Home » 2014 » Σαντιγκάρ, του Κώστα Κρεμμύδα (εκδ. Μανδραγόρας)

Σαντιγκάρ, του Κώστα Κρεμμύδα (εκδ. Μανδραγόρας)

Archives

bib140Παρουσίαση της ποιητικής συλλογής του Κώστα Κρεμμύδα, με τίτλο Σαντιγκάρ (εκδ. Μανδραγόρας)

Επιλέγοντας την σειρά με την οποία θα διατάξει τα ποιήματά του ο Κώστας Κρεμμύδας στη νέα του ποιητική συλλογή, άφησε για το τέλος εκείνα που έδωσαν και τον γενικό τίτλο στο βιβλίο. Μέχρι να φτάσουμε σε αυτά τα δύο ποιήματα περνούν από μπροστά μας εικόνες οικείες και θλιβερές, που εμείς εξακολουθούμε να μην τις έχουμε συνηθίσει. Από τις αλλεπάλληλες αυτοκτονίες και την δολοφονία του Παύλου Φύσσα, μέχρι την δολοφονία της Κανελλοπούλου, του Κουμή, αλλά και του βραζιλιάνου Ζαν Σαρλ ντε Μενέζες στον υπόγειο του Λονδίνου, από την βρετανική μητροπολιτική αστυνομία. Ταυτόχρονα ο Κώστας δεν αρκείται μόνο να μας υπενθυμίζει, ξύνοντας τις πληγές μας.

Επαγγέλλεται κι ένα αύριο που δεν θα είναι έστω μια ευχάριστη, αλλά γραμμική εξέλιξη του σήμερα. Μιλάει για την επανάσταση.

Από το δεύτερο κιόλας ποίημα, μάς θέτει προ των ευθυνών μας καθώς τελειώνει με τα εξής: «Δεν είναι ο τρόμος του επερχόμενου χειμώνα που θα κρατήσει για πάντα την Περσεφόνη δέσμια στον Κάτω Κόσμο όσο η ατολμία της επόμενης Άνοιξης».

Στο ποίημα με τίτλο «Δεν υποτάσσουν πάντοτε οι νόμοι» τονίζει πως «πάντα μετά την ήττα στο βάθος του ουρανού η νέα εξέγερση έρχεται και πάλι να φωτίσει στο κόκκινο τα όνειρά μας». Στη συνέχεια προειδοποιεί: «ουδέποτε ήττες… ανάμεσα στις τσέπες μας ατσάλι και στην καρδιά το σίδερο».

Τέλος, στο δικό μας ηρώο, με τίτλο «Ελαττωματικός ενταφιασμένος ελέφαντας» βλέπει στο κόκκινο των πλατειών «μια αστραπή που οφείλει κάποτε να βλαστήσει».

Όλα αυτά μέχρι να φτάσουμε στα ποιήματα Σαντιγκάρ και Σαντιγκάρ ΙΙ. Τότε, οι δραματικές δικές μας αντιφάσεις, η σύγκρουση μεταξύ μιας καταθλιπτικής πραγματικότητας και της επαναστατικής επαγγελίας, τίθεται σε νέες βάσεις.

Η ομώνυμη πόλη που βρίσκεται στα βόρεια της Ινδίας ορίζει εκ νέου τις σύγχρονες αντιθέσεις μέσα στις οποίες διαμορφώνουμε ανάγκες και οράματα γιατί δεν αντιπροσωπεύει μόνο τους δεκάδες εργάτες που πέθαναν κάτω από τα συντρίμμια του κτιρίου που κατέρρευσε τον Ιούνιο του 2007. Ο θρήνος για το τέλος τους γίνεται τραγικός αν λάβουμε υπ’ όψη ότι η Σαντιγκάρ χαρακτηρίστηκε πόλη – πρότυπο και υπόδειγμα μοντερνισμού όχι μόνο λόγω των κτιρίων που κατασκεύασε ο Λε Κομπυρζιέ. Ισχυρό συμβολισμό έχει κι η εποχή που έγινε αυτό: στα τέλη της δεκαετίας του ’40 όταν η μετα-αποικιακή Ινδία έχτιζε τα δικά της όνειρα αέναης κοινωνικής ανόδου και ευημερίας. Τα γλυπτά που έχουν απομείνει, με πιο εμβληματικό εκείνο με το ανοιχτό χέρι που συμβολίζει την ελεύθερη ανταλλαγή ιδεών και την απρόσκοπτη μετακίνηση ανθρώπων, πιο πολύ μοιάζει με μνημείο ματαιωμένων φιλοδοξιών και ανεκπλήρωτων στόχων. Ταυτόχρονα όμως είναι εκεί, μαζί με τους νεκρούς εργάτες, να μας θυμίζει τις δυνατότητες της εποχής μας. Όσα δηλαδή μπορούμε να κατακτήσουμε, να έχουμε στη διάθεσή μας και να απολαύσουμε, στον αντίποδα της βαρβαρότητας που είναι το μοναδικό είδος που προσφέρεται απλόχερα.

Η Σαντιγκάρ και η Αθήνα δυστυχώς δεν είναι μόνες τους. Το πρόσφατα χρεοκοπημένο Ντιτρόιτ απέχει ελάχιστα, από κοινωνική άποψη. Μια πόλη σύμβολο κι αυτή των βάσιμων, τότε, ελπίδων κοινωνικής ανέλιξης που δημιουργούσε η μεταπολεμική οικονομική ανάπτυξη, αλλά σήμερα είναι γνωστό για την εγκληματικότητά του – μέτρο της ανθρώπινης απόγνωσης – κι ενός νέου σχετικά φαινομένου που είναι οι πόλεις σε «σχήμα ντόνατ»: άδειες στο κέντρο, περιστοιχισμένες όμως από συνοικίες πλουσίων που δημιουργούν ένα δαχτυλίδι – βαρύ και πανάκριβο εννοείται. Πρόκειται για μια γεωμετρία που, εντελώς τυχαία προφανώς, μας παραπέμπει στο σχέδιο που κοσμεί το εξώφυλλο του βιβλίου δια χειρός Γιώργου Ξένου.

Επιστρέφουμε στη Σαντιγκάρ του Κώστα Κρεμμύδα η οποία τελειώνει με μία νύξη για «την άνοιξη που ασφυκτιά να περιμένει» συντετριμμένη από την «ασφάλεια των κάστρων» και «το άγρυπνο μάτι της εξουσίας». Παίρνω αφορμή μάλιστα από ένα άλλο δίστιχο του Κώστα που λέει: «Στα αριστερά του διαδρόμου κανείς δεν ξέρει ως που θα φθάσει η καταισχύνη/ ή για να το πούμε καλύτερα η καπηλεία των ηδονών». Δεν θέλω να προβλέψω το σχήμα και την μορφή μιας αλλαγής που είναι προ των θυρών και μάλλον θα διαλύσει ορισμένες από τις «νέες στρατιές στα κάτεργα των ανέργων». Θέλω μόνο να υπογραμμίσω ότι η άλλη, η δική μας άνοιξη που θα περιλαμβάνει το ξεδίπλωμα των ανθρώπινων δυνατοτήτων, την χειραφέτηση από κάθε εκμετάλλευση, εξευτελισμό και ανάγκη, θα φωταγωγηθεί από τις «κόκκινες λαμπερές φωτοβολίδες στο πηχτό αύριο της νέα ενοχής». (Είναι το δίστιχο που αποτελεί εισαγωγή στο ποίημα «Κοσμολογία της διαρκούς απληστίας»). Περισσότερο θα παραπέμπει στην τραχύτητα και το μεγαλείο της θείας Μάρως παρά στην γλυκιά αφέλεια της Συννεφούλας, για να επικαλεστώ ένα σχήμα που χρησιμοποιεί κι ο Κώστας Κρεμμύδας. Η αναγκαία σήμερα Άνοιξη δεν θα καταθέτει τα διαπιστευτήριά της «στις κλίκες των δυτικοθρεμμένων κονδυλοφόρων» που αναφέρουν ο Κώστας Κρεμμύδας κι ο Αλέξανδρος Αρμπατζής στο ποίημα με τίτλο «Αστικά μεταμεσονύκτια κατάλοιπα». Δεν θα υπόσχεται ομαλή και αδιατάρακτη συνέχεια αλλά «θα διαταράξει τις ανέφελες ισορροπίες του βίου σας», για να χρησιμοποιήσω τους τελευταίος στίχους της ποιητικής συλλογής. Ή, του βίου μας…

Με βάση τα παραπάνω, που αποτελούν μια προσωπική μου ανάγνωση στην ποιητική δουλειά του Κώστα Κρεμμύδα, υποστηρίζω πως είναι ένα έργο πολύτιμο. Όχι μόνο γιατί αναδεικνύει μια ζοφερή πραγματικότητα που όσο και να μας κατακλύζει καταβάλλεται υπεράνθρωπη προσπάθεια για να βρίσκεται εκτός συζήτησης. Το έργο του Κώστα Κρεμμύδα, που δεν διστάζει να σταθεί στις «θανατερές υποχωρήσεις» και τους «ανομολόγητους συμβιβασμούς», αξίζει της προσοχής και του θαυμασμού μας γιατί επιμένει να μιλάει επίμονα και με κάθε αφορμή για την επερχόμενη Άνοιξη.

Γι’ αυτό τον λόγο τού είμαστε υπόχρεοι.

31 Ιανουαρίου 2014

Advertisements

1 Comment

  1. […] * αναδημοσίευση από leonidasvatikiotis.wordpress.com […]

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Κείμενο συμβολής

Για το παρόν και το μέλλον της Αριστεράς

%d bloggers like this: