Home » 2014 » May

Monthly Archives: May 2014

Λεόντειες συμφωνίες για τους υδρογονάνθρακες (Επίκαιρα 22-28 Μαΐου 2014)

sky-shots-gunnison-003Μπορεί να φαντάζει απλοϊκό (σε βαθμό αφέλειας) αλλά Σαμαράς-Βενιζέλος και οι προηγούμενες κυβερνήσεις μόνο να κερδίσουν έχουν από τη διάδοσή του. Το σενάριο, με τίτλο «Η Ελλάδα στη χώρα των υδρογονανθράκων», θέλει την δημιουργία ενός κλίματος ευφορίας και υψηλών προσδοκιών με απώτερο ζητούμενο όλα τα δεινά των Μνημονίων αν όχι να ξεχαστούν, τουλάχιστον να είναι πιο υποφερτά μπροστά στην προοπτική να γεμίσουν τα δημόσια ταμεία και να δημιουργηθούν χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας από την εκμετάλλευση των πετρελαίων. Έτσι, τα τελευταία χρόνια έχουμε βρεθεί μπροστά σε ένα πληθωρισμό εξωπραγματικών προβλέψεων και φανταστικών προβολών με αφορμή τα πετρέλαια της Ελλάδας, με αποκορύφωμα τις ανακοινώσεις της Τετάρτης 14 Μαΐου, βάσει των οποίων θα ξεκινήσουν οι πρώτες γεωτρήσεις σε Ιωάννινα, Πατραϊκό Κόλπο και Κατάκολο. Στόχος τους είναι να διερευνηθεί κατά πόσο στις συγκεκριμένες περιοχές υφίστανται κοιτάσματα.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Από μόνο του αυτό το σχέδιο είναι ελκυστικό και θα μπορούσε να αποβεί επωφελές. Το εξοργιστικό ωστόσο είναι πως οι κυβερνήσεις των τελευταίων ετών έχουν καταφέρει να υπονομεύσουν τις πραγματικές δυνατότητες που υφίστανται, σε βαθμό ώστε ακόμη κι αν πράγματι, στο πέρας αυτή της διαδικασίας που δεν θα είναι συντομότερα από 7 χρόνια, διαπιστωθεί η ύπαρξη εκμεταλλεύσιμων ποσοτήτων τα οφέλη για το δημόσιο να είναι σημαντικά υποδεέστερα αυτών που θα μπορούσε να εξασφαλίσει. Στην πράξη αμελητέα ως μηδαμινά.

Ανακοινώσεις – προεκλογικές εξαγγελίες

Τα πρώτα ερωτηματικά εγείρονται με αφορμή τον χρόνο που επιλέγη για να γίνουν οι σχετικές ανακοινώσεις, δηλαδή τέσσερις μέρες πριν τις εκλογές της τοπικής αυτοδιοίκησης, όταν ήταν γνωστός μάλιστα ο χαρακτήρας δημοψηφίσματος που είχαν προσλάβει κι η κυβέρνηση εναγωνίως αναζητούσε πειστήρια για να στηρίξει τη θεωρία του success story. «Η αναγγελία της υπογραφής των συμβάσεων “open door” ύστερα από κυοφορία 863 ημερών ίσως βρίσκεται στο ότι η όλη διαδικασία εξελίχθηκε εξωθεσμικά μέσω μιας 17μελούς επιτροπής για την αξιολόγηση των προσφορών, αντίθετα με αυτά που προβλέπει ο Νόμος 4001/22-8-2011, βάσει του οποίου η επιλογή γίνεται από τον Φορέα Υδρογονανθράκων, που υποτίθεται ότι είναι αρμόδιος για τις παραχωρήσεις. Εδώ και 33 μήνες όμως αυτός ο φορέας βρίσκεται ακόμη …στα χαρτιά. Ένας δεύτερος λόγος μπορεί να  είναι ότι οι εταιρείες βλέποντας τον επικοινωνιακό τρόπο χειρισμού του θέματος από την κυβέρνηση, ίσως  σκέφτηκαν ότι είναι ευκαιρία να διευρύνουν τα προνόμια που τους παρείχε ο νόμος και πίεζαν για καλύτερο φορολογικό καθεστώς, που φαίνεται πως το πέτυχαν, καθυστερώντας την υπογραφή των συμβάσεων για 314 μέρες μετά την  επιλογή τους», δήλωσε στα Επίκαιρα ο Δημήτρης Μπαμπασίκας, γεωφυσικός, που μέχρι πρόσφατα εργαζόταν στα Ελληνικά Πετρέλαια, προερχόμενος από την ΔΕΠ και διαθέτει εμπειρία 30 ετών στην έρευνα υδρογονανθράκων και στην επεξεργασία σεισμικών και γεωφυσικών δεδομένων.

Τι άλλο θα μπορούσε όμως να είχε γίνει αντί της διαδικασίας που, άγνωστο για ποιους λόγους, προτιμήθηκε, ήταν η ερώτησή μας. «Τα πράγματα θα μπορούσαν να εξελιχθούν διαφορετικά, πολύ πιο γρήγορα με διαφάνεια και αντικειμενικότητα», ήταν η απάντηση του Δημήτρη Μπαμπασίκα. «Μπορώ να σας περιγράψω μερικούς απλούς κανόνες αντικειμενικής αξιολόγησης. Πρώτο, να υπήρχαν ξεχωριστοί φάκελοι με την προσφορά επί της προκήρυξης αφενός me την οικονομική θέση και εμπειρία των διαγωνιζόμενων εταιρειών αφετέρου. Η οικονομική θέση των εταιρειών αποδεικνύεται με θεωρημένους ισολογισμούς της τελευταίας τριετίας και η εμπειρία από αντίστοιχα έργα σε άλλες περιοχές. Δεύτερο, ανοίγονται πρώτα οι φάκελοι με την οικονομική θέση και εμπειρία των εταιρειών και στην περίπτωση που πληρούνται οι προϋποθέσεις ανοίγονται στη συνέχεια και οι οικονομικές προσφορές. Τρίτο, για τις οικονομικές προσφορές υπάρχουν από πριν δημοσιοποιημένα κριτήρια  με διαφορετικά βάρη για τα επιμέρους τμήματα της προσφοράς, πχ αριθμός γεωτρήσεων, χιλιόμετρα σεισμικών καταγραφών, ποσοστό  δικαιωμάτων εκμετάλλευσης (royalties), signature bonus κ.α. Τέταρτο και τελευταίο, η όλη διαδικασία να ολοκληρωνόταν με το άνοιγμα των φακέλων παρουσία των εταιρειών και  ταυτόχρονη ανακοίνωση των αποτελεσμάτων. Αυτή τη διαδικασία, που εγγυάται την διαφάνεια, την εφάρμοζαν ακόμη και κράτη όπως η Λιβύη του Καντάφι! Με το άνοιγμα μάλιστα των προσφορών μπροστά στην δημόσια τηλεόραση πέραν από την διαφάνεια έχουμε τον νικητή του διαγωνισμού σύμφωνα με τον από πριν καθορισμένο και γνωστό στις εταιρείες τρόπο αξιολόγησης των συμβάσεων. Αν  είχαμε ακολουθήσει αυτή την διαδικασία πέραν όλων των άλλων πλεονεκτημάτων δεν θα είχε χαθεί τόσος πολύτιμος χρόνος για μικροκομματικούς λόγους»…

Ψίχουλα τα οφέλη του δημοσίου

Το μεγαλύτερο πρόβλημα ωστόσο από τις μέχρι σήμερα επιλογές σχετίζεται με τα έσοδα που εγγυημένα θα χάσει το ελληνικό δημόσιο. Μέσα στο νεοφιλελεύθερο οίστρο τους δηλαδή οι μνημονιακές κυβερνήσεις παραιτήθηκαν από σίγουρα κέρδη τα οποία θα βάλουν στην τσέπη οι εταιρείες! «Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (ΥΠΕΚΑ), τα εκτιμώμενα απολήψιμα αποθέματα στον Πατραϊκό Κόλπο είναι της τάξης των 200 εκ. βαρελιών, στα Ιωάννινα 50-80 εκατ. βαρέλια και στο Κατάκολο 3 εκατ. βαρέλια. Ενώ, τα αναμενόμενα συνολικά έσοδα του Δημοσίου από τις δύο περιοχές που κατακυρώθηκαν σε βάθος χρόνου 25ετίας υπολογίζονται σε περίπου 11 δισ. ευρώ. Προσωπικά, προσεγγίζω το όφελος του Ελληνικού Δημοσίου κάνοντας τέσσερις παραδοχές: Πρώτο, για τις τιμές του πετρελαίου. Δεύτερο, για το συνολικό κόστος εξόρυξης. Τρίτο, για το ύψος των royalties (ποσοστό επί της παραγωγής) και τέταρτο, ότι θα αντληθούν όλα τα αναμενόμενα βαρέλια πετρελαίου, δηλαδή 283 εκ. βαρέλια.

Σχετικά με την πρώτη παραδοχή εκτιμούμε ότι οι τιμές θα κινηθούν στο επίπεδο των 100 δολ. ανά βαρέλι πετρελαίου, κάτι βέβαια που δεν μπορεί να εγγυηθεί κανένας. Σας θυμίζω ότι την δεκαετία του ‘90 οι τιμές είχαν πέσει στα 10 δολ. και το 2008 είχαν ανέβει στα 147 δολ. το βαρέλι.

Η δεύτερη παραδοχή έχει σχέση με το κόστος το οποίο και πάλι εξαρτάται από πολλούς παράγοντες με σημαντικότερους, το αν οι γεωτρήσεις είναι στην ξηρά ή στη θάλασσα, το βάθος της θάλασσας και το είδος του πετρελαίου. Με βάση δημοσιευμένα στοιχεία το κόστος ποικίλει σημαντικά. Για την Μ. Ανατολή υπολογίζεται σε περίπου 20 δολ. το βαρέλι, για την Ευρώπη, τη Νότια Αμερική, την Αφρική και την Ασία γύρω στα 55 δολ. το βαρέλι.

Έσοδα από 3,6 δις. έως 7,4 δις. για 25 χρόνια…

Η τρίτη παραδοχή έχει σχέση με το ύψος των royalties, που είναι διαφορετικά από σύμβαση σε σύμβαση και ναι μεν δεν γνωρίζουμε την συγκεκριμένη τιμή, αλλά γνωρίζουμε ότι κυμαίνονται από 2-20% επί της παραγωγής. Θα υπολογίσουμε τα έσοδα για το κράτος και τις εταιρείες για το 2% και για το 20% ξεχωριστά κι έτσι θα έχουμε το εύρος διακύμανσης των εσόδων τους. Με βάση τις παραπάνω παραδοχές έχουμε: έσοδα 28,3 δις. δολ. Γενικό κόστος: 15,56 δις δολ., προς  διανομή 12,73 δις δολ. Για royalties 2% και για royalties20% άμεσα έσοδα για το κράτος 566 εκ. δολ. και 5,66 δις δολ. αντίστοιχα. Τα  έσοδα των εταιρειών στην περίπτωση του 2% royalties είναι 12,73 δις δολ. – 0,56 δις δολ. = 12,17 δις δολ. – 3,04 δις δολ. (φόρος 25%) = 9,13 δις δολ. Στην περίπτωση του 20%  τα έσοδα των εταιρειών θα είναι  12,73 δις δολ. – 5,66 δις. δολ. = 7,075 δις δολ. – 1,77 δις δολ. (φόρος 25%)  = 5,31 δις δολ. Τα συνολικά έσοδα του κράτους (Royalties + φόροι) είναι 3,04 δις δολ. + 566 εκ. δολ. = 3,61 δις. δολ. και 5,66 δις δολ. + 1,77 δις δολ. =  7,43 δις. αντίστοιχα για 2% και 20% royalties.

Από τους παραπάνω υπολογισμούς τα έσοδα του κράτους σε βάθος 25 χρόνων (μέσος όρος εξόρυξης κοιτάσματος) θα κυμαίνονται μεταξύ 3,61 δις δολ. και 7,43 δις δολ. και των εταιρειών μεταξύ 5,31 δις δολ. και 9,13 δις δολ. ανάλογα με τα royalties. Αν μετατρέψουμε τα δολάρια σε ευρώ (με μια ισοτιμία 1,30 δολ./ευρώ) τα ποσά για το κράτος διαμορφώνονται από 2,78 δις ευρώ έως 5,71 δις ευρώ! Ποσά που είναι πολύ μικρότερα από αυτά που υπολογίζει το υπουργείο (11 δισ. ευρώ). Προϋπόθεση βέβαια για να εισπραχτούν και αυτά τα χρήματα είναι να λειτουργεί ο ελεγκτικός μηχανισμός, που μέχρι στιγμής υπάρχει μόνο στα χαρτιά, έτσι που κανείς δεν εγγυάται ότι το κόστος δεν θα είναι πολύ μεγαλύτερο από το υπολογισθέν -γνωρίζοντας το πώς οι εταιρείες ενεργούν σε τέτοιες περιπτώσεις – με συνέπεια ακόμη λιγότερα έσοδα για το κράτος».

Για τον Δημήτρη Μπαμπασίκα το έδαφος για την παραίτηση του ελληνικού δημοσίου απ’ όσα διεκδικεί και εξασφαλίζει σε ανάλογες συμφωνίες κάθε σύγχρονο κράτος που σέβεται τον εαυτό του προετοιμάστηκε επί υπουργίας Γ. Παπακωνσταντίνου και πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου: «Με τον νόμο 4001/11 που αναθεώρησε διατάξεις του Ν. 2289/95 μπήκαν οι βάσεις για παραχωρήσεις με πολύ ευνοϊκότερους όρους για τις εταιρείες. Στις αλλαγές περιλαμβάνεται η μείωση του συντελεστή φορολόγησης από 40% σε 25%, η μη δυνατότητα κρατικής συμμετοχής στις κοινοπραξίες έρευνας και εκμετάλλευσης, η αύξηση του χρόνου των παραχωρήσεων και η υπερβολική αύξηση στο μέγεθος των ερευνητικών οικοπέδων, των λεγόμενων μπλοκ. Το μέγιστο εμβαδόν του οικοπέδου παραχώρησης (μπλοκ) αυξήθηκε από 1.500 τ. χλμ. σε 20.000 τ. χλμ. για την θάλασσα και σε 4.000 τ. χλμ. από 750 τ. χλμ. για την ξηρά. Έτσι καθίσταται δυνατό να δοθεί όλη η θαλάσσια περιοχή Ιόνιου – Κρήτης σε ένα ερευνητικό γύρο με 10 μπλοκ. Η διεθνής πρακτική, αντίθετα, είναι τα ερευνητικά μπλοκ να δίδονται με μια στρατηγική που θα εξυπηρετεί την μεγιστοποίηση των εσόδων του κράτους, αξιοποιώντας πιθανές ερευνητικές επιτυχίες και την διαμόρφωση ενός πιο ώριμου πετρελαϊκού περιβάλλοντος στην κατεύθυνση ενός πιο προσοδοφόρου φορολογικού συστήματος. Με το να δοθούν πολλά μπλοκ μαζί, αντί να δοθούν σταδιακά αξιοποιώντας κάθε φορά το θετικό κλίμα που δημιουργείται, εκλείπει αυτή η δυνατότητα και από τον τρόπο χειρισμού του θέματος οι μόνες κερδισμένες τελικά θα είναι οι εταιρείες, δυστυχώς»!

Η αρνητική εμπειρία του Πρίνου

Το δυσάρεστο για τον Δημήτρη Μπαμπασίκα είναι ότι το ελληνικό δημόσιο είχε την εμπειρία για να μην επαναλάβει λάθη του παρελθόντος. Απλώς επέλεξε να μη την αξιοποιήσει. «Η κατάσταση στον Πρίνο για παράδειγμα μας έχει ξεφύγει εντελώς. Χρεώνουν το ένα άλλο ένα. Οι υπερτιμολογήσεις είναι πάγια τακτική. Δεν είναι δυνατό για παράδειγμα να διαβάζουμε σε ξένα περιοδικά ότι οι εξέδρες άντλησης στοιχίζουν 100 εκ. δολ και να μας χρεώνονται 400 εκ, λέω για παράδειγμα. Η αιτία του προβλήματος βρίσκεται στην έλλειψη ειδικών από την μεριά του ελληνικού δημοσίου που θα ελέγχουν τα έξοδα, που βάσει της σύμβασης είναι υποχρεωμένο να πληρώνει το ελληνικό δημόσιο. Και οι προβλέψεις των συμβάσεων έχουν ανατραπεί σε βάρος του δημοσίου, αλλά το χειρότερο είναι η αδυναμία του κράτους να επιβάλει έναν στοιχειώδη έλεγχο. Γι αυτό όμως απαιτείται γνώση».

Εν κατακλείδι, ο πετρελαϊκός θησαυρός αποδεικνύεται άνθρακας σε ό,τι αφορά τα έσοδα του δημοσίου. Για τις εταιρείες αντίθετα που θα εμπλακούν είναι πολύ πιθανό ο πετρελαϊκός πλούτος να αποδειχθεί πραγματικός θησαυρός…

Δολοφονίες, όχι αυτοκτονίες! (Επίκαιρα, 15-21 Μαϊου 2014)

bloodΤις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες όχι μόνο στον επίσημο πολιτικό λόγο, αλλά και στις καθημερινές συναναστροφές υπήρχε μια απαγορευμένη λέξη: η λέξη εξορία και τα παράγωγά της. Το φαινόμενο παρότι ήταν οικείο για το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού, ποτέ δεν συζητιόταν δημόσια.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και τα τελευταία τέσσερα χρόνια με τις αυτοκτονίες που έχουν φτάσει σε πρωτοφανή επίπεδα για την Ελλάδα, με τις επίσημες εκτιμήσεις να τις υπολογίζουν σε τουλάχιστον 2.500, αλλά στην πραγματικότητα το νούμερο να είναι κατά πολύ μεγαλύτερο. Ο συγκεκριμένος αριθμός υπολείπεται σημαντικά του πραγματικού ο οποίος αποκρύπτεται συστηματικά για πολλούς λόγους που αξιοποιούν και τις περιστάσεις υπό τις οποίες συνέβη το περιστατικό. Έτσι αν η μέθοδος που επέλεξε ο αυτόχειρας ήταν η πτώση από ταράτσα το περιστατικό καταγράφεται ως ατύχημα, αν επέλεξε την κατάποση φαρμάκων ως δηλητηρίαση, κοκ. Από το περιβάλλον του αυτόχειρα αποφεύγεται η αναφορά στην αυτοκτονία ως αιτία θανάτου για να αποφευχθεί ο στιγματισμός που αγγίζει μάλιστα τα όρια του διασυρμού αν το περιστατικό συνέβη σε χωριό ή λαϊκή γειτονιά, όπου η γνώμη του κοινωνικού περίγυρου βαραίνει περισσότερο. Η πρόσφατη δε χαλάρωση των κανόνων της εκκλησίας, που επιτρέπει την εξόδιο ακολουθία, ελάχιστα έχει συνεισφέρει στην αποδραματοποίηση του περιστατικού αποκαλύπτοντας πως το κοινωνικό υπόβαθρο ήταν αυτό που ανέκαθεν καθόριζε τους όρους πρόσληψης από την κοινωνία μιας αυτοκτονίας κι όχι η στάση της εκκλησίας.

Άκρα του …τάφου σιωπή

Η σημασία του κοινωνικού υπόβαθρου αποκαλύπτεται κι από μια άλλη οπτική γωνία: Αν δούμε την στάση της κυβέρνησης απέναντι στην επιδημία των αυτοκτονιών που τα τελευταία τέσσερα χρόνια, επί Μνημονίων δηλαδή, δεν έχουν μόνο οδηγηθεί στα ύψη σε σχέση με την προ Μνημονίων εποχή. Μια εξ ίσου θεαματική μεταβολή έχει συμβεί και στο προφίλ του μέσου αυτόχειρα καθώς στη θέση της διαταραγμένης ψυχικά κοπέλας των 20 και κάτι ετών έχει πλέον βρεθεί ο μεσήλικας άνδρας με διαταραγμένη …οικονομική ισορροπία. Καθόλου τυχαία έτσι, η σοβαρότερη προσπάθεια για να εξαφανιστεί η συζήτηση γίνεται από την ίδια την κυβέρνηση (για την ακρίβεια όλες τις Μνημονιακές κυβερνήσεις: του Παπανδρέου, του Παπαδήμου και του Σαμαρά) και τον φιλικό προς αυτή Τύπο.

Τα φερέφωνα των Μνημονίων κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους για να κρύψουν τον αριθμό των αυτοκτονιών όχι για να αποτρέψουν την μετάδοση του φαινομένου. Τα κίνητρα τους είναι πολύ πιο ιδιοτελή. Οι αυτοκτονίες απουσιάζουν από την δημόσια συζήτηση γιατί αποτελούν την μεγαλύτερη, την πιο ηχηρή διάψευση του «successstory». Τι τύχη θα είχαν για παράδειγμα οι κυβερνητικές μεγαλοστομίες για το πρωτογενές πλεόνασμα, οι διθύραμβοι για την έξοδο στις αγορές και το τέλος της κρίσης δίπλα ακόμη και στο άκουσμα της είδησης της αυτοκτονίας του 57χρονου μικρο-ομολογιούχου από τη Θεσσαλονίκη, στις 8 Μαΐου; Ο συγκεκριμένος μάλιστα ήταν ο 17ος ομολογιούχος που οδηγήθηκε  στην αυτοκτονία, λόγω των απωλειών που υπέστη από την ανταλλαγή των ομολόγων με το PSI τον Μάρτιο του 2012. Η πράξη του τινάζει στον αέρα τις ανέξοδες φλυαρίες που έλεγε ο Βενιζέλος μόλις τρεις μέρες μετά στη Θεσσαλονίκη, για «νέο αναπτυξιακό πρότυπο» και «για μια νέα  εθνική κοινωνική συμφωνία, που συστρατεύει όλες τις δημιουργικές δυνάμεις του τόπου, του κέντρου και της περιφέρειας, της εργασίας, του επιχειρηματικού κόσμου και της κοινωνίας των πολιτών». Στην καλύτερη περίπτωση πρόκειται για επιχείρηση συγκάλυψης του μεγαλύτερου εγκλήματος που έγινε σε βάρος μιας κοινωνίας η οποία είδε την ανεργία μέσα σε πέντε χρόνια σχεδόν να τετραπλασιάζεται και το βιοτικό της επίπεδο να γίνεται τριτοκοσμικό, με τους μισθούς να μειώνονται κατά 40%. Στην πραγματικότητα και χωρίς εξωραϊσμούς οι προεκλογικές φανφάρες του Βενιζέλου και του Σαμαρά αποτελούν συνειδητή πολιτική εξαπάτηση της κοινωνίας και ρεκόρ μαυρογιαλουρισμού. Οι πιθανότητες μάλιστα να πετύχει για μια ακόμη φορά η εξαπάτηση της κοινωνίας αυξάνονται εκθετικά όσο συγκλονιστικές ειδήσεις, όπως η αυτοκτονία του 57χρονου, «θάβονται» από την ειδησεογραφία. Κι αυτό συμβαίνει κατόπιν εντολής, όχι τυχαία…

Έλλειψη ελπίδας

Η έκταση που έχουν λάβει οι αυτοκτονίες την εποχή του Μνημονίου δεν φανερώνουν, έστω σαν κορυφή του παγόβουνου, μόνο την δεινή κατάσταση στην οποία έχουν οδηγηθεί μέχρι τώρα εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες στις πόλεις και τα χωριά. Εκφράζουν και την απουσία ελπίδας. Αρκεί να αναλογιστούμε ότι στο παρελθόν υπήρξαν κι άλλες δραματικές ιστορικές συγκυρίες όπου δοκιμάζονταν οι αντοχές των ανθρώπων, για παράδειγμα κατά τη διάρκεια της γερμανικής (…στρατιωτικής) κατοχής. Ακόμη και τότε όμως η ελπίδα της απελευθέρωσης επέτρεπε την αισιοδοξία, άφηνε μια χαραμάδα φωτός να μπουν τα όνειρα για την επόμενη μέρα, επιτρέποντας στον κάθε πολίτη να θεωρεί τα βάσανά του πρόσκαιρα. Σήμερα απουσιάζει αυτή η προοπτική. Η συχνότητα με την οποία οι πολίτες καταφεύγουν στην αυτοχειρία αποκαλύπτει ότι παρά τον πληθωρισμό υποσχέσεων από ΝΔ και ΠΑΣΟΚ οι περισσότεροι τουλάχιστον αντιλαμβάνονται ότι πρόκειται για κούφιες υποσχέσεις κι η φτώχεια με την υπερχρέωση και την ταπείνωση που τις συνοδεύει ήρθαν για να μείνουν.

Ταυτόχρονα, οι αυτοκτονίες φέρνουν στην επιφάνεια και την παντελή έλλειψη κοινωνικών δομών και κράτους πρόνοιας. Μια κατάσταση που επιδεινώθηκε ραγδαία με την διάλυση του ΕΟΠΥΥ από τον Άδωνη Γεωργιάδη που ως μοναδικό ζητούμενο είχε να μειωθούν οι δαπάνες για την υγεία κι έτσι να μπορούν πιο εύκολα Σαμαράς και Βενιζέλος να καμαρώνουν για την μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος και την εμφάνιση πρωτογενούς πλεονάσματος, που κι αυτό ήταν αποτέλεσμα «δημιουργικής λογιστικής». Κι επίσης να έχουν την εύνοια της Τρόικας. Έτσι, τα σοβαρότατα προβλήματα που προκάλεσε η κρίση με την έλλειψη δουλειάς και τα δάνεια που έπρεπε σε κάθε περίπτωση να πληρωθούν για να μην χαθεί το σπίτι ή οποιαδήποτε άλλη εγγύηση (από την στιγμή που Σαμαράς και Βενιζέλος άναψαν το «πράσινο φως» για κατασχέσεις κατοικιών από την εφορία) οδηγήθηκαν σε παροξυσμό λόγω της καταστροφής ακόμη και των δομών αντιμετώπισης προβλημάτων ψυχικής υγείας που προϋπήρχαν και τώρα θα μπορούσαν να απορροφήσουν τους κραδασμούς. Αντί λοιπόν να ενισχύσουν οι Μνημονιακές κυβερνήσεις αυτούς τους μηχανισμούς, τους διέλυσαν για λόγους κόστους. Σαν να ετοιμάζεσαι για περίοδο με υψηλό κίνδυνο πυρκαγιών και να διαλύεις την Πυροσβεστική Υπηρεσία. Αυτό ακριβώς έκαναν Παπανδρέου, Παπαδήμος, Σαμαράς και Βενιζέλος, αναλαμβάνοντας τεράστια προσωπική και εγκληματική ευθύνη για την αλματώδη αύξηση των αυτοκτονιών.

Επίσης, η ευθύνη της πολιτικής ηγεσίας είναι καθοριστική για τις χιλιάδες αυτοκτονίες γιατί από την αρχή της κρίσης επιχείρησαν να ενοχοποιήσουν τον κάθε έναν πολίτη αυτής της χώρας. Πίσω από τις πράξεις απελπισίας δεν υπάρχει μόνο η ανεργία, το αίσθημα της ντροπής αν δεν μπορεί ο γονιός να εξασφαλίσει ένα πιάτο φαΐ στα παιδιά του ή τα φροντιστήρια και η απουσία ελπίδας για ένα καλύτερο αύριο. Πάνω και πίσω απ’ όλα αυτά υπάρχει το «μαζί τα φάγαμε» που μπορεί να χρεώνεται στον Πάγκαλο, στην πραγματικότητα όμως όλοι μαζί οι Μνημονιακοί πολιτικοί το είπαν απευθυνόμενοι στην κοινωνία: από τους «κηπουρούς» του Παπανδρέου (Λοβέρδο, Παμπούκη, κλπ.), μέχρι τους ακροδεξιούς του Σαμαρά (Βορίδη, Γεωργιάδη, κλπ.). Ο στόχος τους ήταν να ενοχοποιηθεί ο κάθε ένας μας προσωπικά, έτσι ώστε οι ίδιοι να εμφανίζονται όχι μόνο άμοιροι ευθυνών για τα δεινά που προκάλεσαν με την πολιτική δρακόντειας λιτότητας, αλλά κι ως σωτήρες. Προϋπόθεση επομένως για την δική τους πολιτική επιβίωση και σωτηρία ήταν να παραδοθεί όλη η κοινωνία στις Ερινύες κι οι πιο ευάλωτοι να θυσιαστούν…

Επομένως δεν πρόκειται για αυτοκτονίες, αλλά για συνειδητές και προσχεδιασμένες δολοφονίες με ηθικούς αυτουργούς τα Μνημόνια και τις πρόσφατες κυβερνήσεις…

Η ΕΕ μηχανισμός διαρκούς λιτότητας (Ουτοπία, Μάρτιος – Απρίλιος 2014)

eu flagΕπί τάπητος θα τεθεί στις προσεχείς ευρωεκλογές το θέμα της ελληνικής συμμετοχής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όσο κι αν τα μεγάλης κυκλοφορίας Μέσα Ενημέρωσης, στηρίζοντας ΝΔ – ΠΑΣΟΚ και μέσω αυτών μια στρατηγική επιλογή της ελληνικής άρχουσας τάξης, εμφανίσουν την ένταξη και παραμονή της Ελλάδας στην ΕΕ ως άθλο και μια αναντίρρητα και καθολικά επωφελή διαδικασία, η πραγματικότητα διαρκώς θα πιέζει για μια συνολική αποτίμηση των συνεπειών.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Πολύ περισσότερο, μάλιστα, από το τι έχει ήδη γίνει είναι όσα πρόκειται να συμβούν από δω και στο εξής, το νέο δηλαδή πλαίσιο άσκησης οικονομικής πολιτικής που πιέζει για την επανεξέταση της παραμονής της Ελλάδας στην ΕΕ, με κριτήριο πάντα τα συμφέροντα της εργατικής τάξης και των (μέχρι πρότινος πολυπληθών) μικρομεσαίων στρωμάτων. Γιατί, από την άλλη μεριά, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι η αστική τάξη, όσες μεταμορφώσεις κι αν αναγκάστηκε να υποστεί για να παραμείνει ίδια, από το 1981 μέχρι σήμερα εδραίωσε την ταξική της κυριαρχία στην Ελλάδα. Το μεγαλύτερο όφελος, με άλλα λόγια, για το κεφάλαιο από την ένταξη της Ελλάδας στην ΕΕ είναι ότι εξοπλίστηκε στην πάλη του ενάντια στην εργατική τάξη καταφέρνοντας να βαθύνει την εκμετάλλευση.

Ταξική ρεβάνς

Η θέση των εργαζομένων και της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας (νέοι, συνταξιούχοι, φτωχομεσαία αγροτιά και επισφαλής εργασία) θα επιδεινωθεί περαιτέρω αν εφαρμοστεί το νέο θεσμικό πλαίσιο που αποφασίστηκε την προηγούμενη τριετία, κατ’ απαίτηση της Γερμανίας, από τις Συνόδους Κορυφής.

Σε πολύ αδρές γραμμές, η μέχρι σήμερα επιδείνωση, όπως αποτυπώθηκε στην έκθεση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας που δόθηκε στην δημοσιότητα στα τέλη Φεβρουαρίου, για την τετραετία 2010-2013, όταν η ύφεση στην ελληνική οικονομία έφτασε το 20,4%, ορίζεται από την πτώση του διαθέσιμου εισοδήματος πάνω από 30% (ποσοστό που δεν έχει παρατηρηθεί ποτέ άλλοτε σε χώρα του ΟΟΣΑ ολόκληρη την μεταπολεμική περίοδο), την πτώση των μέσων ακαθάριστων, πραγματικών αποδοχών κατά 25,2% και των κατώτατων κατά 19,2% και την απώλεια 904.200 θέσεων εργασίας, που εκτόξευσε την ανεργία στο πρωτοφανές ποσοστό του 29%. Αποτέλεσμα της μετακύλισης του κόστους εξόδου από την κρίση στις πλάτες των φτωχότερων τμημάτων ήταν η έκρηξη της φτώχειας, όπως μαρτυρείται από τα διαθέσιμα στοιχεία βάσει των οποίων το ποσοστό πληθυσμού που βρίσκεται είτε σε κίνδυνο φτώχειας είτε σε κατάσταση κοινωνικού αποκλεισμού (δηλαδή, ζει με υλικές στερήσεις ή πρόκειται για νοικοκυριά με «χαμηλή ένταση εργασίας», όπως λέγεται) το 2012 ήταν 34,6% (3.795.100 άτομα) όταν στην ΕΕ των 28 ήταν 25,1%.

Ξεχωριστό αν και δευτερεύον στοιχείο στις δραματικές αλλαγές που έφεραν στον κοινωνικό χάρτη της Ελλάδας τα Μνημόνια είναι η βίαιη συρρίκνωση, σε βαθμό εξαφάνισης, των μικρομεσαίων στρωμάτων, όπως δείχνουν τα 75.600 λουκέτα κατά την συγκεκριμένη περίοδο. Η κοινωνική πόλωση ήταν αποτέλεσμα μεταξύ άλλων της συρρίκνωσης της καταναλωτικής ζήτησης (που σε σταθερές τιμές μειώθηκε κατά 23%), της επέλασης των πολυεθνικών (ειδικά στο λιανικό εμπόριο) και επίσης της φορολογικής πολιτικής. Η διακριτική ευχέρεια του κράτους, μέσω μάλιστα επευφημιών στο νεοφιλελευθερισμό, να παρεμβαίνει στους όρους συσσώρευσης του κεφαλαίου κι επίσης στους όρους σχηματισμού του (συγκέντρωση και συγκεντροποίηση) ποτέ άλλοτε δεν ήταν τόσο έντονη και δυναμική όσο την τελευταία περίοδο, μεσούσης της κρίσης. Η μεταπολιτευτική περίοδος, εν κατακλείδι, υπό την έννοια μιας περιόδου στην ιστορία των ταξικών αγώνων στην Ελλάδα, κλείνει με την ΕΕ και την κρίση σε ρόλο από μηχανής θεών, που δημιουργούν το καθεστώς έκτακτης ανάγκης στο πλαίσιο του οποίου μπορούν να δικαιολογηθούν οι πιο ταξικοί και αντιλαϊκοί νόμοι.

Μονιμοποίηση του έκτακτου καθεστώτος

Το πλαίσιο συλλογικής εποπτείας που ξεκίνησε με την είσοδο του 2013 και πιο ολοκληρωμένα του 2014, και ισχύει όχι μόνο για τα 18 κράτη μέλη της ευρωζώνης, παγιώνει αυτό το έκτακτο καθεστώς. Καθορίζεται κυρίως από δύο συμφωνίες που, κατά την πάγια τακτική της ελληνικής αστικής τάξης, ενσωματώθηκαν εν κρυπτώ στην ελληνική νομοθεσία, χωρίς καμία δημόσια συζήτηση. (Οι χαρές και τα πανηγύρια είναι μόνο για τα κοινοτικά κονδύλια και τότε μάλιστα χωρίς ποτέ να περιγράφονται οι όροι που τα συνοδεύουν, μετατρέποντάς τα σε ένα αποτελεσματικότατο εργαλείο προώθησης και υλοποίησης της αντιλαϊκής πολιτικής μείωσης των μισθών και ελαστικοποίησης των εργασιακών σχέσεων). Οι δύο συμφωνίες είναι το «Δημοσιονομικό Σύμφωνο» (Fiscal Pact) και το «Σύμφωνο για το Ευρώ Συν» (Euro Plus Pact). Οι κανόνες στους οποίους οφείλει να προσαρμόζεται η δημοσιονομική πολιτική περιλαμβάνουν: Πρώτο, ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς, βάσει των οποίων τα κράτη μέλη θα περιορίζουν το διαρθρωτικό έλλειμμα στο 0,5% του ΑΕΠ. Δεύτερο, οι χώρες που έχουν λόγο χρέους προς ΑΕΠ άνω του 60% αναλαμβάνουν την υποχρέωση να μειώνουν το υπερβάλλον χρέος κατά 1/20 κάθε έτος. Ο συγκεκριμένος όρος όμως προϋποθέτει όχι απλά ισοσκελισμένους, αλλά πλεονασματικούς προϋπολογισμούς. Οπότε πρακτικά η δήλωση πίστης μιας κυβέρνησης στο νέο πλαίσιο δημοσιονομικής πειθαρχίας συνεπάγεται όχι μόνο την εφαρμογή ισοσκελισμένων, αλλά πλεονασματικών προϋπολογισμών! Οι αρνητικές συνέπειες επομένως για τις κοινωνικές παροχές θα είναι πολύ πιο δραματικές, αν πρέπει κάθε χρόνο το δημόσιο χρέος να μειώνεται κατά 10,5 δισ. ευρώ από τα σημερινά του επίπεδα (175% του ΑΕΠ ή 321 δισ. ευρώ)! Ο τρίτος κανόνας αφορά ένα σύστημα κυρώσεων, που είναι εξόχως ανελαστικό. Από την κατασκευή του δηλαδή έχουν αποκλειστεί οι πολιτικοί χειρισμοί που δέσποζαν στο παρελθόν ακυρώνοντας τις πιο αυστηρές προβλέψεις, που περιλαμβάνονταν για παράδειγμα στην λεγόμενη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, αλλά ποτέ δεν εφαρμόστηκαν. Κι αυτό μάλιστα συνέβη κατόπιν συμφωνίας Γαλλίας και Γερμανίας το 2005, με την αναθεώρηση του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Τώρα, για παράδειγμα, καθιερώνεται η αρχή της αντίστροφης πλειοψηφίας, βάσει της οποίας απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία όχι για να επιβληθεί ποινή ίση με το 0,1% του ΑΕΠ του κράτους που δεν ενσωματώνει τα δρακόντεια μέτρα λιτότητας, αλλά για να μην επιβληθεί! Η επιβολή της δεν εναπόκειται πλέον σε ένα πολιτικό σώμα, όπως το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, αλλά στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, όπου μπορεί να προσφύγει κάθε κράτος μέλος καταγγέλλοντας ένα απείθαρχο «κράτος – μέλος». Υπό την δαμόκλειο σπάθη των προστίμων, είναι τελικά πολύ συζητήσιμο τι θα φτάσει στην Ελλάδα από τα 16,3 δισ. ευρώ που προβλέπεται να εισρεύσουν την περίοδο 2014-2020 από τα διαρθρωτικά ταμεία στο πλαίσιο των Συμφώνων Εταιρικής Σχέσης (που αντικαθιστούν τα ΕΣΠΑ) ή από τα 4,2 δισ. ευρώ της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, καθώς όπως παρατηρεί το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής σε πρόσφατη έκθεση του (Ιανουάριος 2014), «η εκταμίευση θα εξαρτάται από την επίτευξη των στόχων… Η απόκλιση θα μπορεί να οδηγεί σε αναστολή ή ακύρωση της χρηματοδότησης».

Εν αναμονή νέου μεσοπρόθεσμου

Για να αποκλείεται μάλιστα η εμφάνιση δυσάρεστων εκπλήξεων όταν θα είναι αργά έχει σχεδιαστεί και ψηφισθεί ένα ολόκληρο «σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης», που περιλαμβανόταν στον κανονισμό 1176/2011 (που ανήκει στο «πακέτο των έξι μεταρρυθμίσεων») με στόχο την επιβολή της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Ακρογωνιαίοι λίθοι του είναι: Πρώτο, η οδηγία 2011/85 που περιέχει κανόνες για την κατάρτιση του προϋπολογισμού των κρατών μελών, έτσι ώστε να εφαρμόζονται κοινές στατιστικές προδιαγραφές. Δεύτερο, το αποκαλούμενο «ευρωπαϊκό εξάμηνο» στο πλαίσιο του οποίου ο, κατά κόσμο, συντονισμός των οικονομικών πολιτικών και στην πράξη ο έλεγχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε κάθε, μα σε κάθε κονδύλι του προϋπολογισμού θα ξεκινάει πολλούς μήνες πριν την ψήφιση του. Τρίτο, η ψήφιση μεσοπρόθεσμου πλαισίου δημοσιονομικής στρατηγικής τετραετούς διάρκειας, που θα επικαιροποιείται και στο οποίο θα προβλέπονται δεσμευτικοί στόχοι για τα ελλείμματα ή τα πλεονάσματα και τις δεσμευτικές ανώτατες δαπάνες των υπουργείων. Μέχρι τα μέσα Απριλίου μάλιστα θα πρέπει να έχει δημοσιοποιηθεί και το νέο μεσοπρόθεσμο για την περίοδο 2014-2016. Τέταρτο, μηχανισμοί αυτόματης διόρθωσης τυχόν αποκλίσεων από τους δημοσιονομικούς στόχους, όπως προβλέπεται στο δημοσιονομικό σύμφωνο, που το περιεχόμενό τους θα είναι τιμωρητικό, επισείοντας πολύ μεγαλύτερο κοινωνικό και πολιτικό κόστος για κάθε απόκλιση. Τέλος, επιστέγασμα όλων των παραπάνω θα αποτελεί το καθεστώς «ενισχυμένης εποπτείας» που θα προβλέπεται για όποιες χώρες προσφεύγουν στη χρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης, που έχει ήδη μετατραπεί σε ευρωπαϊκό ΔΝΤ καθώς δεν αποτελεί μόνο τον δανειστή έσχατης ανάγκης, αλλά κι εκείνον τον μηχανισμό που με τους όρους του επιβάλλει κι επιταχύνει τις καπιταλιστικές αναδιαρθρώσεις. Με βάση το άρθρο 14 του κανονισμού 472/2013, που συμφωνήθηκε τον Μάιο του 2013 (είχε δηλαδή την έγκριση όχι μόνο ΠΑΣΟΚ και ΝΔ αλλά και της ΔΗΜΑΡ) «τα κράτη παραμένουν υπό εποπτεία μετά το πρόγραμμα εφόσον δεν έχει εξοφληθεί τουλάχιστον το 75% της χρηματοδοτικής συνδρομής που έχει ληφθεί από ένα ή περισσότερα κράτη μέλη, τον ΕΜΧΣ, τον ΕΜΣ ή το ΕΤΧΣ». Ακόμη χειρότερα για την Ελλάδα και τις υπόλοιπες χώρες που προσέφυγαν για χρηματοδότηση στα ευρωπαϊκά ταμεία «το συμβούλιο, μετά από πρόταση της επιτροπής, μπορεί να παρατείνει τη διάρκεια της άσκησης εποπτείας μετά το πρόγραμμα σε περίπτωση που εξακολουθεί να υπάρχει κίνδυνος για την δημοσιονομική βιωσιμότητα του οικείου κράτους μέλους». Κατ’ εφαρμογή μάλιστα της αρχής της αντίστροφης πλειοψηφίας, που προαναφέραμε, τονίζεται στην συνέχεια ότι «η πρόταση της επιτροπής θεωρείται ότι έχει εγκριθεί από το συμβούλιο, εκτός αν το συμβούλιο αποφασίσει με ειδική πλειοψηφία να την απορρίψει μέσα σε 10 ημέρες από την έγκρισή της από την Επιτροπή».

Η Ελλάδα επομένως για πολλές ακόμη δεκαετίες θα ζει σε καθεστώς μνημονίων και συνεχών ελέγχων από τους τεχνοκράτες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ακόμη κι αν γίνει η πολυθρύλητη έξοδος στις αγορές με την έκδοση ομολόγου για πρώτη φορά από το 2010 πριν τις ευρωεκλογές την οποία επιζητεί η κυβέρνηση, ακόμη κι αν χάριν συζητήσεως υποθέσουμε ότι η αναδιάρθρωση του χρέους δεν συνοδευτεί από νέο Μνημόνιο, ακόμη και τότε οικονομικά στελέχη των Βρυξελλών, όπου στεγάζεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και της Φρανκφούρτης όπου στεγάζεται η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, θα συνεχίσουν να ελέγχουν εγγραφή προς εγγραφή τον προϋπολογισμό του κράτους και κάθε υπουργείου, έχοντας τον τελικό λόγο για κάθε δημόσια δαπάνη.

Θωράκιση της αστικής πολιτικής

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως το ζητούμενο του μακροχρόνιου προγραμματισμού είναι κατ’ αρχάς να πάψει η οικονομική πολιτική να επηρεάζεται από τον λεγόμενο «πολιτικό κύκλο», δηλαδή τις εκλογικές ανάγκες των κομμάτων εξουσίας που τα αναγκάζουν σε παροχές την προεκλογική περίοδο και πολύ περισσότερο να θωρακιστεί απέναντι στους εργατικούς αγώνες. Γίνεται εμφανές ότι μια οικονομική πολιτική που θα υπόκειται σε τόσους ελέγχους και εγκρίσεις θα είναι εντελώς ανελαστική, ανεπίδεκτη «δημιουργικών αναγνώσεων» και αναθεωρήσεων κάτω από την πίεση εργατικών αγώνων και της κοινωνίας. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο κι η αστική τάξη συναινεί στο νέο πλαίσιο άσκησης μακροοικονομικής πολιτικής, παρότι αναμφισβήτητα της δένει τα χέρια, περιορίζοντας σημαντικά (χωρίς να εξαλείφει) το περιθώριο άσκησης πολιτικής επιλεκτικών συμμαχιών μέσω της χορήγησης αυξήσεων και παροχών σε συγκεκριμένα κοινωνικά τμήματα. Αναγνωρίζοντας την σημασία που έχει να ακυρωθεί «καταστατικά» η δυνατότητα μαχητικών κλάδων όπως της ΠΟΕ-ΟΤΑ ή της ΟΛΜΕ να αποσπούν αυξήσεις μέσω εκβιαστικών απεργιών και αγώνων αποδέχεται τη συλλογική εποπτεία δίνοντας προτεραιότητα στην μείωση των μισθών και την κατάργηση του κοινωνικού κράτους.

Θα ήταν τεράστια υποτίμηση αν όσα προβλέπονται στο πλαίσιο της πολυμερούς εποπτείας αντιμετωπίζονταν ως μια επιπλέον ένδειξη της παραδοσιακής γραφειοκρατικής εμμονής των Βρυξελλών. Το πλαίσιο που περιγράψαμε παραπάνω σε αδρές γραμμές (χωρίς μάλιστα την δέουσα προσοχή σε άλλες προβλέψεις όπως είναι οι δεσμευτικές συμφωνίες) είναι εφιαλτικό και θα απαιτήσει πρωτοφανείς για την ελληνική δημόσια διοίκηση αλλαγές προκειμένου να το υιοθετήσει με επιτυχία. Ωστόσο θα εφαρμοστεί πλήρως προκειμένου να επέλθει η διαφάνεια που απαιτείται στα δημόσια οικονομικά ώστε ακαριαία να επιβάλλονται οι περικοπές των κοινωνικών δαπανών που προκρίνονται για να επέλθει το ζητούμενο πλεόνασμα στον κρατικό προϋπολογισμό.

Μνημόνια για πάντα

Είναι εμφανές ότι στο πλαίσιο αυτής της οικονομικής πολιτικής κάθε σχέδιο, ακόμη και συγκυριακή εφαρμογής επεκτατικής πολιτικής ακυρώνεται. Το μέλλον όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά ακόμη και για τις βόρειες χώρες της ΕΕ προβλέπει Μνημόνια για πάντα και για τους πάντες! Σε αυτό το πλαίσιο η οικονομική πολιτική παύει να επηρεάζεται από τις εναλλαγές στην κυβέρνηση, δεδομένου ότι ο σεβασμός στην ΕΕ αυτόματα θα σημαίνει και την συμμόρφωση με το νέο πλαίσιο άσκησης δημοσιονομικής πολιτικής. Σε μια εξέλιξη – τομή για το πολιτικό σύστημα, ενδεικτική της σκλήρυνσης και της αντιδραστικοποίησης της αστικής πολιτικής, οι αυξήσεις που θα δοθούν στους δημοσίους υπαλλήλους και γενικά οι δημόσιες δαπάνες αποσπώνται από την προεκλογική ατζέντα, παύουν να αποτελούν θέμα πολιτικής αντιπαράθεσης, ενώ κάθε σχετικό αίτημα θα χαρακτηρίζεται εθνικά επικίνδυνος τυχοδιωκτισμός που απειλεί την θέση της Ελλάδας στην ΕΕ και εγκυμονεί τον κίνδυνο να οδηγήσει ξανά την Ελλάδα στα Τάρταρα της χρεοκοπίας…

Αξίζει να αναφερθεί ότι η Γερμανία επέβαλε το καθεστώς του δημοσιονομικού Νταχάου στην ΕΕ όχι μόνο ως ένα μέσο αντιμετώπισης των επιφανειακών έστω αιτιών που οδήγησαν στην πρόσφατη δημοσιονομική κρίση. Το πρόβλημα της Γερμανίας δεν ήταν δηλαδή μόνο να αμβλύνει τις υπάρχουσες αποκλίσεις στα ελλείμματα και τα χρέη, βαθαίνοντας την οικονομική ενοποίηση της ΕΕ. Το καθεστώς της πολυμερούς εποπτείας θα λειτουργήσει και προληπτικά καθώς οι πρόσφατες αναταράξεις στο έδαφος της κρίσης διεύρυναν τις αποκλίσεις εντός της. Σε τέτοιο μάλιστα βαθμό ώστε κι η Γερμανία όλο και περισσότερο στρέφει τις εξαγωγές της σε Κίνα και ΗΠΑ, λόγω της αδυναμίας των ευρωπαίων καταναλωτών να απορροφήσουν τα προϊόντα της. Ενδεικτικά μόνο, η εκροή από τις ελληνικές τράπεζες καταθέσεων ύψους 117 δισ. ευρώ την προηγούμενη τετραετία και η μείωση των επενδύσεων κατά 51% αυξάνουν τους λόγους των δημοσιονομικών αποκλίσεων (λόγω μείωσης των κάθε λογής φόρων) και καθιστούν απαραίτητη την άσκηση επεκτατικής πολιτικής, ακόμη και με την δημιουργία δημοσιονομικών ελλειμμάτων που θα ενισχύσουν την ενεργό ζήτηση. Έχοντας η Γερμανία επίγνωση αυτών των νέων δυσκολιών στην εφαρμογή των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών και των κλιμακούμενων πιέσεων που θα δεχθούν από τα κάτω οι κυβερνήσεις των κρατών μελών της ΕΕ αυστηροποιεί το πλαίσιο για να αποτρέψει νέες δημοσιονομικές κρίσεις.

Σε αυτό το φόντο ακόμη κι η εφαρμογή ενός συνεπούς Κεϋνσιανού οικονομικού προγράμματος που θα έχει ως στόχο όχι την ανακούφιση των εργατικών στρωμάτων αλλά την επανεκκίνηση της καπιταλιστικής οικονομίας, μέσω της δημιουργίας της πρώτης ώθησης, προσκρούει στα όρια που θέτει η ΕΕ. Απαγορεύεται ρητά και κατηγορηματικά. Ως αποτέλεσμα η έξοδος από την κρίση κι η εμφάνιση θετικών ρυθμών μεγέθυνσης του ΑΕΠ, που να μην κινούνται στην ζώνη του 0 ή 1% θα αποδειχθεί, αντίθετα με ό,τι συνέβαινε στο παρελθόν, αρκετά κοπιώδης και χρονοβόρα διαδικασία. Το κόστος έτσι για την κοινωνία με την σταθεροποίηση της ανεργίας στα σημερινά επίπεδα, την συνεχή μείωση των μισθών, την ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων και την επιχειρηματικοποίηση/ιδιωτικοποίηση του συρρικνούμενου κράτους πρόνοιας, θα αποδειχθεί τεράστιο.

Υπ’ αυτό το πρίσμα η έξοδος από την Ευρωπαϊκή Ένωση, πέραν της μονομερούς καταγγελίας Μνημονίων και δανειακών συμβάσεων, της παύσης πληρωμών του δημόσιου χρέους και της εξόδου από το ευρώ, αποτελεί όρο εκ των ων ουκ άνευ για την ανατροπή της επίθεσης του κεφαλαίου και την βελτίωση της θέσης της κοινωνικής πλειοψηφίας.

Εντός ΕΕ (Κύπρος), εκτός ΕΕ (Ισλανδία) κι αρκετά για να βγουν συμπεράσματα (Unfollow, Απρίλιος 2014)

_no_to_icesave_no_to_euΑντίθετα με την Κύπρο, η Ισλανδία υπερέβη την κρίση γιατί εθνικοποίησε τις τράπεζες αντί να τις “διασώσει”, ενώ εκμεταλλεύθηκε τις δυνατότητες άσκησης ευέλικτης συναλλαματικής πολιτικής που παρέχει το εθνικό νόμισμα

Η Ισλανδία και η Κύπρος αποτελούν τον ορισμό των δύο άκρων, παρά ορισμένες ομοιότητες μοναδικές στον κόσμο ομολογουμένως που μοιράζονται. Η πρώτη ομοιότητα σχετίζεται με τον μικρό πληθυσμό τους που στην μεν Ισλανδία είναι κάτω των 400.000 ενώ στην Κύπρο είναι σχεδόν διπλάσιος, παραμένοντας πάντως σημαντικά χαμηλότερος από τον μέσο όρο των υπόλοιπων κρατών μελών της Ευρώπης. Το γεγονός, επίσης, ότι αμφότερα τα κράτη είναι νησιά. Επιπλέον, πέραν του ότι δεν μοιράζονται κοινά χερσαία σύνορα με κάποιο άλλο κράτος, είναι ότι το ίδιο κράτος, η Αγγλία, που είχε υπό την κατοχή της και τις δύο χώρες στο παρελθόν όταν ήταν αποικιακή δύναμη, που εξακολουθεί να επιβουλεύεται αυτά τα σύνορα! Κι αν όχι στην φυσική τους μορφή, με καθαρό τρόπο στα κυριαρχικά δικαιώματα που συνοδεύουν κάθε κυρίαρχο κράτος. Στην περίπτωση της Ισλανδίας έγινε εμφανές με τους λεγόμενους «πολέμους του μπακαλιάρου» που ξέσπασαν τις δεκαετίες του ’50 και το ’70 κι είχαν ως επίδικο την ακτίνα δράσης των αλιευτικών σκαφών, δοθέντος ότι η αλιεία αποτελεί σχεδόν μονοκαλλιέργεια για την Ισλανδία. Στην περίπτωση της Κύπρου οι επιβολές της Αγγλίας εκδηλώθηκαν τελευταία φορά με τον δραστήριο ρόλο που ανέλαβε στην σύνταξη του διχοτομικού Σχεδίου Ανάν, ενώ προκαλεί με τις στρατιωτικές βάσεις που διατηρεί στο Ακρωτήρι και την Δεκέλεια στο πλαίσιο ενός αποικιοκρατικού καθεστώτος που ισοδυναμεί με κατοχή. Τέλος, μια ακόμη σημαντική ομοιότητα σχετίζεται με την υπερδιόγκωση του χρηματοπιστωτικού τομέα (980% του ΑΕΠ το ενεργητικό των ισλανδικών τραπεζών το 2008 και 800% του ΑΕΠ το ενεργητικό των κυπριακών τραπεζών το 2012) που ανέδειξε τις τράπεζες και στις δύο χώρες σε σεισμικό επίκεντρο μιας από τις πιο βίαιες και απρόβλεπτες οικονομικές κρίσεις που βίωσαν στην ιστορία τους. Κάπου εδώ όμως τελειώνουν οι ομοιότητες μεταξύ Κύπρου και Ισλανδίας.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Η απόσταση που χωρίζει τα δύο κράτη, ιδανικά σημεία για την τοποθέτηση των δύο εκ των τεσσάρων καρφιτσών στον ευρωπαϊκό χάρτη, είναι ευθέως ανάλογη και δηλωτική της αβυσσαλέας διαφοράς στην ιδιοσυγκρασία των δύο λαών με τους μεν Ισλανδούς να αποτελούν το σημείο διασταύρωσης και πήξης της εγκράτειας του τυπικού Σκανδιναβού με την ψυχρότητα του μέσου Άγγλου και τους μεν Κύπριους να αποτελούν σημείο διασταύρωσης και βρασμού του ενθουσιασμού του μέσου Έλληνα με την τάση στην υπερβολή του καθημερινού Μεσανατολίτη. Οι διαφορές μεταξύ των δύο νησιών που βρίσκονται το ένα στο βορειοδυτικό άκρο της γηραιάς ηπείρου και το άλλο στο νοτιοανατολικό διαστέλλονται στο έπακρο, λαμβάνοντας αυστηρά και μόνο πολιτικό περιεχόμενο, αν εξετάσουμε προσεκτικότερα, και σε αντιπαραβολή, τις συνταγές που εφαρμόστηκαν για την αντιμετώπιση της κρίσης. Επίσης αν δούμε την κατάσταση στο οποίο βρίσκονται τώρα.

Αύξηση της ανεργίας στην Κύπρο

Στο νησί της Αφροδίτης πρόσφατα συμπληρώθηκε ένας χρόνος από τα δύο δραματικά συμβούλια των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης (Eurogroup), στις 15 και 24 Μαρτίου 2013, όπου λήφθηκε η πρωτοφανής απόφαση κατάσχεσης των καταθέσεων των Κυπρίων αποταμιευτών, οι οποίοι χωρίς να ερωτηθούν αναγορεύτηκαν υπαίτιοι της κρίσης. Η Κύπρος έκτοτε εξακολουθεί να είναι στον οικονομικό γύψο. Η ανεργία έχει ξεπεράσει το 17%, ενώ για το 2015 προβλέπεται να υπερβεί το 19%, μισθοί και συντάξεις στον ιδιωτικό τομέα έχουν επισήμως μειωθεί κατά 30-40%, οι εργασιακές σχέσεις έχουν επιδεινωθεί, η δημόσια περιουσία είναι θέμα χρόνου να ξεπουληθεί, το ΑΕΠ πέρυσι μειώθηκε κατά 5,4%, φέτος (σύμφωνα με εκτίμηση της Ernst & Young) αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 4% και το 2015 κατά 0,5%, χρονιά για την οποία η ΕΕ πρόσφατα προέβλεπε επιστροφή στην ανάπτυξη… Τα έκτακτα και «βραχυπρόθεσμα» μέτρα στην κίνηση των κεφαλαίων που επιβλήθηκαν πέρυσι, παρά την σταδιακή τους χαλάρωση, δεν πρόκειται να αρθούν πριν το τέλος του 2014, ενώ βρόχο στο λαιμό της οικονομίας αποτελούν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια που στο τέλος του Νοεμβρίου του 2013 ανέρχονταν σε 25,1 δισ. ευρώ (αντιπροσωπεύοντας περίπου το 50% του συνόλου) όταν σχεδόν ένα χρόνο πριν, στο τέλος του 2012, ανέρχονταν σε 15,5 δισ. ευρώ, σε μια οικονομία συνολικής αξίας (ΑΕΠ) 17 δισ. ευρώ.

Η Ισλανδία παρότι δέχθηκε πριν απ’ οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα τα παλιρροϊκά κύματα που απελευθέρωσε η κατάρρευση της αμερικάνικης κτηματικής αγοράς στην άλλη όχθη του Ατλαντικού σχεδόν δεν …βράχηκε. Η κρίση παρότι πολυεπίπεδη – νομισματική, τραπεζική και χρηματοπιστωτική – αποτέλεσε μια σύντομη παρένθεση για την χώρα που το 2011 είδε το ΑΕΠ της να αυξάνεται κατά 2,7%, το 2012 κατά 1,5% και το 2013 κατά 3,3%, ενώ η ανεργία σήμερα βρίσκεται στο 5% και ο πληθωρισμός σε απόλυτα ελεγχόμενα (αν όχι ιδανικά) επίπεδα, της τάξης του 4%.

Η εξέλιξη αυτή δεν ήταν αυτονόητη. Τον Οκτώβρη του 2008 η ισλανδική κορώνα βρέθηκε σε ελεύθερη πτώση, επιτόκια και πληθωρισμός εκτοξεύθηκαν κοντά στο 18% κι η ανεργία το 2010 ανήλθε στο πρωτοφανές για την χώρα επίπεδο του 9,3%, όταν το 2008 ήταν σχεδόν 1%! Η διαφορά της Κύπρου με την Ισλανδία ομοιάζει καταπληκτικά με την διαφορά μεταξύ της Ιρλανδίας και της Κύπρου, δεδομένου ότι και στον λεγόμενο «Κέλτικο Τίγρη» επίκεντρο της κρίσης ήταν οι τράπεζες. Εν ολίγοις, υπάρχουν δύο θεμελιώδεις διαφορές που αποτελούν την κόκκινη διαχωριστική γραμμή μεταξύ μιας συνταγής επίλυσης της κρίσης που φορτώνει το κόστος στις πλάτες των πολιτών και της συνταγής που ξεπερνάει την κρίση καταφέρνοντας πλήγματα στην δεσποτεία του κεφαλαίου. Στην Κύπρο (και την Ιρλανδία) το κράτος αντί να αφήσει τις τράπεζες να καταρρεύσουν, και στη συνέχεια να τις εθνικοποιήσει αφού πρώτα εγγυούταν στο ακέραιο τις καταθέσεις, επέλεξε να τις διατηρήσει εν ζωή σε βάρος φορολογουμένων, καταθετών και εργαζόμενων. Επίσης το ευρώ περιόρισε ασφυκτικά τις δυνατότητες της οικονομικής πολιτικής να επουλώσει γρήγορα τις πληγές που προκάλεσε η κρίση, ανάγοντας σε μονόδρομο ένα εφιαλτικό πρόγραμμα λιτότητας που σχεδιάστηκε από την Τρόικα επί προέδρου Δ. Χριστόφια και ξεκίνησε να υλοποιείται επί Ν. Αναστασιάδη.

Στον αντίποδα, η Ισλανδία εθνικοποίησε τις 3 μεγαλύτερες τράπεζες που αποτελούσαν το 85% του τραπεζικού συστήματος (Glitnir, Kaupthingκαι Landsbanki), εγγυήθηκε τις καταθέσεις των Ισλανδών πολιτών και όχι των Άγγλων και Ολλανδών που διατηρούσαν λογαριασμούς και, το σημαντικότερο, επέτρεψε στην ισλανδική κορώνα να υποτιμηθεί κατά 50%. Τα αποτελέσματα είναι ακόμη και σήμερα ορατά. Με βάση πρόσφατη ανακοίνωση της στατιστικής υπηρεσίας της Ισλανδίας η άνοδος του ΑΕΠ οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στις εξαγωγές της αλιευτικής βιομηχανίας. Οι σημαντικές επιδόσεις της οδήγησαν το 2013 να καταγραφεί το μεγαλύτερο εμπορικό πλεόνασμα από το 1945, όταν ένα χρόνο μετά την ανεξαρτησία της χώρας ξεκίνησαν οι επίσημες στατιστικές!

Ήρωες, έστω και κατά λάθος, στην Ισλανδία

Ποιες ήταν όμως οι επιπτώσεις της υποτίμησης του εθνικού νομίσματος στα μισθιακά εισοδήματα κι επίσης στα δάνεια που είχαν συναφθεί με όρους ξένου νομίσματος κι έπρεπε να αυξηθούν; Ερώτημα που τίθεται συχνά κι όταν συζητιέται η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ. Για το θέμα μιλήσαμε με τον Χιούγκιν Φρέιρ Θόρστεινσον, ένα πρόσωπο που όλα τα προηγούμενα κρίσιμα χρόνια βρέθηκε σε νευραλγικές θέσεις της δημόσιας ζωής της Ισλανδίας. Σύμβουλος του υπουργού Οικονομικών από το 2009 ως το 2012 και του υπουργείου Βιομηχανίας και Καινοτομίας από το 2012 ως το 2013, τους τελευταίους μήνες είναι λέκτορας Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Ακουρέιρι, στα βόρεια της χώρας. «Προχωρήσαμε σε σημαντικές διαγραφές χρεών πολιτών και επιχειρήσεων. Το ίδιο το ανώτατο δικαστήριο χαρακτήρισε παράνομα δάνεια με όρους ξένου νομίσματος. Η κυβέρνηση επίσης ανακοίνωσε μέτρα υποστήριξης σε εισοδηματικές κατηγορίες που βρίσκονταν σε επισφαλή θέση. Το σημαντικότερο όμως, που θα ήθελα να κρατήσουν οι αναγνώστες μας σε Κύπρο και Ελλάδα χωρίς να υποστηρίζω ότι όλα έγιναν τέλεια στη Ισλανδία (κατά λάθος ήρωες μας θεωρώ) είναι ότι η έξοδος από την κρίση επιτυγχάνεται καλύτερα με μέτρα αναδιανομής εισοδήματος».

Τι μέτρα συγκεκριμένα εφαρμόστηκαν στην Ισλανδία; «Επέκταση της καθολικής κοινωνικής ασφάλισης ώστε να συμπεριλαμβάνει την οδοντιατρική περίθαλψη για παιδιά και διεύρυνση του δημόσιου δικτύου μεταφορών. Δεν έγινε καμία ιδιωτικοποίηση! Επίσης αυξήσαμε την φορολογία στα υψηλόμισθα φυσικά πρόσωπα και τις εταιρείες, ενώ μέτρα ελέγχου της κίνησης κεφαλαίου απέτρεψαν κύμα φυγής επιχειρήσεων. Επιβάλαμε επιπλέον φόρο στις αλιευτικές εξαγωγικές επιχειρήσεις, που επωφελήθηκαν της υποτίμησης της κορώνας, και στις νέες τράπεζες. Επιπλέον η συνειδητή επιλογή να διατηρούμε δημοσιονομικά ελλείμματα μας επέτρεψε να στηρίξουμε τα φτωχά εισοδήματα. Για παράδειγμα με το 1% του ΑΕΠ το 2011 και το 2012 επιδοτούσαμε το επιτόκιο σε υπερχρεωμένα νοικοκυριά, ενώ το 2011 ψηφίσθηκε ένα πακέτο στήριξης της οικονομίας που αύξησε τους μισθούς και τις παροχές του κράτους πρόνοιας. Ως αποτέλεσμα ακόμη κι ο ΟΟΣΑ αναγνώρισε την θεαματική πτώση της εισοδηματικής ανισότητας στην Ισλανδία. Σε όλες τις άλλες χώρες η κρίση όξυνε τις ανισότητες»!

Μόνο που όλα τα παραπάνω, δυνάμενα να υλοποιηθούν άμεσα κι όχι μακροπρόθεσμα όταν όλοι θα είμαστε νεκροί κατά την διάσημη ρήση του Κέινς με την οποία χλεύαζε την οικονομική ορθοδοξία της εποχής του, αποκλείονται εξ ορισμού όσο είμαστε εντός του ευρώ και της ΕΕ, που η λιτότητα αποτελεί την μοναδική ενδεδειγμένη συνταγή υπέρβασης της κρίσης, ενώ το ενιαίο νόμισμα απαγορεύει την υιοθέτηση μιας ελαστικής συναλλαγματικής πολιτικής.

Το ΔΝΤ εργαλείο εξόντωσης των φτωχών (Επίκαιρα, 30/4-7/5/2014)

IMFUΞεγύμνωμα του αντιδημοκρατικού χαρακτήρα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου αποτελεί η έκθεση της ευρωπαϊκής οργάνωσης Eurodad (η οποία ασχολείται με το χρέος και την ανάπτυξη αποτελώντας ομπρέλα 48 οργανώσεων  από 19 κράτη), που δόθηκε πρόσφατα στην δημοσιότητα.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Η έκθεση (με τίτλο Conditionally yours, ananalysis of the policy conditions attached to IMF loans) εξετάζει τους όρους που έθεσε ο διεθνής μισητός οργανισμός σε μια σειρά από χώρες τα τελευταία χρόνια, ως αυστηρή προϋπόθεση για να τις χρηματοδοτήσει, να επιτελέσει δηλαδή τον ρόλο του ως δανειστής έσχατης ανάγκης. Οι όροι ωστόσο που, βεβαιωμένα, έθετε υπερέβαιναν κατά πολύ τον ρόλο του, καθώς συστηματικά εισέρχονταν στους πιο ευαίσθητους πολιτικά τομείς, όπως είναι για παράδειγμα  το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας. Έτσι αποδεικνύεται ότι το ΔΝΤ είναι ένας αντιδημοκρατικός και ανεξέλεγκτος οργανισμός, που ασκεί πολιτική χωρίς να έχει καμιά τέτοια εξουσιοδότηση ή αρμοδιότητα, κατά παράβαση δηλαδή του καταστατικού του, όπως και των συνταγματικών προβλέψεων στις χώρες που παρεμβαίνει. Και δεν είναι μόνο αυτό…

Ακτή Ελεφαντοστού, Ελλάδα και Κύπρος

Κατ’ αρχάς διαψεύδοντας τις δικές του δεσμεύσεις για αριθμητική μείωση των όρων που θα συνοδεύουν κάθε δάνειο, αν κάτι αποδεικνύεται με το πέρασμα του χρόνου είναι ότι οι όροι αυξάνονται. Το ΔΝΤ δηλαδή γίνεται πολύ πιο αυστηρός δανειστής. Οι ερευνητές της Eurodad υπολόγισαν ότι τα τελευταία χρόνια κάθε πρόγραμμα συνοδεύεται από 19,5 όρους, όταν προηγούμενη έρευνα για την τριετία  2005-2007 έδειξε ότι κάθε πρόγραμμα συνοδευόταν κατά μέσο όρο από 13,7 προϋποθέσεις, ενώ την διετία 2003-2004 από 14 προϋποθέσεις. Πολύ πέραν του μέσου όρου των προϋποθέσεων κινήθηκαν τρεις συγκεκριμένες χώρες: η Ακτή του Ελεφαντοστού με 82 απαιτήσεις, η Ελλάδα με 41 και η Κύπρος με 37. Να σημειωθεί πως ο πραγματικός αριθμός των όρων είναι σημαντικά μεγαλύτερος γιατί στην έρευνα έχουν εξεταστεί μόνο οι όροι που τίθενται αρχικά κι όχι στις διαδοχικές αξιολογήσεις που συνοδεύουν την εκταμίευση κάθε δόσης.

Οι προϋποθέσεις προς τα κράτη δεν αυξάνονται μόνο ποσοτικά, αλλά γίνονται και πιο σκληρές, δηλαδή περισσότερο οδυνηρές για την κοινωνία που καλείται να σηκώσει το βάρος της νεοφιλελεύθερης δομικής προσαρμογής. Οι ερευνητές της Eurodad ξεχωρίζουν δύο τομείς ως ευαίσθητους πολιτικά, με την έννοια ότι οι υποδείξεις του ΔΝΤ συνεπάγονται την ευθεία παρέμβαση στα εσωτερικά ανεξάρτητων, υποτίθεται, κρατών: την δημοσιονομική πολιτική και την μείωση του ρόλου του κράτους όπου ξεχωρίζουν οι συστάσεις για απελευθέρωση αγορών, ιδιωτικοποίηση δημόσιων επιχειρήσεων και  αναδιάρθρωσή τους σε ανταποδοτική βάση με στόχο την αύξηση της κερδοφορίας που ισοδυναμεί με μειωμένη πρόσβαση της κοινωνίας στα αγαθά ή τις υπηρεσίες που προσφέρουν.

Κι εδώ Ελλάδα και Κύπρος ξεχώρισαν. Αναφέρει η έκθεση: «Η έρευνά μας διαπίστωσε ευρεία και αυξανόμενη χρήση αμφισβητούμενων συνθηκών σε ευαίσθητους πολιτικά τομείς της οικονομικής πολιτικής, ειδικότερα αυτούς που αφορούν φορολογία και πολιτική δαπανών. Η Eurodad διαπίστωσε 174 δομικούς όρους σε ευαίσθητους τομείς σε 20 από τις 22 χώρες που μελέτησε. Ο μέσος όρος είναι 7,6 συνθήκες ανά πρόγραμμα, μια σημαντική αύξηση από την προηγούμενη έρευνα που διεξήχθη πριν την οικονομική κρίση όπου διαπιστώθηκαν 4,4 ευαίσθητες συνθήκες ανά πρόγραμμα… Το βάρος των ευαίσθητων συνθηκών είναι πολύ μεγαλύτερο σε τρεις χώρες: την Κύπρο, την Ελλάδα και την Τζαμάικα», αναφέρει η έκθεση της Eurodad.

Στους φτωχούς το κόστος της κρίσης

Ο απαράδεκτος ρόλος του ΔΝΤ,  που αποδεικνύει ότι δεν επιδέχεται καμίας μεταρρύθμισης ώστε να λειτουργεί προς όφελος των κρατών, αποδεικνύεται από μια ατελείωτη σειρά παραδειγμάτων που ως κοινό παρανομαστή έχουν: την αύξηση της φορολογίας για τους φτωχούς όπως είναι η έμμεση φορολογία που δεν λαβαίνει καθόλου υπ’ όψη της το εισόδημα του κάθε φορολογούμενου πολίτη, η μείωση των δαπανών για κοινωνική ασφάλιση, υγεία και παιδεία, οι μειώσεις μισθών των δημοσίων υπαλλήλων, κ.α. Ειδικότερα, στο Μπαγκλαντές το 2013 καταργήθηκαν φοροαπαλλαγές που ισοδυναμούσαν με το 0,5% του ΑΕΠ, στο Μπουρούντι ζητήθηκε η κατάργηση όλων των φοροαπαλλαγών στο νέο φορολογικό νόμο, στην Κύπρο καταργήθηκε ο μηχανισμός Αυτόματης Τιμαριθμικής Αναπροσαρμογής που απέτρεπε την διάβρωση των μισθών από τις ανατιμήσεις, στο Κόσοβο για το 2012/2013 επιβλήθηκαν μηδενικές αυξήσεις στους δημόσιους υπαλλήλους. Στον τομέα των ιδιωτικοποιήσεων, ακολουθείται σε όλο τον κόσμο η συνταγή που είδαμε σε Ελλάδα και Κύπρο με το ΔΝΤ να μετατρέπεται σε όργανο συγκεκριμένων ιδιωτικών συμφερόντων, σε βάρος φυσικά του εισοδήματος των πολλών που θα πληρώσουν τις αυξήσεις στα τιμολόγια. Στην Ακτή  Ελεφαντοστού για παράδειγμα οι αυξήσεις στην τιμή του ηλεκτρικού με αφορμή την ιδιωτικοποίηση έφτασαν το 10%, στο Μάλι η οδηγία ήταν να φτάσουν στο επίπεδο των διεθνών τιμών, κ.α. Όσο δηλαδή και να ξεχωρίζουν για την βαρβαρότητά τους οι πολιτικές που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα από την Τρόικα, κι η κατάσταση στον υπόλοιπο κόσμο δεν απέχει σημαντικά.

ΔΝΤ υπεράνω κυβερνήσεων

Η έκθεση της Eurodad καταρρίπτει και το μύθο των διαπραγματεύσεων μεταξύ ΔΝΤ και κρατών. Οι εικόνες απίστευτης υποτέλειας που είδαμε στην Ελλάδα, με εκλεγμένους υπουργούς να στέκονται προσοχή στους τεχνοκράτες του ΔΝΤ είναι ο κανόνας που ισχύει σε όλο τον κόσμο! Αναφέρεται συγκεκριμένα ότι με βάση έκθεση του 2007 του ανεξάρτητου γραφείου αξιολόγησης του ΔΝΤ το 84% του προσωπικού του που είχε εμπλακεί στην σύνταξη Μνημονίων αναγνώρισε πως τα έγραφαν …μόνοι τους. Επομένως, αν και δεν απαλλάσσονται των ευθυνών τους οι εκλεγμένες κυβερνήσεις που χωρίς καμιά εξουσιοδότηση δίνουν τα κλειδιά σε τεχνοκράτες οι οποίοι δεν λογοδοτούν πουθενά, αυτό που αναδεικνύεται είναι το απύθμενο θράσος με το οποίο δουλεύουν οι γιάπηδες του ΔΝΤ, κατόπιν φυσικά οδηγιών, επικαλούμενοι έναν επαγγελματισμό που θυμίζει την ψυχρότητα του ναζί Άιχμαν όταν υποστήριζε στην απολογία του ότι η δουλειά του ήταν να μεταφέρει κρατούμενους. Ούτε καν ότι εκτελούσε εντολές… Κι έτσι, αποδεδειγμένα μάλιστα, την δουλειά του την έκανε καλά. Προς τι ο …ψόγος;

Ποια είναι όμως η τύχη εκείνων των κρατών που ξεπέφτουν στην ανάγκη του ΔΝΤ; Κόλαφο για το κύρος του αποτελούν στοιχεία που παραθέτουν οι ερευνητές της Eurodad με βάση τα οποία 20 από τις 22 χώρες που εξετάστηκαν είχαν προσφύγει ξανά στο ΔΝΤ τα προηγούμενα 10 χρόνια ενώ η πλειοψηφία αυτών των χωρών προσέφευγε μόλις τα τρία προηγούμενα χρόνια. Κοινώς, οι κοινωνικά ολέθριες συνταγές του ΔΝΤ δεν κατάφεραν να λύσουν  τα δομικά προβλήματα των κρατών, με αποτέλεσμα να καταφεύγουν ξανά και ξανά στον ιμπεριαλιστικό οργανισμό που καταφέρνει το εξής απίστευτο: όπως οι έμποροι ναρκωτικών να δημιουργεί μια συνεχή και αυξανόμενη πελατεία. Ευρύτερα, αντί να είναι παράγοντας επίλυσης των βραχυπρόθεσμων προβλημάτων ρευστότητας στην παγκόσμια οικονομία έχει μετατραπεί σε παράγοντα αποσταθεροποίησης κρατών και εξαθλίωσης λαών. Αυτό ακριβώς είναι το τίμημα, το αποτέλεσμα από την εφαρμογή των νεοφιλελεύθερων πολιτικών κι ας τις εμφανίζουν ως λύση στα προβλήματα υπερχρέωσης ή εξωτερικού ισοζυγίου. Αφού αποδεδειγμένα πλέον ο ασθενής μετά την θεραπεία είναι σε πολύ χειρότερη κατάσταση απ’ ότι ήταν πριν η συνταγή των δομικών μεταρρυθμίσεων και των Μνημονίων εξυπηρετεί άλλο σκοπό: την προώθηση μιας ακραία νεοφιλελεύθερης ατζέντας που ως αποτέλεσμα έχει μια άνευ προηγουμένου εισοδηματική και κοινωνική πόλωση.