύβευση άλλωστε του δημοψηφίσματος της 5ης Ιουλίου διακρίνεται από την ταξική ανάλυση της ψήφου. «Όχι» στις προτάσεις των δανειστών ψήφισαν σε συντριπτικό ποσοστό οι εργατικοί δήμοι, εκείνοι δηλαδή οι πολίτες που βίωσαν τις συνέπειες της κρίσης την προηγούμενη πενταετία, με ανεργία, μειώσεις μισθών, συντάξεων, κ.α. Μόνο ενδεικτικά: Φυλή και Πέραμα 77% υπέρ του «Όχι», Αχαρνές 75%, Κερατσίνι – Δραπετσώνα, Νίκαια – Ρέντης και Αγία Βαρβάρα 73%, Ελευσίνα και Λαευρωτική 72%, Ταύρος και Αιγάλεω 71%, Περιστέρι 70%, κοκ. Από την άλλη μεριά ήταν η Εκάλη με το «Ναι» να κερδίζει 85%, ο Διόνυσος με 70%, η Βουλιαγμένη με 66%, η Κηφισιά κι η Δροσιά με 65%, κοκ. Μέγκα, Σκάι, Αντένα, κ.λπ. επέλεξαν σε αυτή την ιστορικής σημασίας αναμέτρηση να γίνουν φερέφωνα των του πλούτου εμφανίζοντας ως γενικό συμφέρον το συμφέρον μιας χούφτας ανθρώπων.

Το «Όχι» άντλησε τη γοητεία του επίσης κι από τις ηλικίες που το προτίμησαν. Όσο μικρότερη ήταν η ηλικία των ψηφοφόρων τόσο πιο ηχηρά, τόσο πιο πλειοψηφικά έβαλαν το σταυρό στο «Όχι»! Με βάση τις μετρήσεις της GPO, όπου συμπεριλαμβάνονται κι οι αναποφάσιστοι, από την ηλικιακή ομάδα 18-29 ετών επέλεξε «Όχι» το 59,3% όσων απάντησαν, στην ομάδα 30-44 ετών το 47,5%, 45-59: 45,9% και 60 ετών και άνω: 33,3%. Η ηλικιακή κατανομή, από την άλλη, όσων επέλεξαν το «Ναι» είναι εντελώς αντίθετη: Στις ηλικίες 18-29 ετών: 29%, 30-44: 37,2%, 45-59: 39,9%, και 60 και άνω: 56,6%. Δε χρειάζονται επομένως και τόσο βαθιές αναλύσεις για να κατανοήσουμε τις αιτίες πίσω από την απαξίωση της ιδιωτικής τηλεόρασης στη συνείδηση των πιο νέων ανθρώπων, τουλάχιστον μεταξύ αυτών που σκέφτονται και δρουν πολιτικά κι ενσυνείδητα.

Αποχώρηση Σαμαρά

Η σημασία του «Όχι» που ειπώθηκε στην Ελλάδα φάνηκε αμέσως με αφορμή την παραίτηση του Α. Σαμαρά από την ηγεσία της ΝΔ, που χρεώθηκε την πολιτική της πόλωσης. Η δρομολόγηση των διαδικασιών για εκλογή νέου προέδρου στη Δεξιά ήταν ωστόσο μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Βαριά εκτεθειμένο εξήλθε και το ΠΑΣΟΚ, ή ό,τι έχει απομείνει τέλος πάντων απ’ αυτό, όπως και το Ποτάμι που πόνταραν όλο τους το πολιτικό κεφάλαιο μαζί με τους μιντιάρχες στην καταστροφολογία ταυτίζοντας το «Όχι» με την έξοδο από την Ευρώπη (λες και θα απομακρύνονταν οι τεκτονικές πλάκες κάτω από τα πόδια μας), χωρίς να πείσουν. Κι όταν έγινε φανερό ότι ηττήθηκαν, τότε μετέφρασαν το «Όχι» σε εντολή για συμφωνία με τους δανειστές εντός 48 ωρών, ότι ακριβώς θα έπρεπε να γίνει αν κέρδιζε το «Ναι»!

Στο κενό έπεσε επίσης κι η ατυχής επιλογή του ΚΚΕ να καλέσει τα μέλη και τους φίλους του να ψηφίσουν λευκό, άκυρο ή να απέχουν από τις εκλογές, ταυτίζοντας τους δανειστές με την κυβέρνηση και δημιουργώντας έτσι ρήγμα στις σχέσεις του με τον λαϊκό κόσμο των αγώνων που ψήφισε και στήριξε το «Όχι». Η αποτυχία της πρότασής του φάνηκε στο ποσοστό των λευκών και άκυρων ψηφοδελτίων (5,8%), που κινήθηκε στα ίδια επίπεδα ή και χαμηλότερα των πρόσφατων εκλογικών αναμετρήσεων. Ενδεικτικά, στις βουλευτικές εκλογές του 2015 λευκά και άκυρα: 2,36%, ευρωεκλογές 2014: 3,8%, πρώτη Κυριακή περιφερειακών 2014: 7,13% και δεύτερη Κυριακή: 15,42%…

Απογοήτευση ωστόσο προκάλεσε κι ο τρόπος με τον οποίο η κυβέρνηση χειρίστηκε το «Όχι», με όλες τις κινήσεις της να παραπέμπουν περισσότερο σε διαχείριση του «Ναι» δηλαδή μιας ήττας στο δημοψήφισμα κι όχι στη μεγαλειώδη νίκη που πέτυχε, προς απογοήτευση όσων δε δέχθηκαν να αυτοκτονήσουν κοινωνικά και έστειλαν μήνυμα σε όλο τον κόσμο ότι η λιτότητα δεν μπορεί να είναι το μέλλον μας. Νίκη την οποία, περιττό να πούμε πως δεν πιστώνεται όλος ο ΣΥΡΙΖΑ μια και προβεβλημένα στελέχη του έλαμψαν την κρίσιμη εκείνη εβδομάδα δια της απουσίας τους από τα τηλεπαράθυρα, εκφράζοντας έτσι πιθανότατα την απροθυμία τους να στηρίξουν την επιλογή του Μαξίμου να θέσει στην κρίση του ελληνικού λαού τις προτάσεις των δανειστών.

Κάτι περισσότερο από ηττοπαθή διαχείριση του «Όχι», ακύρωσή του μάλλον, αποτέλεσε και η απόφαση της κυβέρνησης, κατόπιν της συμφωνίας των πολιτικών αρχηγών που συνεδρίασαν τη Δευτέρα, να προσέλθει ο νέος υπουργός Οικονομικών, Ευκλ. Τσακαλώτος, (που διαδέχθηκε τον καρατομημένο κατ’ απαίτηση των πιστωτών Γ. Βαρουφάκη) στο συμβούλιο των υπουργών Οικονομικών την Τρίτη το απόγευμα, δηλώνοντας πρόθυμος να συζητήσει τις προτάσεις Γιουνκέρ που μόλις πριν δύο μέρες απέρριψε ο ελληνικός λαός με συντριπτικό ποσοστό! Παρότι, την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές δεν είναι γνωστά τα αποτελέσματα της Ευρωομάδας, η υποβάθμιση του περήφανου «Όχι στη λιτότητα και τους ταπεινωτικούς όρους για την έγκριση της δόσης», που είπε ο ελληνικός λαός εκ μέρους της κυβέρνησης δεν προοιωνίζεται ότι η κυβέρνηση θα τιμήσει την εμπιστοσύνη που της έδειξε ο λαός…

Το τέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που γνωρίσαμε (Πριν, 28/7/2015)

eu-flagΑνυπολόγιστο είναι το κόστος που καλείται να καταβάλλει η Γερμανία για να διαχειριστεί τη νίκη που πέτυχε έναντι της Ελλάδας, με τη συμφωνία της 12ης Ιουλίου, υποστηρίζουν τρεις κορυφαίοι αριστεροί διανοούμενοι, οι Ετιέν Μπαλιμπάρ, Σάντρο Μετζάντρα και Φρίντερ Ότο Γολφ, σε κοινό τους άρθρο, με τίτλο «Το τελεσίγραφο των Βρυξελλών: και τι ακολούθησε». (Εδώ ολόκληρο το κείμενο)

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Ακόμη κι η ορολογία που χρησιμοποιούν δεν είναι τόσο συνηθισμένη σε σχετικά κείμενα: Χαρακτηρίζουν για παράδειγμα την δράση της ΕΚΤ απέναντι στην Ελλάδα ως «τρομοκρατία», αναφερόμενοι στη Νότια Ευρώπη (Ελλάδα και Ιταλία) κάνουν λόγο για «αποικιοποίηση», ενώ υπογραμμίζουν δύο φαινόμενα που εμφανίστηκαν με ιδιαίτερη οξύτητα με αφορμή τη νέα ελληνική κρίση. Το πρώτο είναι το δημοκρατικό πρόβλημα κι ειδικότερα το πρόβλημα της νομιμοποίησης των εξουσιών στην Ευρώπη, όπως εκδηλώθηκε με την ευκαιρία του δημοψηφίσματος στις 5 Ιουλίου. Το δεύτερο είναι ο κρατικός λαϊκισμός, ή «ο εξτρεμισμός του κέντρου» όπως τον αποκαλούν οι τρεις διανοούμενοι (χρησιμοποιώντας τον όρο του κοινωνιολόγου Ούλριχ Μπίλεφελντ), που ευδοκιμεί κυρίως στη Γερμανία, την Ολλανδία και τη Φινλανδία.

Δεν είναι η πρώτη φορά που έρχεται στην επιφάνεια ο ντε φάκτο κατακερματισμός της Ενωμένης κατά τ’ άλλα Ευρώπης, με πρωτοβουλία μάλιστα των ιδρυτών της, μεταξύ ενός Νότου που μετατρέπεται σε αποικία κι ενός Βορρά που δείχνει τα δόντια του, εξάγοντας την κρίση του στα πιο αδύναμα μέλη της ΕΕ.

Μόλις πρόσφατα το αμερικάνικο ίδρυμα Στράτφορ που διατηρεί στενές σχέσεις με την CIA, δημοσίευσε μια μελέτη για τη γεωπολιτική μορφή της ευρωπαϊκής ηπείρου μετά από δέκα χρόνια, που αν κάποιος δεν πρόσεχε την πηγή θα την προσπερνούσε ως θεωρία συνομωσίας ή πρόβλεψη του γέροντα Παΐσιου. Με βάση λοιπόν το ίδρυμα Στράτφορ σε δέκα χρόνια η ΕΕ θα έχει κατακερματιστεί σε τέσσερα διαφορετικά και ανταγωνιστικά μεταξύ τους κέντρα: Μια δυτική, μια ανατολική με κέντρο ισχύος την Πολωνία, μια σκανδιναβική και μια Ευρώπη των βρετανικών νήσων. Η Ελλάδα κι η Κύπρος θα έχουν προσαρτηθεί σε ένα νέο άξονα που η νότια απόληξή του θα είναι το Ισραήλ κι απέναντί του θα έχει μια σημαντικά αναβαθμισμένη Τουρκία που θα έχει αναδειχθεί σε μείζονα περιφερειακή δύναμη.

«Η ΕΕ θα είναι ανίκανη να επιλύσει το θεμελιώδες της πρόβλημα, που δεν είναι η ευρωζώνη, αλλά η ζώνη ελεύθερου εμπορίου», επισημαίνει το Στράτφορ. Και συνεχίζει: «Η Γερμανία είναι το κέντρο βάρους της ΕΕ, εξάγει περισσότερο από το 50% του ΑΕΠ της και το ήμισυ αυτών των εξαγωγών κατευθύνεται σε άλλες χώρες της ΕΕ. Η Γερμανία έχει δημιουργήσει μια παραγωγική δυναμικότητα που υπερβαίνει κατά πολύ την καταναλωτική της ικανότητα, ακόμη κι αν δινόταν ώθηση στην εσωτερική της οικονομία. Εξαρτάται από τις εξαγωγές για να διατηρήσει την οικονομική της μεγέθυνση, την πλήρη απασχόληση και την κοινωνική σταθερότητα. Οι δομές της ΕΕ – περιλαμβανομένης της ισοτιμίας του ευρώ και πολλών ευρωπαϊκών ρυθμίσεων – είναι σχεδιασμένες για να διευκολύνουν αυτή την εξαγωγική εξάρτηση. Αυτό έχει ήδη διασπάσει την Ευρώπη σε τουλάχιστον δύο τμήματα. Η Μεσογειακή Ευρώπη και χώρες όπως η Γερμανία κι η Αυστρία έχουν εντελώς διαφορετικά πρότυπα συμπεριφορών και αναγκών. Δεν υπάρχει ενιαία πολιτική που να ταιριάζει σε όλη την Ευρώπη. Αυτό ήταν εξ αρχής το βασικό πρόβλημα, αλλά τώρα έχει οδηγηθεί στα άκρα. Ό,τι ωφελεί το ένα κομμάτι της Ευρώπης βλάπτει το άλλο». Πρόκειται για προβλέψεις ξεχωριστής σημασίας, που προμηνύονται νέα θύελλες…

Έξοδος από το ευρώ και τη λιτότητα (Πριν, 26/7/2015)

ν1Δυσφήμιση της ρήξης με τους δανειστές

ΡΕΛΑΝΣ ΑΛ. ΤΣΙΠΡΑ

Στην αντεπίθεση πέρασε η κυβέρνηση προσπαθώντας να νομιμοποιήσει την υποταγή της στις πιέσεις των πιστωτών, εμφανίζοντας την συμφωνία που υπέγραψε στις 13 Ιουλίου ως την μοναδική συμφέρουσα επιλογή για τα λαϊκά συμφέροντα.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Σε αυτή την κατεύθυνση ο ίδιος ο πρωθυπουργός Αλ. Τσίπρας επιχείρησε να δυσφημίσει και να συκοφαντήσει την υπαρκτή δυνατότητα της ρήξης ταυτίζοντάς την με το σχέδιο του γερμανού υπουργού Οικονομικών Β. Σόιμπλε, όπως είχε κατατεθεί στις 10 Ιουλίου 2015. Την Τρίτη συγκεκριμένα, επιτέθηκε στον Π. Λαφαζάνη και τον Γ. Βαρουφάκη κατηγορώντάς τους ότι αναζήτησαν ένα αριστερό σχέδιο στο σχέδιο Σόιμπλε, για πρόθεση αρπαγής του νομισματικού αποθέματος από την Τράπεζα της Ελλάδας και για σχέδιο απόδοσης μέρους της σύνταξης σε υποσχετικές (IOU).

Το φάντασμα των υποσχετικών δε ήταν παρά το προπέτασμα καπνού για να κρύψει ο Αλ. Τσίπρας την μείωση που θα δουν στις συντάξεις τους 2,6 εκ. συνταξιούχοι λόγω της αύξησης της ονομαστικής εισφοράς ασθένειας στο 6% από 4% στις κύριες και από 0% στις επικουρικές συντάξεις, ενώ η πραγματική μείωση θα είναι πολύ μεγαλύτερη. Η μείωση αν και θα επιβληθεί αναδρομικά, θα φανεί στις συντάξεις τον Σεπτέμβριο, οπότε και θα έχει οριστικοποιηθεί το νέο ασφαλιστικό, που θα ανακοινωθεί είτε αρχές Αυγούστου πριν δηλαδή τη νέα συμφωνία και στο πλαίσιο των προκαταρκτικών δράσεων όπως ορίζει με σαφήνεια η συμφωνία της 12ης Ιουλίου, ή μετά την υπογραφή της στο πλαίσιο του νέου μνημονίου που θα συνοδεύσει τη νέα δανειακή συμφωνία ύψους 82-86 δισ. ευρώ. Για τους συνταξιούχους επομένως, ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι ο Αλ. Τσίπρας που πήρε επάξια τη σκυτάλη από τους προκατόχους του επιβάλλοντας μια νέα μείωση στις συντάξεις, η οποία μάλιστα πλήττει και τους χαμηλοσυνταξιούχους. Όχι οι υποσχετικές.

Σε ό,τι αφορά τα νομισματικά αποθέματα ύψους 22 δισ. ευρώ που αποκάλυψε ο Π. Λαφαζάνης ότι διαθέτει η Τράπεζα της Ελλάδας για περίπτωση έκτακτης ανάγκης, δεν υπήρξε καμία διάψευση εκ μέρους της κεντρικής τράπεζας. Επομένως αυτό το απόθεμα υφίσταται και κάλλιστα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να καλύψει τις βραχυπρόθεσμες ανάγκες νομισματικής κυκλοφορίας σε περίπτωση εξόδου από το ευρώ. Άμεσα, το ερώτημα που γεννιέται είναι γιατί αυτό το απόθεμα δεν αξιοποιήθηκε, δηλαδή δε ρίχτηκε στην αγορά έτσι ώστε να αποτραπούν τα όρια στις τραπεζικές αναλήψεις κι η κυβέρνηση να ξεφύγει από τον θανάσιμο εναγκαλισμό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που αρνιόταν πεισματικά να απελευθερώσει ρευστότητα μέσω του έκτακτου μηχανισμού (ELA), κρατώντας τον σε πολύ πιο χαμηλά επίπεδα από το 2012, όπως φαίνεται στο διάγραμμα που παραθέτουμε κι έτσι πίεζε την κυβέρνηση να υποκύψει στα τελεσίγραφα… Επομένως οι κατηγορίες περί ριφιφί στην κεντρική τράπεζα προς την Αριστερή Πλατφόρμα επιχείρησαν να καλύψουν την απροθυμία της κυβέρνησης να αξιοποιήσει υπαρκτές δυνατότητες ακύρωσης των εκβιασμών των πιστωτών.

Η έξοδος από το ευρώ όπως την προτείνει ο Σόιμπλε πιο πολλά κοινά στοιχεία έχει με την γραμμή Μέρκελ και Τσίπρα που καταλήγουν «πάση θυσία στο ευρώ», παρά με τη ριζοσπαστική γραμμή εξόδου από το ευρώ, που αντιμετωπίζει τη νομισματική ανεξαρτησία ως αναγκαίο μέσο για την ανατροπή της πολιτικής της λιτότητας και τον τερματισμό των νεοαποικιακών πολιτικών.

Η έκδοση υποσχετικών που προτείνει ο Σόιμπλε άρρηκτα συνδεδεμένη με την αποπληρωμή του χρέους

Προς άγρα εντυπώσεων και μόνο ήταν, επίσης, η προσπάθεια του Αλ. Τσίπρα να ταυτίσει τον Π. Λαφαζάνη και μέσω αυτού κάθε εναλλακτικής αριστερής ρήξης απέναντι στους πιστωτές, με τον Γ. Βαρουφάκη, καθώς ο πρώην υπουργός Οικονομικών μπορεί να μην υπέγραψε την εξευτελιστική συμφωνία της 13ης Ιουλίου (που φέρει ημερομηνία 12 Ιουλίου), αναλαμβάνει ωστόσο ακέραια την ευθύνη για σειρά ενεργειών που οδήγησαν στην τελική υποταγή στους πιστωτές: Από τη συμφωνία της 20ης Φεβρουαρίου στο πλαίσιο της Ευρωομάδας όπου υπήρχε η σαφής δέσμευση για αποπληρωμή «πλήρως και εγκαίρως» όλων των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων της Ελλάδας – δήλωση που ισοδυναμεί με αναγνώριση του χρέους, μέχρι την πληρωμή όλων των υποχρεώσεων προς τους δανειστές το τελευταίο πεντάμηνο που οδήγησε ακόμη και στην Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου με την οποία επιχειρήθηκε να δεσμευθούν τα ρευστά διαθέσιμα εκατοντάδων οργανισμών του δημοσίου, για να πληρωθεί το ΔΝΤ.

Το πλέον αναληθές και προβοκατόρικο ωστόσο επιχείρημα αφορά την ταύτιση του σχεδίου του Σόιμπλε για έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ, με τη ριζοσπαστική πρόταση ρήξης που περιλαμβάνει την έξοδο από το ευρώ, ως μέσο προφανώς για την ανατροπή της λιτότητας κι όχι ως αυτοσκοπό.

Το σχέδιο του Σόιμπλε δεν αποτελεί αυτή τη στιγμή την κυρίαρχη γραμμή του γερμανικού ιμπεριαλισμού που εκπροσωπείται από την πιο (επιφανειακά) συναινετική και μετριοπαθή γραμμή της Μέρκελ. Εκφράζει ωστόσο μια πιο επιθετική γραμμή διαχείρισης της κρίσης που προκρίνει τη φυγή προς τα εμπρός με την δημιουργία γύρω από τη Γερμανία μιας πειθαρχημένης ομοσπονδίας του ευρώ. Είναι ένα σχέδιο που εκ των πραγμάτων κατακερματίζει την ΕΕ και τη ευρωζώνη που ξέρουμε κι έχει περιέλθει σε γνώση της κυβέρνησης μέσω των συνομιλητών του γερμανού υπουργού Οικονομικών. Ο ίδιος μάλιστα στις συζητήσεις του δεν έχει διστάσει να κατηγορήσει την Μέρκελ για έλλειψη οράματος, χαρακτηρίζοντάς την απαξιωτικά γραμματέα νεολαίας επαρχιακής οργάνωσης του κομμουνιστικού κόμματος της Ανατολικής Γερμανίας…

Το σημαντικότερο ωστόσο, για να κατανοήσουμε τα σχέδια που καταστρώνονται, είναι ότι όλα τα προηγούμενα χρόνια το ευρωπαϊκό κεφάλαιο κι ειδικότερα το ιδιωτικό χρηματοπιστωτικό, προετοιμάστηκε ώστε μια πιθανή έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ να μην έχει σοβαρές συνέπειες για τον ευρωπαϊκό καπιταλισμό, όπως θα είχε αν συνέβαινε το 2009. Φαίνεται χαρακτηριστικά στο διάγραμμα που παραθέτουμε απ’ όπου φαίνεται ότι η έκθεση των γερμανικών, γαλλικών, ιταλικών, ισπανικών και ολλανδικών τραπεζών στην Ελλάδα από 144,1 δισ. δολ. το 2009 έχει μειωθεί κατά 87,5%(!) σε 17,99 δισ. δολ. Ουσιαστικά έχουν αποκόψει την Ελλάδα από τις ενοποιημένες αγορές κεφαλαίου, προκρίνοντας προφανώς άλλες μορφές ενσωμάτωσης της στον καπιταλισμό, μικρότερου κινδύνου.

ν2Η πρόταση του Σόιμπλε όπως κατατέθηκε γραπτά κι όπως έχει διατυπωθεί πιο αναλυτικά δημόσια από ακραίους νεοφιλελεύθερους Γερμανούς (όπως ο Χανς Βέρνερ Ζιν επικεφαλής του γερμανικού οικονομικού Ινστιτούτου Ifo) στην πλήρη της ανάπτυξη περιλαμβάνει τα εξής: Πρώτο, προσωρινή έξοδο από την ευρωζώνη κι όχι μόνιμη αποβολή, δεύτερο παραμονή στην ΕΕ, τρίτο αποπληρωμή του χρέους και τέταρτο έκδοση υποσχετικών για εσωτερικές πληρωμές. Είναι ένα σύνολο προτάσεων που παρά την φαινομενική τους ομοιότητα με τη ριζοσπαστική πρόταση εξόδου από το ευρώ, βαθαίνουν και διαιωνίζουν και δεν ακυρώνουν τις συνέπειες από την παραμονή στη ευρωζώνη.

Συγκεκριμένα, η κατά Σόιμπλε έξοδος από την ευρωζώνη δεν ισοδυναμεί με πλήρη ανάκτηση της νομισματικής κυριαρχίας, δηλαδή με την ελευθερία της Ελλάδας να επιβάλλει όποια συναλλαγματική ισοτιμία επιθυμεί στο νέο της νόμισμα (διατηρώντας ακόμη και το δικαίωμα των ανταγωνιστικών υποτιμήσεων) και να καθορίζει ελεύθερα την ποσότητα χρήματος που θα κυκλοφορεί και τα βασικά επιτόκια. Για να αποφευχθεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο, που θα αμφισβητούσε τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Γερμανίας στο πλαίσιο του ανταγωνισμού της με άλλα κεφάλαια, έχει προταθεί η επαναφορά του Μηχανισμού Συναλλαγματικών Ισοτιμιών που προετοίμασε την εισαγωγή του ευρώ. Πρόκειται για έναν περιθώριο διακυμάνσεων, ενδεικτικού εύρους ±2,5%, που έχει επιτυχημένα χαρακτηριστεί «φίδι μέσα στο τούνελ». Η πειθάρχηση της νομισματικής πολιτικής θα επιτυγχάνεται μέσα από την προσδοκία της επιστροφής στο ευρώ, καθώς κάθε προσπάθεια υποτίμησης άνω του επιτρεπτού ορίου θα σημαίνει την ακύρωση του σχεδίου επανένταξης.

Ο σημαντικότερος ωστόσο μηχανισμός πειθάρχησης θα είναι ο δημοσιονομικός και θα υλοποιείται μέσω της παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όρος που αναφέρεται ρητά στις προτάσεις του Σόιμπλε. Σε αυτό το πλαίσιο η λιτότητα θα είναι δεδομένη και θα υλοποιείται μέσω των προβλέψεων του Δημοσιονομικού Συμφώνου: Εαρινό εξάμηνο, ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί και πολλά ακόμη μέτρα θα αποδειχθούν πολύ σύντομα εξ ίσου αποτελεσματικά στον αποκλεισμό κάθε ίχνους αναδιανεμητικής πολιτικής για τις 9 χώρες της ΕΕ που δεν ανήκουν στην ευρωζώνη, με τους εκβιασμούς της ΕΚΤ.

Το βασικότερο μέλημα ωστόσο της σκληρής γερμανικής γραμμής αφορά την αποπληρωμή του δημόσιου χρέους κι αυτό το στόχο έρχεται να εξυπηρετήσει η πρόταση έκδοσης υποσχετικών. Τα υποκατάστατα χρήματος εμφανίζονται ως μονόδρομος λόγω μιας διπλής πίεσης: της προτεραιότητας που έχει η εξυπηρέτηση των δανειακών αναγκών από την μια, με αποτέλεσμα τα ευρώ να πηγαίνουν πρώτα και κύρια στο ΔΝΤ, την ΕΚΤ και για πληρωμή των τόκων, και από την άλλη, της ασφυκτικά περιορισμένης νομισματικής βάσης, με αποτέλεσμα να μην αρκεί για την κάλυψη των εσωτερικών αναγκών στις καθημερινές συναλλαγές. Επομένως, οι υποσχετικές του Σόιμπλε συνδέονται άρρηκτα με την αποπληρωμή του χρέους και τη διευκολύνουν. Ακόμη κι όταν επικαλούνται μια αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους που και πάλι δεν θα περιλαμβάνει μονομερείς ενέργειες, αλλά όπως έγινε το 2012 κι αυτή η αναδιάρθρωση του χρέους θα σχεδιαστεί και θα υλοποιηθεί από τους πιστωτές.

Από την άλλη, σχέδια έκδοσης υποσχετικών που κατατέθηκαν ως λύση ανάγκης για να διευκολυνθούν οι συναλλαγές μέχρι να εκδοθεί το καινούργιο νόμισμα δεν μπορούν να ταυτίζονται με την πρόταση Σόιμπλε, τζογάροντας στη φαινομενική τους ομοιότητα, γιατί εξυπηρετούν ένα σχέδιο ρήξης, κι όχι διασφάλισης της σημερινής καταστρεπτικής πολιτικής. Διατρέχοντας εξ αρχής αυτά τα σχέδια τον κίνδυνο διασυρμού τους, λόγω της ομοιότητάς τους με ομόηχες προτάσεις που κατατέθηκαν όχι μόνο από το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών αλλά και από τις Βρυξέλλες, δεν μπορούν να διασφαλίσουν ότι η βραχυπρόθεσμη περίοδος της κυκλοφορίας τους δεν θα εξελιχθεί σε χάος, δημιουργώντας ένα νομισματικό απαρτχάιντ, μικρής έστω διάρκειας, μεταξύ όσων θα έχουν ευρώ και θα συνεχίσουν να πραγματοποιούν συναλλαγές με αυτά από την μια κι όσων θα περιμένουν τα μαγικά χαρτάκια του μισθού ή της σύνταξής τους, επιχειρώντας στη συνέχεια να ικανοποιήσουν με τη βοήθειά τους τις καταναλωτικές ανάγκες τους.

Μια ρεαλιστική λύση για να ξεπεραστεί το πρόβλημα των μέσων συναλλαγής μέχρι να εκδοθεί το νέο νόμισμα θα ήταν η έκδοση καρτών για όλους τους πολίτες από το υπουργείο Οικονομικών, στη βάση του ΑΦΜ, που θα ακολουθούταν από μια φαστ τρακ διαδικασία υποκατάστασης των συναλλαγών με ρευστό σε συναλλαγές με την βοήθεια ηλεκτρονικού χρήματος.

Η έξοδος επομένως από το ευρώ όπως την υπερασπίζεται ο Σόιμπλε κι άλλα τμήματα του ευρωπαϊκού κεφαλαίου που προκρίνουν την επιτάχυνση των διαδικασιών αναμόρφωσης της ευρωζώνης στη βάση των νέων δεδομένων  που δημιούργησε η κρίση χρέους, κόβοντας και πετώντας με λίγα λόγια τα ξερά κλαδιά, πιο πολλά κοινά στοιχεία έχει με την γραμμή Μέρκελ και Τσίπρα που καταλήγουν «πάση θυσία στο ευρώ», παρά με τη ριζοσπαστική γραμμή εξόδου από το ευρώ, που αντιμετωπίζει τη νομισματική ανεξαρτησία ως αναγκαίο μέσο για την ανατροπή της πολιτικής της λιτότητας και τον τερματισμό των νεοαποικιακών πολιτικών.

Όρκοι πίστης στο ευρώ από ΣΥΡΙΖΑ και ΚΚΕ

ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΝΟΜΙΣΜΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

Η επικράτηση της «ήπιας» γραμμής της Μέρκελ, σε ό,τι αφορά την θέση της Ελλάδας στο ευρώ, δεν σημαίνει ότι η απειλή αποσύρεται από το τραπέζι. Ήδη, από την Παρασκευή αυξάνονται οι πιέσεις για ένα νέο τρίτο, πακέτο μέτρων που θα ψηφισθεί τις επόμενες μέρες ώστε να δοθεί το νέο δάνειο – γέφυρα για να καλυφθούν οι χρηματοδοτικές ανάγκες του επόμενου διαστήματος, υπό την ίδια γνωστή απειλή. Το δεύτερο δάνειο – γέφυρα θα χρειαστεί σε εκείνη την περίπτωση που οι διαπραγματεύσεις δεν πρόκειται να ολοκληρωθούν εντός του Αυγούστου, οπότε δε θα έχει εκταμιευθεί το δάνειο,  και θα πρέπει «πλήρως και εγκαίρως» να πληρωθούν τα χρέη. Οι δανειακές υποχρεώσεις που πρέπει να πληρωθούν τον Αύγουστο αφορούν 188 εκ. ευρώ στο ΔΝΤ 3,4 δισ. και στην ΕΚΤ, ενώ τον Σεπτέμβρη πρέπει να πληρωθούν 1,56 δισ. ευρώ στο ΔΝΤ.

Η έξοδος από το ευρώ θα επανέρχεται ξανά και ξανά ως απειλή, νομιμοποιώντας τους χειρότερους εκβιασμούς κι εξασφαλίζοντας τις πιο εξευτελιστικές υποχωρήσεις από τη μεριά της κυβέρνησης (όπως για παράδειγμα την πρόσκληση στο ΔΝΤ να συμμετέχει στο νέο δάνειο ή την επάνοδο της τρόικας στην Αθήνα, σε επαυξημένη έκδοση, υπό τη μορφή κουαρτέτου), όσο στο πλαίσιο της Αριστεράς θα συνεχίσει να είναι μια απαγορευμένη συζήτηση, που νομιμοποιεί τις αστικές θέσεις των ηγεσιών. Κι εδώ οι ευθύνες του ΣΥΡΙΖΑ και του ΚΚΕ είναι τεράστιες και ιστορικές. Εκκινώντας από διαφορετικές αφετηρίες το κάθε κόμμα (την δογματική και ανιστόρητη ευρωλαγνεία ο ΣΥΡΙΖΑ και την μετάθεση στο απώτερο μέλλον κάθε άμεσου αιτήματος που μπορεί να βελτιώσει την θέση των εργαζομένων και να προκαλέσει ρήξεις στην αστική κυριαρχία σήμερα το ΚΚΕ) και τα δύο κόμματα της παραδοσιακής Αριστεράς δίνουν όρκο πίστης στο ευρώ και καταγγέλλουν τη δραχμή επιδιώκοντας συμμαχίες με τα πιο συντηρητικά και κυρίως μικροαστικά τμήματα της κοινωνίας, που συνεχίζουν να θεωρούν το ενιαίο νόμισμα ως όχημα κοινωνικής ανόδου. Κυρίως όμως ΣΥΡΙΖΑ και ΚΚΕ δίνοντας όρκους αιώνιας πίστη στο ευρώ, κλείνουν το μάτι στην αστική τάξη που όχι απλά τάσσεται με το κοινό νόμισμα, αλλά έχει αναγορεύσει την υπεράσπισή του σε κόκκινη γραμμή που χωρίζει εχθρούς και φίλους…

ΠΡΩΤΟ ΔΑΝΕΙΟ ΓΕΦΥΡΑ: Όπως ήρθαν τα 7,16 δισ. ευρώ, έτσι έφυγαν

ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ ΟΙ ΤΡΑΠΕΖΕΣ!

Τη Δευτέρα 20 Ιουλίου απελευθερώθηκε το πρώτο δάνειο – γέφυρα προς την Ελλάδα, ύψους 7,16 δισ. ευρώ, από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Χρηματοπιστωτικής Σταθεροποίησης (EFSM). Όλο όμως σχεδόν το ποσό επιστράφηκε στους πιστωτές! Ειδικότερα, 3,5 δισ. ευρώ δόθηκαν στην ΕΚΤ για την αποπληρωμή ομολόγων, 2 δισ. για την εξόφληση δόσεων προς το ΔΝΤ που εκκρεμούσαν από τον Ιούνιο και 900 εκ. ευρώ για τόκους του μηνός Ιουλίου. Στην Ελλάδα αν κάτι έμεινε το πρώτο πακέτο αντιλαϊκών μέτρων που ψηφίστηκε στις 15 και 22 Ιουλίου! Με άλλα λόγια, για να μας βοηθήσουν να πληρώσουμε τους πιστωτές δεχθήκαμε: να ακριβύνουν χιλιάδες προϊόντα που πλέον θα επιβαρύνονται με ΦΠΑ 23%, να τους χαρίσουμε τη στατιστική υπηρεσία που θα γεμίσει με …Γεωργίου, να υιοθετήσουμε έναν κώδικα πολιτικής δικονομίας που μόλις τον Δεκέμβρη του 2014 είχαν απορρίψει όλοι οι δικηγόροι της Ελλάδας και να ενσωματώσουμε την οδηγία «για την εξυγίανση», υποτίθεται, των τραπεζών που επί της ουσίας ακυρώνει τη δυνατότητα του δημοσίου να ασκήσει τα πλειοψηφικά του δικαιώματα στις συστημικές τράπεζες. Κι ο νόμος μάλιστα ψηφίσθηκε ενώ πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι οι συστημικές τράπεζες δεν πρόκειται να σωθούν ούτε με τα 25 δις. που θα λάβουν  για ανακεφαλαιοποίηση συν τα 7,7 δισ. για «μαξιλάρι ρευστού» από το νέο δάνειο. Τροχιοδεικτικές βολές ενδέχεται να αποδειχθούν τόσο η άρον – άρον πώληση τραπεζικών θυγατρικών στο εξωτερικό, όπως έκανε η Άλφαμπανκ με τα υποκαταστήματά της στη Βουλγαρία τα οποία πούλησε στην Γιούρομπανκ έναντι 1 ευρώ, όπως κι η φημολογούμενη πώληση των καταστημάτων στην Κύπρο, όσο και δηλώσεις γερμανών αξιωματούχων, όπως του εκπροσώπου της Γερμανίας στην Τραπεζική Εποπτεία της ΕΚΤ, που σε συνέντευξή του έθεσε το ερώτημα «κατά πόσο οι τέσσερις μεγάλες ελληνικές τράπεζες είναι μακροπρόθεσμα βιώσιμες». Η απάντηση κατά το πιθανότερο σενάριο θα δοθεί το φθινόπωρο, όταν θα δημοσιευθούν τα αποτελέσματα των τεστ αντοχής που σύντομα θα ξεκινήσει η ΕΚΤ.

Πολύ πιο σύντομα ωστόσο θα δοθεί και στη δημοσιότητα το νέο Μνημόνιο, που θα συνοδεύσει την δανειακή. Παραμένοντας ακόμη ανοιχτό κατά πόσο τα επώδυνα μέτρα για την κατάργηση των πρόωρων συντάξεων και την υπερφορολόγηση των αγροτών (τα οποία με βάση το κείμενο της 12ης Ιουλίου έπρεπε ήδη να είχαν ψηφιστεί) θα ψηφισθούν τελικά αρχές Αυγούστου, πριν δηλαδή τη νέα συμφωνία ή αν θα συμπεριλαμβάνονται σε αυτήν, το σίγουρο είναι πως το νέο Μνημόνιο θα περιλαμβάνει νέα αντιλαϊκά μέτρα. Θα είναι μια επώδυνη συμφωνία που θα τσακίσει για μια ακόμη φορά το λαϊκό εισόδημα, σε όφελος του κεφαλαίου.

Οι πιστωτές κρατώντας στα χέρια τους την δέσμευση του Τσίπρα ό,τι θα συμφωνήσει να υπογράψουν ό,τι κι αν του δώσουν διαμορφώνουν καθημερινά ένα κλίμα αισιοδοξίας, προσπαθώντας να πείσουν την κοινωνία πως τα δύσκολα είναι πίσω μας, στην «εποχή των αμφιβολιών». Εκεί αποσκοπούν οι (αδιανόητοι πριν λίγο καιρό) διθύραμβοι στο πρόσωπο του Τσίπρα από τις σημαντικότερες γερμανικές, αμερικανικές κι ελληνικές εφημερίδες μέχρι και την Αυριανή. Κι ο εκλογικός σχεδιασμός της κυβέρνησης τους πιστωτές εξυπηρετεί πριν απ’ όλα, μια και ο χρόνος που προκρίνεται θα είναι μετά την υπογραφή της νέας συμφωνίας και πριν αρχίσουν τα νέα αντιλαϊκά μέτρα να έχουν επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Ας μην ξεχνάει όμως το Μαξίμου πως αντίστοιχα βαθυστόχαστα σενάρια έκανε και το ΠΑΣΟΚ κι η ΝΔ, μέχρι που τα σάρωσε η λαϊκή αγανάκτηση…

Πουέρτο Ρίκο: τόσο μακριά, τόσο κοντά με την Ελλάδα (Επίκαιρα, 17-23/7/2015)

prΠληθαίνουν οι εστίες της φωτιάς στην παγκόσμια οικονομία. Μετά την Ελλάδα (μια φωτιά που δε σβήνει) και την Κίνα (τα χρηματιστήρια της οποίας κατακρημνίζονται και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει που θα σταματήσουν) ήρθε και το Πουέρτο Ρίκο: Ένα μικρό σχετικά νησί στα ανατολικά της Καραϊβικής, με 3,5 εκ. κατοίκους κι ένα ερμαφρόδιτο πολιτειακό καθεστώς καθώς ανήκει μεν στα 16 λεγόμενα «εδάφη» («territories») των ΗΠΑ, χωρίς να είναι Πολιτεία, διεκδίκησε τη δική του θέση στα πρωτοσέλιδα του οικονομικού Τύπου, με αφορμή την δήλωση της πολιτικής ηγεσίας του πως αδυνατεί να εξυπηρετήσει το δημόσιο χρέος του, το οποίο ανέρχεται σε 72 δις. δολ. κι είναι ίσο σχεδόν με το ΑΕΠ του.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Τους πιστωτές του Πουέρτο Ρίκο ανέλαβε να καθησυχάσει η Αν Κρούγκερ, στέλεχος του ΔΝΤ μέχρι πρόσφατα, που έδωσε στη δημοσιότητα μια έκθεση – σήμα προς τις αγορές (εδώ το πλήρες κείμενο), ότι τουλάχιστον η χώρα δεν προτίθεται να προβεί σε μονομερή παύση πληρωμών. Και για να μην δημιουργηθεί καμιά ανησυχία η συνάντηση της κυβέρνησης με τους κατόχους ομολόγων πραγματοποιήθηκε στα γραφεία της τράπεζας Citigroup στη Νέα Υόρκη… Με τις αμερικανικές τράπεζες να έχουν τα ηνία της αναδιάρθρωσης δεν μπορούσε να υπάρξει μεγαλύτερη εξασφάλιση στους πιστωτές, ότι η λύση που θα βρεθεί ακόμη κι αν περιλαμβάνει «κούρεμα» στην ονομαστική αξία των ομολόγων θα είναι η καλύτερη δυνατή για τα συμφέροντά τους.

Νεώτερα, σε ό,τι αφορά τους όρους της αναδιάρθρωσης, θα γίνουν γνωστά την 1η Σεπτεμβρίου, όταν θα δοθεί στη δημοσιότητα το σχέδιο της αναδιάρθρωσης, το οποίο συζητιέται με τους πιστωτές πίσω από κλειστές πόρτες. Την ίδια μέρα θα ανακοινωθούν και τα μέτρα που θα εφαρμοστούν στο εσωτερικό της χώρας για να επανέλθει στον «ορθό» δημοσιονομικά δρόμο. Εύκολα μπορούμε να προβλέψουμε ότι θα περιλαμβάνουν περικοπές στις κοινωνικές παροχές και, με βάση δηλώσεις της Α. Κρούγκερ, μέτρα για τη μείωση του εργατικού κόστους.

Η λιτότητα πίσω από τη χρεοκοπία

Η περιπέτεια του Πουέρτο Ρίκο χρήζει ωστόσο προσοχής για δύο λόγους. Η εξέτασή τους δε, πείθει ότι δεν πρόκειται και για τόσο εξωτική περιπέτεια…

Ο πρώτος λόγος σχετίζεται με την υποκείμενη κρίση της εθνικής του οικονομίας. Εύκολα μπορεί να διαπιστώσει όποιος κάνει μια μικρή αναζήτηση στο διαδίκτυο ότι το παραγόμενο προϊόν της χώρας την τελευταία δεκαετία μειώθηκε κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες, παρότι μάλιστα στο παρελθόν ακολούθησε μια γενναιόδωρη πολιτική μείωσης της επιχειρηματικής φορολογίας για να προσελκύσει επενδύσεις. Η ύφεση οφείλεται στην μείωση των στρατιωτικών δαπανών του αμερικάνικού πενταγώνου, που αποστέρησε το Πουέρτο Ρίκο από μια εκ των σημαντικότερων πηγών εσόδων του, καθώς στα εδάφη του φιλοξενούνταν βάσεις του αμερικανικού στρατού. Η δημοσιονομική κρίση επομένως ήταν δευτερογενής. Πίσω από την αδυναμία πληρωμής του χρέους του βρίσκεται η πανταχού παρούσα λιτότητα η οποία στέρησε την τοπική οικονομία από πόρους που ελάμβανε σταθερά επί δεκαετίες και η μείωση των φορολογικών εσόδων από τις επιχειρήσεις. Με άλλα λόγια, η αδυναμία εξυπηρέτησης του χρέους είναι η άλλη όψη των περικοπών κρατικών κονδυλίων, του λιγότερου κράτους, και ενός άτυπου φορλογικού μειοδοτικού διαγωνισμού που έχει στηθεί σε όλο τον κόσμο με έπαθλο την προσέλκυση διεθνών επενδύσεων. Μακροχρόνια, το έπαθλο είναι ωστόσο η δημοσιονομική κρίση. Κι αν σήμερα η καμπάνα χτυπά για το μακρινό στην Ουάσινγκτον Πουέρτο Ρίκο, πολύ σύντομα θα χτυπήσει και για το Ιλινόις που με βάση δημοσιεύματα στέκεται στην ουρά να δηλώσει αδυναμία πληρωμών. Υπ’ αυτό το πρίσμα, είναι προφανές, ότι οι ομοιότητες με την Ευρώπη είναι πολύ περισσότερες απ’ όσες αποκαλύπτει η πρώτη ματιά…

Η αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους του Πουέρτο Ρίκο ωστόσο φέρνει στην επιφάνεια κι άλλο ένα κενό της παγκόσμιας οικονομίας κι αυτό είναι το δεύτερο αξιοπρόσεχτο σημείο. Την ανυπαρξία ενός κοινά συμφωνημένου πλαισίου για την αναδιάρθρωση επίσημων χρεών. Η συγκεκριμένη περίπτωση είναι πολύ ιδιάζουσα, γιατί δεν πρόκειται ούτε για κράτος, ούτε και για Πολιτεία των ΗΠΑ. Επομένως δεν μπορεί να προσφύγει ούτε στο ΔΝΤ, που κι αυτό στερείται σχετικού πλαισίου διαθέτει ωστόσο σχετική τεχνογνωσία, ούτε στην ομοσπονδιακή διοίκηση της Ουάσινγκτον, για να ενεργοποιήσει για παράδειγμα τις διαδικασίες που ενεργοποιήθηκαν στο Ντιτρόιτ (υπαγωγή στο πτωχευτικό άρθρο 9), όταν χρεοκόπησε τον Ιούλιο του 2013. Για να δείξει την προθυμία του ότι θέλει να κινηθεί εντός των πλαισίων που θέτει το διεθνές οικονομικό σύστημα, το Πουέρτο Ρίκο και δεν επιδιώκει να ακολουθήσει το δρόμο της Αργεντινής ή του Ισημερινού, που προχώρησαν σε μονομερείς στάσεις πληρωμών, προσέλαβε την Α. Κρούγκερ. Ούτε αυτό όμως αρκεί, όπως φάνηκε, λόγω του ότι ακόμη και τα ομόλογα που εξέδιδε το Πουέρτο Ρίκο ήταν ένα μωσαϊκό τίτλων, που περισσότερο ομοιάζουν με δημοτικά ομόλογα παρά με κρατικά.

Οι πιστωτές αποφασίζουν

Το σημερινό πλαίσιο ή καλύτερα μη-πλαίσιο εναποθέτει τις διαδικασίες και τα μέσα που θα ακολουθηθούν στην περίπτωση που ένας κράτος δηλώσει αδυναμία πληρωμών, στην καλή θέληση των πιστωτών. Πρόκειται, ωστόσο, για διαδικασία εξ αρχής προβληματική και παγιδευμένη καθώς δεν πρόκειται για δύο ίσα μέρη. Προς επίρρωση η διεθνή εμπειρία, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα την Ελλάδα αλλά όχι και μοναδικό, βάσει της οποίας τα κυριαρχικά δικαιώματα ανεξάρτητων κρατών ποδοπατούνται από τους πιστωτές και στο τέλος της δημοσιονομικής κρίσης, οι βαθμοί αξιολόγησης της πιστοληπτικής τους ικανότητας είναι το λιγότερο σε σημασία που έχουν χάσει. Μαζί έχουν απολέσει το τελευταίο ίχνος δημόσιας περιουσίας κι οι λαοί τους έχουν φτωχοποιηθεί. Οπότε η υποβάθμιση της θέσης τους είναι σχεδόν πάντα οριστική. Αυτό δε που απασχολεί περισσότερο τη διεθνή συζήτηση επί του θέματος είναι η μόνιμη θέση αδυναμίας πληρωμών στην οποία εισέρχονται, λόγω των επονείδιστων όρων αποπληρωμής του μέρους εκείνου του χρέους που τελικά ρυθμίζεται.

Εδώ η αντίθεση με τον ιδιωτικό τομέα είναι εξόφθαλμη και προκλητική. Γιατί, σε μια ιδιωτική επιχείρηση αρκεί μια ρύθμιση, ένας διακανονισμός που όσο κι αν συνοδεύεται από επιπλέον κόστος σε βάθος χρόνου δεν ισοδυναμεί με την οριστική της χρεοκοπία. Είναι  η περίπτωση όπου το «λιγότερο» νεοφιλελεύθερο κράτος ισούται με «μη κράτος», απ’ τη στιγμή που παραδίδεται στο έλεος των πιστωτών και των πανίσχυρων νομικών γραφείων που έχουν εξειδικευθεί σε κρατικές χρεοκοπίες. Κι εδώ επίσης η ομοιότητα του Πουέρτο Ρίκο με ό,τι συμβαίνει στα καθ’ ημάς, μόνο συμπτωματική δεν είναι…