Home » 2014 » October

Monthly Archives: October 2014

Ζήτω η κρίση! (Επίκαιρα 23-29/10/2014)

enjoy-money-300x300Ακόμη κι αν δεν υπήρχε έπρεπε να δημιουργηθεί! Η οικονομική κρίση που ξέσπασε το 2008 πλήττοντας άλλες χώρες λιγότερο (ΗΠΑ) κι άλλες περισσότερο (Ευρωπαϊκές) αποδείχθηκε η πιο αποτελεσματική μηχανή αύξησης των εισοδηματικών ανισοτήτων κάνοντας τους πλούσιους πλουσιότερους και τους φτωχούς φτωχότερους.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Τα στοιχεία που έδωσε και φέτος στην δημοσιότητα η τράπεζα Credit Suisse (εδώ η σχετική έκθεση) είναι εντυπωσιακά. Ο παγκόσμιος πλούτος μέσα σε μόλις έναν χρόνο, από τα μέσα του 2013 ως τα μέσα του 2014, αυξήθηκε κατά 8,3%, όταν η αύξηση του ΑΕΠ το 2013 ήταν 3% και για φέτος προβλέπεται να αυξηθεί κατά 3,7%, σύμφωνα με το ΔΝΤ. Επομένως, επ’ ουδενί η αύξηση του παραγόμενου προϊόντος δεν δικαιολογεί την αύξηση του παγκόσμιου πλούτου σε ετήσια βάση κατά 21 τρις. δολ., με αποτέλεσμα να φτάσει στα 263 τρισ. δολ., υπερδιπλάσιος από τον πλούτο που είχε καταγραφεί το 2000 κι ανερχόταν στα 117 τρις. δολ. Εντύπωση επίσης προκαλεί πως η αύξηση του πλούτου το έτος 2013, κατά 21,9 τρισ. δολ., ξεπερνάει τις απώλειες που καταγράφηκαν στη διάρκεια της κρίσης, κι ανέρχονται σε 21,5 τρις.! Παρελθόν αποτελεί λοιπόν η κρίση, τουλάχιστον για τους πλούσιους.

Εξετάζοντας την συμμετοχή κάθε γεωγραφικής ηπείρου στην αύξηση, τα πρωτεία κρατούν οι ΗΠΑ όπου ο πλούτος σε ετήσια βάση αυξήθηκε κατά 11,4% (αντιπροσωπεύοντας ένα μερίδιο της τάξης του 34,7% ή 91 τρισ. δολ. στον παγκόσμιο πλούτο), ενώ στην δεύτερη θέση έρχεται η Ευρώπη όπου ο πλούτος αυξήθηκε κατά 10,6%, φτάνοντας τα 85,2 τρις. δολ (32,4% του συνόλου). Η αύξηση που καταγράφεται στην συγκέντρωση πλούτου σε ΗΠΑ και Ευρώπη δικαιολογείται καθώς στα υπό εξέταση μεγέθη, μαζί με τις τιμές των ακινήτων, συμπεριλαμβάνονται και οι τιμές των μετοχών που έχουν εκτοξευτεί στην στρατόσφαιρα τα τελευταία χρόνια δημιουργώντας μια πρωτοφανή φούσκα. Έτσι όμως έχουμε και το προφίλ των κερδισμένων: είναι η ολιγαρχία του χρήματος, που μπορεί τα όρια της με την κλασική ολιγαρχία της μεταποίησης και του εμπορίου να είναι όλο και πιο πορώδη στο πέρασμα του χρόνου, τα οφέλη ωστόσο που δρέπει από την σύγχρονη οικονομία είναι σημαντικά μεγαλύτερα όχι μόνο χρόνο με τον χρόνο, αλλά κι έναντι των άλλων τομέων οικονομικής δραστηριότητας.

56.000 δολ. σε κάθε ενήλικα ετησίως!

Αν επιμερίζαμε τον παγκόσμιο πλούτο στον πληθυσμό της γης θα έβγαινε ότι στον κάθε ενήλικα αναλογούν 56.000 δολ. ετησίως. Ένα ποσό αρκετό για να εξαλειφόταν οριστικά η στέρηση και η πείνα. Ένα ποσό που επίσης βεβαιώνει ότι το πρόβλημα της ανθρωπότητας σήμερα δεν είναι η ανεπάρκεια τροφίμων, ούτε καν οι αναιμικοί ρυθμοί αύξησης του ΑΕΠ. «Λεφτά υπάρχουν», δείχνει πεντακάθαρα η έκθεση της Credit Suisse! Το πρόβλημα βρίσκεται στον τρόπο που κατανέμονται…

Στο επίκεντρο της έκθεσης βρίσκονται οι ανισότητες, με τους μελετητές του ελβετικού κολοσσού να συμμετέχουν ενεργά στην συζήτηση που πυροδότησε το βιβλίο του Τομά Πικετύ, Capital in the Twenty-First Century (Harvard University Press), το οποίο θέτει στο επίκεντρο της ανάλυσής του την έξαρση των παγκόσμιων ανισοτήτων. «Τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα» λένε με τον τρόπο τους οι ερευνητές της ελβετικής τράπεζας. Στις ΗΠΑ, ο λόγος του πλούτου προς το εισόδημα από το 2010 ως το 2014 ακολουθεί σταθερά αυξητική πορεία, φτάνοντας το 6,5, όταν για έναν ολόκληρο αιώνα, από το 1900 ως το 2000, κινούταν μεταξύ 4 και 5, με μοναδική εξαίρεση την κρίση του 1930. Στην μεταπολεμική περίοδο πρώτη φορά «σπάει» αυτό το όριο, αγγίζοντας το 6, κατά τη διάρκεια της κρίσης των ιντερνετικών μετοχών το 1999, όταν όλοι κέρδιζαν αλλά απ’ ότι φαίνεται μερικοί κέρδιζαν κάτι …παραπάνω.

Με βάση τα μερίδια που έχει στον πλούτο κάθε πληθυσμιακή ομάδα φαίνεται πως το «κάτω» 50% του παγκόσμιου πληθυσμού κατέχει λιγότερο από το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού. Στο άλλο άκρο το πλουσιότερο 10% έχει υπό την κατοχή του το 87% του παγκόσμιου πλούτου, ενώ το πλουσιότερο 1% ελέγχει το 48,2%, δηλαδή σχεδόν τον μισό πλούτο!

Το 0,7% ελέγχει το 44% του πλούτου!

Δέος προκαλεί η ανισοκατανομή του πλούτου όπως αποτυπώνεται στην γνωστή πυραμίδα που χρησιμοποιείται για να απεικονίσει την κατανομή του πλούτου. Στην βάση της βρίσκεται το 69,8% του παγκόσμιου πληθυσμού (3,28 δισ. ενήλικες), που κερδίζει λιγότερα από 10.000 δολ. κι ελέγχει το 2,9% του παγκόσμιου πλούτου (7,6 τρις. δολ.). Στον επάνω «όροφο», εν είδει μεσαίας τάξης, κατοικεί το 21,5% του παγκόσμιου πληθυσμού (1,01 δισ.) που κερδίζει μεταξύ 10.000 και 100.000 δολ., κι ελέγχει το 11,8% του πλούτου (31,1 τρις.). Στον πιο πάνω όροφο βρίσκεται το 7,9% του πληθυσμού (373 εκ.) που κερδίζει μεταξύ 100.000 και 1 εκ. δολ. κι ελέγχει το 41,3% του πλούτου (108,6 τρις.). Η «ανάβαση» σταματάει στην επόμενη εισοδηματική κατηγορία που είναι η κορυφή της πυραμίδας. Εκεί κατοικούν οι υπερ-πλούσιοι: το 0,7% του πληθυσμού (35 εκ. άτομα) με εισόδημα άνω του 1 εκ. ευρώ, οι οποίοι ελέγχουν το 44% του πλούτου (115,9 τρις. δολ.) κι είναι οι μεγάλοι κερδισμένοι των σαρωτικών αλλαγών στην διεθνή οικονομία τα τελευταία χρόνια που συμβατικά αποδίδονται με τον όρο παγκοσμιοποίηση. Ωστόσο, είναι κι οι υπαίτιοι της εξαθλίωσης εκατομμυρίων ανθρώπων. Ας μην ξεχνούμε ότι επί δεκαετίες νεοφιλελεύθεροι επιστήμονες και σχολιαστές υπό το σλόγκαν «μην ενοχοποιείτε τον πλούτο» ζητούσαν την μείωση έως και την κατάργηση της προοδευτικής φορολογίας με το επιχείρημα ότι έτσι ο πλούτος μπορεί να επενδυθεί και να δημιουργήσει γενικευμένη ευημερία. Ο πλούτος έπαψε να φορολογείται κι αυτό που τον διαδέχθηκε δεν είναι μόνο τα άδεια κρατικά ταμεία που οδήγησαν στην διαρκή δημοσιονομική κρίση από την δεκαετία του ’70 και μετά. Οδήγησε επίσης στην εξαθλίωση, την διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής και την οικονομική αστάθεια με τις καταρρεύσεις να προκαλούν αλυσιδωτές κρίσεις…

Μερίδιο στον πλούτο του κορυφαίου 10%

                        2000   2007       2014

Αγγλία           51,5%      52%       54,1%

Ισπανία         54,1%      52%       55,6%

Ελλάδα          54,8%     48,6%     56,1%

Πορτογαλία 57,8%      56%      58,3%

Ιρλανδία        58,2%     57,8%    58,5%

Πολύ πιο προκλητική είναι η αύξηση των ανισοτήτων που παρατηρείται στις χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας που επλήγησαν από την κρίση, μεταξύ των οποίων είναι και η Ελλάδα. Παρότι, η επίσημη αφήγηση θέλει όλα τα κοινωνικά στρώματα λίγο-πολύ να υπέστησαν ανάλογες μειώσεις στα εισοδήματά τους, οι υφιστάμενες μετρήσεις, και μάλιστα από μια πηγή που μόνο για μεροληψία δεν μπορεί να κατηγορηθεί, δείχνει ότι η οικονομική ελίτ, το «άνω» 10% του πληθυσμού αύξησε τον πλούτο που κατέχει. Βελτίωσε δηλαδή την θέση του. Επομένως, η εκρηκτική ανεργία, η μείωση των μισθών και η κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων δεν είχαν μόνο χαμένους. Τα χρήματα που στερήθηκαν χιλιάδες λαϊκές οικογένειες που δεν μπορούν να πληρώσουν τους λογαριασμούς της ΔΕΗ και δεν έχουν να φάνε, γέμισαν τους λογαριασμούς, εντός κι εκτός Ελλάδας, μιας ισχνής μειοψηφίας που φέτος περνάει πολύ καλύτερα ακόμη κι από το 2000, την λεγόμενη εποχή των παχιών αγελάδων. Γι’ αυτούς «λεφτά υπάρχουν» και μάλιστα περισσότερα απ’ ότι στο παρελθόν, χάρη στους νόμους που ψηφίζουν ΝΔ και ΠΑΣΟΚ με την καθοδήγηση της Τρόικας, κι έχουν κάθε λόγο να αναφωνήσουν «ζήτω η κρίση»!

Φάκελος Σνόουντεν, ο ψηφιακός Μεγάλος Αδελφός (Πριν, 26 Οκτωβρίου 2014)

 hardingΌπως εκμυστηρεύεται ο Σνόουντεν δεν θα ήθελε να ζει σε έναν κόσμο «όπου οτιδήποτε λέω, οτιδήποτε κάνω, με οποιονδήποτε μιλάω, κάθε εκδήλωση έρωτα ή φιλίας καταγράφεται». Στο βιβλίο Φάκελος Σνόουντεν του Λουκ Χάρντινγκ (εκδ. Καστανιώτη, 2014) (εδώ ένα μικρό απόσπασμα) περιγράφεται το δίκτυο συνεχούς παρακολούθησης που έχτισαν οι ΗΠΑ μετά την 11η Σεπτέμβρη.

Όλα αποδείχθηκαν αληθινά! Σενάρια και προβλέψεις που διατυπώνονταν από την επόμενη κιόλας μέρα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 και τα οποία αναφέρονταν στο καθεστώς ζόφου που υφαίνονταν σε όλο τον πλανήτη με πρωταγωνιστή τις αμερικάνικες μυστικές υπηρεσίες και πρόφαση την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, μετά βεβαιότητας πλέον μπορούν να χαρακτηριστούν ακόμη και άτολμα. Το πέπλο παρακολουθήσεων που έχουν δημιουργήσει οι αμερικάνικες αρχές είναι πολύ πιο γενικευμένο και εφιαλτικό, λόγω και της εξέλιξης της τεχνολογίας. Μάρτυρας όλων αυτών των διαπιστώσεων είναι τα όσα περιγράφονται στο βιβλίο του δημοσιογράφου της βρετανικής εφημερίδας Γκάρντιαν, Λουκ Χάρντινγκ, με τίτλο Φάκελος Σνόουντεν, η ιστορία το Νο 1 καταζητούμενου ανθρώπου στον κόσμο (εκδ. Καστανιώτη, 2014).

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Το βιβλίο, περιγράφοντας με ακρίβεια όλα τα (δημοσιεύσιμα) δραματικά γεγονότα που οδήγησαν στις αποκαλύψεις του Σνόουντεν, μοιάζει με αστυνομική ιστορία. Ξεκινάει με το μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που έστειλε ο ίδιος ο Σνόουντεν προσπαθώντας να βρει δημοσιογράφους και ακτιβιστές για να δημοσιοποιήσει το υλικό του και καταλήγει με λεπτομέρειες από την ζωή του στην Μόσχα, όπου ζει από τον Ιούνιο του 2013. Όλα τα ενδιάμεσα που εκτυλίσσονται μεταξύ Βαλτιμόρης, Γενεύης, Χαβάης, Χονγκ – Κονγκ και Μόσχας θα μπορούσαν να αποδοθούν με την βοήθεια μιας μακροσκελούς λίστας από αρκτικόλεξα: Είναι ένας καταιγισμός προγραμμάτων παρακολούθησης που υλοποιεί η αμερικάνικη κυβέρνηση, μέσω της μυστικής υπηρεσίας NSA (Εθνική Υπηρεσία Ασφάλειας), η οποία – σημείο των καιρών – είναι η υπηρεσία που προσλαμβάνει τους περισσότερους μαθηματικούς στις ΗΠΑ!  Πολύ συχνά μάλιστα επιτελεί το έργο της με την βοήθεια της αντίστοιχης βρετανικής υπηρεσίας GCHQ (Κρατική Υπηρεσία Επικοινωνιών) που λειτουργεί εξ ίσου απειλητικά για τις πολιτικές ελευθερίες. Μόνο λοιπόν για να πάρουμε μια μικρή γεύση του ψηφιακού Μεγάλου Αδελφού που μας παρακολουθεί νυχθημερόν έχοντας μετατρέψει το διαδίκτυο στο πιο παγιδευμένο και εν τέλει ακατάλληλο δίκτυο επικοινωνίας ξεχωρίζουμε τρία από αυτά τα προγράμματα: Sigint, πρόγραμμα συλλογής σημάτων μόνο για ξένους στόχους. Stellarwind, πρόγραμμα παράνομης παγίδευσης τηλεφώνων μετά την 11η Σεπτεμβρίου που αφορούσε την συλλογή περιεχομένου και μεταδεδομένων εκατομμυρίων Αμερικανών χωρίς εισαγγελικό ένταλμα. Και τέλος πρόγραμμα Prism, το «καλύτερο» όλων καθώς επιτρέπει στις υπηρεσίες να έχουν πρόσβαση σε μεγάλο όγκο ψηφιακών πληροφοριών, ηλεκτρονικών μηνυμάτων, αναρτήσεων στο Facebook. Για την υλοποίηση του συνεργάστηκε αδιαμαρτύρητα όλη η Κοιλάδα της Σιλικόνης που μετατράπηκε σε κυβερνο-χαφιέ του Μπους αρχικά και του Ομπάμα στη συνέχεια: Microsoft, Yahoo, Fb, Google, PalTalk, YouTube, AOL, Skype, κ.λπ. Ο ρόλος του πρόθυμου συνεργάτη των εταιρειών υψηλής τεχνολογίας, που μπορεί να συγκαλύφθηκε ελαφρώς από το αίτημά τους να απαιτηθεί με νόμο η πρόσβαση των υπηρεσιών στα δεδομένα ώστε να καλυφθούν οι εταιρείες απέναντι σε πιθανές προσφυγές των χρηστών, διέλυσε οριστικά και αμετάκλητα όποια στοιχεία αντι-κουλτούρας και χιπισμού διατηρούνταν ακόμη ζωντανά στην Κοιλάδα της Σιλικόνης, μακρινή ανάμνηση τις περισσότερες φορές των εφηβικών αναζητήσεων ιδρυτών αυτών των εταιρειών. Η αντίθεση εκφράζεται, με τον πιο ανάγλυφο τρόπο στην Apple, με τα τηλέφωνά της, τα i-phone να αποτελούν την πιο αποτελεσματική μηχανή παρακολούθησης (έφριξε ο Σνόουντεν όταν είδε τον βρετανό δημοσιογράφο στο πρώτο ραντεβού τους να μπαίνει στο δωμάτιο του ξενοδοχείου με το i-phone στο χέρι!) ενώ ο ιδρυτής της, Στιβ Τζομπσ, μέχρι και πριν πεθάνει ήθελε να είναι ο ορισμός της αντι-συμβατικής και εκτός πλαισίου σκέψης.

Αναφέρεται στο βιβλίο πως το διαδίκτυο, με βάση τα λόγια του Ασάντζ είναι «ο μεγαλύτερος μηχανισμό κατασκοπίας που υπήρξε ποτέ στον κόσμο»

Η περιπέτεια του Έντουαρντ Σνόουντεν, το τέλος της οποίας δεν έχει γραφτεί, όσο κι αν αποτελεί ακραία περίπτωση προσφέρεται για πλήθος συμπερασμάτων. Για παράδειγμα, σε ό,τι αφορά την ασφυξία που νιώθει μια πολυπληθής κατηγορία νέων ανθρώπων λόγω του καθεστώτος επιτήρησης που έχει επιβληθεί στο διαδίκτυο. Πρόκειται για ανθρώπους υψηλής επαγγελματικής ειδίκευσης, ενίοτε συντηρητικών καταβολών (ο Σνόουντεν ήταν Ρεπουμπλικάνος και λάτρευε τα όπλα), σίγουρα φανατικών υπέρμαχων των ατομικών λύσεων χωρίς καθόλου εμπειρίες συλλογικής εργασίας ακόμη και με ανύπαρκτη κοινωνικότητα που πήραν ωστόσο πολύ στα σοβαρά τις υποσχέσεις για την απέραντη ελευθερία του κυβερνοχώρου. Η ιδεολογική ήττα, ιστορικών διαστάσεων, που βιώνει αυτή η γενιά επιβάλλει να δοθεί νέο περιεχόμενο στην έννοια της ελευθερίας. Μακριά προφανώς από την ατομικότητα, πολύ πιο κοντά όμως στις δυνατότητες που παρέχουν οι συνεχείς τεχνολογικές καινοτομίες και την τάση τους να καταργούν στεγανά και απαγορευμένες ζώνες. Την δική του σημασία έχει επίσης ο άθλος του Σνόουντεν, που οδήγησε τον τομέα της ψηφιακής κατασκοπίας να μιλάει για προ-Σνόουντεν και μετά-Σνόουντεν εποχή, καθώς δείχνει τις τεράστιες δυνατότητες των σύγχρονων εργαζομένων, προφανώς σε συνάρτηση με τις ποικίλες και ασύλληπτες δυνατότητες που εμπεριέχουν οι νέες τεχνολογίες: από την συγκέντρωση, επεξεργασία και την μεταφορά δεδομένων, την διασκέδαση και την ανθρώπινη επικοινωνία, μέχρι τον συνδυασμό και την αξιολόγηση διαφορετικών πληροφοριών. Κι αν τα προηγούμενα δημιουργούν ελπίδες και δείχνουν τις νέες δυνατότητες, η συνέχεια που υπήρχε από τον Μπους στον Ομπάμα είναι απογοητευτική υποδηλώνοντας ταυτόχρονα πως το κράτος έκτακτης ανάγκης δεν …αγγίζεται. Πρόεδροι και πλειοψηφίες πάνε κι έρχονται οι παραβιάσεις ωστόσο θεμελιωδών δημοκρατικών δικαιωμάτων συνιστούν το τρομοκρατικό «υπερσύνταγμα» των ΗΠΑ και όλου του υπόλοιπου κόσμου, καθώς όλες οι υπηρεσίες βοηθούν την NSA ή εφαρμόζουν στο εσωτερικό τους ανάλογα μέτρα συνεχούς παρακολούθησης ή αποθήκευσης έτσι ώστε την κρίσιμη στιγμή να μπορούν αυτές οι πληροφορίες να ανασυρθούν και να είναι αξιοποιήσιμες.

Το βιβλίο διαβάζεται απνευστί καθώς είναι γραμμένο ζωντανά και διαθέτει καταιγιστικό ρυθμό θυμίζοντας πολλές φορές ρεπορτάζ. Στα αρνητικά του συγκαταλέγεται η βαθιά αποστροφή που εκφράζει ο συγγραφέας, Λουκ Χάρντινγκ, για την Ρωσία και τις αριστερές κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής, όπως και για τον ιδρυτή των Wikileaks, Τζουλιάν Ασάντζ, ο οποίος συνεχίζει να ζει παγιδευμένος στην πρεσβεία του Ισημερινού στο Λονδίνο. Είναι ο άνθρωπος αυτός που κάλλιστα μπορεί να χαρακτηριστεί ως ο πρωτοπόρος που άνοιξε τον δρόμο στην Τσέλσι Μάνινγκ και τον Έντουαρντ Σνόουντεν για να γίνουμε μάρτυρες στην μεγαλύτερη διαρροή διαβαθμισμένων πληροφοριών ποτέ στον κόσμο.

Μας παρακολουθούν μέσω ίντερνετ! (Επίκαιρα 16-22/10/2014)

wired snowdenΒροχή πέφτουν οι μηνύσεις εναντίον μυστικών υπηρεσιών και αρμόδιων υπουργείων με αφορμή το καθεστώς συνεχούς και καθολικής παρακολούθησης που έχουν επιβάλει στο ίντερνετ, εισβάλλοντας στην προσωπική ζωή εκατοντάδων εκατομμυρίων χρηστών σε όλο τον κόσμο.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Το τελευταίο περιστατικό σημειώθηκε στο Σαν Φραντζίσκο όπου έχει την έδρα της η εταιρεία που διαχειρίζεται το μέσο κοινωνικής δικτύωσης Twitter, ιδιαίτερα αγαπητό στον κόσμο της πολιτικής, της ενημέρωσης και του θεάματος. Η μήνυση που κατατέθηκε στις 7 Οκτώβρη (εδώ η σχετική ανάρτηση) στρεφόταν εναντίον του FBI και του αμερικάνικου υπουργείου Δικαιοσύνης και διεκδικούσε το δικαίωμα να δημοσιεύει τον αριθμό των αιτημάτων που δέχεται από την κυβέρνηση για άνοιγμα και παρακολούθηση λογαριασμών. Προσοχή: δεν ζητούσε να αποκαλύψει τους συγκεκριμένους λογαριασμούς που τίθενται υπό επιτήρηση από τον αμερικανό Μεγάλο Αδελφό, αλλά τον αριθμό των αιτημάτων που δέχεται ετησίως. Η μήνυση του Twitter εναντίον της αμερικάνικης κυβέρνησης δεν ήταν παρά ένας τρόπος για να στρέψει τα ομαδικά πυρά που δέχεται τον τελευταίο χρόνο για συνεργασία με τις αμερικάνικές μυστικές υπηρεσίες και παραβίαση των κανόνων εχεμύθειας, μετά τις αποκαλύψεις του Έντουαρντ Σνόουντεν, στον υπαίτιο των παρακολουθήσεων: το αμερικανικό αστυνομικό υπερ-κράτος.

Φυτεύουν εν αγνοία μας κοριούς!

Εξ ίσου αποκαλυπτική για την ποιότητα της ελευθερίας που ζούμε ήταν η μήνυση που κατέθεσε στα μέσα Μαΐου η οργάνωση προάσπισης του δικαιώματος προστασίας της ιδιωτικής ζωής, Privacy International, εναντίον της βρετανικής μυστικής υπηρεσίας GCHQ (Government Communication Headquarters), που θεωρείται δίδυμη αδερφή της αμερικανικής υπηρεσίας NSA (National Security Agency ή …No Such Agency καθώς επί χρόνια οι αμερικανικές αρχές διέψευδαν την ύπαρξή της). Σύμφωνα με τους μηνυτές η παρακολούθηση κινητών τηλεφώνων και υπολογιστών «είναι ασύμβατη με τις δημοκρατικές αρχές και τα ανθρώπινα δικαιώματα». Ο εκπρόσωπος της οργάνωσης τόνισε μιλώντας στα Μέσα πως «τα προγράμματα χάκινγκ που χρησιμοποιεί η GCHQ είναι το σύγχρονο ισοδύναμο με την είσοδο της κυβέρνησης στο σπίτι σου, το ψάξιμο στα αρχεία των συρταριών σου, τα ημερολόγια, τις εφημερίδες και την αλληλογραφία, πριν φυτέψει κοριούς σε κάθε δωμάτιο που μπαίνει. Οι μυστικές υπηρεσίες μπορούν να τα κάνουν όλα αυτά χωρίς να το γνωρίζεις και μπορούν να ακυρώσουν την προστασία της ιδιωτικής ζωής με λίγα κλικ. Όλα αυτά συμβαίνουν κάτω από ένα μανδύα μυστικότητας χωρίς καμία δημόσια συζήτηση ή σαφή νομική εξουσιοδότηση. Αυθαίρετες εξουσίες όπως αυτή είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα δικτατορικών κι όχι δημοκρατικών καθεστώτων. Απεριόριστη και χωρίς καμία ρύθμιση κυβερνητική κατασκοπία αυτού του είδους είναι το αντίθετο του κράτους δικαίου και η κυβέρνηση πρέπει να λογοδοτήσει για τις πράξεις της», ήταν τα λόγια του, όπως μεταφέρθηκαν από την βρετανική εφημερίδα Telegraph στις 13 Μαΐου. (Εδώ το σχετικό ρεπορτάζ). Οι ασυνήθιστα βαρείς και δηκτικοί χαρακτηρισμοί αντανακλούν την οργή που έχει συγκεντρωθεί εναντίον των κυβερνήσεων Ομπάμα και Κάμερον, στις δύο όχθες του Ατλαντικού, για το πράσινο φως που έχουν δώσει στις μυστικές υπηρεσίες ώστε να λειτουργούν αχαλίνωτες, ακυρώνοντας κάθε έννοια ελευθερίας. Και προφανώς δεν είναι μόνο αυτές που παρακολουθούν τις «Ζωές των άλλων»…

«Βαλκανοποίηση» του ίντερνετ

Μετατρέποντας ωστόσο οι αμερικανικές και βρετανικές αρχές το «δίκτυο επικοινωνίας» σε «δίχτυ παρακολουθήσεων» υπονομεύουν την αξιοπιστία του κι επιβραδύνουν την εξάπλωσή του. «Το ίντερνετ γίνεται πιο κλειστό, όχι ανοικτό» τόνιζε στους Financial Times στις 9 Οκτωβρίου στέλεχος εταιρείας ασφάλειας του ίντερνετ. Στο ίδιο άρθρο, με τίτλο «Οι εταιρείες τεχνολογίας προειδοποιούν για την online κατασκοπεία των ΗΠΑ» υπογραμμίζεται ο κίνδυνος «Βαλκανοποίησης» του ίντερνετ μετά τις αποκαλύψεις του Σνόουντεν τον Ιούνιο του 2013 για το εφιαλτικό δίκτυο παρακολουθήσεων εναντίον εκατομμυρίων ανυποψίαστων πολιτών. Να τονιστεί μάλιστα ότι οι παρακολουθήσεις δεν αφορούν μόνο ύποπτους τέλεσης τρομοκρατικών πράξεων. Σύμφωνα με έγγραφο που δημοσιεύτηκε πέρυσι στην Huffington Post, από το αρχείο του Σνόουντεν, ο διευθυντής της NSA είχε δώσει εντολή να καταγραφούν οι επισκέψεις σε πορνογραφικές ιστοσελίδες αντιπάλων της κυβέρνησης Ομπάμα που κινούνται στο χώρο του πολιτικού ριζοσπαστισμού. Ζητούμενο προφανώς ήταν η προσωπική τους εξόντωση μέσω της χρησιμοποίησης ευαίσθητων πληροφοριών για την προσωπική τους ζωή.

Δυστυχώς όμως παρά τα ηλεκτροσόκ που προκάλεσαν οι αποκαλύψεις του Σνόουντεν και την αφύπνιση που επήλθε καθώς επιβεβαιώθηκε ότι η τρομοκρατική απειλή χρησιμοποιήθηκε από τις ΗΠΑ σαν μιας πρώτης τάξης αφορμή για να γίνουν κουρέλι οι συνταγματικές δεσμεύσεις, Ουάσινγκτον και Λονδίνο δεν έχουν κάνει βήμα πίσω! Με τις πράξεις τους επιβεβαιώνουν ότι το κράτος των παρακολουθήσεων και της αδιάκριτης εισβολής στην καθημερινή ζωή δεν ήταν μια παρένθεση ούτε οφείλεται στον υπερβάλλοντα ζήλο κάποιων θερμοκέφαλων ή ανεξέλεγκτων αξιωματικών, αλλά ήρθε για να μείνει. Προς επίρρωση τρία μόνο γεγονότα, από τα πολλά:

Πριν απ’ όλα η αντιμετώπιση του ίδιου του Σνόουντεν από τις αμερικανικές αρχές, ο οποίος, φανατικός Ρεπουμπλικάνος, εξακολουθεί να δηλώνει πώς ό,τι έκανε το έκανε τιμώντας την πρώτη τροποποίηση του αμερικάνικου συντάγματος για την ελευθερία της έκφρασης χωρίς να θέλει να βλάψει τις ΗΠΑ. Γι’ αυτό τον λόγο ακόμη και τώρα (βλέπε περιοδικό Wired, Σεπτέμβριος 2014) φωτογραφίζεται με την αμερικανική σημαία αγκαλιά. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ αντίθετα, που ακυρώνοντας το διαβατήριο του τον εγκλώβισε στη Ρωσία, τον αντιμετωπίζει σαν να ήταν ο Κιμ Φίλμπι ή οι περίφημοι βρετανοί κατάσκοποι γνωστοί κι ως «πέντε του Κέιμπριτζ», που συνειδητά εργάζονταν για την Μόσχα. Οι αμερικανικές αρχές έτσι τον διασύρουν προσπαθώντας να περιορίσουν την δημοτικότητά του στις ΗΠΑ.

Μπιλ Γκέιτς εναντίον Σνόουντεν

Μύδρους εναντίον του Έντουαρντ Σνόουντεν δεν εξαπολύουν μόνο αξιωματούχοι των ΗΠΑ όπως ο πρώην επικεφαλής της ΝSA Κιθ Αλεξάντερ που τον χαρακτήρισε όργανο των ρωσικών υπηρεσιών ή ο υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι που τον αποκάλεσε «δειλό και προδότη». Το ίδιο επιθετικοί εμφανίζονται κι οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας της πληροφορικής καθώς αποκάλυψε την συνεργασία των μεγαλύτερων επιχειρήσεων (Apple, Google, Yahoo, Dropbox, Facebook, κ.α.) με τις μυστικές υπηρεσίες. Έτσι πίσω από τα απαξιωτικά λόγια του Μπιλ Γκέιτς, ιδρυτή της Microsoft, στο περιοδικό Rolling Stone για τον Σνόουντεν («Παραβίασε το νόμο, δεν θα τον χαρακτήριζα ήρωα. Δεν θα βρείτε πολύ θαυμασμό εκ μέρους μου») κρύβεται η στρατηγική απόφαση της Κοιλάδας της Σιλικόνης να μετατραπεί σε κουκουλοφόρο των αμερικάνικων μυστικών υπηρεσιών εγκαταλείποντας την ταύτιση του διαδικτύου με την απεριόριστη προσωπική ελευθερία.

Τέλος, ενδεικτικό στοιχείο της ασυδοσίας που έχουν αποκτήσει οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ είναι η παρέμβαση τους στα υπολογιστικά συστήματα ακόμη και επιτροπής της αμερικάνικης Γερουσίας που ερευνούσε κατά πόσο η CIA διενεργούσε βασανιστήρια με σκοπό να καταστρέψουν έγγραφα που την ενοχοποιούσαν! Το περιστατικό που συνέβη τον Μάρτιο έληξε με μια δημόσια συγγνώμη τον Ιούλιο… Κι όλα …μέλι γάλα!

Κοινή συνισταμένη των παραπάνω είναι πως η άλλη όψη της αυξανόμενης φτώχειας και ανεργίας είναι ένα υπερκράτος επιτήρησης και παρακολουθήσεων που θεωρεί άπαντες ένοχους μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου!

Μαύρος Οκτώβρης, τεσσεράμισι χρόνια μετά η οικονομία συνεχίζει να παραπαίει (Πριν, 19 Οκτωβρίου 2014)

?????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????Αυξημένη επιτήρηση και λιτότητα θα συνόδευε το σχέδιο αποχώρησης του ΔΝΤ

Φτερό στον άνεμο μοιάζει η ελληνική οικονομία 4,5 χρόνια μετά την υπαγωγή της στο ολέθριο καθεστώς των Μνημονίων, το οποίο υποτίθεται δεν θα έλυνε μόνο τα δημοσιονομικά της προβλήματα αλλά θα διόρθωνε και τις διαρθρωτικές της αδυναμίες… Η αναταραχή που προκλήθηκε στις αρχές της εβδομάδας με τα επιτόκια των 10ετών ομολόγων να υπερβαίνουν το 7% (το επίπεδο δηλαδή στο οποίο το 2010 κρίθηκε ότι η προσφυγή στον μηχανισμό δεν είναι απλώς απαραίτητη αλλά μονόδρομος) και τον γενικό δείκτη του χρηματιστηρίου Αθηνών να καταρρέει (χάνοντας επί 3 ημέρες, στις 14, 15 και 16 Οκτώβρη 5,70%, 6,25% και 2,22% της αξίας του) απέδειξε ότι ο ελληνικός καπιταλισμός είναι πολύ πιο ευάλωτος στα γυρίσματα της οικονομικής συγκυρίας. Τα 4,5 μαύρα χρόνια που μεσολάβησαν από την ένταξη στο Μνημόνιο δεν επιδείνωσαν δραματικά μόνο την θέση των εργαζομένων, όπως μαρτυρά η μεσοσταθμική μείωση των μισθών κατά 40% κι η έκρηξη της ανεργίας στο 27%, αλλά επιπλέον διάβρωσαν και τα ίδια τα θεμέλια της ελληνικής οικονομίας, έτσι ώστε ο καπιταλισμός των Μνημονίων να μην είναι μόνο πιο ταξικός και κοινωνικά άδικος, ούτε μόνο ποσοτικά συρρικνωμένος στο 75% της προ Μνημονίων εποχής. Και ποιοτικά επιπλέον είναι σε πολύ χειρότερη μοίρα, προς πλήρη διάψευση όσων απέδιδαν την κρίση χρέους στις παθογένειες των οικονομικών της ζήτησης (όπου η κατανάλωση λειτουργεί σαν ατμομηχανή της οικονομίας) προκρίνοντας την ανάκαμψη της οικονομίας με όχημα την προσφορά, δηλαδή τις επιχειρήσεις. Η χρεοκοπία χιλιάδων μεταποιητικών υπηρεσιών, λόγω ανεπαρκούς ζήτησης και υπερφορολόγησης, και η φυγή από την Ελλάδα άλλων, ταυτόχρονα με την μαζική είσοδο στο ελληνικό χρηματιστήριο, ιδίως από το καλοκαίρι του 2013, κερδοσκοπικών κεφαλαίων που προκρίνουν το βραχυπρόθεσμο κέρδος επιβεβαιώνουν ότι η ελληνική οικονομία στηρίζεται σε πήλινα πόδια. Κατόπιν τούτων ποιος αμφισβητεί ότι το ζητούμενο των Μνημονίων ήταν το τσάκισμα των μισθών;

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Φαινομενικά, η αιτία πίσω από την αναταραχή ήταν η πρωτοβουλία της κυβέρνησης Σαμαρά να συζητήσει με την ηγεσία του ΔΝΤ στη Νέα Υόρκη το Σαββατοκύριακο την πρόωρη διακοπή της χρηματοδότησης από τον μισητό οργανισμό και την κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών από τις αγορές, μέσω ομολογιακών εκδόσεων. Πρακτικά δηλαδή ζήτησαν την ολοκλήρωση της υπό εξέλιξης πέμπτης αξιολόγησης, την εκταμίευση της δόσης από ΕΕ και ΔΝΤ ύψους 7,1 δισ. ευρώ (3,5 δισ. εκ των οποίων από το ΔΝΤ) μέχρι το τέλος του χρόνου κι από κει και πέρα να μην εκταμιευθούν οι δόσεις από το ΔΝΤ που μέχρι τον Μάρτιο του 2016 φτάνουν τα 12,8 δισ. ευρώ.

Η επιδίωξη της κυβέρνησης ήταν διπλή. Κατ’ αρχάς να μπορεί να ισχυριστεί στην άτυπη προεκλογική περίοδο που έχει ξεκινήσει ότι έδιωξε την Τρόικα κάτι που πράγματι θα είχε συμβεί καθώς ακόμη και το σχήμα της επιτήρησης που προφανώς θα συνεχιστεί στο διηνεκές (ένας αντιπρόσωπος από ΕΚΤ, ένας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κι ένας από το ΔΝΤ) όφειλε να ξανασχεδιαστεί. Η Τρόικα επομένως θα άνηκε στο παρελθόν. Η δεύτερη επιδίωξη της κυβέρνησης, πολιτική κι αυτή, σχετιζόταν με τα εμπόδια που έχει μπροστά της κι ιδιαίτερα την ψήφιση των ολέθριων μέτρων που θα ακολουθήσει την ολοκλήρωση της αξιολόγησης από την Τρόικα. Οι οδηγίες που θα αφήσουν πίσω τους οι πιστωτές θα είναι αρκετές για να δοκιμάσουν την συνοχή κυβέρνησης με ορίζοντα 4ετίας όχι τον στρατό ατάκτων και πολιτικών πλιατσικολόγων του Σαμαρά και του Βενιζέλου. Κι αυτό μάλιστα όχι μόνο εξ αιτίας των 1.000 και πλέον εκκρεμοτήτων αλλά και της επαυξημένης αυστηρότητας που θα επιδείξει η Τρόικα εν όψει της επικείμενης αναδιάρθρωσης του δημόσιου χρέους. Αν είχαν πάρει το πράσινο φως από την Λαγκάρντ για απεμπλοκή του ΔΝΤ από την Ελλάδα, τότε Σαμαράς και Βενιζέλος θα μπορούσαν να ζητήσουν την ψήφο των βουλευτών τους προσφέροντας τους ως αντάλλαγμα το «καθρεφτάκι» της αποχώρησης του ΔΝΤ από την Ελλάδα και να ψήφιζαν έτσι χωρίς αντιρρήσεις το νόμο σκούπα που σύντομα θα έρθει και αναμφίβολα θα προκαλέσει κλυδωνισμούς στις κοινοβουλευτικές τους ομάδες. Αρκεί να θυμηθούμε τι θα περιλαμβάνει: Νέο ασφαλιστικό, απαγόρευση απεργιών, διευκόλυνση μαζικών απολύσεων, κ.λπ.

Το σχέδιο όμως της απεμπλοκής του ΔΝΤ παραπέμθηκε στις ελληνικές καλένδες κι οι λεγόμενες αγορές λειτούργησαν σαν «από μηχανής θεός» (διαμηνύοντας ότι τυχόν νέος δανεισμός θα γίνει μόνο στα απαγορευτικά επίπεδα της τάξης του 7%, από 1,7% περίπου που είναι σήμερα) γιατί έβγαλαν την κυβέρνηση από την δυσχερή θέση. Κάλλιστα πλέον Σαμαράς και Βενιζέλος θα μπορούν να ισχυριστούν ότι αυτοί «ναι μεν ήθελαν, αλλά δεν τα κατάφεραν». Επομένως, η ευθύνη για την παραμονή του ΔΝΤ στην Ελλάδα ακόμη και για την εγκατάλειψη του σχεδίου χορήγησης των φοροαπαλλαγών που εξήγγειλε στην Θεσσαλονίκη δεν ανήκει στην κυβέρνηση αλλά στις αγορές. Πολύ περισσότερο, η «δαμόκλειος σπάθη» των αγορών προσφέρεται για ευρύτερα διδάγματα, καθώς ήδη χρησιμοποιείται ως μηχανισμός πειθάρχησης και τιμωρίας όλων όσων επικαλούνται την διακοπή των προγραμμάτων χρηματοδότησης από τους πιστωτές…

Η αλήθεια είναι πως η τραγική κατάληξη των κυβερνητικών σχεδιασμών μπορούσε εύκολα να προβλεφθεί, όπως κι οι επιφυλάξεις των πιστωτών. Όταν πρέπει να πληρωθούν πάνω από 25 δισ. ευρώ το 2015 για τόκους, χρεολύσια και έντοκα γραμμάτια ποιος πιστωτής μπορεί να αφήσει στην τύχη εφήμερων σχεδιασμών ή των αγορών την διαχείριση ενός τόσο μεγάλου χρέους; Αυτή ακριβώς ωστόσο η προτεραιότητα, στην εξυπηρέτηση και αποπληρωμή του δημόσιου χρέους, είναι που ορίζει τα ασφυκτικά περιθώρια κίνησης της οικονομίας, προδιαγράφοντας μια πορεία συρρίκνωσης και αποεπένδυσης και για τα επόμενα χρόνια. Σε αυτό το παγιδευμένο τοπίο αυτοσχεδιασμοί και  στραβοπατήματα πράγματι ισοδυναμούν με την παραβίαση των οδηγιών προσπέλασης ναρκοπεδίου. Το μυστικό βρίσκεται στην απασφάλιση, την εξουδετέρωση αυτών των οικονομικών ναρκών που γίνεται με έναν και μοναδικό τρόπο: με την μονομερή παύση πληρωμών του δημόσιου χρέους και την έξοδο από το ευρώ, σε πρώτη φάση. Από κει και πέρα εθνικοποιήσεις, έξοδος από την ΕΕ κι άλλα μέσα μπορούν να επιτρέψουν την επανεκκίνηση της οικονομίας και άνοδο του βιοτικού επιπέδου. Αν κάτι επομένως «κάηκε» από την αντίδραση των αγορών δεν ήταν το εναλλακτικό σχέδιο, αλλά το «γατοπαρδικό σενάριο»: πώς θα αλλάξουν όλα ώστε να μείνουν τα ίδια…

Γιατί, μπορεί να έφευγε το ΔΝΤ αλλά αυτό δεν σήμαινε ότι θα χαλάρωνε και το πλαίσιο επιτήρησης της οικονομίας. Το θέμα είχε τεθεί από τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι, στις αρχές Οκτώβρη, όταν ακόμη κι η χρηματοδότηση των ελληνικών τραπεζών δήλωσε πως θα πρέπει να συνοδευθεί από νέο Μνημόνιο. Ανακοίνωση που ισοδυναμούσε με εκβιασμό… Τέθηκε και πιο πρόσφατα από την ηγεσία του ΔΝΤ όταν έκανε σαφές πως ακόμη κι η προσφυγή στις αγορές για την κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών θα έπρεπε να συνοδευτεί από καθεστώς επιτήρησης. Τέτοια εργαλεία μάλιστα είναι ήδη σχεδιασμένα και διαθέσιμα. Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας, μέσω του οποίου έγινε η δανειοδότηση της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια, προσφέρει δύο τέτοιες γραμμές χρηματοδότησης, την προληπτική και την ενισχυμένη (PCCL και ECCL αντίστοιχα). Η προληπτική γραμμή χορηγείται σε κράτη μέλη της ευρωζώνης με υγιή οικονομικά, οι τράπεζες των οποίων δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα φερεγγυότητας. Άρα η Ελλάδα αποκλείεται. Για να «ανοίξει» η ενισχυμένη γραμμή «το επωφελούμενο κράτος μέλος θα είναι υποχρεωμένο να εφαρμόσει διορθωτικά μέτρα που θα στοχεύουν στην αντιμετώπιση τέτοιων αδυναμιών και την αποφυγή οποιωνδήποτε μελλοντικών προβλημάτων στην πρόσβαση στις αγορές». Μάλιστα στο ίδιο έγγραφο με ερωτήσεις και απαντήσεις που είναι αναρτημένο στην ιστοσελίδα του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας λίγες αράδες παρακάτω υπάρχει κι εξής ερώτηση: «Οι επωφελούμενες χώρες θα υπόκεινται σε επαυξημένη επιτήρηση;» Για να ακολουθήσει η ακόλουθη απάντηση που δεν αφήνει κανένα περιθώριο παρερμηνείας: «Ναι, όταν χορηγείται μια ενισχυμένη ή μια προληπτική γραμμή πίστωσης, το μέλος του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας θα υπόκειται σε αυξημένη εποπτεία από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την περίοδο που θα είναι διαθέσιμη η γραμμή πίστωσης».

Έτσι φαίνεται καλύτερα η εξαπάτηση, η κοροϊδία από την μεριά της κυβέρνησης καθώς αποδεικνύεται ότι η αποχώρηση του ΔΝΤ, ακόμη κι αν ολοκληρωνόταν, δεν θα σήμαινε τον τερματισμό της λιτότητας. Ούτε καν του καθεστώτος αυξημένης επιτήρησης που έχουν επιβάλει οι πιστωτές από το 2010 για να είναι σίγουροι ότι θα εισπράττουν τόκους και χρεολύσια… Αλλιώς, η αποχώρηση του ΔΝΤ είναι πολύ σοβαρή δουλειά για να την διαχειριστούν υποτακτικοί του, όπως ο Σαμαράς κι ο Βενιζέλος…

Το χρέος δεν πληρώνεται πάντα… (Επίκαιρα 9-15 Οκτωβρίου 2014)

IMG_2151Σίγουρα, αν ένας αγανακτισμένος Ιταλός δεν πέταγε αβγό στον ιταλό πρωθυπουργό Ματέο Ρέντζι την ώρα που έδινε συνέντευξη σε τρεις ανταποκριτές διεθνών μέσων ενημέρωσης το απόγευμα το προηγούμενου Σαββάτου στην Φεράρα, ελάχιστοι, εκτός Ιταλίας, θα μάθαιναν για τις εκδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν στην μικρή αυτή μεσαιωνική πόλη, βόρεια της Μπολόνιας. Κοινή θεματική των δεκάδων, αν όχι εκατοντάδων δραστηριοτήτων με τις οποίες πλημμύρισε η πόλη επί τρεις ημέρες, 3,4 και 5 Οκτωβρίου, ήταν η διεθνής κατάσταση. Πλήθος συζητήσεων που ξεκίναγαν από τις εξελίξεις στην Ευρώπη μέχρι την Σομαλία κι από το ζήτημα των μεταναστών μέχρι το δημόσιο χρέος συγκέντρωσαν το ενδιαφέρον εκατοντάδων επισκεπτών που επιλέγουν σταθερά την πατρίδα του σκηνοθέτη Μικελάντζελο Αντονιόνι κάθε χρόνο τέτοια εποχή για να απολαύσουν αυτό το σπάνιο στο είδος του «φεστιβάλ πληροφόρησης και ιδεών» επί της διεθνούς πολιτικής κατάστασης.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΗΝ ΦΕΡΑΡΑ: ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Αρκετός χρόνος και χώρος αφιερώθηκε στο ζήτημα του δημόσιου χρέους. Ειδικότερα, στις συζητήσεις που γίνονται σχετικά με την ανάγκη δραστικής αναθεώρησης του σημερινού πλαισίου υπό το οποίο διεξάγονται οι αναδιαρθρώσεις δημόσιου χρέους. Ο όρος αναδιάρθρωση δημόσιου χρέους αφορά τις δύο βασικές μορφές με τις οποίες λύνεται μια κρίση χρέους: απομείωση του δανείου και αλλαγή των όρων πληρωμής (μείωση επιτοκίου ή επιμήκυνση λήξης). Στην διεθνή συζήτηση, η αναγκαιότητα αντικατάστασης του ισχύοντος καθεστώτος υπογραμμίζεται από τα πολύ πρόσφατα παθήματα δύο χωρών, της Ελλάδας και της Αργεντινής, που προς μεγάλη θλίψη των ελλήνων πολιτικών σχολιαστές και εμπειρογνώμονες τις τοποθετούν σταθερά δίπλα-δίπλα. Η περίπτωση της Ελλάδας θεωρείται κορυφαία αποτυχία λόγω του τεράστιου κοινωνικού κόστους που συνόδευσε την αναδιάρθρωση ώστε ο τιμωρητικός του χαρακτήρας να αποτρέψει άλλες χώρες να ζητήσουν κούρεμα ομολόγων. Η αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους θεωρείται επίσης επικό φιάσκο λόγω του ότι συνέβη το αδύνατο, το δημόσιο χρέος αυξήθηκε μετά το κούρεμα, κι επίσης επειδή παρά τα υψηλά επίπεδα συμμετοχή, στο ύψος του 97%, οι κερδοσκόποι που δεν θέλησαν να υπαχθούν στην αναδιάρθρωση πληρώθηκαν στο ακέραιο αντλώντας 7,6 δισ. ευρώ από τον προϋπολογισμό. Η περιπέτεια της Αργεντινής προσφέρεται για συμπεράσματα επειδή παρότι θέλησε να πληρώσει τους ομολογιούχους της, δεν μπόρεσε λόγω του «βέτο» που άσκησαν τα «αρπακτικά κεφάλαια» με την βοήθεια της αμερικάνικης δικαιοσύνης.

Η συζήτηση για την αλλαγή των όρων αναδιάρθρωσης του δημόσιου χρέους πυροδοτήθηκε πρόσφατα από την πρόταση που κατέθεσε η Αργεντινή στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και ψηφίστηκε με πλειοψηφία στις 9 Σεπτεμβρίου (εδώ η απόφαση) με την οποία προκρίνεται «ένα πολυμερές νομικό πλαίσιο για τις διαδικασίες αναδιάρθρωσης του δημόσιου χρέους με σκοπό, μεταξύ άλλων, να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα, η σταθερότητα και η προβλεψιμότητα του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος και να επιτευχθεί βιώσιμη, περιεκτική και δίκαιη οικονομική μεγέθυνση και βιώσιμη ανάπτυξη, σε συμφωνία με τις εθνικές περιστάσεις και προτεραιότητες». Η Ελλάδα προφανώς δεν έχει τέτοιες …έγνοιες και γι’ αυτό προτίμησε να απέχει από την ψηφοφορία, βεβαιώνοντας ότι η κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου έχει μετατραπεί σε άβουλο όργανο των πιστωτών όχι μόνο εντός, αλλά κι εκτός Ελλάδας… Πώς αλλιώς να ερμηνευτεί η απροθυμία της να ψηφίσει υπέρ μιας πρότασης που αναγνωρίζει τις εθνικές προτεραιότητες (παιδεία, υγεία, κ.λπ) κι η ευκολία με την οποία ακολουθεί άβουλα την Γερμανία, ακόμη κι όταν πληρώνει ακριβά τις αποφάσεις της Μέρκελ;

Νέο κύμα κρατικών χρεοκοπιών

Η ανησυχία γύρω από την αποτυχία του σημερινού συστήματος επιτείνεται επειδή υπάρχει πλήθος ενδείξεων ότι μπροστά μας είναι ένα νέο κύμα κρατικών χρεοκοπιών για δύο λόγους. Πρώτο, λόγω των αλυσιδωτών αντιδράσεων που προκαλεί η παρατεταμένη οικονομική στασιμότητα στην Δύση. Δεύτερο, λόγω της υιοθέτησης πιο επιθετικών τακτικών απέναντι σε χώρες ευάλωτες στον υπερδανεισμό. Πρωταγωνιστές σε αυτές τις επιθέσεις είναι «αρπακτικά κεφάλαια» που με αφορμή την Αργεντινή είδαν την τακτική του τζόγου να πετυχαίνει κι επίσης κυβερνήσεις ανεπτυγμένων κρατών που επιχειρούν να ξεπεράσουν την κρίση μέσω εξαγωγικών πιστώσεων, δανείων δηλαδή σε κράτη από την Γερμανία για να αγοράσουν γερμανικό πολεμικό εξοπλισμό, την Γαλλία για να κατασκευάσουν τεχνικά έργα οι γαλλικές εταιρείες, κοκ.

Αφετηριακό σημείο των περισσότερων προτάσεων που έχουν κατατεθεί είναι πως το σημερινό σύστημα αναδιάρθρωσης δημόσιων χρεών διέπεται από μια εξωφρενική σύγκρουση συμφέροντος. Δεν είναι δυνατό, με απλά λόγια, να αποφασίζει για την τύχη των δανείων ο πιστωτής. Είτε άμεσα ο ίδιος όπως συμβαίνει στις περισσότερες περιπτώσεις, είτε μέσω τρίτων, με την βοήθεια πχ οργανισμών όπως το ΔΝΤ, το Διεθνές Ινστιτούτο Χρηματοοικονομικής (IIF), κ.α. Το πρώτο ζητούμενο επομένως είναι να λαμβάνονται υπ’ όψη τα συμφέροντα της χώρας, έστω περισσότερο απ’ ό,τι συμβαίνει σήμερα που δεν λαμβάνονται καθόλου και μετατρέπεται σε παρίας.

Εδώ εντοπίζεται μια κραυγαλέα διαφορά με τον ιδιωτικό τομέα. Οι ραγδαίες αλλαγές που συντελούνται σε όλη την Ευρώπη στο πτωχευτικό δίκαιο των εταιρειών, υπό το βάρος της οικονομικής κρίσης, έχουν ως κοινό γνώρισμα να δίνεται μια δεύτερη ευκαιρία σε όσους επιχειρηματίες αποτυγχάνουν. Στα κράτη αντίθετα όχι μόνο δεύτερη ευκαιρία δεν δίνεται, αλλά ραγδαία υποβαθμίζονται και μετατρέπονται σε κράτη μειωμένης κυριαρχίας, όπως η Ελλάδα, και διαρκούς οικονομικής εξαθλίωσης, όπως σχεδόν όλες οι χώρες απ’ όπου έχει περάσει το ΔΝΤ. Η αντίθεση μεταξύ όσων ισχύουν στον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα είναι τόσο αβυσσαλέα, με γνώρισμα την χαρακτηριστική ευκολία των εταιρειών να χρεοκοπούν και την εξ ίσου χαρακτηριστική δυσκολία των κρατών να χρεοκοπούν, ώστε αριστεροί νομικοί έχουν φτάσει να ζητούν να ισχύσει για τα κράτη ό,τι ισχύει και για τις εταιρείες. Μπορεί αυτό το αίτημα να ακούγεται και να είναι υπερβολικό. Αντανακλά ωστόσο έναν εξαιρετικά άνισο συσχετισμό που έχει διαμορφωθεί προς όφελος των πιστωτών και σε βάρος των κυρίαρχων κρατών. Προφανώς, όσο αυξάνεται η εταιρική κυριαρχία τόσο τα μικρά και ανίσχυρα (αν και όχι μόνο) κράτη συνθλίβονται.

Διεθνές δικαστήριο

Οι προτάσεις που έχουν κατατεθεί κυρίως προτείνουν: Πρώτο, την δημιουργία ανεξάρτητων δικαστηρίων που θα επιλύουν τις διαφορές μεταξύ κρατών και πιστωτών και δεύτερο, να είναι με θεσμικό τρόπο υπεύθυνος ο δανειστής για το δάνειο που χορηγεί, έτσι ώστε να αποτρέπεται ο υπερδανεισμός κι η μετάθεση εν τέλει της ευθύνης στον οφειλέτη. Μεταξύ των αρχιτεκτόνων των συγκεκριμένων προτάσεων είναι ο μεξικάνος καθηγητής Όσκαρ Ουγκαρτέτσε, ο πολιτικός από τον Ισημερινό Αλμπέρτο Ακόστα και μεταξύ άλλων κι ο γερμανός καθηγητής Κρίστοφ Πάουλους που ανέπτυξε με λεπτομέρειες το σχέδιο του σε σχετικό πάνελ στη Φεράρα.

Πρόκειται για προτάσεις που διατυπώνονται σε επίσημα βήματα κι η Ελλάδα έχει συμφέρον να τις στηρίξει εν όψει των διεργασιών που συντελούνται, στο παρασκήνιο, για την αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους. Κι όταν λέμε η Ελλάδα δεν εννοούμε προφανώς την συγκυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου που έχει δώσει τα κλειδιά στην Τρόικα…