Home » 2015 » March

Monthly Archives: March 2015

Παύση πληρωμών απάντηση σε εκβιασμούς πιστωτών και σενάρια διπλού νομίσματος (Πριν, 29/3/2015)

euro2Ευθεία απειλή προς την κυβέρνηση και επίδειξη πυγμής των Ευρωπαίων ήταν το σημαντικότατο προχθεσινό δημοσίευμα του πρακτορείου Ρόιτερς βάσει του οποίου «η Ελλάδα μπορεί να αναγκαστεί να εισάγει εναλλακτικά μέσα πληρωμών, παράλληλα με το ευρώ, για ορισμένες εσωτερικές πληρωμές αν η συμφωνία μεταρρυθμίσεις-έναντι-μετρητών με τους πιστωτές δεν εξασφαλιστεί σύντομα». Οι πληροφορίες αποδίδονται σε αξιωματούχους της ευρωζώνης.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Το σκεπτικό του νέου αυτού σχεδίου ξεκινάει από την πρόθεση της κυβέρνησης να εξοφλήσει πλήρως και εγκαίρως την δόση στο ΔΝΤ της 9ης Απριλίου, που ανέρχεται σε 458 εκ. ευρώ (ή 360 εκ. Ειδικά Τραβηκτικά Δικαιώματα – SDR), όπως ξεκαθάρισε η κυβέρνηση την Παρασκευή το μεσημέρι, αποδεικνύοντας έτσι ότι αναφορές τόσο του υπουργού Οικονομικών Γ. Βαρουφάκη όσο και του υπουργού Εξωτερικών αρμόδιου για τις διεθνείς οικονομικές σχέσεις Ευκλ. Τσακαλώτου περί ρήξης ήταν λεονταρισμοί. Τσάμπα μαγκιά πούλαγαν οι υπουργοί του ΣΥΡΙΖΑ! Η κυβέρνηση ούτε καν εξετάζει το ενδεχόμενο παύσης, ακόμη και ολιγοήμερης καθυστέρησης των πληρωμών επί του δημοσίου χρέους, όπως φάνηκε με διορθωτική δήλωση του κυβερνητικού εκπροσώπου.

Η πρόθεσή της ωστόσο προσκρούει στην άρνηση των Ευρωπαίων να εγκρίνουν τις δόσεις των δανείων, σε μια κυνική προσπάθειά τους, να αναγκάσουν την κυβέρνηση να υιοθετήσει αντιλαϊκά μέτρα, που ως γνωστό είναι άμεσης απόδοσης. Έτσι, παραμένει άγνωστο κατά πόσο θα γίνουν δεκτά αύριο από τις Βρυξέλλες τα μέτρα που συμφωνήθηκαν Παρασκευή πρωί στο γραφεία του Τσίπρα. Με βάση την κυβέρνηση πρόκειται για 18 μέτρα που αφορούν κυρίως την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής κι έσοδα από άδειες στα ΜΜΕ (εξηγώντας έτσι την συκοφαντική επίθεση του Βήματος στον Γ. Κατρούγκαλο) ενώ από την εφαρμογή τους αναμένονται έσοδα 3,2 δισ. ευρώ. Παρότι έγινε ξεκάθαρο ότι δεν περιλαμβάνονται αντιλαϊκά μέτρα, δηλώσεις κορυφαίων υπουργών όπως του Γ. Σταθάκη ότι «θα επανεξεταστεί η εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ» αφήνουν ορθάνοιχτη ωστόσο την πόρτα εφαρμογής νεοφιλελεύθερων αντιλαϊκών μέτρων.

Οι ταμειακές δυσκολίες της κυβέρνησης «χτυπούν κόκκινο» πρώτα και κύρια λόγω της απροθυμίας των Ευρωπαίων να παρέχουν όλες εκείνες τις διευκολύνσεις που παρείχαν και τα προηγούμενα χρόνια: από γενναία αύξηση των χρηματοδοτήσεων έκτακτης ανάγκης μέσω του ELA, μέχρι την δυνατότητα χρησιμοποίησης των εντόκων από τις τράπεζες για άντληση ρευστότητας από την ΕΚΤ και την δυνατότητα έκδοσης εντόκων γραμματίων από την κυβέρνηση άνω του ορίου των 15 δισ. ευρώ. Πρόκειται για πλάγιες, παρακαμπτήριες οδούς που θα επέτρεπαν στο δημόσιο να χρηματοδοτηθεί έμμεσα πλην όμως αποτελεσματικά. Γι’ αυτό και τις μπλόκαραν.

Μπροστά σε αυτό το αδιέξοδο οι πιστωτές δηλώνουν στην κυβέρνηση, μέσω του Ρόιτερς, ότι δεν υφίσταται κανένα δραματικό δίλημμα αν δεν εγκριθούν τα μέτρα της λίστας Τσίπρα και η ίδια συνεχίσει να είναι απρόθυμη να πάρει νέα αντιλαϊκά μέτρα. Μπορούν και οι μισθοί στο δημόσιο μαζί με τις συντάξεις να καταβληθούν και η δόση στο ΔΝΤ να πληρωθεί. Με την διαφορά ότι οι πληρωμές στο εσωτερικό θα διεκπεραιώνονται με υποσχετικές (IOU – αρκτικόλεξο του I owe you, δηλαδή «σου χρωστάω») που μπορούν να βαφτιστούν και δραχμές, ενώ η πληρωμή του χρέους θα γίνει με ευρώ. Κοινώς, το καλό νόμισμα, το ευρώ θα πάει στους πιστωτές «για να αποφύγει τη χρεοκοπία» η Ελλάδα όπως αναφέρει το ρεπορτάζ και το «παλιόχαρτο» θα δίνεται στους δημόσιους υπάλληλους και τους συνταξιούχους.

Παρότι η εισαγωγή παράλληλου νομίσματος προτείνεται ως προσωρινό μέτρο, είναι εμφανές ότι θα σηματοδοτήσει μια νέα φάση στην κρίση που μαίνεται στην Ελλάδα από το 2008. Επί της ουσίας θα πρόκειται για μια νέα μετάστασή της στον τομέα των συναλλακτικών μέσων, που θα κάνει ακόμη πιο αναγκαία την οριστική έξοδο από το ευρώ και την ανάκτηση της νομισματικής κυριαρχίας. Το σημαντικότερο ωστόσο είναι πως το παράλληλο νόμισμα θα σηματοδοτήσει την εισαγωγή ενός νομισματικού απαρτχάιντ που θα καταδικάσει τα πιο λαϊκά και φτωχά στρώματα του πληθυσμού να συναλλάσσονται με «πατσαβούρια» που κάθε μέρα θα υποτιμούνται, αφήνοντας τα ευρώ για την πληρωμή του δημόσιου χρέους. Το παράλληλο νόμισμα θα φέρει ραγδαία φτωχοποίηση!

Η νέα τροπή που παίρνει η ελληνική κρίση καθιστά επιτακτική ανάγκη την επιθετική προβολή του αιτήματος άμεσης παύσης πληρωμής του δημόσιου χρέους. Η δόση της 9ης Απριλίου δεν πρέπει να πληρωθεί γιατί θα σημάνει την εξαθλίωση της ελληνικής κοινωνίας. Η κυβέρνηση πρέπει να αναγκαστεί από τους εργαζόμενους να δηλώσει στάση πληρωμών κι αθέτηση κάθε άλλης δανειακής υποχρέωσης απέναντι στους πιστωτές. Πιο ωμά δεν μπορούσε να τεθεί το δίλημμα από τον τρόπο που τίθεται τώρα: «μισθοί ή δόσεις στο ΔΝΤ». Κι η απάντηση δεν μπορεί παρά να είναι μισθοί και διαγραφή του χρέους!

Γερμανία: και χρωστάει και το κρύβει! (Επίκαιρα 12-18/3/2015)

hypo-real-estate-210110-540x304Εξαιρετικά αποκαλυπτική ήταν πρόσφατη ανακοίνωση της Γιούροστατ (26/2015) (εδώ το σχετικό έγγραφο) που για πρώτη φορά συγκέντρωσε και παρουσίασε το κρυφό χρέος των κρατών μελών της ΕΕ.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Πρόκειται για υποχρεώσεις που, όπως εξηγεί η ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία, δεν συνυπολογίζονται ακόμη στο χρέος, είναι ωστόσο πιθανό να συμβεί στο μέλλον. Περιλαμβάνουν τρεις κατηγορίες υποχρεώσεων: εγγυήσεις του δημοσίου, υποχρεώσεις που συνδέονται με συμπράξεις δημόσιου κι ιδιωτικού τομέα οι οποίες δεν έχουν εγγραφεί στον προϋπολογισμό και υποχρεώσεις επιχειρήσεων του ευρύτερου δημόσιου τομέα.

222% το χρέος της Γερμανίας!

Η πρώτη εντύπωση που σχηματίζεται από μια φευγαλέα ματιά στον πίνακα με το πιθανό ή σκιώδες δημόσιο χρέος κάθε χώρας είναι ότι απέχει παρασάγγας από τον πίνακα με τις επιδόσεις των χωρών στο δημόσιο χρέος, όπως μετριέται επισήμως. Οι επιδόσεις για παράδειγμα της Γερμανίας, με ένα πολύ χαμηλό δημόσιο χρέος της τάξης του 77% για το 2013, πάνε περίπατο κι η κυβέρνηση της Μέρκελ συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους χρεώστες της ΕΕ, ενώ η Ελλάδα φαίνεται σαν μια από τις χώρες με την πιο συνετή χρήση της δυνατότητας δανεισμού! Δεν πρόκειται για υπερβολή. Η Γερμανία κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στο σκιώδες χρέος το οποίο ανέρχεται στο 145% του ΑΕΠ της, ενώ ακολουθεί η Ολλανδία όπου το σκιώδες χρέος ανέρχεται στο 115% του ΑΕΠ. Οι χώρες δηλαδή με το μεγαλύτερο χρέος αυτής της κατηγορίας είναι εκείνες που κουνάν με αυστηρότητα το δάκτυλο στις χώρες με το υψηλό δημόσιο χρέος, ζητώντας λιτότητα και δημοσιονομική πειθαρχία. Στην άλλη άκρη της κλίμακας της Γιούροστατ βρίσκεται η Ελλάδα, με το αφανές χρέος της να ανέρχεται μόνο σε 10,5%. Η μεγαλύτερη έκπληξη ωστόσο εμφανίζεται αν κανείς αθροίσει το αφανές και το πραγματικό δημόσιο χρέος. Γιατί, τότε αποδεικνύεται ότι η Γερμανία, με ένα συνολικό χρέος της τάξης του 222% του ΑΕΠ της, ξεπερνάει κατά πολύ τόσο την Ελλάδα, που βρίσκεται 24 μονάδες χαμηλότερα, όσο και την Πορτογαλία, που είναι 30 μονάδες χαμηλότερα.

Εδώ φυσικά θα μπορούσε κανείς να αντιτείνει ότι ο κίνδυνος να μην πληρωθεί το αφανές χρέος και να μετακυλισθεί στο δημόσιο είναι ένα σενάριο τόσο μακρινό και υποθετικό που δεν αξίζει καν να το συζητάμε. Δεν είναι έτσι! Το σχετικό ρεπορτάζ των Financial Times στις 11 Φεβρουαρίου αφήνει να πέσει μια μικρή χαραμάδα φωτός στα όσα κρύβονται πίσω από την σχετική ανακοίνωση της ευρωπαϊκής στατιστικής υπηρεσίας. «Οι στατιστικοί της ΕΕ δεν παρέχουν μια ολοκληρωμένη εξήγηση για το τι βρίσκεται πίσω από τους αριθμούς. Αλλά η Destatis, η γερμανική στατιστική υπηρεσία δήλωσε στους Financial Times ότι το υπερβολικό σκιώδες χρέος της Γερμανίας προέρχεται πιθανά από υποχρεώσεις των δημόσιων τραπεζών. Αυτές περιλαμβάνουν την KfW, σε ομοσπονδιακό επίπεδο, τις κρατιδιακές τράπεζες (Landesbanken) και τις δημοτικές τράπεζες αποταμιεύσεων (Sparkassen)».

Κατά μία εκδοχή που υιοθετεί η βρετανική εφημερίδα το αφανές χρέος των γερμανικών δημόσιων και ημι-δημόσιων τραπεζών αφορά καταθέσεις των γερμανών πολιτών στις συγκεκριμένες τράπεζες, που εμφανίζονται στο σκέλος των υποχρεώσεων. Και καθώς οι λογαριασμοί που εμφανίζει η ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία δεν περιλαμβάνουν περαιτέρω λεπτομέρειες τα αντίστοιχα στοιχεία ενεργητικού δε εμφανίζονται με αποτέλεσμα να δημιουργείται μια αμφισβητήσιμη εικόνα για τα δημόσια οικονομικά της Γερμανίας.

Τα του οίκου της Γερμανίας ποτέ εν δήμω

Υπάρχει ωστόσο κι άλλη ερμηνεία. Ειδικότερα, η Γερμανία από το 2008 είδε πολλές και μεγάλες τράπεζες της να βρίσκονται αντιμέτωπες με χαρτοφυλάκια που ξεχείλιζαν από τοξικά ομόλογα. Ήταν τράπεζες που είχαν επεκταθεί στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού και δραστηριοποιούνταν στον πολλά υποσχόμενο (τότε) τομέα τη επενδυτικής τραπεζικής. Η ταχύτητα με την οποία το Βερολίνο εξαφάνισε το πρόβλημα κάτω από το χαλί ήταν αξιοζήλευτη. Κανείς όμως δεν έχει μάθει τι έχει συμβεί με εκείνες τις πολλές τράπεζες που στο απόγειο της κρίσης του 2008 είχαν χαρακτηριστεί από τον βρετανικό Economist ως «100 μικρές Ελλάδες». Ξεχωρίζουμε δύο από αυτές: την WestLB και την HRE. Η πρώτη, με έδρα το Ντίσελντορφ και με μια ιστορία πίσω της 180 χρόνων, απαίτησε την άμεση καταβολή από τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό 17 δις. ευρώ για να διασωθεί ενώ στις 30 Ιουνίου 2012 μετονομάστηκε σε Portigon Financial Services και ειδικεύτηκε σε επενδύσεις χαρτοφυλακίου, εξαφανίζοντας έτσι τα ίχνη της. (Τακτική δοκιμασμένη κι επιτυχημένη έπειτα από κάθε μεγάλη ληστεία). Στο απόγειο της δόξας της, το 2005, το ενεργητικό της είχε φτάσει τα 294 δις. ευρώ (όταν η Commerzbank διέθετε 445 δις. ευρώ κι η Deutsche Bank 992 δις. ευρώ). Τόσο η συγκεκριμένη τράπεζα όσο κι άλλες κρατιδιακές τράπεζες, στα ΔΣ των οποίων συχνά φιγουράρουν πολιτικά πρόσωπα ακόμη κι εκλεγμένοι, όφειλαν σημαντικό μέρος της επιτυχίας τους στην ικανότητα τους να δανείζονται τεράστια ποσά λόγω του ότι αξιοποιούσαν την ανώτατη πιστοληπτική αξιολόγηση των γερμανικών κρατιδίων όπου έδρευαν και τα οποία συμμετείχαν στο μετοχικό τους κεφάλαιο. Πετύχαιναν έτσι την μεγαλύτερη δυνατή μόχλευση, οδηγώντας τα δανεικά τους κεφάλαια στα ουράνια και παρέχοντας όλες τις απαραίτητες δικαιολογίες στις κυβερνήσεις να δηλώσουν πως είναι υπερβολικά μεγάλες για να αφεθούν να χρεοκοπήσουν, οπότε η διάσωσής τους, με λεφτά των φορολογουμένων εννοείται,  αναγόταν σε «εθνική υπόθεση». Εξ ίσου «θαυμαστή» είναι κι η πορεία της HRE (Hypo Real Estate) που διασώθηκε μεταφέροντας σε μια «κακή τράπεζα» στοιχεία ενεργητικού ύψους 210 δις. ευρώ. Κάπου εδώ όμως σταματάει κι η επίσημη ενημέρωση για την τύχη τους.

Η Γερμανία που απαίτησε και πέτυχε να έχει πρόσβαση, μέσω των οργάνων της τραπεζικής ενοποίησης για παράδειγμα και των τεστ αντοχής των τραπεζών που ολοκληρώθηκαν τον Οκτώβρη του 2014, στα στοιχεία όλων των τραπεζικών ιδρυμάτων της Ευρώπης, κατά παράβαση κάθε έννοιας ανταγωνισμού, εξασφάλισε αυθαίρετα, αξιοποιώντας την παντοδυναμία της, τα του οίκου της να παραμείνουν μια αυστηρά εσωτερική της υπόθεση. Χώρες αντίθετα όπως η Ελλάδα αναγκάστηκαν να δημοσιοποιήσουν τα πάντα: ό,τι όφειλαν κι ό,τι δεν όφειλαν (από το ύψος των κρατικών εγγυήσεων στις ΔΕΚΟ μέχρι τα ελλείμματα ΝΠΔΔ) με την αμέριστη βοήθεια υποτελών πολιτικών, όπως ο πρώην υπουργός Οικονομικών Γ. Παπακωνσταντίνου, για παράδειγμα που τοποθέτησαν σε κάθε δημόσια υπηρεσία κι έναν γκαουλάιτερ των δανειστών. Φροντίζοντας έτσι η Γερμανία πολύ έγκαιρα να ρίξει ένα πέπλο σιωπής για τα οικονομικά και το κόστος διάσωσης των γερμανικών τραπεζών, απομάκρυνε με αποτελεσματικό τρόπο την ίδια από το κάδρο της τραπεζικής κρίσης που άμεσα ή έμμεσα επηρέασε όλη την Ευρώπη, αλλάζοντας άρδην τους όρους του οικονομικού και πολιτικού παιχνιδιού κι αναβαθμίζοντας την θέση της. «Όλη την Ευρώπη, πλην της Γερμανίας», θα συμπλήρωνε η Μέρκελ. Μέχρι που ήρθε η ανακοίνωση της Γιούροστατ και σήκωσε ελαφρώς το χαλί, επιτρέποντας μας να αναρωτηθούμε κατά πόσο η Γερμανία θα μπορούσε να ανεβοκατεβάζει κυβερνήσεις, να αλλάζει υπουργούς και να διατάζει ιδιωτικοποιήσεις για να κερδίσουν οι δικές της επιχειρήσεις αν το δημόσιο χρέος της εμφανιζόταν μεγαλύτερο από της Ελλάδας…

Ανταμοιβή των υποχωρήσεων Τσίπρα η νίκη στα σημεία της διαπραγμάτευσης (Πριν, 22 Μαρτίου 2015)

7sideΧαλαρώνει για λίγα 24ωρα η θηλιά στο λαιμό της κυβέρνησης μετά την επταμερή συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στο περιθώριο της διήμερης συνόδου κορυφής. Η πολιτική απόφαση των ηγετών της ΕΕ να δεχτούν ορισμένα από τα αιτήματα της ελληνικής κυβέρνησης αποτελεί κυρίως την ανταμοιβή της για την πρόθεση συνεργασίας με τους πιστωτές που έχει επιδείξει στο πλαίσιο της στρατηγικής της δέσμευσης να πληρώσει το δημόσιο χρέος. Από κει και πέρα κι η ίδια η απόφαση της κυβέρνησης να ψηφίσει ανεξαρτήτως της γνώμης των πιστωτών δύο κρίσιμα νομοσχέδια (το πρώτο για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης και το δεύτερο για την επανεκκίνηση της οικονομίας, όπου περιλαμβάνεται κι η ρύθμιση για τις 100 δόσεις) δημιούργησαν τετελεσμένα, επιβάλλοντας στην πολιτική ηγεσία της ΕΕ τους αναγκαίους συμβιβασμούς.

Με βάση όσα δήλωσε ο έλληνας πρωθυπουργός στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε τις διαπραγματεύσεις, πρώτο, η πέμπτη αξιολόγηση είναι οριστικά πλέον νεκρή, παίρνοντας μαζί της κι όσες δεσμεύσεις περιελάμβανε το περίφημο μέιλ Χαρδούβελη (αύξηση ΦΠΑ, μείωση συντάξεων, αντιαπεργιακός νόμος, κ.λπ.). Δεύτερο, το σχήμα της Τρόικας ανήκει στο παρελθόν όχι μόνο ως ορολογία με τους μηχανισμούς επιτήρησης να βαπτίζονται «θεσμοί» και «ομάδα των Βρυξελλών», αλλά και επί της ουσίας καθώς οι αποστολές στην Αθήνα αποκτούν αυστηρά τεχνικό περιεχόμενο, υποβαθμίζεται δηλαδή πολιτικά ο ρόλος και το στάτους τους, την ίδια ώρα που κατόπιν συμφωνίας οι πολιτικές διαπραγματεύσεις για το περιεχόμενο των μέτρων θα διεξάγονται αποκλειστικά στις Βρυξέλλες. Τρίτο, το χρονικό περιθώριο για την υποβολή των μέτρων εκ μέρους της ελληνικής κυβέρνησης δεν είναι τόσο ασφυκτικό, όσο ήταν για παράδειγμα με την απόφαση του Γιούρογκρουπ της 20ης Φεβρουαρίου, όταν η προθεσμία που δόθηκε στην ελληνική κυβέρνηση ήταν τρεις μέρες.

Όλες οι παραπάνω νίκες στα σημεία ωστόσο έχουν και την σκοτεινή τους πλευρά, που επιβεβαιώνει ότι ο κερδισμένος μέχρι στιγμής του σκληρού αυτού μπρα ντε φερ είναι οι πιστωτές. Πρώτο, το πρόγραμμα μπορεί να είναι πλέον αποκλειστικά και μόνο ελληνικής ιδιοκτησίας, αλλά θα έχει θετικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα, όπως υποδηλώνει η δέσμευση για πρωτογενές αποτέλεσμα της τάξης του 1-1,5%. Επομένως μόνον η «συναρμολόγηση» θα γίνει στην Ελλάδα. Δεύτερο, η επιτήρηση της ελληνικής οικονομίας συνεχίζεται κανονικά, με πολύ πιο αυστηρούς μάλιστα όρους σε σχέση και με όσα προβλέπει το άρθρο 14 του κανονισμού 472/2013 της ΕΕ, βάσει του οποίου τα κράτη μέλη της ΕΕ παραμένουν υπό εποπτεία μέχρι και την εξόφληση του 75% των δανείων. Τρίτο, το χρονικό περιθώριο μπορεί να παύει να είναι τόσο δεσμευτικό, ωστόσο το νέο περιθώριο για την έκτακτη σύγκλιση του Γιούρογκρουπ προσδιορίστηκε σε μία εβδομάδα. Σε κάθε περίπτωση η ημερομηνία ορόσημο της 9ης Απριλίου οπότε η κυβέρνηση θα πληρώσει 467,48 εκ. ευρώ στο ΔΝΤ οδηγώντας (ξανά) στα άκρα το πρόβλημα ρευστότητας της ελληνικής οικονομίας, επιβάλλει την υποβολή του ελληνικού προγράμματος σύντομα ώστε να υπάρξει ο απαραίτητος χρόνος για την εκταμίευση των 1,9 δισ. ευρώ από τα κέρδη των κεντρικών τραπεζών από τα ελληνικά ομόλογα κι ενδεχομένως μέρους της δόσης των 7,2 δισ. ευρώ. Η Μέρκελ ξεκαθάρισε ότι αυστηρή προϋπόθεση για την εκταμίευση των χρημάτων είναι η υποβολή προτάσεων.

Πέραν των παραπάνω που ρητά συνομολογήθηκαν υπάρχουν ακόμη δύο ζητήματα που είναι ανοιχτά και χρήζουν διευκρίνησης πριν θριαμβολογήσει η κυβέρνηση για τα αποτελέσματα της επταμερούς στις Βρυξέλλες. Το πρώτο σχετίζεται με τους όρους που ενδεχομένως να τέθηκαν και πιθανά να αφορούν τις ιδιωτικοποιήσεις. Ειδικότερα η τύχη της ιδιωτικοποίησης των 14 περιφερειακών αεροδρομίων, που για τον πρωθυπουργό παραμένει ανοιχτή όπως είχε φανεί κι από τη συνέντευξή του στο περιοδικό Στερν όπου είχε χαρακτηρίσει «δίκαιη» την τιμή που προσφέρει για να τα αποκτήσει η γερμανική εταιρεία Φράπορτ. Το θέμα παραμένει επίσης ανοιχτό όσο συνεχίζεται κι η διελκυστίνδα για το κατά πόσο την τύχη των ιδιωτικοποιήσεων που ολοκληρώθηκαν, να μείνουν στο απυρόβλητο, θα έχουν κι όσες είναι σε εξέλιξη. Η συγκεκριμένη ιδιωτικοποίηση έχει τεράστια οικονομική και γεωπολιτική σημασία για την Γερμανία δεδομένης της επέκτασης που θα σημάνει στον εναέριο χώρο της η προσάρτηση, μέσω της εξαγοράς των ελληνικών αεροδρομίων, του ελληνικού εναέριου χώρου. Το θέμα πιθανότατα να τεθεί στην αυριανή συνάντηση του πρωθυπουργού με την Μέρκελ στο Βερολίνο, η εξέλιξη της οποίας θα κρίνει όλο το πλαίσιο της αντιπαράθεσης. Κι αυτός είναι ο δεύτερος άγνωστος της εξίσωσης των διαπραγματεύσεων, με την Γερμανία να ζητά την πλήρη και ανεπιφύλακτη υποταγή της ελληνικής πλευράς.

Ξανά στο στόχαστρο των ΗΠΑ η Βενεζουέλα (12-18 Μαρτίου 2015)

maduroΤο ‘πε, «να βάλουν τις βίζες οι Αμερικάνοι εκεί που ξέρουν», μιλώντας τον Δεκέμβριο σε ανοιχτή συγκέντρωση στο Καράκας με αφορμή την συμπλήρωση 15 ετών από την ανάληψη της προεδρίας από τον Ούγκο Τσάβες, και το ‘κανε ο πρόεδρος της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο. Τα εμπόδια στις επισκέψεις Αμερικάνων στην Βενεζουέλα ήταν ένα μόνο από τα μέτρα που ανακοίνωσε ο πρόεδρος της χώρας την 1η Μαρτίου, απαντώντας στις αμερικάνικες προκλήσεις εναντίον της Βενεζουέλας. Στα υπόλοιπα μέτρα που ανακοινώθηκαν περιλαμβάνεται η μείωση του προσωπικού της αμερικάνικης πρεσβείας στο Καράκας και η απαγόρευση εισόδου στη χώρα συγκεκριμένων αμερικάνων αξιωματούχων. Μέτρο που ανακοινώθηκε ως απάντηση στην δημοσιοποίηση αντίστοιχης λίστας 50 βενεζολάνων αξιωματούχων και των συγγενών τους τον Δεκέμβριο του 2014 από την Ουάσινγκτον οι οποίοι απαγορεύεται να ταξιδέψουν στις ΗΠΑ, με το αιτιολογικό ότι πρωταγωνίστησαν στην παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Κατηγορία που ποτέ δεν αποδείχθηκε.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Η απαγόρευση εισόδου στην αμερικάνικη επικράτεια στελεχών της κυβέρνησης Μαδούρο ήταν μία μόνο από τις ευθείες παρεμβάσεις των ΗΠΑ στα πολιτικά πράγματα της Βενεζουέλας το τελευταίο διάστημα. Από την μακρά αλυσίδα αντίστοιχων αμφισβητήσεων των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Βενεζουέλας ξεχωρίζουμε τις πιο πρόσφατες: Πρώτο, τις γενναίες χρηματοδοτήσεις που παρέχει το βαθύ αμερικάνικο κράτος στην αντιπολίτευση και κάθε λογής αντικυβερνητική ομάδα. Οι σχετικές επιδοτήσεις το 2015 ανήλθαν στα 5,5 εκ. δολ., ενώ ιδρύματα όπως το National Endowment for Democracy χρηματοδότησε τους αντιπάλους του Μαδούρο με 2 εκ. δολ. Δεύτερο, την απαγόρευση από το αμερικάνικο υπουργείο Εμπορίου εξαγωγών στην Βενεζουέλα πολλών και διαφορετικών ειδών που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για στρατιωτικούς σκοπούς. Τρίτο, την προειδοποίηση που απηύθυνε ο αμερικάνος αντιπρόεδρος Τζόε Μπάιντεν, τον Ιανουάριο του 2015, στις χώρες της Καραϊβικής για την επικείμενη ανατροπή της κυβέρνησης της Βενεζουέλας και την κατάργηση του προγράμματος παροχής φθηνού πετρελαίου, με την επωνυμία Petro Caribe. Τέταρτο, τον χαρακτηρισμό από τον αμερικάνο πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα, τον Φεβρουάριο του 2015 στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής Ασφαλείας, της Βενεζουέλας ως απειλής και της υποστήριξης των ΗΠΑ στους πολίτες της που αναγνωρίζεται ότι ζουν σε μια χώρα όπου η δημοκρατία είναι σε κίνδυνο.

Προσπάθεια πραξικοπήματος

Προφανώς εντελώς …τυχαία, τις επόμενες μέρες οι ηγέτες της αντιπολίτευσης έδωσαν στη δημοσιότητα ένα έγγραφο που προειδοποιούσε τον πρόεδρο Μαδούρο για το τέλος της κυβέρνησής του,vnz ενώ υποσχόταν την αντικατάστασή της από ένα φιλο-επιχειρηματικό, νεοφιλελεύθερο μοντέλο. Το κείμενο υπογραφόταν από φυλακισμένους ηγέτες της αντιπολίτευσης, λόγω της ανάμιξής τους στα αιματηρά επεισόδια του 2014 όπου έχασαν την ζωή τους περισσότερα από 40 άτομα μεταξύ των οποίων και πολλοί αστυνόμοι (απολογισμός χωρίς προηγούμενο στο πλαίσιο διαδηλώσεων) κι επίσης από τον δήμαρχο του μητροπολιτικού Καράκας (κάτι μεταξύ Κολωνακίου και Πολιτείας) Αντόνιο Λεντέσμα. Η σύλληψή του στη συνέχεια και ο θάνατος ενός 14χρονου από αστυνομικά πυρά στις διαδηλώσεις που ακολούθησαν ανέβασαν παραπέρα το θερμόμετρο της έντασης στην Βενεζουέλα. Αρωγός στην προσπάθεια των ΗΠΑ να ανατρέψουν τον Τσάβες είναι κι οι ντόπιοι επιχειρηματίες που εκμεταλλεύονται τον σχετικά υψηλό πληθωρισμό της τάξης του 64% (όταν προ Τσάβες, ξεπερνούσε το 100%) για να κερδοσκοπούν ασύστολα και προκαλούν ακόμη και τεχνικές ελλείψεις σε βασικά αγαθά, με απώτερο στόχο να στρέψουν τον πληθυσμό εναντίον της κυβέρνησης. Για να αντιμετωπίσει η κυβέρνηση τον υπόγειο πόλεμο των αμερικανόδουλων επιχειρηματιών προχώρησε στην κρατικοποίηση της αλυσίδας σούπερ μάρκετ Dia a dia και στη σύλληψη του ιδιοκτήτη της και στην κρατικοποίηση επίσης της αλυσίδας φαρμακείων Farmatodo.

Η αμερικάνικη επιθετικότητα εναντίον της Βενεζουέλας εξηγείται αρχικά λόγω του πολιτικού προσανατολισμού της χώρας. Οι ΗΠΑ θέλουν να συντρίψουν την Βενεζουέλα για να πάψει να αποτελεί παράδειγμα για την υπόλοιπη Λατινική Αμερική. Το πρόβλημα των ΗΠΑ είναι ο λεγόμενος Τσαβισμός που μπορεί να συμπυκνωθεί στην υποστήριξη των πιο φτωχών στρωμάτων του πληθυσμού με την δωρεάν παροχή βασικών κοινωνικών υπηρεσιών, όπως η υγεία. Παράλληλα, στα επιλεκτικά αλλά καίρια πλήγματα στην επεκτατική πολιτική των ΗΠΑ και των πολυεθνικών τους. Σε αυτό το πλαίσιο για παράδειγμα από τα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησης του Τσάβες τα δικαιώματα που πληρώνουν οι πολυεθνικές για την εξόρυξη των ενεργειακών προϊόντων της Βενεζουέλας αυξήθηκαν από 1% σε 30% και η φορολογία από 5% σε 50%.

Τεράστια κοιτάσματα

Κατά δεύτερο, η αμερικανική επιθετικότητα εναντίον της Βενεζουέλας εξηγείται λόγω των τεράστιων αποθεμάτων που έχει η χώρα σε πετρέλαιο. Όπως φαίνεται και στον πίνακα που παραθέτουμε η Βενεζουέλα είναι η χώρα με τα περισσότερα βεβαιωμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο! Επιπλέον, το 2013 η Βενεζουέλα ήταν ο 3ος μεγαλύτερος εξαγωγέας αργού πετρελαίου στις ΗΠΑ, ο 9ος μεγαλύτερος εξαγωγέας παγκοσμίως και ο 12ος μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου και άλλων ενεργειακών ειδών. Επίσης, στη Βενεζουέλα υπάρχουν τα δεύτερα μεγαλύτερα κοιτάσματα φυσικού αερίου στην αμερικάνικη ήπειρο, μετά τις ΗΠΑ. Δεδομένης λοιπόν της σημασίας της Βενεζουέλας στον ενεργειακό χάρτη, η Ουάσινγκτον δεν μπορεί να ανεχτεί ότι ασκεί μια δική της, ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική, αποτελώντας μάλιστα ένα ανταγωνιστικό πόλο συσπείρωσης στην αμερικάνικη ήπειρο που περιορίζει την αμερικάνικη παντοκρατορία.

Η σημαντική εξάρτηση της Βενεζουέλας από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο προδικάζουν ότι τα οικονομικά προβλήματα στο εσωτερικό της δεν πρόκειται να εκλείψουν. Ούτε επομένως κι οι αφορμές από την μεριά των ΗΠΑ για να παρεμβαίνουν στην πολιτική της ζωή, υποκινώντας ενέργειες αποσταθεροποίησης. Η πτώση των τιμών του πετρελαίου κατά 50%, που ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2014, είχε δραματικές επιπτώσεις στη Βενεζουέλα όπου το 95% των εξαγωγών αφορά πετρέλαιο και το 45% των δημοσίων εσόδων προέρχεται επίσης από το πετρέλαιο. Εύκολα επομένως μπορούμε να προδικάσουμε ότι ελλείψει πόρων η κοινωνική πολιτική του Μαδούρο θα μετριαστεί. Ακόμη κι έτσι όμως θα είναι ανώτερη οποιασδήποτε άλλης λατινοαμερικάνικης χώρας.

Για τους δύο παραπάνω λόγους οι ΗΠΑ και τα φιλικά τους μέσα ενημέρωσης διασύρουν συστηματικά την Βενεζουέλα, υπερμεγενθύνοντας ειδήσεις που σχετίζονται με τις πραγματικές ελλείψεις αγαθών ή τις διαδηλώσεις – κατσαρόλας των πλουσίων στα αστικά προάστια, εξαφανίζοντας ταυτόχρονα την άνοδο του βιοτικού επιπέδου των εκατομμυρίων φτωχών ανθρώπων και την αθρόα υποστήριξη που παρείχαν αυτά ακριβώς τα πολυπληθή στρώματα στον Τσάβες παλιότερα και στον Μαδούρο τα τελευταία δύο χρόνια.

Κρίσης λεξιλόγιο της ΣΥΡΙΖΑϊκής διαχείρισης, αποσαφήνιση νεοεισαχθέντων οικονομικών και τεχνικών όρων (Πριν, 15.3.2015)

varΣυμφωνώντας και επαυξάνοντας με την ανάγκη που εύστοχα είχε εντοπίσει ο Γ. Βαρουφάκης πριν τέσσερα χρόνια για το γκρέμισμα του τείχους «που εμποδίζει τους εκτός σιναφιού από το να συμμετάσχουν στον διάλογο που θα κρίνει την ζωή τους»∙ ανάγκη που είχε ικανοποιήσει επιτυχημένα με την έκδοση του βιβλίου Κρίσης λεξιλόγιο (εκδ. Ποταμός), παραθέτουμε και ερμηνεύουμε (στο πλαίσιο των αναγκών του ρεπορτάζ) στη συνέχεια ορισμένους όρους που εισήλθαν στην δημόσια συζήτηση μόλις τις τελευταίες ημέρες. Ο στόχος είναι ίδιος με αυτόν που είχε θέσει ο Γ. Βαρουφάκης το 2011, άλλο αν τώρα ο ίδιος πρωταγωνιστεί στην δημιουργία αυτού του «ειδεχθούς μονοπωλίου» που δημιουργούν οι οικονομολόγοι, αποκλείοντας την κοινωνία από την κατανόηση και την συμμετοχή στο διάλογο.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Κοινωνική μεταρρύθμιση: Έτσι θα αποκαλούνται οι οδηγίες του ΟΟΣΑ, μετά την επίσκεψη του έλληνα πρωθυπουργού Α. Τσίπρα στην έδρα του οργανισμού στο Παρίσι την Πέμπτη 12 Μαρτίου και την συμφωνία που υπέγραψε. Ένας οργανισμός που ποτέ δεν ήταν ουδέτερος, όπως επιχειρείται τώρα να εμφανιστεί. Μάρτυρας η συμβολή που είχε σε κάθε είδους κοινωνική οπισθοδρόμηση: από το ασφαλιστικό σύστημα μέχρι την παιδεία, ανέκαθεν κάθε νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση που σεβόταν τον εαυτό της στα εγχειρίδια του ΟΟΣΑ κατέφευγε για να ξεσηκώσει οδηγίες και χρήσιμες συμβουλές, αποφεύγοντας άσκοπους πειραματισμούς. Απορίας άξιο, ωστόσο, παραμένει τι λογής συμβουλές θα μας δώσουν για την αντιμετώπιση του λαθρεμπορίου πετρελαίου και καπνού, όταν αρκεί μια βόλτα στα διυλιστήρια που βρίσκονται λίγο έξω από την Αθήνα για να εντοπιστεί. Οι οδηγίες του ΟΟΣΑ μας έλειπαν τόσα χρόνια;

Κουαρτέτο ή Ομάδα των Βρυξελλών ή Θεσμοί: Το όργανο που αναλαμβάνει στο εξής την επιτήρηση της ελληνικής οικονομίας. Από τη στιγμή που η κυβέρνηση ξεκίνησε τις διαπραγματεύσεις με τους δανειστές η αλήθεια είναι πως τα πράγματα εξελίχθηκαν λίγο χειρότερα απ’ όσο τα υπολόγιζε κι απ’ όσο τα προβάλλει, γιατί οι τοποτηρητές αυξήθηκαν κι από τρεις έγιναν τέσσερις. Έτσι, πλάι στο ΔΝΤ, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, προστέθηκε κι ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας. Μαζί με την ονομασία της ομάδας των γκαουλάιτερ άλλαξε κι ο τόπος συνάντησης τους με τους τεχνοκράτες της ελληνικής δημόσιας διοίκησης, που στο εξής δεν θα είναι τα υπουργεία αλλά το καθόλου μαγευτικό, μες στην κίνηση και τα κορναρίσματα κι ολίγον ντεμοντέ Χίλτον, όπως επίσης και το Κάραβελ, πλησίον της ανταρτομάνας Καισαριανής, για να κρέμεται πάντα πάνω από το κεφάλι των θεσμικών η απειλή της ΟΠΛΑ. Αν συνεχίσουν δε να προκαλούν δεν αποκλείονται και χειρότερα, όπως να τους στείλουμε σε κανένα ξενοδοχείο ημιδιαμονής πέριξ της Ομόνοιας!

Παναρίτη και Βαρουφάκης προλειαίνουν το έδαφος για αντιλαϊκά μέτρα

Συμβόλαιο Ανάκαμψης και Ανάπτυξης: Είναι το νέο μνημόνιο που θα συνοδεύσει την επικείμενη αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους. Το αντιλαϊκό του περιεχόμενο προαναγγέλλεται με κάθε ευκαιρία, όπως για παράδειγμα με την δήλωση της Έλενας Παναρίτη, τέως εκλεκτής του ΓΑΠ (μέχρι και στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας την είχε τοποθετήσει, βοηθώντας στην ομαλή της ένταξη στην πολιτική ζωή της Elada) και νυν συμβούλου του Γ. Βαρουφάκη, η οποία αποτελώντας επίσημο μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας εξέφρασε την ντροπή της μιλώντας σε διεθνές συνέδριο για το γεγονός ότι βγαίνουν σε σύνταξη εργαζόμενοι 45 ετών. Ενώ, προφανώς για το περισσότερο συχνό γεγονός των συνταξιούχων που δεν έχουν να πληρώσουν τα φάρμακα ακόμη και να φάνε, δεν έχει ακούσει τίποτε η Παναρίτη κι ούτε νιώθει κάποια ντροπή. Ο ορατός κίνδυνος νέων αντιλαϊκών μέτρων φάνηκε κι από τον ίδιο τον υπουργό Οικονομικών, Γ. Βαρουφάκη, προχθές Παρασκευή, μιλώντας σε διεθνές συνέδριο στη λίμνη Κόμο της Ιταλίας, όπου ανέφερε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ ίσως χρειαστεί να αναστείλει προεκλογικές του υποσχέσεις για να οικοδομήσει κλίμα εμπιστοσύνης με τους δανειστές.

Χρέους αναδιάρθρωση: Ο ευφημισμός που χρησιμοποιείται για την πληρωμή του δημόσιου χρέους και την εγκατάλειψη του στόχου της διαγραφής από τα αρμόδια υπουργεία και τον ίδιο τον πρωθυπουργό. Μάρτυρας τα 366 εκ. ευρώ που δόθηκαν την Παρασκευή 13 Μαρτίου στο ΔΝΤ, τα 566 εκ. που θα καταβληθούν αύριο Δευτέρα 16 Μαρτίου και 336 εκ. που θα δοθούν την Παρασκευή 20 Μαρτίου, πάντα στο ΔΝΤ. Ακόμη πιο αδιάψευστος μάρτυρας για τη υποταγή στους δανειστές είναι η δήλωση του ίδιου του Αλ. Τσίπρα από το Παρίσι ότι η Ελλάδα θα τηρήσει τις υποχρεώσεις της ακόμη κι αν δεν εκταμιευθεί η επόμενη δόση. «Εμείς δηλαδή θα συνεχίσουμε να εξυπηρετούμε κανονικά το χρέος μας, ακόμη κι αν εσείς δεν μας δίνετε τις δόσεις που αποκλειστικό σκοπό έχουν την εξυπηρέτηση του χρέους», δήλωσε ο πρωθυπουργός. Εδώ δεν εξοργίζει μόνο η υποτέλεια όσο κι οι άμεσες επιπτώσεις αυτής της επιλογής: η δέσμευση δηλαδή φορολογικών και άλλων δημοσίων εσόδων για την εξυπηρέτηση του χρέους, όπως φάνηκε και με την αξιοποίηση από το δημόσιο των ρευστών διαθεσίμων ΝΠΔΔ και ασφαλιστικών ταμείων. Τη στιγμή που η αθέτηση των υποσχέσεων εκ μέρους των δανειστών μπορούσε να αποτελέσει πρώτης τάξης ευκαιρία για την παύση πληρωμών και την διαγραφή του χρέους, χρησιμοποιείται από την κυβέρνηση για να δείξει πόσο συνεπής και νομοταγής είναι. Και δεν είναι η μόνη ευκαιρία που παρέχουν οι δανειστές για να επιλέξει την ρήξη η κυβέρνηση. Η δημιουργία συνθηκών ασφυξίας στο τραπεζικό σύστημα (ακόμη και μέσω της οριακής αύξησης κατά 600 εκ. ευρώ των κεφαλαίων του μηχανισμού έκτακτης χρηματοδότησης – ELA, όταν η Ελλάδα ζητούσε σχεδόν τριπλάσια) θα μπορούσε να επιταχύνει τις διαδικασίες εθνικοποίησης των τραπεζών και εξόδου από το ευρώ, καθώς η παραμονή μας στην ευρωζώνη αποδεδειγμένα προσφέρει τα μέσα και διευκολύνει τους πιστωτές στην άσκηση των χειρότερων πιέσεων.

Αλλά αυτό είναι θέμα επόμενου λήμματος…