Home » 2013 » September

Monthly Archives: September 2013

Με ατζέντα ΣΕΒ συζητούν Τρόικα και κυβέρνηση (Πριν, 29/9/2013)

aperg 9.13Δεν έχει τέλος η πτώση των μισθών στην Ελλάδα, ως αποτέλεσμα των καθημερινών ανατροπών που συντελούνται στο χώρο εργασίας, σε βάρος των μισθωτών. Τα τελευταία δυσάρεστα νέα ήρθαν από την ελληνική στατιστική υπηρεσία και αφορούν το δεύτερο τρίμηνο του 2013, οπότε στην Ελλάδα καταγράφτηκε μείωση των μισθών κατά 7,5%, σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου χρόνου, του 2012. Σημασία μάλιστα έχει πως και τότε, το δεύτερο τρίμηνο του 2012, σε σχέση με έναν χρόνο πριν, το 2011, είχε καταγραφεί μια εξ ίσου θεαματική πτώση, της τάξης του 7,5%.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Το δράμα που ζουν οι εργαζόμενοι της Ελλάδας με ευθύνη της κυβέρνησης Σαμαρά, της Τρόικας και της αστικής τάξης που παραγγέλνει κάθε φορά τα μέτρα, φωτίζεται καλύτερα αν δούμε δύο ακόμη στοιχεία. Αρχικά, ότι την ίδια περίοδο (δεύτερο τρίμηνο του 2013) κατά μέσο όρο στην ΕΕ των 28 κρατών μελών οι μισθοί αυξήθηκαν κατά 1%. Το δεύτερο στοιχείο που προκαλεί εντύπωση είναι πως σε καμιά, μα καμιά άλλη χώρα της ΕΕ δεν καταγράφεται τέτοια θεαματική μείωση μισθών, παρότι στις χώρες όπου εφαρμόζεται το Μνημόνιο (πχ Ισπανία, Κύπρος, Πορτογαλία) κι εκείνες που διέρχονται κρίση χρέους ή είναι στα πρόθυρα της (πχ. Σλοβενία) οι μισθοί μειώνονται σταθερά, αντίθετα με τις άλλες χώρες. Κοινή συνισταμένη των παραπάνω είναι πως η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της επίθεσης του κεφαλαίου που επιχειρεί να εκθεμελιώσει ό,τι κατακτήθηκε την μεταπολεμική περίοδο. Σε αυτή την επίθεση, που δεν έχει τέλος, η πάντα πρόθυμη κυβέρνηση παίζει τον ρόλο πολιορκητικού κριού διευκολύνοντας την επιβολή της “ατζέντας ΣΕΒ”, μιας λίστας με δράσεις που έμπαινε επιτακτικά εδώ και χρόνια με κάθε αφορμή και τώρα ήρθε η ευκαιρία να εφαρμοστεί μέχρι τέλους.

Τα όσα συζητιούνται μεταξύ Τρόικας και κυβέρνησης τις τελευταίες μέρες είναι πολύ χαρακτηριστικά. Η δόση δε του 1 δισ. ευρώ που πρέπει να καταβληθεί εντός Οκτωβρίου αποτελεί ιδανικό μέσο εκβιασμού για την Τρόικα και ιδανικό επίσης φύλλο συκής για τους εγχώριους συνεργάτες της, που μπορούν να εμφανίζονται ότι δεν θέλουν μεν, αλλά τι άλλο να κάνουν για να μην πτωχεύσουμε…

Τα μέτωπα που ξεχωρίζουν είναι τουλάχιστον τέσσερα: Η απελευθέρωση των ομαδικών απολύσεων, το κλείσιμο της αμυντικής βιομηχανίας και της ΛΑΡΚΟ, η προώθηση των ιδιωτικοποιήσεων ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ και η λήψη μέτρων για να κλείσουν τα κενά στα δημόσια οικονομικά και το ασφαλιστικό. Η προτεραιότητα που έχει η απελευθέρωση, δηλαδή η διευκόλυνση των απολύσεων, επιβεβαιώθηκε από τις Βρυξέλλες, δια στόματος του Όλι Ρεν όταν απάντησε σε σχετική ερώτηση του Νίκου Χουντή, αποκαλύπτοντας έτσι την ευθύνη της ΕΕ στην εφαρμογή του εργασιακού Μεσαίωνα. Άμεσος στόχος των ελλήνων βιομηχάνων είναι το μηνιαίο όριο απολύσεων στις μεγάλες επιχειρήσεις από 5% που είναι σήμερα (ενώ μέχρι το πρώτο Μνημόνιο ήταν 2%) να πάει στο 10%, δηλαδή να διπλασιαστεί. Πρόκειται για μέτρο που θα δώσει νέα ώθηση στην ανεργία, όπως το δικό της μερίδιο για την αύξηση της ανεργίας στο επίπεδο του 27% είχε η προηγούμενη αύξηση του ορίου απολύσεων, χωρίς να προσθέσει το παραμικρό θετικό στην αύξηση του προϊόντος. Μοναδικοί κερδισμένοι θα είναι επομένως οι βιομήχανοι που θα μειώσουν το εργατικό κόστος οδηγώντας χιλιάδες ακόμη εργαζόμενους στην εξαθλίωση.

Αύξηση της ανεργίας θα προκαλέσουν επιπλέον και τα σχέδια της Τρόικας για το κλείσιμο της αμυντικής βιομηχανίας (ΕΑΣ, ΕΛΒΟ) και της μεταλλευτικής εταιρείας ΛΑΡΚΟ. Εδώ οι Τροϊκανοί λειτουργούν σαν εμπορικοί αντιπρόσωποι της γερμανικής και αμερικάνικης κυρίως αμυντικής βιομηχανίας (παρότι και τα ελληνικά ιδιωτικά συμφέροντα κάθε άλλο παρά αμελητέα είναι στον κλάδο που ζει από τις κρατικές παραγγελίες) η οποία εποφθαλμιά τις παραγγελίες των εγχώριων βιομηχανικών μονάδων. Ακόμη όμως και τα πιο ήπια σχέδια αναδιάρθρωσης του κλάδου προβλέπουν την απόλυση 1.500 εργαζομένων που έχουν πολύ υψηλή ειδίκευση. Για την διευκόλυνση των ιδιωτών που θα αγοράσουν τις δύο μεγάλες εταιρείες ύδρευσης (ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ) η Τρόικα επέβαλε την αποπληρωμή οφειλών των δήμων ύψους 163 εκ. ευρώ τα οποία θα αποπληρωθούν κατά προτεραιότητα από τους αποδιδόμενους πόρους. Έτσι την ώρα που οι δήμοι κλείνουν βρεφονηπιακούς σταθμούς κι απολύουν μαζικά προσωπικό θα ξεχρεώνουν τους λογαριασμούς τους στις εταιρείες ύδρευσης, για να επιταχυνθεί η ιδιωτικοποίηση.

Το σημαντικότερο μέλημα ωστόσο της Τρόικας σχετίζεται με τις προβλέψεις του προϋπολογισμού, η πρώτη μορφή του οποίου θα κατατεθεί στις 7 Οκτωβρίου. Ειδικότερα τα κενά που ήδη παρατηρούνται, ως αποτέλεσμα της ύφεσης και της αδυναμίας των φορολογουμένων να πληρώσουν τα παράλογα χαράτσια (με τα χρέη των πολιτών προς την εφορία να αγγίζουν τον Αύγουστο το επίπεδο ρεκόρ των 60 δισ. ευρώ), προετοιμάζουν το έδαφος για νέα αντιλαϊκά μέτρα και μειώσεις των ασφαλιστικών παροχών ακόμη και των συντάξεων για να μειωθεί το έλλειμμα του ασφαλιστικού συστήματος που ανέρχεται σε 6 δισ. και προέκυψε φυσικά κυρίως από την κρατική υποχρηματοδότηση. Αλλά αυτό είναι μάλλον άσχετο θέμα για την κυβέρνηση… 

Gina Ekholt: Creditors are also liable for public debts (Epikaira, Greek weekly magazine)

Gina Ekholt 3New fact on the debt issue, even within Europe, creates the Norwegian Government’s decision to launch on August 15, 2013 official audit on whether the debt that a number of developing countries owe her, is legitimate. The “new” fact that the Norwegian Government introduces concerns the liability of the creditor. Also, it highlights, the moral obligation of the creditor to prove that the debt owed by other governments is indeed legal! This is a big step forward, which if it is applied by other governments, it may mark a radical change in the debt chart within the eurozone. A chart, that as it is now configured, is against the peripheral countries, who have been turn into debt colonies in the benefit of the center countries, who keep draining them. For instance imagine, the consequences of an audit of the debt that Greece owes to Germany, especially when it will examine the compatibility of the two loan agreements with the international law, with which Greece has been tied up, or the possibility of setting off what Greece owes today with the (multiple in value!) amounts that Germany owes to Greece since the Second World War. Indisputably, the move of Norway makes it difficult for Germany and the other countries who have loaned Greece to save their banks. It also gives new support to the countries that face debt crisis, to request debt audit, as a means to cancel part or even all of the public debt.

INTERVIEW BY LEONIDAS VATIKIOTIS

– Can you tell us a few words about your work on the Norwegian Coalition for the Debt Cancellation? What have you done till now?

– The Norwegian Coalition for Debt Cancellation (SLUG) is an umbrella organization with over 40 affiliated Norwegian organizations. SLUG was established in 1994 to fight for debt justice for developing countries nationally and internationally. We work for the cancellation of illegitimate and unsustainable debt.

Illegitimate debt is the product of irresponsible lending to illegitimate regimes. This includes knowingly lending to corrupt governments for political purposes, and without ensuring that the loans will benefit the people of the country. Illegitimate debt can also be the results from irresponsible projects that failed to serve a greater purpose or caused harm to the people or the environment. We work to uncover cases of illegitimate debt, and we believe that all such debt should be cancelled.

Debt service payments take resources that impoverished countries could use to secure the basic human rights of its population instead. While the world gives 141 billion dollars in aid to developing countries, countries pay back 464 billion dollars each year that loan payments. That means that flow of money goes from the South to the North. We work to halter and reverse this flow of money through the implementation of Principles for responsible lending and borrowing, and for an fair and transparent international debt work-out mechanism.

The main victories for debt justice here in Norway was the 2007 cancellation of the debt stemming from for a number of failed development projects in the 1970s called the Ship Export Campaign. The Norwegian government cancelled the debts on the basis of its co-responsibility, unilaterally and without reporting it as ODA.

Now, six years later, the government has commissioned an official audit to evaluate whether there is more developing country debt owed to Norway that resulted from irresponsible lending. This is groundbreaking, as it is the first time such an audit has been commissioned by a creditor, breaking with the historical legacy of placing full responsibility for debts on the debtor alone. As some developing countries are suffering from unsustainable debt burdens, the Norwegian audit is seen as a welcome initiative by many campaigners for reform of the global financial architecture and poverty eradication.

– What has done your government till now about international debt?

– In addition to the previous mentioned victories, the Norwegian government is in the forefront of promoting responsible lending. The Norwegian audit was conducted by a contracted financial service firm which closely examined 33 concessional trade credit agreements from 1970-2000 in order to assess whether they were in compliance with national guidelines and the newly established United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD) Principles to Promote Responsible Sovereign Lending and Borrowing. Norway has been a supporter for formulating these Principles, and the audit marked the first concrete use of the Principles.

Norway has also supported UNCTAD’s current work on designing a new mechanism for the resolution of sovereign debt crises. As many countries are hampered by odious and unsustainable debt burdens, the work on establishing a new, fair and independent debt resolution mechanism is pivotal to resolve current crises.

– Recently you began a debt audit about the loan agreement that has signed your government with Indonesia. Which are your arguments in favor of this audit? What exactly you ask?

– The Norwegian debt audit looked at 33 concessional trade credit agreements from 1970-2000 to Indonesia, Myanmar, Egypt, Pakistan, Sudan, Zimbabwe and Somalia. SLUG’s shadow report evaluates selected claims to Indonesia, Egypt and Myanmar to evaluate whether Norway has acted as a responsible lender.

In the case study on Indonesia, we have looked at two projects that involved selling environmental technology to Indonesia in the mid-1990s. In the report “Is Indonesia’s debt to Norway Illegitimate?” (2009), these projects were described as a development failure and the Norwegian exporters failed fulfil the contract. Instead of a wave power plant, and technology to monitor changes in the marine environment, the people of Indonesia were left with debts from projects that never yielded any developmental benefits, and that had been contracted by the illegitimate regime of Suharto. These projects illustrate striking weaknesses in the mechanisms that allowed for the commissioning of the projects, and the lack of a proper mechanism to find a solution when the Norwegian exporters failed to deliver. The Indonesian debt resulting from these projects is clearly illegitimate; The loans were granted to the repressive and illegitimate regime of Suharto impact assessments and risk assessments were severely flawed, and for both projects there was a clear breach of contract, as the Norwegian exporters did not deliver the goods. For these reasons we believe that the debts to Indonesia should be cancelled.

– Do you hope that Norwegian government will accept your conclusions and suggestions?

– We hope the Norwegian government will cancel the claims that originate from irresponsible lending, including the debts of Indonesia. We also hope the government implement the UNCTAD Principles, as interpreted in our report, to all forms of lending, including lending through the purchase of government bonds. Norway should also use its membership in multilateral development banks to promote their compliance with responsible finance principles. We are happy to announce that the Norwegian government together with us, the European Network on Debt and Development (Eurodad) and Jubilee USA are hosting an event at the UN General Assembly in September launching the Norwegian debt audit internationally as well as discussing the UN principles for responsible lending and borrowing, and a debt resolution mechanism.

– Do you believe that UN principles must be respectable in every loan agreement?

– Clearly, the UNCTAD principles did not revolutionise lending when they were launched in 2012. However, the fact that such international principles have been defined and launched is an important first step towards more responsible lending and borrowing practices. The principles recognise the responsibilities of the sovereign lender, which in itself constitutes a positive development. Many of the principles are aimed at improving transparency and accountability on the part of both the lender and the borrower, which can contribute to more responsible lending.

UNCTAD is currently working on gathering widespread support for the principles. At the moment, the following 13 countries have endorsed the principles: Argentina, Brazil, Cameroon, Colombia, Gabon, Germany, Honduras, Italy, Nepal, Norway, Mauritania, Morocco and Paraguay.  For the principles to take root, it is necessary that more countries recognise the principles and publicly state that they intend to abide by them.

Unfortunately, the principles are not binding, thus sovereigns that fail to abide by the principles cannot be sanctioned. But we hope that with time, the Principles will move from being soft law, to hard law, and be implemented in bilateral and multilateral loan contracts.

– Do you believe in creditor’s responsibility? What that it means in nowadays relations between creditors and debtors?

– Throughout the years, full responsibility for debts has been placed on the debtor alone. The term creditor’s co-responsibility breaks with the idea of the debtor being responsible for debt burden consisting of both odious and unsustainable debt. Creditor’s responsibility involves creditors conducting audits of claims to ensure that they are not receiving down-payments on illegitimate debts, to cancel claims that may have originated from irresponsible lending, and to implement principles for responsible lending in all forms of lending.

– In Greece we ask the formation of a debt audit committee as a means to cancel at least a part of the sovereing debt. Governments of Greece have rejected our demand saying that it’s a matter of honor for Greece to repay its debts. In practice they have given this right to creditors. As a result after to mini (3.2011 and 11.2012) and a giga-reconstruction (3.2012, known as PSI+) Greek debt is is still unviable (180% of GDP) and the discussion of a new haircut is again on the table. Do you believe that an audit committee is applied only on developing countries?

– I believe that debt audits is an important tool for both developed an developing countries, as well as debtor and creditor countries, to make clear which loans are illegitimate. All parties should conduct audits in accordance with principles for responsible lending and borrowing in order to make sure that they are not recieving downpayments (or paying down on) illegitimate debts”

Νορβηγία: Κι ο πιστωτής υπεύθυνος για τα χρέη! (Επίκαιρα 19-25/9/2013)

Gina Ekholt 3Νέα δεδομένα στα θέματα του δημόσιου χρέους, επί ευρωπαϊκού μάλιστα εδάφους, δημιουργεί η απόφαση της νορβηγικής κυβέρνησης να ξεκινήσει στις 15 Αυγούστου 2013 επίσημο λογιστικό έλεγχο για το κατά πόσο είναι νόμιμο το δημόσιο χρέος που της οφείλουν μια σειρά κυβερνήσεις αναπτυσσόμενων χωρών. Το «νέο» που εισάγει η κυβέρνηση της Νορβηγίας αφορά την ευθύνη του πιστωτή. Επίσης, την ηθική υποχρέωση που έχει ο πιστωτής να αποδείξει ότι το χρέος που του οφείλουν άλλες κυβερνήσεις είναι νόμιμο! Πρόκειται για ένα μεγάλο βήμα προς τα μπρος που αν εφαρμοστεί κι από άλλες κυβερνήσεις μπορεί να σηματοδοτήσει μια ριζική ανατροπή στον χάρτη του χρέους όπως έχει διαμορφωθεί στη ευρωζώνη σε βάρος των περιφερειακών χωρών οι οποίες έχουν μετατραπεί σε αποικίες χρέους προς όφελος των χωρών του κέντρου που τις απομυζούν. Ας φανταστούμε για παράδειγμα τις συνέπειες που θα είχε ένας λογιστικός έλεγχος για το χρέος που οφείλει η Ελλάδα στη Γερμανία όταν θα εξέταζε τη συμβατότητα με το διεθνές δίκαιο των δύο δανειακών συμβάσεων με τις οποίες η Ελλάδα δέθηκε χειροπόδαρα ή την δυνατότητα συμψηφισμού των όσων οφείλει η Ελλάδα σήμερα με τα (πολλαπλάσια σε αξία!) ποσά που οφείλει η Γερμανία στην Ελλάδα από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αναμφισβήτητα, η κίνηση της Νορβηγίας δυσχεραίνει τη θέση της Γερμανίας και των άλλων χωρών που έχουν δανειοδοτήσει την Ελλάδα για να σώσουν τις τράπεζές τους. Επίσης δίνει νέα ερείσματα στις χώρες που αντιμετωπίσουν κρίση χρέους να ζητήσουν λογιστικό έλεγχο του χρέους ως ένα μέσο για την διαγραφή μέρους ή ακόμη και όλου του δημόσιου χρέους τους.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Για το θέμα μιλήσαμε με την Γκίνα Έκχολτ, διευθύντρια του Νορβηγικού Συνασπισμού για την Διαγραφή του Χρέους, που έχει εξειδίκευση σε θέματα δημόσιου χρέους και διδάσκει στο Πανεπιστήμιο του Όσλο.

–      Τι έχει πετύχει μέχρι τώρα ο Νορβηγικός Συνασπισμός για την Διαγραφή του Χρέους;

–      Ο Νορβηγικός Συνασπισμός για την Διαγραφή του Χρέους (SLUG) ιδρύθηκε το 1994. Είναι ένας συνασπισμός περισσότερων από 40 Νορβηγικών οργανώσεων που μάχεται σε εθνικό και διεθνές επίπεδο για να επιβληθεί δικαιοσύνη στο χρέος των αναπτυσσόμενων χωρών. Εργαζόμαστε για την ακύρωση του μη νομιμοποιημένου και μη βιώσιμου χρέους.

Μη νομιμοποιημένο καλούμε το χρέος που είναι αποτέλεσμα ανεύθυνου δανεισμού σε μη νομιμοποιημένα καθεστώτα. Εδώ περιλαμβάνονται περιπτώσεις εκ των προτέρων γνωστού δανεισμού σε διεφθαρμένες κυβερνήσεις για πολιτικούς λόγους και χωρίς να υπάρχει διαβεβαίωση ότι τα δάνεια θα ωφελήσουν τον λαό της χώρας. Μη νομιμοποιημένο χρέος μπορεί επίσης να προκύψει από ανεύθυνα έργα που απέτυχαν να υπηρετήσουν έναν ευρύτερο σκοπό ή προκάλεσαν ζημιά στο λαό ή το περιβάλλον. Προσπαθούμε να αποκαλύψουμε περιπτώσεις μη νομιμοποιημένου χρέους και πιστεύουμε ότι κάθε τέτοιο χρέος πρέπει να διαγραφεί.

Οι πληρωμές για την εξυπηρέτηση του χρέους απομυζούν πόρους τους οποίους οι εξαθλιωμένες χώρες θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν για να διασφαλίσουν τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα του πληθυσμού τους. Την ίδια ώρα που όλος ο κόσμος δίνει 141 δις. δολ. σε βοήθεια στις αναπτυσσόμενες χώρες ετησίως, οι ίδιες αυτές χώρες πληρώνουν 464 δισ. δολ. για εξυπηρέτηση δανείων. Αυτό σημαίνει ότι η ροή του χρήματος είναι από το Νότο προς το Βορρά. Η δική μας προσπάθεια είναι να ανακόψουμε και να αντιστρέψουμε αυτή την ροή του χρήματος μέσω της εφαρμογής των αρχών του υπεύθυνου δανεισμού και της δημιουργίας ενός δίκαιου και διαφανούς διεθνούς σχετικού μηχανισμού.

Οι σημαντικότερες επιτυχίες εδώ στη Νορβηγία στην κατεύθυνση επιβολής δικαιοσύνης στο θέμα του χρέους επήλθαν το 2007 με την ακύρωση χρέους που είχε δημιουργηθεί από μια σειρά αποτυχημένων κυβερνητικών προγραμμάτων τη δεκαετία του 1970 στο πλαίσιο της Εκστρατείας Εξαγωγής Πλοίων. Η κυβέρνηση της Νορβηγίας ακύρωσε τα χρέη στη βάση της συνυπευθυνότητας, μονομερώς και χωρίς να το χαρακτηρίσει ως αναπτυξιακή βοήθεια.

Τώρα, έξι χρόνια μετά, η κυβέρνηση ξεκίνησε έναν επίσημο λογιστικό έλεγχο για να εξετάσει αν υπάρχει επιπλέον χρέος από αναπτυσσόμενες χώρες που να οφείλεται στη Νορβηγία το οποίο προέρχεται από ανεύθυνο δανεισμό. Πρόκειται για καινοτόμα εξέλιξη καθώς είναι η πρώτη φορά που ένας τέτοιος λογιστικός έλεγχος ξεκινάει από πιστωτή. Έτσι «σπάει» η ιστορική παράδοση που εναποθέτει όλη την ευθύνη για τα χρέη στον δανειολήπτη. Καθώς ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρες υποφέρουν από μη βιώσιμα χρέη, ο λογιστικός έλεγχος στη Νορβηγία χαρακτηρίζεται ως μια ευχάριστη πρωτοβουλία απ’ όσους παλεύουν για την μεταρρύθμιση  της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής αρχιτεκτονικής και την εξάλειψη της φτώχειας.

–      Ποια άλλα βήματα έχει κάνει η κυβέρνηση της Νορβηγίας σε διεθνές επίπεδο για το θέμα του χρέους;

–      Πέραν των όσων προανέφερα, η κυβέρνηση της Νορβηγίας βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των προσπαθειών για την προώθηση του υπεύθυνου δανεισμού. Ο λογιστικός έλεγχος πραγματοποιήθηκε από μια χρηματοπιστωτική εταιρεία που εξέτασε ενδελεχώς 33 συμφωνίες εμπορικών πιστώσεων από το 1970 ως το 2000 προκειμένου να αξιολογήσει αν ήταν σε συμφωνία με τις εθνικές οδηγίες και τις αρχές προώθησης υπεύθυνου δανεισμού όπως πρόσφατα συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο του Συνεδρίου των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (UNCTAD). Η Νορβηγία υποστήριξε αυτές τις αρχές και ο λογιστικός έλεγχος ήταν η πρώτη συγκεκριμένη χρήση αυτών των αρχών.

Η Νορβηγία επίσης έχει στηρίξει την τρέχουσα δουλειά της UNCTAD για την δημιουργία ενός μηχανισμού επίλυσης των κρίσεων χρέους. Καθώς πολλές χώρες επιβαρύνονται από απεχθή και μη βιώσιμα χρέη, η προσπάθεια συγκρότησης ενός νέου, δίκαιου και ανεξάρτητου μηχανισμού επίλυσης κρίσεων χρέους είναι κρίσιμη για την αντιμετώπιση των τρεχουσών κρίσεων.

–      Στο πλαίσιο του λογιστικού ελέγχου που ξεκινήσατε πρόσφατα με επίκεντρο τις δανειακές συμβάσεις που υπέγραψε η Νορβηγία με την Ινδονησία τι είναι ακριβώς αυτό που ζητάτε;

–      Στο επίκεντρο του λογιστικού ελέγχου που εξέτασε 33 συμφωνίες εμπορικών πιστώσεων μεταξύ 1970 και 2000 βρέθηκαν χώρες όπως η Ινδονησία, η Μιανμάρ, η Αίγυπτος, το Πακιστάν, το Σουδάν, η Ζιμπάμπουε και η Σομαλία.  Η έρευνα της δικής μας επιτροπής (SLUG) αξιολογεί συγκεκριμένα αιτήματα από την Ινδονησία, την Αίγυπτο και την Μιανμάρ για να αξιολογήσει κατά πόσο η Νορβηγία λειτούργησε ως υπεύθυνος δανειστής.

Στην περίπτωση της Ινδονησίας, έχουμε εξετάσει δύο έργα που περιελάμβαναν πώληση περιβαλλοντικής τεχνολογίας σε αυτή τη χώρα στα μέσα της δεκαετίας του ’90. Στην έκθεση με τίτλο «Είναι το χρέος της Ινδονησίας στη Νορβηγία μη νομιμοποιημένο;»  (2009) αυτά τα έργα περιγράφονταν ως αποτυχημένα καθώς οι Νορβηγοί εξαγωγείς απέτυχαν να ανταποκριθούν στους όρους των συμβολαίων. Αντί για ένα αιολικό πάρκο και μια τεχνολογία που θα παρακολουθεί τις αλλαγές στο θαλάσσιο περιβάλλον, ο λαός της Ινδονησίας έμεινε με χρέη από τα συγκεκριμένα έργα που ποτέ δεν απέδωσαν αναπτυξιακά οφέλη και τα οποία είχαν συναφθεί με το καθεστώς του Σουχάρτο που δεν έχαιρε καμιάς νομιμοποίησης. Αυτά τα έργα αντικατοπτρίζουν χαρακτηριστικές αδυναμίες στους μηχανισμούς που επέτρεψαν την ανάληψη των έργων και την έλλειψη ενός κατάλληλου μηχανισμού που να δίνει λύσεις όταν οι Νορβηγοί εξαγωγείς αποτυγχάνουν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Το χρέος της Ινδονησίας που προκύπτει από αυτά τα έργα είναι πασιφανώς μη νομιμοποιημένο. Τα δάνεια που χορηγήθηκαν στο καταπιεστικό και μη νομιμοποιημένο καθεστώς του Σουχάρτο περιελάμβαναν παραβιάσεις στην εκτίμηση κινδύνου, ενώ και για τα δύο έργα υπήρξε πεντακάθαρη αθέτηση του συμβολαίου, καθώς οι Νορβηγοί εξαγωγείς ουδέποτε παρέδωσαν αυτά που είχαν συμφωνήσει. Γι’ αυτούς τους λόγους πιστεύουμε ότι τα χρέη στην Ινδονησία πρέπει να ακυρωθούν.

–      Ελπίζετε ότι η κυβέρνησή σας θα δεχτεί τα συμπεράσματα και τις προτάσεις σας;
– Ελπίζουμε ότι η κυβέρνηση της Νορβηγίας θα παραγράψει απαιτήσεις που προέρχονται από ανεύθυνο δανεισμό, περιλαμβανομένων των χρεών της Ινδονησίας. Ελπίζουμε επίσης ότι η κυβέρνηση θα εφαρμόσει τις αρχές της UNCTAD, όπως ερμηνεύονται στην έκθεσή μας, για όλες τις μορφές δανεισμού περιλαμβανομένου κι αυτού που αφορά κρατικά ομόλογα. Η Νορβηγία θα πρέπει επίσης να αξιοποιήσει την συμμετοχή της σε πολυμερείς αναπτυξιακές τράπεζες για να προάγει την συμμόρφωσή τους με τις αρχές της ευθύνης στις χρηματοοικονομικές δραστηριότητες.  Είμαστε δε στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσουμε ότι η κυβέρνηση της Νορβηγίας μαζί με μας, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο για το Χρέος και την Ανάπτυξη (Eurodad), και την αμερικάνικη πρωτοβουλία Jubilee USA φιλοξενούν στην ετήσια γενική συνέλευση του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο μια εκδήλωση που προβάλει σε διεθνές επίπεδο τον λογιστικό έλεγχο της Νορβηγίας. Επίσης θα συζητηθούν οι αρχές του ΟΗΕ για υπεύθυνο δανεισμό και μηχανισμό επίλυσης κρίσεων χρέους.

–      Πιστεύεις ότι οι αρχές του ΟΗΕ για τον υπεύθυνο δανεισμό πρέπει να γίνονται σεβαστές σε κάθε δανειακή σύμβαση;

–      Για να είμαστε σαφείς οι αρχές του ΟΗΕ δεν σηματοδότησαν και κάποια επανάσταση με την εισαγωγή τους το 2012. Παρόλα αυτά, το γεγονός ότι τέτοιες διεθνείς αρχές ορίστηκαν κι έχουν εισαχθεί είναι ένα σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση πιο υπεύθυνων πρακτικών δανεισμού. Οι αρχές αναγνωρίζουν τις ευθύνες του δανειστή, κάτι που αποτελεί μια θετική εξέλιξη. Πολλές από τις αρχές στοχεύουν στην επίτευξη διαφάνειας και λογοδοσίας εκ μέρους τόσο του δανειστή όσο και του δανειολήπτη. Μπορούν επομένως να συμβάλουν σε πιο υπεύθυνο δανεισμό.

Η UNCTAD αυτή την περίοδο εργάζεται στη κατεύθυνση συγκέντρωσης ευρείας υποστήριξης γι’ αυτές τις αρχές. Μέχρι στιγμής 13 χώρες τις έχουν υιοθετήσει: Αργεντινή, Βραζιλία, Καμερούν, Κολομβία, Γκαμπόν, Γερμανία, Ονδούρα, Ιταλία, Νεπάλ, Νορβηγία, Μαυριτανία, Μαρόκο και Παραγουάη. Για να λειτουργήσουν και να εμπεδωθούν είναι αναγκαίο ακόμη περισσότερο χώρες να αναγνωρίσουν αυτές τις αρχές και να δηλώσουν δημόσια ότι σκοπεύουν να τις εφαρμόσουν.

Δυστυχώς οι αρχές δεν είναι δεσμευτικές κι έτσι κράτη που δεν συμμορφώνονται με αυτές δεν μπορούν να υποστούν κυρώσεις. Ελπίζουμε όμως ότι με τον καιρό αυτές οι αρχές θα αποκτήσουν πιο δεσμευτικό χαρακτήρα και θα εφαρμοστούν σε διμερή και πολυμερή συμβόλαια δανεισμού.

–      Σήμερα, τι σηματοδοτεί πρακτικά στις σχέσεις μεταξύ πιστωτών και οφειλετών η έννοια της ευθύνης του πιστωτή;

–      Με το πέρασμα των χρόνων η απόλυτη ευθύνη για τα χρέη βαραίνει την πλευρά του οφειλέτη. Ο όρος συνευθύνη του πιστωτή δημιουργεί ένα ρήγμα με την ιδέα ότι ο οφειλέτης είναι υπεύθυνος για το χρέος, ακόμη και για το επαχθές και το μη βιώσιμο. Στην ευθύνη του πιστωτή περιλαμβάνεται η διενέργεια λογιστικών ελέγχων για να επιβεβαιωθεί ότι δεν λαμβάνουν πληρωμές επί μη νομιμοποιημένου χρέους, η διαγραφή απαιτήσεων που μπορεί να προέρχονται από ανεύθυνο δανεισμό και η εφαρμογή των αρχών του υπεύθυνου δανεισμού σε κάθε μορφή δανεισμού.

–      Και στην Ελλάδα επίσης έχει κατατεθεί το αίτημα σχηματισμού επιτροπής λογιστικού ελέγχου ως ένα μέσο για την ακύρωση τουλάχιστον ενός μέρους του δημόσιου χρέους. Οι ελληνικές κυβερνήσεις έχουν απορρίψει το αίτημα λέγοντας ότι είναι θέμα τιμής για την Ελλάδα να αποπληρώσει το χρέος της. Στην πράξη έχουν εκχωρήσει κάθε δικαίωμα ρύθμισης του χρέους στους πιστωτές με αποτέλεσμα έπειτα από δύο μίνι αναδιαρθρώσεις (3.2011 και 11.2012) και μια γιγαντιαίων διαστάσεων (3.2012) να είναι ακόμη μη βιώσιμο, ενώ είναι ξανά στο τραπέζι η συζήτηση για ένα νέο κούρεμα. Πιστεύεις ότι το αίτημα του λογιστικού ελέγχου εφαρμόζεται μόνο στις αναπτυσσόμενες χώρες;

–      Πιστεύω ότι οι λογιστικοί έλεγχοι είναι ένα σημαντικό εργαλείο τόσο για τις αναπτυγμένες όσο και για τις αναπτυσσόμενες χώρες, όπως επίσης τόσο για τις χώρες-χρεώστες όσο και για τις χώρες-πιστωτές προκειμένου να αποσαφηνίσουν ποια δάνεια είναι νομιμοποιημένα. Όλα τα μέρη θα πρέπει να συμφωνήσουν σε λογιστικούς ελέγχους σε συμφωνία με τις αρχές του υπεύθυνου δανεισμού προκειμένου να κάνουν καθαρό ότι δεν εισπράττουν πληρωμές από μη νομιμοποιημένα χρέη.

Ο Παύλος Φύσσας θα ζει όρθιος στις καρδιές μας (Πριν, 22 Σεπτέμβρη 2013)

???????????????Με τα χέρια σταυρωμένα στα στήθη, όπως μοιρολογούν τα παιδιά τους, με ένα κλάμα γοερό και απαρηγόρητο που έβγαινε από τα σπλάχνα της και μια κραυγή “όχι πάλι να μας σκοτώνουν παιδάκια μου, όχι πάλι, δεν αντέχεται αυτό” υποδεχόταν τους χιλιάδες διαδηλωτές που πέρναγαν από μπροστά της η γιαγιά που στεκόταν στο διάζωμα της οδού Παναγή Τσαλδάρη λίγα μέτρα πριν την λεωφόρο Γρηγόρη Λαμπράκη θρηνώντας για το έγκλημα. Η μεγαλειώδης διαδήλωση που ξεκίνησε από την Αμφιάλη και κατέκλυσε όλο σχεδόν το Κερατσίνι την Τετάρτη, πριν κλείσει καν ένα 24ωρο από την άνανδρη και προσχεδιασμένη δολοφονία του Παύλου Φύσσα ή Killah P όπως ήταν γνωστός στη μουσική σκηνή, από τον χρυσαυγίτη δολοφόνο ήταν για την γιαγιά παρηγοριά. Μας έβλεπε, ρουφώντας με τα μάτια της τον κάθε διαδηλωτή και ένιωθε πως τουλάχιστον αυτή τη φορά δεν ήταν αναγκασμένη να κλαίει πίσω από κλειστά παράθυρα, όπως θα έκανε από τα χρόνια του εμφυλίου μέχρι και της χούντας. Ένιωθε επίσης πως μπορούσε να μοιράζεται τον πόνο της στο δρόμο, με το φως του ήλιου και μαζί με χιλιάδες άλλους που τους έβλεπε σαν αδέρφια, σαν παιδιά της.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Πώς όμως να γλυκάνει ο πόνος από την εν ψυχρώ δολοφονία ενός λεβέντη αντιφασίστα, ενός παλικαριού που τίμησε με την σύντομη ζωή του το θάρρος και το ατίθασο πνεύμα μιας τάξης και μιας γειτονιάς που ανέκαθεν ήταν στοχοποιημένη από τους φασίστες και τους μπράβους παλιότερα των μαυραγοριτών και τώρα των μηχανισμών και εκείνων που πληρώνουν την Χρυσή Αυγή; Πώς να μαλακώσει ο πόνος για τον θάνατο ενός παλικαριού που ξεχώριζε με την στάση ζωής του και τα τραγούδια του και για να “πέσει”, (“δεν πέφτει, δεν πέφτει” έλεγαν μεταξύ τους οι αλήτες της Χρυσής Αυγής σαν φίδια και με μίσος που δεν κατάφερναν να τον κάνουν καλά παρότι ήταν μόνος του) έπρεπε να έρθει ο επαγγελματίας δολοφόνος. Κι αυτός μάλιστα για να καταφέρει να τον ρίξει κάτω έπρεπε να κρύψει το μαχαίρι στην κωλότσεπη και να του το καρφώσει στην κοιλιά και την καρδιά χωρίς να τον δει, χωρίς να μπορεί να αντιδράσει. Γιατί μόνο έτσι ήταν σίγουρος ότι θα μπορούσε να φέρει σε πέρας την αποστολή που του είχε ανατεθεί από το βαθύ κράτος: Ένας νεκρός για να …μαζευτούν. Ένας νεκρός για να μείνουν ανεκπλήρωτες οι φιλοδοξίες ανατροπής αυτή της πολιτικής που γέννησε η απεργία των καθηγητών κι ο ξεσηκωμός των δημοσίων και ιδιωτικών υπαλλήλων κι απ’ το πολλά υποσχόμενο σύντομο φθινόπωρο της οργής να περάσουμε σε ένα βουβό και μακρύ χειμώνα.

Πολιτική δολοφονία του Παύλου Φύσσα από το βαθύ κράτος

Χωρίς τέλος είναι ο κατάλογος των ηθικών αυτουργών, αυτών που όπλισαν το χέρι του δολοφόνου της Χρυσής Αυγής, ο οποίος ενδέχεται να εκτελούσε συμβόλαιο θανάτου. “Ψηλά στο πόδι, άντε στα πλευρά” όπως μας έλεγαν θα τον μαχαίρωναν σε άλλη περίπτωση. Από τα σημεία όμως που επέλεξαν, κοιλιά και καρδιά, μέχρι το σχήμα Γ που σχημάτισε στην κοιλιά του Παύλου ο χρυσαυγίης δολοφόνος όλα μαρτυρούν ότι ήθελαν νεκρό.

Ακολουθώντας το βέλος του χρόνου προς τα πίσω και ξεκινώντας από την ώρα της δολοφονίας, δεν μπορεί να μην δημιουργήσει ερωτηματικά η στάση των αστυνομικών που βρίσκονταν δίπλα στο σημείο της δολοφονίας. Τα είδαν όλα κι επέτρεψαν μάλιστα να εξελιχθούν μπροστά στα μάτια τους. Το επιχείρημα ότι φοβήθηκαν τις “ντουλάπες” είναι γελοίο κι όχι μόνο για όποιον έχει δει την αλαζονεία με την οποία συμπεριφέρονται ακόμη κι όταν σταματούν για έλεγχο ρουτίνας εφήβους. Στην καλύτερη περίπτωση απλώς απολάμβαναν να βλέπουν τον ξυλοδαρμό ενός αντιφασίστα. Το γεγονός δε ότι την σύλληψη του δολοφόνου την έκανε η αστυνομικός που συμμετείχε στην ομάδα εντείνει τα ερωτηματικά και δεν αθωώνει τους υπόλοιπους για την εγκληματική ανοχή που επέδειξαν σε βαθμό συναυτουργίας. Οι ακατάλυτοι δεσμοί της αστυνομίας με το φασιστικό παρακράτος φάνηκαν επίσης την επόμενη μέρα της δολοφονίας, κατά τη διάρκεια της πορείας, όταν η ΕΛΑΣ επιστράτευσε τους γνωστούς αγνώστους, ενδεχομένως και χρυσαυγίτες, που δίπλα από τα ΜΑΤ έριχναν πέτρες στους διαδηλωτές βρίζοντάς τους χυδαία. Σιγά που ένα …ασήμαντο γεγονός θα έβαζε σε κρίση τη στενή συνεργασία της αστυνομίας με τους παρακρατικούς…

Η ανοχή της ελληνικής αστυνομίας απέναντι στη Χρυσή Αυγή δεν περιορίζεται μόνο σε όσα δεν έγιναν το βράδυ της 18ης Σεπτέμβρη και όσα έγιναν την επόμενη. Μένοντας στη Β’ Πειραιά (χωρίς δηλαδή να ασχοληθούμε με την δράση της δύναμης ΔΕΛΤΑ στην αντιφασιστική μοτοπορεία τον Οκτώβριο του 2012 όταν η αστυνομία λειτούργησε σαν αιχμή του δόρατος της Χρυσής Αυγής) ανάλογη ανοχή έχουν δείξει όλα τα τελευταία χρόνια στις επιδείξεις δύναμης που κάνουν οι Χρυσαυγίτες στο Κερατσίνι, ως αντίδραση στο ότι δεν έχουν ακόμη καταφέρει να ανοίξουν γραφεία στην περιοχή κι έχουν αναγκαστεί να περιοριστούν στη Νίκαια. Στρατιωτικές παρελάσεις στις 4 και 5 το πρωί φορώντας παντελόνια παραλλαγής, μαύρες μπλούζες και ομοιόμορφα καπέλα έχουν ξυπνήσει έντρομους χιλιάδες κατοίκους, ούτε μία φορά όμως δεν ξύπνησαν την αστυνομία. Ούτε μια φορά μάλιστα η αστυνομία δεν αναρωτήθηκε γιατί πάνε όλοι μαζί για κυνήγι με τις καραμπίνες τους από τα μαύρα χαράματα… Ο ύπνος της ΕΛΑΣ δεν ταράχτηκε ούτε ακόμη κι όταν ο υπόκοσμος της Χρυσής Αυγής σταματούσε τις παρελάσεις του κάτω από σπίτια επώνυμων αριστερών στη Νίκαια φωνάζοντας “Αίμα, Τιμή, Χρυσή Αυγή”, χτυπώντας ρυθμικά τα πόδια τους στο δρόμο. Πρακτικές καθαρής τρομοκρατίας εφαρμόζονταν από την Χρυσή Αυγή με την ανοχή του κράτους. Γι’ αυτό ας μην απορούν οι αρχές για τα κλειστά στόματα που συναντούν στην Αμφιάλη. Αυτοί που ξέρουν υποπτεύονται ότι ονόματα τους θα διαρρεύσουν από την ίδια την αστυνομία στους μαχαιροβγάλτες.

Τις τελευταίες εβδομάδες όμως κάτι είχε αλλάξει στις δυτικές συνοικίες του Πειραιά, όπως έδειξε κι η οργανωμένη επίθεση τραμπούκων χρυσαυγιτών στο Πέραμα εναντίον συνεργείου αφισοκολλητών του ΚΚΕ την Πέμπτη 12 Σεπτεμβρίου. Η δολοφονική επίθεση στον Παύλο Φύσσα ήταν συνέχεια εκείνης της επίθεσης, η άνανδρη απάντηση των απογόνων των συνεργατών των Ναζί στις σχεδόν καθημερινές αντιφασιστικές συγκεντρώσεις που ακολούθησαν την επίθεση στο Πέραμα. Η Χρυσή Αυγή δεχόταν ένα πλήγμα από την μαζική κινητοποίηση του κόσμου κι αυτή την δυναμική επιχείρησε να ανακόψει με την εκτέλεση του Φύσσα. Αντιλαμβάνονταν δηλαδή ότι η επιρροή τους έφθινε και πλέον για να την ανακτήσουν δεν αρκούσε να πληρώνουν τους λογαριασμούς της ΔΕΗ και των τηλεφώνων σε φτωχούς και ανέργους, ούτε να μοιράζουν χαρτζιλίκια στους λούμπεν που τρέχουν ξοπίσω τους πουλώντας την τάξη τους. Ούτε όμως κι η επίθεση της 12ης Σεπτέμβρη μπορεί να ξεδιπλώνει το κουβάρι των τελευταίων δραματικών γεγονότων.

Το σημείο μηδέν τοποθετείται στις αρχές Αυγούστου όταν η Χρυσή Αυγή διοργανώνει “συζήτηση” μέσα στη Ναυπηγοεπισκευαστική Ζώνη Περάματος, με την παρουσία τριών βουλευτών, ένας εκ των οποίων ήταν κι ο Περαματιώτης Γιάννης Λαγός. Οι εργάτες ήταν λίγοι παραπάνω από τους βουλευτές. Η παρακολούθηση του σχετικού βίντεο που προέρχεται από την ιστοσελίδα της ναζιστικής συμμορίας είναι εξόχως αποκαλυπτική καθώς ξεχωρίζουν οι δύο στόχοι της: Η υπεράσπιση των συμφερόντων των εφοπλιστών και το τσάκισμα του συνδικάτου μετάλλου, του ΠΑΜΕ και του ΚΚΕ. Αξίζει να μεταφέρουμε ορισμένα αποσπάσματα των διαλόγων μόνο και μόνο για να γίνει κατανοητό ότι τίποτε όλη αυτή την περίοδο δεν έγινε τυχαία. “Θέλουμε να φάμε ψωμί με αξιοπρέπεια. Είμαστε μαζί με τους εφοπλιστές γιατί απ’ αυτούς εξαρτιόμαστε”, λέει ένας με τέτοιο στήσιμο που θυμίζει πρωτάκι που λέει το ποίημα του. Ο Ηλ. Παναγιώταρος τους διαβεβαιώνει πως οι εφοπλιστές δεν φεύγουν γιατί είναι ακριβά τα μεροκάματα στην Ελλάδα, αλλά για “όλα όσα συμβαίνουν εδώ”. Ο δε Λαγός (των εφοπλιστών) αφού πρώτα έχει πει ότι “θα σπάσει αυτό το απόστημα” κλείνει τη συζήτηση με τα εξής: “Θα δώσουμε μια υπόσχεση στον εαυτό μας και σε αυτούς τους ανθρώπους. Η Ζώνη θα κινηθεί, τα καράβια θα ξαναέρθουν πίσω και οι λακέδες του ΠΑΜΕ και του ΚΚΕ που καπηλεύονται αυτήν την κατάσταση θα εξαφανιστούν από δω μέσα”. Και δεν είναι μόνο αυτό. Παρευρισκόμενος στη συζήτηση, που την προστάτευαν 50 Χρυσαυγίτες για να μην τους πετάξουν στη θάλασσα οι εργάτες, αποφαίνεται πως “με το σεις και με το σας δεν λύνεται τίποτε”, ενώ άλλος δηλώνει πως “θα πολεμήσουμε, όχι μόνο να τα λέμε”. Όλοι δε έδωσαν ραντεβού στη επόμενη συνέλευση του συνδικάτου μετάλλου για να σπάσουν το απόστημα. Το τι ακολούθησε σε ενάμισι μόνο μήνα το ξέρουμε.

Το συγκεκριμένο περιστατικό είναι αποκαλυπτικό για πολλούς λόγους. Κατά πρώτο γιατί δίνει πολιτικό βάρος σε αυτό που έγραψε η βρετανική εφημερίδα Γκάρντιαν ότι η Χρυσή Αυγή στηρίζεται οικονομικά από εφοπλιστές. Προφανώς δημιούργημα των Μνημονίων, με φυσικούς γονείς την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ουδέποτε όμως θα είχε φτάσει από το 0,29% και τους 19.993 ψήφους που πήρε το 2009 στο ποσοστό του 6,97% και τους 440.966 ψήφους που πήρε τον Ιούνιο του 2012 αν κάποιοι δεν γέμιζαν τα ταμεία της με ζεστό χρήμα για να μπορεί να χαρτζηλικώνει το κάθε λουμπεναριό και να το κάνει δολοφόνο που δουλεύει για λογαριασμό της, όποτε δεν δουλεύει στα βυτία μεταφέροντας πετρέλαιο (οικονομική δραστηριότητα που ειδικά πέριξ του λιμανιού ισοδυναμεί με φιλανθρωπικό έργο) ή στην ιχθυόσκαλα που έχει μετατραπεί σε φασιστική σφηκοφωλιά. Οι σχέσεις αγάπης της Χρυσής Αυγής με τους έλληνες εφοπλιστές αποκαλύφθηκαν ακόμη μια φορά το Νοέμβριο του 2012 όταν ο βουλευτής τους Η. Παναγιώταρος (κατά τραγική σύμπτωση ο ίδιος που τον Αύγουστο του 2012 διαβεβαίωνε ότι οι εφοπλιστές δεν φεύγουν επειδή τα μεροκάματα είναι ακριβά αλλά λόγω του συνδικαλισμού) με ομιλία του στη Βουλή ζητούσε να τους επιβληθεί μικρότερη φορολογία. Έφτασε μάλιστα στο σημείο ο Ελλαδέμπορος από το βήμα της Βουλής να δείξει την κατανόησή του απέναντι στην επιλογή των εφοπλιστών να κατεβάσουν την ελληνική σημαία από τα καράβια τους.

Το πέπλο προστασίας που απλώνει ο ναζισμός πάνω από την εργοδοσία δεν εξαντλείται στους εφοπλιστές, παρότι εκεί φαίνεται να έχουν γίνει οι χοντρές δουλειές. Φτάνει επίσης στο παζάρι του Σχιστού, κάθε Κυριακή, όπου ορδές μαυροφορεμένων δύο φορές περίπου τον μήνα εμφανίζονται και διώχνουν τους Πακιστανούς που δουλεύουν σε πάγκους συστήνοντας Έλληνες να δουλέψουν με 15 ευρώ, όταν το πραγματικό μεροκάματο είναι πολύ 2 και 3 φορές υψηλότερο. Κι έτσι οι αντιδράσεις δεν έρχονται μόνο από τους Πακιστανούς, αλλά κι από τους Έλληνες λόγω του ότι οι Χρυσαυγίτες ρίχνουν τελικά τα μεροκάματα προς όφελος της εργοδοσίας, κι όχι οι “ξένοι”.

Συμπερασματικά, η εκτέλεση του Παύλου Φύσσα από τον χρυσαυγίτη δολοφόνο συμπίπτει με την μετατροπή της σε τυφλό όργανο του κεφαλαίου, όταν παύει να ασχολείται με μετανάστες και ξεδιπλώνει τον ρόλο της ως αιχμή του δόρατος εναντίον του οργανωμένου εργατικού κινήματος, όταν αναλαμβάνει να ολοκληρώσει με την φυσική βία, τους προπηλακισμούς και τα μαχαιρώματα την δουλειά που δεν μπορεί να κάνει η Τρόικα.

Τα νεοφιλελεύθερα εγκώμια που αποθράσυναν τη Xρυσή Αυγή

Τον δρόμο της Χρυσής Αυγής δεν τον άνοιξε μόνο η Ελληνική Αστυνομία κι αυτό μάλιστα με συγκεκριμένες ενέργειες της ηγεσίας της κι όχι μόνο εξ αιτίας του γεγονότος ότι πολύ υψηλό ποσοστό αστυνομικών ψηφίζει το νεοναζιστικό μόρφωμα όπως έδειξαν τα εκλογικά αποτελέσματα του 2012 στα δέκα εκλογικά τμήματα του Δ. Αθήνας και Καισαριανής όπου είχαν ενσωματωθεί οι εκλογικοί κατάλογοι με τους αστυνομικούς της ΔΕΛΤΑ, των ΕΚΑΜ και της Ασφάλειας. Ούτε μόνο οι έλληνες χρηματοδότες που έχουν εξελιχθεί σε κακοφορμισμένη πληγή για την κοινωνία με την υλική στήριξη του ιστορικού και νέου ναζισμού να αποτελεί το πραγματικό πρόσωπο που κρύβεται πίσω από τον υποτιθέμενο κοσμοπολιτισμό τους.

Η Χρυσή Αυγή είναι επίσης δημιούργημα του μιντιακού υπερκράτους που όταν τελείωσαν τα πάρτι με τα ακριβά ναρκωτικά στη Μύκονο ανέδειξαν ως την τελευταία τάση της μόδας και του λάιφ στάιλ τα ναρκωτικά του φτωχού στο πρόσωπο του κάθε νεοναζί κάγκουρα, ψευτόμαγκα και νταβατζή. Μαζί όμως με τα πρωτοσέλιδα για την ερωτική ζωή του κάθε φασίστα ήρθαν και οι “εμβριθείς” αναλύσεις ακραίων νεοφιλελεύθερων, βαθιά αντικομμουνιστών και παθιασμένων Μνημονιακών δημοσιογράφων, που ανέλαβαν το έργο της “αποδαιμονοποίησης” της Χρυσής Αυγής, ώστε να πάψει να είναι στο περιθώριο. Για παράδειγμα, ο Στέφανος Κασιμάτης στις 16 Σεπτέμβρη 2012 έγραφε στην Καθημερινή “Όσοι πιστεύουμε στην δημοκρατία οφείλουμε ένα μεγάλο «ευχαριστώ» στην Χρυσή Αυγή – και σοβαρολογώ απολύτως”. Ο Τάκης Μίχας στις 14 Ιουλίου 2013 από την ιστοσελίδα του Protagon αφού κατακεραύνωνε την εθνικομπολσεβίκικη Αριστερά για τον έλεγχο που ασκεί στην πνευματική ζωή της χώρας καλούσε να αλλάξουν οι νοοτροπίες για να κάνει μια νέα αρχή η χώρα και συγκεκριμένα να σταματήσει η χρήση του ιδεολογικά φορτισμένου όρου “ναζί” και να αντικατασταθεί από τον όρο εθνικοσοσιαλιστής. Τελευταίος και καταϊδρωμένος ο Μπάμπης Παπαδημητρίου μόλις πρόσφατα, στις 11 Σεπτέμβρη, ανέλαβε να επικοινωνήσει σενάρια που διέρρεε επίσημα η ΝΔ για συνεργασία με την Χρυσή Αυγή μέσω του πρωθυπουργικού συμβούλου Αριστείδη Μπαλτάκου που απειλούσε ότι θα κυβερνήσουν με τη Χρυσή Αυγή, του Βύρωνα Πολύδωρα και του Φαήλου Κρανιδιώτη που από τις σελίδες της εφημερίδας Δημοκρατίας ζητούσε άνοιγμα της ΝΔ στην βάση της Χρυσής Αυγής. Με “μια σοβαρή Χρυσή Αυγή” διόρθωνε ο Μπάμπης ότι θα μπορούσε να σχηματίσει κυβέρνηση η ΝΔ που πιθανά αυτή η σοβαρή Χρυσή Αυγή θα είναι το “υγιές” τμήμα που θα προκύψει από έναν κατακερματισμό της, κατ’ αντιστοιχία της διάσπασης της Αγροτικής και άλλων τραπεζών σε καλά και κακά κομμάτια.

Η αλήθεια ωστόσο είναι ότι η δολοφονία του Παύλου Φύσσα κι όχι η “θανάτωση” όπως έγραψε ξανά ο Μπάμπης Παπαδημητρίου από τις στήλες της Καθημερινής άλλαξε την στάση της κυβέρνησης απέναντί της. Η ΝΔ, πρώτα έκανε την δουλειά της παγώνοντας τους αγώνες. Επίσης τροφοδοτώντας τη συζήτηση για τα δυο άκρα (τοποθετώντας έτσι στο ίδιο πλαίσιο τους πολιτικούς απογόνους των Ναζί που προκάλεσαν τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και τους συνεχιστές της ΕΑΜικής παράδοσης) κι εμφανίζοντας ως αναγκαία την σκλήρυνση της έκτακτης αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας που δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα στραφεί εναντίον της επαναστατικής Αριστεράς και των ανυπότακτων ταξικών αγώνων. Και στη συνέχεια προχώρησε σε επίδειξη πυγμής αποκαθιστώντας την ισορροπία και δείχνοντας ποιός είναι το μεγάλο αφεντικό στο χώρο της Δεξιάς. Ισορροπία πάντα δυναμική, που με την φόρα την οποία είχε πάρει η Χρυσή Αυγή, έγερνε σε βάρος της ΝΔ. Η απόφαση της κυβέρνησης να σκληρύνει την στάση της απέναντι στην Χρυσή Αυγή ήταν πιθανά αποτέλεσμα και της μίνι κρίσης που προκάλεσε η πολιτική δολοφονία στις σχέσεις της Ελλάδας με το εξωτερικό, όπως φάνηκε από τις δηλώσεις του επικεφαλής της ομάδας των ευρω-σοσιαλιστών, καθώς η ανοχή της κυβέρνησης Σαμαρά απέναντι στη Χρυσή Αυγή έδωσε αφορμή ακόμη και για προτάσεις ακύρωσης της ελληνικής προεδρίας που υποβαθμίζουν ντε φάκτο τη θέση της στην ΕΕ σε ρόλο παρία. Ταυτόχρονα δημιουργούν ρήγματα στις σχέσεις της με το εβραϊκό στοιχείο, όπως έσπευσε να δηλώσει ο υπουργός Ναυτιλίας, Μιλτ. Βαρβιτσιώτης.

Η πολιτική δολοφονία του Παύλου Φύσσα επιχειρείται να τονώσει τις κεντρομόλες δυνάμεις υπογραμμίζοντας τον ρόλο του κράτους. Στην πραγματικότητα αν κάτι επιβεβαιώνει είναι το βάθος της πολιτικής κρίσης που αντιμετωπίζει η αστική στρατηγική λόγω της λαϊκή οργής και την οποία επιχειρούν να ξεπεράσουν καταφεύγοντας στις δολοφονίες, όπως έκαναν το 1963 με την δολοφονία του βουλευτή της Αριστεράς, Γρηγόρη Λαμπράκη, και το 1991 με την δολοφονία του κομμουνιστή καθηγητή Νίκου Τεμπονέρα. Την “δουλειά” που έκαναν τότε στη Θεσσαλονίκη και στην Πάτρα οι παρακρατικοί και κάποιοι ακροδεξιοί δολοφόνοι ΟΝΝΕΔίτες αντίστοιχα, την Τετάρτη στην Αμφιάλη την έκανε ένας χρυσαυγίτης δολοφόνος.

Σήμερα όμως είμαστε περισσότεροι, όπως σκεφτόταν κι η γιαγιά στο διάζωμα του δρόμου κοντά στην λεωφόρο Γρηγόρη Λαμπράκη.

Πέντε χρόνια μετά: Από τις φούσκες και την κρίση στο χείλος του γκρεμού (Επίκαιρα 12-18.9.2013)

Lehman BrothersΟι περίοδοι κρίσης, όπως ορίζεται η απότομη διακοπή της διαδικασίας συσσώρευσης, πρέπει με βάση τα εγχειρίδια να αποτελούν τα διαλείμματα. Δηλαδή, τις εξαιρετικές εκείνες περιπτώσεις που ο σχηματισμός πλούτου διακόπτεται στιγμιαία πριν επανέλθει στην κανονική του τροχιά. Πλέον όμως, η τάση είναι αυτές οι περίοδοι να αποτελούν σχεδόν την κανονικότητα. Μάρτυρας οι εξελίξεις στην παγκόσμια οικονομία πέντε ακριβώς χρόνια μετά την κατάρρευση της Λίμαν Μπράδερς, στα μέσα Σεπτεμβρίου του 2008, όταν το σκάσιμο της φούσκας των υποβαθμισμένων δανείων στην αμερικάνικη κτηματική αγορά πυροδότησε την σοβαρότερη κρίση μετά το μεγάλο κραχ του 1929. Μόλις μισή δεκαετία μετά την κρίση του 2008, οι ανισορροπίες που έχουν συγκεντρωθεί στην παγκόσμια οικονομία είναι εξ ίσου εκρηκτικές λες και κανείς από τους πρωταγωνιστές της δεν διδάχθηκε το παραμικρό ή, καλύτερα, λες και η τάση προς τον υπερδανεισμό, την κερδοσκοπία και τις φούσκες να αποτελεί εγγενές και αναπόσπαστο στοιχείο της σύγχρονης οικονομίας.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Όμως, στο βαθμό που η συστηματική διάβρωση των δεικτών υγείας των σύγχρονων οικονομιών συνοδεύεται από θετικούς ακόμη και αυξανόμενους ρυθμούς μεγέθυνσης, κάθε σχετικός προβληματισμός εξαφανίζεται ή υπερκαλύπτεται από την πλαστή εικόνα ευημερίας. Αντιπροσωπευτικό αυτής της τάσης, για παράδειγμα, ήταν το σημείωμα της σύνταξης των Financial Times στις 7 Σεπτεμβρίου, με τίτλο «Η εμπιστοσύνη επιστρέφει στον πλούσιο κόσμο» όπου υποδεχόταν με ενθουσιασμό τις εκτιμήσεις του ΟΟΣΑ για άνοδο του ετήσιου ρυθμού ανάπτυξης των οικονομιών των επτά πλουσιότερων χωρών του κόσμου στο 2,5% «που σηματοδοτεί την ισχυρότερη άνοδο που ακολουθεί την πρώτη ανάκαμψη μετά τον καταποντισμό του 2008-2009».

Πάρτι με δανεικά στις ΗΠΑ

Η πραγματικότητα ωστόσο αποδεικνύεται πολύ πιο αντιφατική. Ρεπορτάζ της Wall Street Journal την προηγούμενη Πέμπτη 5 Σεπτεμβρίου για την αμερικάνικη οικονομία υπογράμμιζε την ορμητική επιστροφή του χρέους. Συγκεκριμένα, το εταιρικό χρέος υπό την μορφή ομολόγων φτάνει τα 6 τρις. δολ., ποσό που είναι κατά 59% μεγαλύτερο από το 2007. Η υπερδιόγκωση του δανεισμού φαίνεται κι από την αύξηση της μόχλευσης (όπως αποκαλείται ο βαθμός χρησιμοποίησης δανειακών κεφαλαίων προς ίδια) κατά 6% σε σχέση με το 2008 και κατά 20% σε σχέση με το 2010, σύμφωνα με υπολογισμούς της J.P. Morgan. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, το ενεργητικό των αμοιβαίων κεφαλαίων που επενδύουν σε ομόλογα – σκουπίδια, πολύ υψηλού ρίσκου ανερχόταν τον Ιούλιο του 2013 σε 285 δις. δολ. όταν στο τέλος του 2008 ανερχόταν μόλις σε 92 δις. δολ. Κόκκινο συναγερμό έχουν σημάνει επίσης και τα φοιτητικά δάνεια που κινδυνεύουν να εξελιχθούν σε θρυαλλίδα που θα πυροδοτήσει τη νέα κρίση, καθώς το ύψος τους έχει φτάσει τα 1,2 τρισ. δολ. κι είναι κατά 71% μεγαλύτερο από το προ πενταετίας επίπεδο. Το τμήμα δε των δανείων που η πληρωμή τους έχει καθυστερήσει για πάνω από 90 μέρες, ισούται με το ένα τρίτο, όταν το 2007 ισούταν σχεδόν με το ένα τέταρτο (24%). Εντύπωση τέλος προκαλεί κι η επιμονή με την οποία συνεχίζουν να εμφανίζονται μέθοδοι «δημιουργικής λογιστικής» που αγγίζουν τα όρια της απάτης, όπως είναι για παράδειγμα η χρησιμοποίηση των ίδιων και των ίδιων περιουσιακών στοιχείων ως υποθηκών ξανά και ξανά. «Γενικά οι υπεύθυνοι της ρύθμισης επιδιώκουν να περιορίσουν τον αριθμό των φορών που ένα χρεόγραφο μπορεί να περάσει σε ένα νέο αντισυμβαλλόμενο, με σκοπό να περιορίσουν την μετάδοση στην περίπτωση που μια εταιρεία καταρρεύσει κι επίσης να διαβεβαιώσουν ότι οι επενδυτές και οι αντικριστές γνωρίζουν επακριβώς σε ποιόν κίνδυνο είναι εκτεθειμένοι», ανέφεραν σε άρθρο τους οι Financial Times στις 6 Σεπτέμβρη, χωρίς να διαφεύγει της προσοχής πως το ζητούμενο δεν είναι κάθε περιουσιακό στοιχείο να χρησιμοποιείται 1 και μόνο φορά ως εγγύηση όπως είναι το φυσιολογικό, αλλά όσο το δυνατό λιγότερες… Έτσι, στο ίδιο άρθρο στέλεχος του ΔΝΤ ενημέρωνε πως αν πριν την κατάρρευση της Λίμαν Μπράδες κατά μέσο όρο κάθε περιουσιακό στοιχείο χρησιμοποιούταν 3 φορές, στο τέλος του 2012 ο μέσος όρος είχε πέσει 2,2 φορές. Τέτοια πρόοδος…

Επενδυτική άπνοια στη Γερμανία

Και στην από δω μεριά του Ατλαντικού τα μηνύματα δεν είναι καθόλου πιο αισιόδοξα. Η εικόνα μάλιστα είναι πολύ πιο ανησυχητική από τις γενικά ζοφερές προοπτικές της ευρωζώνης στις οποίες αναφέρθηκε ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι την περασμένη εβδομάδα. Η ανησυχία πηγάζει από τα σαθρά θεμέλια στα οποία στηρίζονται ακόμη κι οι πιο καλές επιδόσεις, όπως για παράδειγμα της Γερμανίας, οι οποίες για λόγους στατιστικούς συγκαλύπτονται από τους μέσους όρους. Ειδικότερα, αυτό που αποκαλύπτεται με το πέρασμα το χρόνου είναι ότι η Γερμανία επιλέγει συνειδητά να στηρίζει τα ανταγωνιστικά της πλεονεκτήματα στο χαμηλό εργατικό κόστος κι όχι στις επενδύσεις όπως δείχνει η σταθερή μείωση των συνολικών ακαθάριστων επενδύσεων κεφαλαίου από 24% του ΑΕΠ το 1991 στο 18%. Πρόσφατη δε μελέτη του ΟΟΣΑ για την Γερμανία τόνιζε πως οι επενδύσεις στην οικονομική ατμομηχανή της Ευρώπης είναι από το 2001 σταθερά υποδεέστερες των επενδύσεων κεφαλαίου των υπόλοιπων χωρών που ανήκουν στο κλαμπ του G7. Ανησυχία για την ποιότητα και τις κινητήριες δυνάμεις της οικονομικής μεγέθυνσης στην Γερμανία πηγάζει κι από τις κακές εκπαιδευτικές επιδόσεις της. Σε χώρες όπως ο Καναδάς, η Γαλλία, η Ιαπωνία, η Ισπανία, η Πολωνία, οι ΗΠΑ και η Αγγλία ο αριθμός των πτυχιούχων είναι 10% μεγαλύτερος. Η Γερμανία επίσης μοιράζεται το θλιβερό ρεκόρ με τις ΗΠΑ να είναι οι μοναδικές χώρες στις οποίες μεταξύ των νέων 25-34 ετών οι πτυχιούχοι είναι ως ποσοστό ίδιοι ή λιγότεροι σε σχέση με την προηγούμενη γενιά. Από την μια γενιά στην άλλη δηλαδή δεν καταγράφηκε καμία αύξηση στον αριθμό των πτυχιούχων. Πρόκειται για εξελίξεις που καθιστούν βέβαιο ότι δεν πρόκειται στο ορατό μέλλον να ξαναδούμε ακόμη και τους ρυθμούς μεγέθυνσης που είδαμε στο παρελθόν. Σύμφωνα με τους Financial Times στις 4 Σεπτέμβρη, ως αποτέλεσμα των παραπάνω, «η αύξηση της παραγωγικότητας στη Γερμανία ήταν μικρή σε σχέση με τους υπόλοιπους ανταγωνιστές της. Η αύξηση στο ΑΕΠ ανά εργάσιμη ώρα είναι 25% χαμηλότερη σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Με αυτά τα στοιχεία για την παραγωγικότητα δεν προκαλεί έκπληξη που οι γερμανικές επιχειρήσεις ανταγωνίζονται μόνο μέσω της μείωσης των σχετικών μισθών και της μεταφοράς της παραγωγής ανατολικά».

Νομισματική αναταραχή στην Ινδία

Και στην Ανατολή βέβαια δεν αισθάνονται τόσο καλά όπως δήλωνε, με μια δεύτερη ανάγνωση ομολογουμένως, κι ο τίτλος του εντιτόριαλ των Financial Times («Η εμπιστοσύνη επιστρέφει στον πλούσιο κόσμο»). Η αιτία βρίσκεται στις ΗΠΑ και συγκεκριμένα στην πρόθεση της ομοσπονδιακής τράπεζας να αρχίσει σιγά – σιγά να μειώνει τα χρήματα που ρίχνει στην αγορά μέσω του προγράμματος επαναγοράς ομολόγων τα οποία μέχρι τώρα ανέρχονται σε 85 δις. δολ. μηνιαία. Επί χρόνια όμως αυτός ο πακτωλός εισέρεε στην περιφέρεια οδηγώντας σε ανατίμηση τα εθνικά της νομίσματα. Τα δισεκατομμύρια της Ουάσινγκτον επίσης (που δεν έφεραν τον παραμικρό θετικό αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία εντός των ΗΠΑ) συνέβαλαν σημαντικά στους αλματώδεις ρυθμούς μεγέθυνσης που κατέγραφαν χώρες όπως η Βραζιλία κι η Νότια Αφρική. Πρελούδιο των τριγμών που υπάρχει κίνδυνος να επέλθουν όταν σταματήσει η αμερικάνικη κεντρική τράπεζα να τυπώνει χρήμα (γιατί ουσιαστικά περί αυτού πρόκειται) αποτελεί η νομισματική αναταραχή που συγκλονίζει την Ινδία με την μορφή της υποτίμησης της ρουπίας κατά 20% έναντι του δολαρίου, μόνο τους τελευταίους δύο μήνες. Αποτέλεσμα αυτών των τριγμών θεωρείται η μείωση των ρυθμών ανάπτυξης από 8-10% που ήταν επί χρόνια στο 5% για φέτος και του χρόνου. Νομισματικές υποτιμήσεις ενδέχεται να αντιμετωπίσουν πολλές ακόμη χώρες που ωφελήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια από τα προγράμματα νομισματικής χαλάρωσης των ΗΠΑ όπως η Τουρκία, η Κολομβία, η Νότια Αφρική, η Αργεντινή, η Βραζιλία, η Ουκρανία κ.α.

Εν κατακλείδι τόσο στον ανεπτυγμένο όσο και στον αναπτυσσόμενο κόσμο, πέντε χρόνια μετά την σοβαρότερη κρίση των τελευταίων 80 χρόνων τίποτε δεν προδικάζει ότι τα θεμέλια της σύγχρονης οικονομίας είναι λιγότερο σαθρά κι ότι η επόμενη μέρα δεν κρύβει εκπλήξεις.