Home » 2013 » August

Monthly Archives: August 2013

Εικόνες από το μέλλον της Ελλάδας οι εξώσεις στην Ισπανία (Επίκαιρα, 22-28.8.2013)

casasΑρκεί μια ματιά στην Ισπανία για να μάθουμε τι θα ακολουθήσει την ειλημμένη απόφαση της κυβέρνησης Σαμαρά να μην ανανεώσει το νόμο που προστατεύει την πρώτη κατοικία από πλειστηριασμούς. Οπότε, από την 1η Ιανουαρίου του 2014, σιγά – σιγά στην αρχή και με σαρωτικούς ρυθμούς στη συνέχεια οι τράπεζες θα αρχίζουν τις κατασχέσεις σπιτιών που είχαν αγοραστεί με δάνεια κι έχουν πάψει να εξυπηρετούνται, προχωρώντας ταυτόχρονα και στην έξωση των δανειοληπτών.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Στην χώρα του Θερβάντες, με ένα ποσοστό ιδιοκατοίκησης κοντά στο 80% που συναγωνίζεται το ελληνικό, απαιτείται πολύ μεγάλη μεροληψία για να κατηγορήσει κανείς τους ίδιους τους Ισπανούς για τα δάνεια που πήραν. «Δεν θέλουμε μια χώρα προλετάριων, θέλουμε μια χώρα που να αποτελείται από ιδιοκτήτες σπιτιών», δήλωνε δημόσια το 1957 ο πρώτος υπουργός Κατοικίας του δικτάτορα Φράνκο. Η πιο πρόσφατη ώθηση στο (πολύ κοντινό μας) όνειρο κάθε Ισπανού να αποκτήσει το δικό του σπίτι δόθηκε στα τέλη της δεκαετίας του ’90 κι αμέσως μετά την υιοθέτηση του ευρώ. Ήταν η εποχή που η Γερμανία ξεπερνούσε την οικονομική της κρίση, διατάσσοντας την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να χαμηλώσει τα επιτόκια του ευρώ και πλημμυρίζοντας κατ’ αυτό τον τρόπο τη Νότια Ευρώπη με φθηνό χρήμα. Στην Ισπανία (όπως και στην Ιρλανδία) ο πακτωλός πιστωτικού χρήματος κατευθύνθηκε κατά κύριο λόγο στην κατοικία, δημιουργώντας μια πρωτοφανή σε μέγεθος φούσκα. Εκτιμάται από το 1995 μέχρι πριν λίγα χρόνια το απόθεμα κατοικιών στην Ισπανία αυξήθηκε κατά 7 εκ., ενώ οι τιμές αυξήθηκαν κατά 220%!

Ρεκόρ ανεργίας κι εξώσεων

Αυτή η πορεία ανακόπτεται για πρώτη φορά με την κρίση του 2008 και απότομα όταν ξεκινάει η εφαρμογή των πρώτων μέτρων λιτότητας από την προηγούμενη κυβέρνηση του Θαπατέρο που ως αποτέλεσμα έχουν η Ισπανία να κατέχει επί χρόνια μεταξύ των χωρών της ΕΕ το χρυσό στην ανεργία (με ένα ποσοστό 26% που μεταξύ των νέων κάτω των 25 ετών γίνεται 57%), μέχρι που την πρώτη θέση κατέλαβε η Ελλάδα, εν προκειμένω με το σπαθί της, χωρίς εδώ να χρειαστούν ελληνοποιήσεις αλλοδαπών ή να ανιχνευθούν ύποπτες χημικές ουσίες. Το κοινωνικό δράμα των εξώσεων κάνει την εμφάνισή του στην Ισπανία το 2011 – 2012 όταν λήγει η διετία κατά την οποία οι άνεργοι λαμβάνουν, σύμφωνα με το νόμο, το σχετικό επίδομα. Από το 2008 μέχρι το 2012 οι εξώσεις έφθασαν τις 363.000, ενώ κάθε μέρα υπολογιζόταν ότι 80 οικογένειες διώχνονταν κακήν κακώς από τα σπίτια τους, κατ’ εντολήν της αστυνομίας, με τη συνοδεία της αστυνομίας. Το διαδίκτυο πλημμύρισε από φωτογραφίες πυροσβεστών που έχοντας λυγίσει μπροστά σε τόση βία, έβαζαν τα κλάματα, γύριζαν την πλάτη, έβγαζαν το κράνος και πετώντας το δήλωναν ότι αρνιόνταν να συνεχίσουν να βοηθούν σε αυτό το καθόλα νόμιμο έγκλημα. Το κίνημα εναντίον των εξώσεων βρήκε υποστηρικτές όχι μόνο μεταξύ πυροσβεστών που σε δύο τουλάχιστον αυτόνομες περιφέρειες (Καταλονία και Κορούνια) ψήφισαν ότι αρνούνται να βοηθούν στο ξεσπίτωμα οικογενειών ανέργων και φτωχών, αλλά ακόμη και κλειδαράδων που επισήμως, μέσω των ενώσεων τους, ανακοίνωσαν ότι δεν πρόκειται οι ίδιοι να αλλάξουν κλειδαριές σε σπίτια που μετά την κατάσχεση και την έξωση περνούν στην ιδιοκτησία των τραπεζών. Η ορμή του κινήματος κατά των εξώσεων και η τεράστια ανταπόκριση που συνάντησε στην ισπανική κοινωνία σχετίζεται σημαντικά με τις αλλεπάλληλες περιπτώσεις αυτοκτονιών που σημειώθηκαν όταν άνθρωποι χωρίς κανέναν πόρο και χωρίς καμία προοπτική πετιόνταν στον δρόμο σαν σκυλιά. Συγκλονιστική για παράδειγμα ήταν η περίπτωση ενός ζευγαριού συνταξιούχων από την Μαγιόρκα που έβαλε τέλος στην ζωή του τον Φεβρουάριο του 2012, όταν η τράπεζα προχώρησε στην κατάσχεση του σπιτιού που ζούσαν και ταυτόχρονα ενημερώθηκαν ότι συνεχίζουν να χρωστούν στην τράπεζα 84.000 ευρώ! Δεν ήταν μάλιστα η μοναδική περίπτωση…

Άστεγοι και με χρέος

Εκ των υστέρων, όταν πια ήταν αργά για να αντιδράσουν, οι περισσότεροι δανειστές μάθαιναν ότι στους όρους των δανείων που είχαν συμφωνήσει με τις τράπεζες περιλαμβανόταν κι η υποχρέωσή τους να αποζημιώσουν την τράπεζα στην περίπτωση που ακόμη και μετά την κατάσχεση η αξία του κατασχεθέντος σπιτιού υπολείπεται της αξίας του ανεξόφλητου δανείου! Έτσι οι τράπεζες, που εν τω μεταξύ χρηματοδοτήθηκαν με 41 δισ. τον Ιούνιο του 2012 για να αποφύγουν την χρεοκοπία, δεν αρκούνταν στην κατάσχεση του σπιτιού, αλλά ο δανειολήπτης, άστεγος πλέον πέρα κι από άνεργος στις περισσότερες περιπτώσεις, έπρεπε να συνεχίζει να εξοφλεί τις δόσεις του δανείου για ένα σπίτι που δεν είχε πια στην κατοχή του! Δεδομένης δε της φούσκας που δημιουργήθηκε την εποχή που «έβρεχε» δάνεια και της πτώσης στις τιμές των κατοικιών που ακολούθησε μπορούμε βάσιμα να υποθέσουμε πως ανάλογες περιπτώσεις (με την αξία του σπιτιού να είναι σημαντικά χαμηλότερη της αξίας του υπόλοιπου του δανείου) αποτελούσαν τον κανόνα κι όχι την εξαίρεση.

Οι κινητοποιήσεις των Ισπανών ενάντια στο αίσχος των εξώσεων κορυφώθηκαν στις αρχές της Άνοιξης όταν ενέταξαν στο οπλοστάσιό τους μια μορφή κινητοποίησης που είχε δοκιμαστεί μια δεκαετία πριν στην Αργεντινή: estraches στα ισπανικά. Στην πράξη, περικύκλωση των σπιτιών πολιτικών του κυβερνώντος δεξιού Λαϊκού κόμματος για να μάθει ο κόσμος ποιοί είναι αυτοί οι πολιτικοί που για χάρη των τραπεζών ξεσπιτώνουν τους φτωχούς. Υπό το βάρος αυτής της τεράστιας πολιτικής πίεσης που δέχθηκαν τα στελέχη του κυβερνώντος κόμματος κι αφού οι μέθοδοι καταστολής (με την αστυνομία να κόβει πρόστιμα στους διαδηλωτές ακόμη και 1.500 ευρώ και να σχηματίζει οδοφράγματα σε ακτίνα 300 μέτρων γύρω από κάθε σπίτι) απέτυχαν να αναστείλουν τις κινητοποιήσεις που κέρδιζαν συνεχώς σε επιρροή με το 80% των ερωτηθέντων να τις επιδοκιμάζουν, προχώρησαν σε ένα πολιτικό συμβιβασμό που μπορεί να θεωρηθεί μια πρώτη νίκη του κινήματος ενάντια στις εξώσεις. Για πολλούς αυτό το κίνημα ήταν η συνέχεια του κινήματος των Αγανακτισμένων και των Πλατειών που έκανε την εμφάνισή του το 2011. Για το επίμαχο θέμα των εξώσεων οι Ισπανοί αφού επανειλημμένες φορές απέτρεψαν εξώσεις με την επιτόπια παρουσία τους κι ερχόμενοι σε σύγκρουση με την αστυνομία (που είναι περιττό να πούμε ότι δεν εξαντλούσε και την αυστηρότητά της), προέβησαν στην συλλογή υπογραφών κατ’ εφαρμογή μιας συνταγματικής πρόβλεψης που επιτρέπει να εισαχθεί νόμος στη Βουλή από την ίδια την κοινωνία, εάν μαζευτεί ο κατάλληλος αριθμός υπογραφών, όπως κι έγινε. Το κείμενο κάτω από το οποίο μάζεψαν 1,5 εκ. υπογραφές κατέληγε σε 3 αιτήματα: Διακοπή των κατασχέσεων και εξώσεων, παύση οποιασδήποτε απαίτησης της τράπεζας από τους δανειολήπτες όταν ολοκληρώνεται η κατάσχεση και άνοιγμα των ανοίκιαστων σπιτιών που έχουν υπό την κατοχή τους οι τράπεζες και αρνούνται να προσφέρουν για ενοικίαση. Η Στατιστική Υπηρεσία της Ισπανίας εκτιμά ότι το 14% του αποθέματος κατοικιών σε όλη τη χώρα ή 3,4 εκ. σπίτια παραμένουν ξενοίκιαστα και σφραγισμένα (την ίδια ώρα που οι άστεγοι φτάνουν τους 40.000 εκ των οποίων ο 1 στους 4 έχει αποκτήσει κάποιας μορφής τριτοβάθμια εκπαίδευση). Ο νόμος τον οποίο ψήφισε η Ισπανική Βουλή τον Απρίλιο του 2013 κι αφού το Νοέμβριο του 2012 είχε ψηφίσει έναν ακόμη σχετικό νόμο (ορισμό της αναποτελεσματικότητας) δεν περιελάμβανε κανένα από τα παραπάνω αιτήματα και χαρακτηρίστηκε ως χάνζαπλαστ σε αιμορραγία, μιας και εξαντλούσε την προστασία του σε ακραίες περιπτώσεις φτώχειας στους οποίους έδωσε μια περίοδο χάριτος δύο ετών. Ήταν ωστόσο μία πρώτη επιτυχία.

Γι’ αυτό, ακόμη και τώρα οι λαϊκές κινητοποιήσεις ενάντια στις εξώσεις συνεχίζονται αμείωτες. Στα επιτεύγματα δε της οργάνωσης που έχει πρωτοστατήσει στο μπλοκάρισμα των εξώσεων (PAH) όπως ομολογείται από την ιστοσελίδα της (http://afectadosporlahipoteca.com/) περιλαμβάνεται η αποτροπή 725 εξώσεων. Ως τώρα…

Οι Γερμανοί κρατικοποιούν και πάλι την ενέργεια, αλλά θέλουν να ιδιωτικοποιήσουμε τη δική μας (Επίκαιρα 14-21.8.2013)

Berlin_Energy2Όταν οι άλλοι έρχονταν, αναζητώντας τρόπο να ξεφορτωθούν τους ιδιώτες από την διανομή της ηλεκτρικής ενέργειας, εμείς πηγαίναμε, θεωρώντας ως την τελευταία λέξη του οικονομικού εκσυγχρονισμού την ιδιωτικοποίηση της παραγωγής ρεύματος και του δικτύου μεταφοράς του. Και ποιοι είναι οι άλλοι; Οι Γερμανοί πολίτες! Που δέκα χρόνια αφότου ξεκίνησε η επιχείρηση ιδιωτικοποίησης του πολυτιμότερου αγαθού μετά το νερό, έχουν έρθει αντιμέτωποι με τις δραματικές της επιπτώσεις και πιέζουν με κάθε τρόπο για να διώξουν τις ιδιωτικές εταιρείες. Το μέσο δε που ενεργοποίησαν είναι το δημοψήφισμα, αξιοποιώντας μια μακρά παράδοση που υπάρχει στη Γερμανία.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Συγκεκριμένα, τόσο στο Βερολίνο όσο και στο Αμβούργο μια πολλά υποσχόμενη πολιτική συνάντηση οικολόγων, αριστερών κομμάτων και συνδικαλιστικών στελεχών ξεκίνησε μια εκστρατεία συγκέντρωσης υπογραφών με αίτημα να διεξαχθεί δημοψήφισμα κι έτσι οι πολίτες των δύο κρατιδίων να πουν την δική τους γνώμη για το κατά πόσο θέλουν τα δίκτυα διανομής της ενέργειας να συνεχίσουν ανήκουν στους ιδιώτες. Στην γερμανική πρωτεύουσα όπου το μέτωπο που συγκροτήθηκε φέρει τον τίτλο Berliner Energietisch (Πίνακας ενέργειας του Βερολίνου) διευρύνθηκε στη συνέχεια με την συμμετοχή ενώσεων ενοικιαστών, εκκλησιαστικών οργανώσεων, ακόμη και με την παρουσία μιας από τις μεγαλύτερες κρατικές όπερες (Staatskapelle). Έτσι στις 11 Ιουνίου ανακοίνωσε δημόσια την τεράστια επιτυχία του καθώς συγκέντρωσε 265.000 υπογραφές εκλογέων, ξεπερνώντας κατά πολύ το όριο των 173.000 υπογραφών (που αντιστοιχεί στο 7% των 2,4 εκ. ψηφοφόρων) το οποίο υποχρεώνει την κυβέρνηση του κρατιδίου να διενεργήσει το δημοψήφισμα. Η θετική ανταπόκριση των Βερολινέζων στο κάλεσμα συγκέντρωσης υπογραφών μπορεί να εξηγηθεί εύκολα, παρότι η πρωτεύουσα της Γερμανίας ουδέποτε έζησε τα ακραία εκφυλιστικά φαινόμενα που έφερε η ιδιωτικοποίηση της ενέργειας για παράδειγμα στις ΗΠΑ με τα μπλακ άουτ της Καλιφόρνιας. Μόνο 10,7 λεπτά της ώρας ανέφερε χαρακτηριστικά σε πρόσφατο άρθρο του το περιοδικό Σπίγκελ έμειναν ολόκληρο το 2011 χωρίς ρεύμα οι Βερολινέζοι, όταν στο Λονδίνο ο αντίστοιχος χρόνος ήταν τριπλάσιος.

Αυξήσεις στα τιμολόγια του ρεύματος

Τα δεινά που έφερε η ιδιωτικοποίηση της ενέργειας στην Γερμανία ήταν άλλα. Πριν απ’ όλα η αύξηση της τιμής του ρεύματος κατά 21% μέσα σε δύο μόλις χρόνια που προκάλεσε τεράστιο πρόβλημα στα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα. Η οργή των Βερολινέζων κατά της ιδιωτικοποίησης σχετίζεται επίσης με τις αντεργατικές τακτικές της σουηδικής εταιρείας Vattenfall που απέκτησε τον έλεγχο της BEWAG, έχοντας έτσι ένα ιδιωτικό μονοπώλιο να παίρνει την θέση του δημοτικού – κρατικού μονοπωλίου και την προπαγάνδα περί απελευθέρωσης της αγοράς ώστε να δημιουργηθεί περιβάλλον ανταγωνισμού με την συμμετοχή πολλών εταιρειών να καταρρέει σαν χάρτινος πύργος. Η σουηδική εταιρεία μόλις τον Μάρτιο του 2013 απέλυσε 300 εργαζόμενους, ενώ τα τελευταία χρόνια έχει προχωρήσει στην κατάργηση 1.500 θέσεων εργασίας. Ως αποτέλεσμα την άνοιξη έγιναν πολλές εργατικές συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας ενάντια στην σουηδική εταιρεία. Ο τρίτος και καθόλου αμελητέος λόγος, δεδομένων των ευαισθησιών των Γερμανών, σχετίζονται με την προκλητική επιμονή της Vattenfall να χρησιμοποιεί λιγνίτη για την παραγωγή ρεύματος, αντλώντας μόνο το 1,4% της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Η εμμονή της με τις πιο παρωχημένες, επικίνδυνες και βρόμικες πηγές ενέργειας έκανε την υπομονή των Γερμανών να ξεχειλίσει όταν η Vattenfall κατέθεσε μήνυση εναντίον της ομοσπονδιακής κυβέρνησης με αφορμή την απόφαση της καγκελαρίου Μέρκελ να διακόψει την λειτουργία των πυρηνικών εργοστασίων της χώρας, αμέσως μετά το ατύχημα στην Φουκουσίμα της Ιαπωνίας, τον Μάρτιο του 2011. Η απάντηση των Σουηδών ήταν να απαιτήσουν ως αποζημίωση 1 εκ. ευρώ για κάθε μέρα από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση την οποία μάλιστα έσυραν στο Διεθνές Κέντρο Διευθέτησης Επενδυτικών Διαφορών της Παγκόσμιας Τράπεζας. Το συγκεκριμένο περιστατικό δείχνει με πολύ καθαρό τρόπο την αδιαφορία που επιδεικνύουν οι διεθνείς επενδυτές απέναντι σε εθνικές προτεραιότητες, όπως είναι για παράδειγμα η προσήλωση σε διαδικασίες παραγωγής φιλικές προς το περιβάλλον. Κι αν φτάνουν να οδηγούν την Μέρκελ στα δικαστήρια μπορούμε να φανταστούμε τι επιθετικότητα μπορούν να επιδείξουν οι διεθνείς επενδυτές απέναντι σε πιο αδύναμες κυβερνήσεις, εκ παραδόσεως επιρρεπείς στην υποτέλεια και την ξενοδουλεία, που δίνουν γη και ύδωρ στους διεθνείς επενδυτές αντιμετωπίζοντας τα κεφάλαιά τους ως μάννα εξ ουρανού ή ως επιβράβευση της πολιτικής που ακολουθούν. Σημείο των καιρών, θα μπορούσε κάποιος να πει: Όταν από τους ψηφοφόρους δεν αναμένεται καμιά επιβράβευση κι αντιμετωπίζονται ως «εχθρός λαός», τότε αυτή επιζητείται απ’ έξω κι από κείνους μάλιστα που αντιμετωπίζουν την χώρα ως πεδίο κερδοσκοπίας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον όμως έχουν και τα αιτήματα της Βερολινέζικης πρωτοβουλίας που διεκδίκησε την διεξαγωγή δημοψηφίσματος και πέτυχε να συγκεντρώσει τον απαιτούμενο αριθμό υπογραφών. Το πρώτο και προφανές αίτημα σχετίζεται με την εξαγορά της εταιρείας από τις κρατιδιακές αρχές. Ακόμη κι αυτό το αίτημα όμως συμπληρώνεται από άλλα αιτήματα που εγγυώνται την – όσο το δυνατόν – πιο δημοκρατική λειτουργία της εταιρείας. Ειδικότερα ζητούν στη νέα 15μελή διοίκηση να συμμετέχουν 7 αντιπρόσωποι από την δημοτική εταιρεία, 6 αντιπρόσωποι από τον κόσμο κι οι άλλες δύο θέσεις να καλύπτονται από τον υπουργό Περιβάλλοντος και τον υπουργό Οικονομικών του κρατιδίου. Με αυτό τον τρόπο η απόρριψη της ιδιωτικοποίησης δεν σημαίνει κατά κανέναν τρόπο παράδοση της εταιρείας στους κρατικούς μανδαρίνους και σε μια ανεξέλεγκτη γραφειοκρατία που θα λειτουργεί προς όφελος των ιδιωτών. Ξεχωριστής σημασίας αίτημα που εξηγεί και την θέρμη με την οποία αγκάλιασαν οι Βερολινέζοι την εκστρατεία συγκέντρωσης υπογραφών, πέρα από την απαγόρευση επενδύσεων σε πυρηνικά εργοστάσια και λιγνιτικές μονάδες και την υποχρέωση επενδύσεων σε προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας, ήταν και η απαγόρευση καθ’ οποιονδήποτε τρόπο των διακοπών στην παροχή ρεύματος. Με αυτό τον τρόπο διασφαλίζεται ο δημοκρατικός, κοινωφελής χαρακτήρας της διαδικασίας ηλεκτροδότησης, καθώς ακόμη και οικογένειες που δεν έχουν χρήματα να πληρώσουν τους λογαριασμούς δεν θα μένουν στο σκοτάδι, όπως ολοένα και συχνότερα συνέβαινε στο Βερολίνο, απ’ τη στιγμή που πρυτάνευαν τα κερδοσκοπικά κριτήρια.

Δημόσιο χρέος κατά δημοσίου συμφέροντος

Εξ ίσου επιτυχημένη ήταν και η διαδικασία συγκέντρωσης υπογραφών στο Αμβούργο όπου συγκεντρώθηκαν από την Πρωτοβουλία Unser Hamburg, Unsewr Netz (Το Αμβούργο μας, το Δίκτυο μας) 115.000 υπογραφές, όταν το όριο για να γίνει δεκτό το αίτημα είναι 60.000 υπογραφές ή το 5% του εκλογικού σώματος των 1,2 εκ. ψηφοφόρων. Στο Αμβούργο μάλιστα η επιτυχία μπορεί να χαρακτηριστεί μεγαλύτερη αν λάβουμε υπ’ όψη μας την σθεναρή αντίδραση του χριστιανοδημοκρατικού κυβερνώντος κόμματος που προσέφυγε μέχρι και στο ανώτατο συνταγματικό δικαστήριο για να μπλοκάρει την πρωτοβουλία. Τόσο όμως η απόφαση του τον Μάρτιο του 2013, όσο κι οι εκατοντάδες χιλιάδες υπογραφές που συγκεντρώθηκαν δεν εγγυώνται ότι οι κάτοικοι της γερμανικής πρωτεύουσας και του μεγαλύτερου λιμανιού της χώρας θα εκφράσουν έστω την άποψή τους για ένα θέμα που αφορά τόσο έντονα την καθημερινότητά τους. Κι αυτό γιατί παρότι οι εθνικές εκλογές στις 22 Σεπτεμβρίου αποτελούν ιδανική ευκαιρία για να στηθούν ταυτόχρονα και κάλπες στο κάθε κρατίδιο για να διεξαχθεί το δημοψήφισμα, οι κρατιδιακές κυβερνήσεις ξέροντας ότι το 60% των ψηφοφόρων θα πει όχι στην ιδιωτικοποίηση ήδη αναζητούν τρόπους για να το ματαιώσουν. Στο Βερολίνο για παράδειγμα εμφανίζεται ως εμπόδιο το υψηλό δημόσιο χρέος που φθάνει τα 60 δισ. ευρώ ώστε να απαγορευθεί οποιαδήποτε συζήτηση εξαγοράς του δικτύου.

Φαίνεται έτσι πώς όχι μόνο στον ευρωπαϊκό νότο αλλά και στον βορρά αξιοποιείται το δημόσιο χρέος έτσι ώστε να προωθηθούν οι ιδιωτικοποιήσεις σε βάρος του δημοσίου συμφέροντος, της κοινωνικής ευημερίας, της ασφάλειας και της περιβαλλοντικής ισορροπίας. Φαίνονται επίσης και τα όρια που έχουν ανάλογες δημοκρατικές πρωτοβουλίες σε μια εποχή που το κράτος δεν διστάζει να καταστρατηγεί συντάγματα και νόμους.

Ξεχωριστή σημασία για την Ελλάδα όμως έχει το γεγονός ότι στην Γερμανία (κι όχι σε κάποια χώρα του λεγόμενου Τρίτου Κόσμου με αδύναμο ρυθμιστικό πλαίσιο) το πείραμα υλοποιήθηκε και απέτυχε. Σημασία έχει επίσης το γεγονός ότι οι ίδιοι οι πολίτες δεν επιθυμούν τους ιδιώτες στην ενέργεια, κατά συνέπεια οι ιδιωτικοποιήσεις στερούνται λαϊκής νομιμοποίησης. Δεν ξέρουμε ποιά ήταν η γνώμη των ψηφοφόρων του Βερολίνου και του Αμβούργου πριν δοθούν τα δίκτυα στους ιδιώτες. Τώρα όμως τοποθετούνται μετά λόγου γνώσεως, ζητώντας να φύγουν οι ιδιώτες! Ποιος τους ακούει;

«Κονταίνουν» τη ΔΕΗ

Τα παραπάνω συμπεράσματα αποκτούν μεγάλη σημασία για την Ελλάδα από τη στιγμή που η κυβέρνηση Σαμαρά αποφάσισε να «σπάσει» στα τρία την ΔΕΗ για να μπορέσει να την ξεπουλήσει, εφαρμόζοντας τις προβλέψεις του Μνημονίου. Το κυβερνητικό σχέδιο τριχοτόμησης της ΔΕΗ, που θα ολοκληρωθεί το 2016,  είναι εμφανές ότι ως ζητούμενο δεν είχε την ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας (την απρόσκοπτη δηλαδή παροχή ρεύματος για το μέλλον που κάθε άλλο παρά δεδομένη πρέπει να θεωρείται με βάση την γεωγραφία της Ελλάδας), το συμφέρον των καταναλωτών (πχ φθηνά τιμολόγια), κοινωνικά – δημοκρατικά κριτήρια (να σταματήσει με έναν κοινωνικά αποδεκτό τρόπο για παράδειγμα το αίσχος των διακοπών παροχής σε 1.000 νοικοκυριά την ημέρα) ή φιλοπεριβαλλοντικές ευαισθησίες (μείωση κατανάλωσης, χρήση ΑΠΕ, κλπ.). Κριτήριο της κυβέρνησης ήταν το «κόντεμα» της ΔΕΗ ώστε να βρεθούν πιθανοί αγοραστές, οι δυνατότητες των οποίων να είναι συμβατές με τα μεγέθη της προς πώληση εταιρείας. Οι κίνδυνοι ωστόσο που ελλοχεύουν όχι μόνο για τους 20.000 εργαζόμενους της εταιρείας αλλά και για τα 6,5 εκ. πελατών της και το ευρύτερο δημόσιο συμφέρον είναι οφθαλμοφανείς. Κατ’ αρχήν ένα άνευ προηγουμένου πλιάτσικο σε μια επιχείρηση που το 2012 εμφάνισε θετικό αποτέλεσμα κατά 30 εκ. ευρώ και υπ’ αυτή την έννοια η πώλησή της δεν δικαιολογείται στην βάση του περιορισμού του δημοσιονομικού ελλείμματος. Η ΔΕΗ είναι ήδη κερδοφόρα. Αν δε, έπαυε να επιδοτεί τους ιδιώτες παραγωγούς όπως κάνει σήμερα κατά σκανδαλώδη τρόπο θα μπορούσε κάλλιστα να μειώσει τα οικιακά τιμολόγια ή να επιδοτήσει την κατανάλωση ρεύματος στις οικογένειες των 1,3 εκ. ανέργων. Η κυβέρνηση επίσης χαμηλώνοντας τόσο πολύ τον πήχη στην πραγματικότητα δίνει μια δεύτερη ευκαιρία για εύκολα και γρήγορα κέρδη στους ευρωπαϊκούς ενεργειακούς κολοσσούς (την γερμανική RWE, την γαλλική EDF, την ιταλική ENEL, κ.α. που περιμένουν να μπουν στην ελληνική αγορά) τώρα που στην υπόλοιπη Ευρώπη αποκαλύπτεται ο καταστρεπτικός τους ρόλος στην διαχείριση ενός κοινωνικού αγαθού, όπως η ενέργεια. Η Ελλάδα δηλαδή θα αποδειχθεί Γη της Επαγγελίας για αχαλίνωτη κερδοσκοπία δεδομένης της απροθυμίας των κυβερνήσεων να επιβάλουν ακόμη κι αυτά τα ισχυρά ρυθμιστικά πλαίσια που ισχύουν στην Ευρώπη (και τα οποία αποδείχθηκαν πλήρως αναποτελεσματικά όπως διδάσκει η γερμανική εμπειρία). Για όλους αυτούς τους λόγους πρέπει από τώρα να αποτραπεί η ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ. Αύριο θα είναι αργά…

Ξεπουλάνε την ΕΥΔΑΠ στο 5% της αξίας της! (Επίκαιρα 14-21 Αυγούστου 2013)

eydapΜε τη διαδικασία του κατεπείγοντος είναι αποφασισμένη η κυβέρνηση να προωθήσει το επόμενο διάστημα την ιδιωτικοποίηση της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ όπως υπογραμμίζουν μια σειρά εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων: Από την τροπολογία που ενσωματώθηκε σε ένα άσχετο νομοσχέδιο για τον τουρισμό στην οποία προβλέπεται ο συμψηφισμός των χρεών μεταξύ της ΕΥΔΑΠ και του δημοσίου και η κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας ώστε η ΕΥΔΑΠ να δοθεί στο νέο αγοραστή χωρίς τα «βαρίδια» ακόμη κι αυτών των σημερινών εργατικών αμοιβών μέχρι την απόφαση τροποποίησης του καταστατικού της που έλαβε η γενική συνέλευση των μετόχων της ΕΥΔΑΠ ώστε πλέον να είναι δυνατή η πώληση ακόμη και ποσοστού άνω του 49% του μετοχικού της κεφαλαίου.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Να σημειωθεί πως το Ταμείο Ξεπουλήματος και κατά κόσμον ΤΑΙΠΕΔ έχει στην κατοχή του ποσοστό ύψους 61,33%. Το κατά πόσο φυσικά το απέκτησε με νόμιμο τρόπο και διαθέτει μάλιστα το δικαίωμα να το ξεπουλήσει είναι ένα εντελώς διαφορετικό θέμα που αργά ή γρήγορα ευελπιστούμε να τύχει της δέουσας δικαστικής διερεύνησης… Οι επιπτώσεις άλλωστε από την ιδιωτικοποίηση της ΕΥΔΑΠ θα είναι τόσο δραματικές ώστε είναι εντελώς βέβαιο ότι η ιδιωτικοποίηση θα αποδειχθεί ένα σύντομο διάλλειμα κι αργά ή γρήγορα το ελληνικό δημόσιο, άγνωστο φυσικά από τώρα με ποια μορφή, θα κληθεί να διαχειριστεί τα σπασμένα που θα αφήσουν πίσω τους οι ιδιώτες. Όπως άλλωστε συνέβη σε δεκάδες περιπτώσεις στο εξωτερικό.

Η πώληση της ΕΥΔΑΠ ωστόσο συνιστά σκάνδαλο από τώρα, χωρίς δηλαδή να χρειαστεί να δαπανήσουμε πόρους για να καθαρίσουμε την …κόπρο που θα αφήσουν πίσω τους οι ιδιώτες, και μάλιστα για πολλούς λόγους.

Πρώτ’ απ’ όλα για λόγους οικονομικούς. Όπως περιγράφεται στην ιστοσελίδα της, η ΕΥΔΑΠ διαθέτει ένα πελατολόγιο 4,3 εκ. νοικοκυριών (2.020.000 συνδέσεων) ενώ το μήκος των αγωγών της ανέρχεται σε 9.500 χλμ. Ο δε τομέας της αποχέτευσης εξυπηρετεί 3,5 εκ. κατοίκους, ενώ το συνολικό μήκος των συγκεκριμένων αγωγών ανέρχεται σε 6.000 χλμ. Αν σε αυτά προσθέσουμε 3 μεγάλα διυλιστήρια κι ένα τεράστιο δίκτυο δεξαμενών έχουμε μια συνολική αξία που ανέρχεται, με συντηρητικές εκτιμήσεις, σε 6,5 δισ. ευρώ. Αυτά είναι τα χρήματα που θα έπρεπε να καταβάλει σήμερα οποιοσδήποτε (δημόσιο ή ιδιώτης) επιχειρούσε να κατασκευάσει εξ αρχής αυτή την πολύτιμη υποδομή που δίνει τη δυνατότητα διύλισης 1,5 εκ. κυβ. μ. νερού την ημέρα ώστε να καταναλώνεται περίπου 1 εκ. κυβ. μ. νερού. Με βάση όμως την χρηματιστηριακή αξία, όπως έχει διαμορφωθεί στο πλαίσιο της ραγδαίας υποτίμησης της τιμής των μετοχών των τελευταίων ετών, η ΕΥΔΑΠ θα πουληθεί γύρω στα 300 εκ. ευρώ! Αυτά είναι τα χρήματα που αναμένεται να εισπράξει το ΤΑΙΠΕΔ από την πώληση του μεριδίου των μετοχών που κατέχει. Έτσι όμως φαίνεται κι ο λόγος για τον οποίο η Τρόικα πιέζει για να προωθηθεί η ιδιωτικοποίηση της ΕΥΔΑΠ κι άλλων δημοσίων επιχειρήσεων. Οι εκπρόσωποι των δανειστών που ξέρουν ότι και οι δύο εταιρείες ύδρευσης θα καταλήξουν στα χέρια ευρωπαϊκών πολυεθνικών εκμετάλλευσης του νερού λειτουργούν ως εμπορικοί τους αντιπρόσωποι και πιέζουν για την επιτάχυνση των διαδικασιών γνωρίζοντας πως πρόκειται για σπάνια ευκαιρία ώστε να βάλουν στο χέρι μια επιχείρηση – φυσικό μονοπώλιο με εξασφαλισμένη πελατεία και χωρίς ανταγωνιστές στο 5% της πραγματικής τιμής της! Υπό αυτό το πρίσμα η κρίση χρέους, στο όνομα της οποίας προωθείται η ιδιωτικοποίηση, ακόμη κι αν δεν υπήρχε έπρεπε να εφευρεθεί…

Κερδοφόρα επιχείρηση

Η πώληση της ΕΥΔΑΠ είναι όμως αδικαιολόγητη ανεξαρτήτως τιμήματος, εφ’ όσον δεν πρόκειται για κάποια ζημιογόνα επιχείρηση που επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό, οπότε θα μπορούσε κάποιος να επικαλεστεί την ανάγκη πώλησής της ως μέσο επίλυσης της δημοσιονομικής κρίσης. Στην πραγματικότητα, η πώληση της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ θα επιδεινώσει μακροπρόθεσμα την δημοσιονομική κρίση. Κι αυτό θα συμβεί γιατί το δημόσιο θα στερηθεί τα έσοδα που δημιουργεί η κερδοφόρα ΕΥΔΑΠ, η οποία (όπως φαίνεται στον πίνακα που παραθέτουμε) μόνο το 2012 είχε κέρδη ύψους 48 εκ. ευρώ, ενώ το 2011 είχε κέρδη 26 εκ., 11 εκ. το 2010 και 18 εκ. ευρώ το 2009. Φέτος δε, μόνο το πρώτο τρίμηνο κατέγραψε κέρδη ύψους 12 εκ. ευρώ. Από τη στιγμή που θα πουληθεί η ΕΥΔΑΠ όλα αυτά τα σίγουρα χρήματα θα πάνε στα χέρια των ιδιωτών, στερώντας το ελληνικό δημόσιο από πόρους που θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν κοινωνική και αναπτυξιακή πολιτική, προγράμματα αντιμετώπισης της ανεργίας, κ.λπ.

Κέρδη ΕΥΔΑΠ (σε εκ. ευρώ)

2012     48

2011     26

2010     11

2009     18

Η πώληση της ΕΥΔΑΠ είναι απαράδεκτη και για έναν επιπλέον λόγο. Επειδή το επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών δεν δικαιολογεί καμία, μα καμία μεταβολή στο ιδιοκτησιακό της καθεστώς. Στο παρελθόν πολλές φορές η ιδιωτικοποίηση μιας δημόσιας επιχείρησης εμφανιζόταν σαν ο «από μηχανής θεός» προκειμένου να επιλύσει προβλήματα αποτελεσματικότητας που σύμφωνα με την τρέχουσα (και αναπόδεικτη) φιλολογία διατρέχουν τη λειτουργία του δημοσίου. Στην πράξη σχεδόν ποτέ οι υποσχέσεις δεν υλοποιήθηκαν. Ας αναλογιστούμε τι ακολούθησε την ιδιωτικοποίηση της Ολυμπιακής και των ναυπηγείων. Στην περίπτωση όμως της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ εκλείπει ακόμη κι αυτό το επιχείρημα, από τη στιγμή που οι δύο συγκεκριμένες επιχειρήσεις φέρνουν σε πέρας επάξια ένα καθόλου εύκολο έργο: την υδροδότηση του λεκανοπεδίου της Αττικής και της Θεσσαλονίκης.

«Τα 3 “Π” αποτελούν το καθημερινό μας μέλημα δουλεύοντας στην ΕΥΔΑΠ: Ποιότητα, ποσότητα και πίεση», μας αναφέρει ο Βασίλης Τσόκαλης, εργάτης στις βλάβες και μέλος του ΔΣ του συλλόγου προσωπικού της ΕΥΔΑΠ. «Ο ιδιώτης από τη στιγμή που έχει εξασφαλισμένες πωλήσεις δεν θα ασχοληθεί με την συντήρηση. Ό,τι επί δεκαετίες έχουμε καταφέρει θα εξαφανιστεί. Το αποδεικνύει η κοινή λογική και η διεθνής εμπειρία με ακραία μάλιστα παραδείγματα που οι αγωγοί νερού μολύνονταν με λύματα, όπως συνέβη στον Καναδά και την Αργεντινή με αποτέλεσμα να ξεσπάσουν θανατηφόρες επιδημίες».

Η πρώτη συνέπεια από την ιδιωτικοποίηση του νερού για τον ίδιο θα είναι η θεαματική αύξηση των τιμολογίων. «Αναλογιστείτε ότι με το μισό ευρώ που χρεώνουν σήμερα οι ιδιώτες το μπουκαλάκι του μισού λίτρου η ΕΥΔΑΠ προσφέρει 1.000 λίτρα, όχι μισό. Με την ίδια τιμή εμείς θα προσφέραμε 2.000 μπουκαλάκια».

Δημόσια 100%

Ο Βασίλης Τσόκαλης ωστόσο δεν θεωρεί ιδανικό το υπάρχον μοντέλο λειτουργίας της ΕΥΔΑΠ. «Υπάρχουν άπειρες δυνατότητες βελτίωσης εάν λαμβανόταν μία και απλή απόφαση: Η ΕΥΔΑΠ να λειτουργεί προς όφελος του δημοσίου συμφέροντος και των καταναλωτών – πελατών της κι όχι προς όφελος των μικρών και μεγάλων εργολάβων που εξυπηρετεί με υπαιτιότητα σχεδόν πάντα όσων σήμερα δουλεύουν για την ιδιωτικοποίηση της. Υπάρχει για παράδειγμα η γάγγραινα των εργολάβων, που στο παρελθόν δραστηριοποιούνταν στις νέες συνδέσεις. Μετά τον θάνατο όμως της οικοδομής μεταφέρθηκαν στις βλάβες. Ως αποτέλεσμα οι κακοτεχνίες οργιάζουν, τα κόστη έχουν εκτοξευθεί και μαζί η …κοροϊδία με επισκευές αγωγών σε δρόμους που δεν υπάρχουν καν αγωγοί! Η διοίκηση μάλιστα για να καλύψει την ορμητική τους είσοδο σε αυτό τον τομέα (κατά 65% έχουν αυξηθεί οι εργολαβίες από πέρυσι) καταχωρεί τις σχετικές δαπάνες στο επενδυτικό πρόγραμμα! Δημιουργική λογιστική για χάρη των εργολάβων. Οι εργολαβίες ανθίζουν σε κάθε τομέα: Από την διαχείριση του τηλεφωνικού κέντρου των βλαβών 1022, μέχρι την ανάθεση της φύλαξης του φράγματος του Μόρνου σε εταιρεία security παρά το γεγονός ότι έχει κρίσιμη σημασία για την δημόσια υγεία και φυσικά την Ψυτάλλεια, την οποία με όρους μονοπωλιακούς διαχειρίζεται ιδιώτης, χωρίς να κάνει γνωστή την τεχνολογία που χρησιμοποιεί. Έτσι, εξασφαλίζει την αέναη ανανέωση των συμβολαίων συντήρησης και διαχείρισης επιβάλλοντας εξωφρενικά κόστη. Στον αντίποδα αυτής της λειτουργίας, οι εργαζόμενοι διεκδικούμε την εκ βάθρων αλλαγή του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας που θα αποκλείει κάθε διαδικασία πώλησης και θα περιλαμβάνει ακόμη και την έξοδο από το χρηματιστήριο, εξασφαλίζοντας όμως την απρόσκοπτη παροχή άφθονου, φθηνού και ποιοτικού νερού σε κάθε οικογένεια. Ακόμη και των φτωχών και των ανέργων κι όχι όπως συμβαίνει σήμερα που η ΕΥΔΑΠ προχωράει σε κατασχέσεις σπιτιών ακόμη κι ανέργων από το Πέραμα οι οποίοι δεν έχουν να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους».

Τέλος, καθόλου αμελητέας σημασίας δεν είναι και το κύμα απολύσεων που θα ακολουθήσει την ιδιωτικοποίηση. Οι εργαζόμενοι στην ΕΥΔΑΠ από 5.100 το 2003 έχουν μειωθεί στους 2.300 και οι φήμες λένε ότι οι αγοραστές έχουν διαμηνύσει στο ΤΑΙΠΕΔ πως την θέλουν με 800 άτομα προσωπικό, αποδεικνύοντας έτσι πως οι ιδιωτικοποιήσεις αυξάνουν την ανεργία και την φτώχεια. Προφανώς για την ποιότητα του νερού που θα μας προσφέρουν οι ιδιώτες τόσοι εργαζόμενοι αρκούν…

Δωδώνη: Η ιδιωτικοποίηση κατέστρεψε τους κτηνοτρόφους της Ηπείρου (Επίκαιρα 1-7/8/2013)

dodoniΤα πάνω κάτω έχει φέρει στην Ήπειρο η ιδιωτικοποίηση της γαλακτοβιομηχανίας Δωδώνη, που ολοκληρώθηκε το Νοέμβριο του 2012 αποτελώντας την πρώτη μεγάλη ιδιωτικοποίηση της κυβέρνησης Σαμαρά. Για τους κτηνοτρόφους ωστόσο και για την τοπική κοινωνία η ιδιωτικοποίηση της Δωδώνης ισοδυναμούσε με ξεπούλημα και σήμανε καταστροφή. Στους δέκα μήνες που μεσολάβησαν από την ολοκλήρωση της πώλησης οι αιτιάσεις των κτηνοτρόφων, που αντιδρούσαν από τότε, αποδείχθηκαν πέρα για πέρα αληθινές και, από την άλλη, οι εξαγγελίες που συνόδευσαν την ιδιωτικοποίηση απλώς …μεγαλοστομίες κενές περιεχομένου. Μάρτυρας οι συνεχείς κινητοποιήσεις των κτηνοτρόφων με αποκορύφωμα, μέχρι στιγμής, την συγκέντρωση που έγινε στο εργοστάσιο της Δωδώνης την Παρασκευή 26 Ιουλίου. Παρότι οι αγανακτισμένοι κτηνοτρόφοι το μοναδικό που ζητούσαν ήταν να πληρωθούν, η συγκέντρωσή τους προκάλεσε την επέμβαση των ΜΑΤ και την αλόγιστη χρήση δακρυγόνων που έστειλε στο νοσοκομείο με αναπνευστικά προβλήματα ένα μικρό παιδί.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Στην ανακοίνωση της εταιρείας τονίζεται ότι «οι καθυστερήσεις πληρωμών προς τους κομιστές του γάλακτος οφείλονται αποκλειστικά στην έλλειψη ρευστότητας εξ αιτίας της οικονομικής κρίσης» αναφέρουμε στον Ανδρέα Μπόσιο, κτηνοτρόφο και μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής Αγώνα των Κτηνοτρόφων της Ηπείρου ενάντια στην ιδιωτικοποίηση της Δωδώνης. «Οικονομική κρίση υπήρχε και πέρυσι, πριν η Δωδώνη φύγει από την Αγροτική Τράπεζα και ιδιωτικοποιηθεί. Εμείς όμως πληρωνόμασταν κανονικά. Τι μεσολάβησε από πέρυσι μέχρι τώρα;»

Απλήρωτοι επί τέσσερις μήνες

«Παρότι η προσπάθεια ιδιωτικοποίησης της Δωδώνης ξεκίνησε επί κυβέρνησης Μητσοτάκη κι όπως καταλαβαίνετε αυτές τις δύο δεκαετίες δεν έλειψαν τα προβλήματα, η Δωδώνη από το 1963 που ιδρύθηκε από τους ίδιους τους κτηνοτρόφους μέσω των συνεταιρισμών τους και με την εγγύηση της Αγροτικής Τράπεζας στήριξε αποφασιστικά την τοπική οικονομία. Πρόσφερε για παράδειγμα στους παραγωγούς τις καλύτερες τιμές, δίνοντας 1 ευρώ όταν οι υπόλοιπες βιομηχανίες έδιναν 80-85 λεπτά και παρόλα αυτά κατάφερνε να είναι μια κερδοφόρα επιχείρηση. Επιπλέον κάθε Δεκέμβρη παίρναμε ένα πριμ βάσει των κερδών της εταιρείας όταν γινόταν η εκκαθάριση, ακόμη και 4.000 ευρώ που σήμαινε ένα αυτοκίνητο καλαμπόκι! Η δε πληρωμή μας γινόταν αμέσως. Στις 15 κάθε μήνα περνάγαμε και πληρωνόμασταν κι οι μαγαζάτορες είχαν να λένε ότι στις 17 κάθε μήνα γέμιζαν τα ταμεία τους. Τώρα μας χρωστούν από τον Μάρτιο, επί τέσσερις μήνες δεν έχουμε πάρει λεφτά. Χρωστούν στον κάθε κτηνοτρόφο από 2.000 έως 50.000 ευρώ. Κατά την εκτίμησή μας τουλάχιστον 25 εκ. κρατούν στα ταμεία τους μόνο και μόνο για να δείχνουν ότι υπάρχει ρευστότητα και να καλύπτουν έτσι το γεγονός ότι αγόρασαν μια υγιέστατη επιχείρηση με πενταροδεκάρες. Αρκεί να σας πω ότι ενώ το τίμημα της εξαγοράς ανήλθε σε 21 εκ. ευρώ, χωρίς να ξέρουμε υπό ποιά μορφή καταβλήθηκε αυτό το ποσό, όταν η Δωδώνη άλλαζε χέρια στις αποθήκες της υπήρχε απόθεμα τυριών αξίας 40 εκ. ευρώ, ενώ η εταιρεία είχε δώσει προκαταβολές στους κτηνοτρόφους ύψους 18 εκ. ευρώ. Επί μήνες δηλαδή οι καινούργιοι αγοραστές έπαιρναν γάλα τσάμπα. Επίσης στο επενδυτικό σχήμα που αγόρασε την Δωδώνη συμμετέχει κι ένας πελάτης της που χρώσταγε στην Δωδώνη 10 εκ. ευρώ».

Ποια είναι τα προβλήματα που έχουν προκληθεί στους κτηνοτρόφους από την επιλογή της εταιρείας να μην εξοφλεί έγκαιρα τους προμηθευτές της, ρωτάμε τον Ανδρέα Μπόσιο. «Η καταστροφή της κτηνοτροφίας. Και δεν είναι σχήμα λόγου. Το 70% των ζωοτροφών που χρησιμοποιούμε προέρχεται από το εμπόριο, το αγοράζουμε. Τα πρόβατα θέλουν κάθε μέρα τάισμα. Η τιμή μάλιστα των ζωοτροφών είναι χαμηλή αν την αγοράσεις έγκαιρα, ενώ αν πας να την προμηθευτείς τελευταία στιγμή είναι 2 και 3 φορές επάνω. Για να καταλάβετε: Το τριφύλλι τον Μάη πουλιέται 4 ευρώ η μπάλα, τον Οκτώβρη 8, τον Δεκέμβρη 10 και τον Φλεβάρη 12. Ανέκαθεν εμείς αγοράζαμε τον Μάη και το βάζαμε στις αποθήκες. Τώρα όλες οι αποθήκες είναι άδειες. Κανείς δεν έχει λεφτά για να προμηθευτεί. Το ίδιο συμβαίνει και με το καλαμπόκι. Την περίοδο της συγκομιδής ο τόνος πουλιέται από 190 ως 230 ευρώ ο τόνος. Τον χειμώνα όμως πουλιέται 400 ευρώ. Αν δεν έχεις λεφτά να αγοράσεις έγκαιρα, όπως συμβαίνει τώρα, τότε αγοράζεις πανάκριβα και στο τέλος δεν σου μένει ούτε ένα ευρώ»!

Πουλάνε τα κοπάδια

«Με αυτούς τους όρους δεν βγαίνει ο χειμώνας», τονίζει στα Επίκαιρα ο Μιχάλης Τζίμας κτηνοτρόφος κι αυτός, μέλος της Διοίκησης της Ένωσης Γεωργικών Συνεταιρισμών Ηπείρου. «Πάρτε επίσης υπ’ όψη σας ότι όλα τα κόστη παραγωγής, από την τιμή του ρεύματος και το πετρέλαιο μέχρι τις ζωοτροφές, έχουν τιναχθεί στον αέρα. Από την άλλη μας αναγκάζουν να πουλάμε όλο και πιο χαμηλά, χωρίς ποτέ ο καταναλωτής να επωφελείται από την διαφορά. Για παράδειγμα η τιμή του κρέατος έχει πέσει σε ένα χρόνο κατά 50%. Το αποτέλεσμα είναι να φεύγουν συνεχώς ζώα από την παραγωγή καθώς οι βοσκοί δεν μπορούν να συντηρήσουν τα κοπάδια τους και τα πουλάνε. Έτσι η ποσότητα του παραγόμενου αγελαδινού γάλακτος μειώθηκε σε ένα χρόνο κατά 50%. Του χρόνου θα είναι ακόμη χειρότερα».

Στα Επίκαιρα μίλησε και ο δήμαρχος Ιωαννίνων, Φίλιππος Φίλιος, ο οποίος όπως επίσης και το δημοτικό συμβούλιο Ιωαννίνων έχουν σταθεί στο πλευρό των κτηνοτρόφων ζητώντας από την Δωδώνη την εξόφλησή τους. «Για να γίνει κατανοητό το ενδιαφέρον μας για τα τεκταινόμενα στην γαλακτοβιομηχανία Δωδώνη πρέπει να σας αναφέρω ότι από αυτή την γαλακτοβιομηχανία ζουν περισσότερες από 10.000 οικογένειες. Μαζί δε με το κοτόπουλο αποτελούν την βασική παραγωγή της Ηπείρου. Η στάση πληρωμών στην οποία έχει προβεί η Δωδώνη, γιατί περί αυτού πρόκειται, έχει οδηγήσει στην μείωση του τοπικού εισοδήματος. Δεν κρύβουμε μάλιστα και την ανησυχία μας για το μέλλον», συνεχίζει ο δήμαρχος Ιωαννίνων. «Παρότι η Δωδώνη πουλήθηκε πολύ φθηνά, με την πραγματική αξία της να είναι τουλάχιστον πέντε φορές μεγαλύτερη από τα 21 εκ. ευρώ που κατέβαλαν οι αγοραστές, δεν αποκλείεται όλες αυτές οι καθυστερήσεις να είναι απλώς το προανάκρουσμα μιας μείωσης τιμών, που θα προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη μείωση εισοδημάτων στην περιοχή μας. Αβέβαιο επίσης παραμένει κατά πόσο οι αγοραστές επιθυμούν να συνεχίσει η εταιρεία να παράγει και στο μέλλον. Ο κίνδυνος δηλαδή είναι κάποια στιγμή να την κλείσουν και να φύγουν. Πρόκειται για ενδεχόμενο που δεν είναι καθόλου θεωρητικό αν εξετάσουμε το σκοτάδι που περιβάλει τον πραγματικό μέτοχο. Πρόκειται για μια πολύ μπερδεμένη υπόθεση. Δυστυχώς η Δωδώνη δεν είναι σε καθόλου καλό δρόμο», τονίζει ο δήμαρχος Ιωαννίνων.

Αβέβαιο το μέλλον

Την ίδια ανησυχία εκφράζουν κι οι δύο κτηνοτρόφοι με τους οποίους μιλήσαμε οι οποίοι πέρα από την εξόφλησή τους ζητούν την αλλαγή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος της εταιρείας και την επιστροφή της είτε στο δημόσιο είτε στους παραγωγούς. Αφορμή για την ανησυχία τους είναι οι συνεχείς αλλαγές επωνυμίας και έδρας (μεταξύ Ρωσίας, Λονδίνου και Κύπρου), η απόφασή της να δημιουργήσει μονάδα παραγωγής στο εξωτερικό, η διακοπή της παραγωγής σκληρών τυριών (γραβιέρας, κεφαλογραβιέρας) και η απώλεια μεριδίων αγοράς ακόμη και στην Ήπειρο, όπως δείχνει η εξαφάνιση των προϊόντων της από τα ράφια πολλών σούπερ μάρκετ.

Η σημασία που έχουν οι εξελίξεις γύρω από την Δωδώνη υπογραμμίζονται από την δεινή θέση στην οποία ήδη βρίσκεται η Ήπειρος αποτελώντας (μαζί με την Δυτική Ελλάδα) τις φτωχότερες περιοχές της Ελλάδας. Με βάση στατιστικές της Eurostat, το 2010 είχε το χαμηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Όταν κατά μέσο όρο στην Ελλάδα ήταν 19.600 ευρώ (και στην ΕΕ των 27 ήταν 24.500 ευρώ) το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην Ήπειρο βρισκόταν στο ναδίρ: μόνο 13.700 ευρώ. Η ιδιωτικοποίηση της Δωδώνης θα το έχει οδηγήσει ακόμη χαμηλότερα και τις περιφερειακές αντιθέσεις στην Ελλάδα στα ύψη…

Συρία: Απασφαλίζοντας μια γεωπολιτική χειροβομβίδα (Nexus, Ιούλιος 2013)

syria-fightΕξέγερση, εμφύλιος, εισβολή ή περιφερειακός πόλεμος δι’ αντιπροσώπων;

Στην Ευρώπη, ο «αιώνας των επαναστάσεων», σύμφωνα με τον Βρετανό ιστορικό Έρικ Χομπσμπάουμ, ξεκίνησε το 1917 με το τέλος του τσαρικού καθεστώτος στη Ρωσία και τη νίκη των Μπολσεβίκων. Τελείωσε δε, το 1989, όταν τα καθεστώτα που συγκρότησαν το ανατολικό μπλοκ κατέρρεαν ένα – ένα, υπό την μορφή του ντόμινο. Οι θυελλώδεις αλλαγές που συντελέστηκαν δεν άφησαν το αποτύπωμά τους μόνο στις ιδεολογικές και τις πολιτικές αναζητήσεις και συντεταγμένες, αλλά και στα σύνορα.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη 

Στην Μέση Ανατολή ο 20ος αιώνας ξεκίνησε, συμβατικά επίσης, το 1916 κι ενώ ήταν σε εξέλιξη ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος με την υπογραφή της συμφωνίας Σάικς – Πικό, βάσει της οποίας η Μεγάλη Βρετανία και η Γαλλία μοίρασαν την Μέση Ανατολή. Στο πλαίσιο αυτής της συμφωνίας στη Γαλλία «αναλογούσε» ο Λίβανος κι η παραλιακή ζώνη της Συρίας με την ηπειρωτική περιοχή φυσικά που εκτεινόταν στο εσωτερικό. Στην Αγγλία, μεταξύ άλλων, αναλογούσε το Ιράκ και η Παλαιστίνη. Από την λεία δεν μπορούσε να μείνει έξω η Ρωσία, τουλάχιστον στα σχέδια. Γιατί η είσοδος του «νέου αιώνα» έναν χρόνο αργότερα στην Ευρώπη, δεν είχε ως αποτέλεσμα μόνο να αποσυρθεί η Μόσχα από το μοίρασμα του τότε κόσμου αλλά και να αποκαλυφθεί η συγκεκριμένη συμφωνία, που προφανώς γινόταν ερήμην των λαών. Το «τέλος» του 20ου αιώνα στην Μέση Ανατολή, προς απογοήτευση των αισιόδοξων της ιστορίας, έχει ως πρωταγωνιστές πάλι τις ίδιες δυνάμεις: Την Αγγλία και τη Γαλλία που πρωταγωνίστησαν στις πυρετώδεις διαβουλεύσεις που διεξήχθησαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση τον Μάιο, με επίκεντρο το εμπάργκο όπλων στους αντικαθεστωτικούς αντάρτες της Συρίας.

Η θέση του Φρανσουά Ολάντ και του Ντέιβιντ Κάμερον ήταν κατηγορηματική: Να αρθεί το εμπάργκο και να μπορούν στο εξής με κάθε νόμιμο τρόπο να εξοπλίζουν τους αντάρτες στο εσωτερικό της Συρίας. Οι σοβαρές αντιδράσεις που σημειώθηκαν (από την Αυστρία μεταξύ άλλων χωρών, με το επιχείρημα ότι έτσι θα κλιμακωθεί η σύγκρουση) παρακάμφθηκαν από τις παραδοσιακές αποικιακές δυνάμεις της Ευρώπης με το επιχείρημα ότι ακόμη κι αν δεν εξασφάλιζαν την τροποποίηση της υπάρχουσας απαγόρευσης, θα έθεταν βέτο στη συνέχιση του εμπάργκο κι έτσι κάλλιστα θα άνοιγε ο δρόμος για την μεταφορά οπλισμού στις στρατιωτικές δυνάμεις που μάχονταν το καθεστώς του Άσαντ. Το αποτέλεσμα ήταν να αρθεί το ευρωπαϊκό εμπάργκο όπλων προς τους Σύρους αντάρτες και πολύ σύντομα, στις 13 Ιουνίου, να ακολουθήσουν κι οι ΗΠΑ τους Ευρωπαίους επικαλούμενες την χρήση χημικών όπλων από το καθεστώς του  Άσαντ εναντίον αθώων πολιτών. Πρόκειται για μια κατηγορία που ουδέποτε αποδείχθηκε κι αποτελεί πρόκληση αν σκεφτούμε ότι δέκα χρόνια μετά την καταστροφική εισβολή στο Ιράκ η Ουάσινγκτον καλύπτει πίσω από τις ίδιες δικαιολογίες την επεκτατική, παρεμβατική της πολιτική. Τώρα μάλιστα ο Ομπάμα, που φαίνεται να ακολουθεί τα ίχνη του Μπους, δεν έχει καν μαζί του την αμερικάνικη κοινή γνώμη που (με μια πλειοψηφία 6 στους 10 στο πλαίσιο δημοσκόπησης των New York Times / CBS News που δημοσιεύτηκε στις 6 Ιουνίου) τάχθηκε ενάντια στο ενδεχόμενο ανάληψης από τη χώρα τους ηγετικού ρόλου μεταξύ άλλων κρατών στην επίλυση συγκρούσεων.

Στο εσωτερικό της ΕΕ, η αντιπαράθεση με πρωταγωνιστές την Γαλλία και την Αγγλία, ήρθε να οξύνει τα ερωτήματα που εγείρονται για τον χαρακτήρα της ένοπλης αντιπαράθεσης και της συνεχιζόμενης αιματοχυσίας στην Συρία, που την τελευταία διετία έχει προκαλέσει περισσότερους από 93.000 νεκρούς, ενώ έχει οδηγήσει στον ξεριζωμό περισσότερους από 1,5 εκ. Σύρους, σε ένα πληθυσμό 22,5 εκ. Το ερώτημα συγκεκριμένα σχετίζεται με το χαρακτήρα της σύγκρουσης, τουλάχιστον μέχρι τώρα: Πρόκειται για μια λαϊκή εξέγερση συνέχεια της αραβικής Άνοιξης που στις απαρχές της ταρακούνησε τις φιλο-αμερικανικές αραβικές κυβερνήσεις κι η οποία στρέφεται ενάντια σε ένα τυραννικό καθεστώς; Είναι ένας εμφύλιος πόλεμος μεταξύ διαφορετικών θρησκευτικών ομάδων που σε γενικές γραμμές έχει τη σουνίτικη καταπιεσμένη πλειοψηφία στην οποία ανήκουν τα τρία τέταρτα του πληθυσμού να στρέφεται εναντίον των Αλεβιτών, απ’ όπου προέρχεται κι η οικογένεια Άσαντ, οι οποίοι αποτελούν παρακλάδι των Σιιτών; Ή, εν τέλει η Συρία έχει μετατραπεί σε ένα πεδίο μαχών όπου ξένες δυνάμεις επιχειρούν να επιβεβαιώσουν την γεωπολιτική και οικονομική επιρροή τους;

Αραβική Άνοιξη

Το έναυσμα για την αμφισβήτηση του καθεστώτος του Άσαντ δόθηκε από την αραβική Άνοιξη, που ξεκίνησε από τις χώρες του Μαγκρέμπ και συγκεκριμένα την Τυνησία, όταν μέσα στην απόγνωσή του αυτοπυρπολήθηκε ένας πτυχιούχος πλανόδιος μικροπωλητής, για να επεκταθεί γρήγορα στην Μέση Ανατολή. Επί έναν σχεδόν χρόνο μαζικές ειρηνικές διαδηλώσεις χιλιάδων Σύρων πολιτών, όπου η επί δεκαετίες υπό διωγμό και απαγορευμένη Αριστερά διαδραμάτιζε ένα σημαντικό ρόλο, αντιμετωπίζονταν από το καθεστώς του Άσαντ με μια απίστευτη σκληρότητα, ακόμη και με τανκς, προκαλώντας τον θάνατο χιλιάδων πολιτών. Τα αιτήματα των διαδηλωτών, ειδικά όσο πέρναγε ο καιρός και κάθε διαδήλωση συνοδευόταν από δολοφονίες, μαζικές συλλήψεις και φρικτά βασανιστήρια στρέφονταν κυρίως κατά της απολυταρχίας κι ως κυρίαρχο είχαν να καταργηθεί το καθεστώς έκτακτης ανάγκης που ισχύει εδώ και 48 ολόκληρα χρόνια, επιτρέποντας στο καθεστώς να έχει αναστείλει την ισχύ θεμελιωδών δημοκρατικών ελευθεριών.

Αυτή η «καθαρή» μορφή σύγκρουσης (αν μπορεί να υπάρχει στην πολιτική κάτι τέτοιο…) άρχισε να θολώνει από την εποχή που η αντίσταση στο εσωτερικό της Συρίας έπαψε να είναι ειρηνική και παθητική και άρχισε να εξοπλίζεται, σημειώνοντας μάλιστα μέχρι και τον Μάιο μια σταθερή προέλαση. Ο ένοπλος χαρακτήρας της αντίστασης στη Συρία, άλλαξε άρδην τις ισορροπίες στο εσωτερικό της, καθώς η ανάγκη εξοπλισμού της επέτρεψε σε όλες τις περιφερειακές και παγκόσμιες δυνάμεις να επιδοθούν σε μια κούρσα με επίδικο πίσω από τον εξοπλισμό των ανταρτών την διεύρυνση της δικής τους επιρροής.

Η δύναμη που ξεχώρισε ήταν το Κατάρ, ενδεχομένως γιατί ήταν κι η παρθενική του εμφάνιση σε ένα τέτοιο ρόλο, που μέχρι τώρα είχαμε συνηθίσει να τον διεκδικούν υπερδυνάμεις όπως Ρωσία, ΗΠΑ, κλπ. Η αλήθεια είναι πως δεν ήταν η πρώτη φορά που το μικροσκοπικό αυτό κρατίδιο του Κόλπου παρενέβη δραστήρια στον αραβικό κόσμο, επιχειρώντας να μεταπλάσει την τεράστια οικονομική ισχύ που του παρέχει η τρίτη θέση στην λίστα των χωρών του κόσμου με τα μεγαλύτερα κοιτάσματα αερίου σε διπλωματική επιρροή. Είχε υποστηρίξει εμφανώς για παράδειγμα και τους Αδελφούς Μουσουλμάνους της Αιγύπτου και το ισλαμικό κόμμα Αλ Νάχντα της Τυνησίας. Ωστόσο η περίπτωση της Συρίας ξεχωρίζει γιατί η παρέμβασή του ξεπέρασε αυτήν πολλών άλλων, μεγάλων χωρών. Ήταν τέτοιος ο ζήλος τον οποίο επέδειξε η πετρομοναρχία του Κατάρ για να αναδείξει την αντιπολίτευση σε διεθνές επίπεδο ώστε της άνοιξε ακόμη και πρεσβεία στα περίχωρα της Ντόχας. Μπορεί να μην έχουν την δυνατότητα να ανανεώνουν διαβατήρια ή να εξυπηρετούν στοιχειωδώς τους Σύρους του Κατάρ, παρόλα αυτά πρεσβεία διαθέτουν μετά μάλιστα από έναν μαραθώνιο πιέσεων στην Αραβική Ένωση (που απαρτίζεται από 22 μέλη) με στόχο να δώσει έδρα στην συριακή αντιπολίτευση. Στην ίδια την Συρία, με βάση δημοσιεύματα ευρωπαϊκών εφημερίδων, το Κατάρ έχει χρηματοδοτήσει τις αντάρτικες ομάδες με ποσά που αγγίζουν ακόμη και τα 3 δισ. δολάρια. Ο ηγέτης του Κατάρ 61χρονος σεΐχης Χαμάντ, που βρίσκεται στην εξουσία από το 1995 κι αφού πρώτα εκθρόνισε τον πατέρα του χρηματοδοτούσε με 50.000 δολάρια τον μήνα για ένα χρόνο κάθε λιποτάκτη του συριακού στρατού, με βάση πρωτοσέλιδο δημοσίευμα των Financial Times στις 17 Μαΐου, ενώ ο μισθός που έδωσε στους αντάρτες του Αλέπο τον Σεπτέμβριο του 2012 ήταν 150 ευρώ. Το Κατάρ επίσης, αναγνωρίστηκε κι ως ο πρωταγωνιστής στις αποστολές πολεμοφοδίων, σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης που ανακοίνωσε ότι μόνο μεταξύ Απριλίου και Μαρτίου 2012 έχει στείλει περισσότερες από 70 πτήσεις με πολεμικό υλικό, που έφθαναν στους αντάρτες μέσω της γειτονικής Τουρκίας.

Η τόσο τυπικά αραβική «πλημμυρίδα» υποστήριξης τμημάτων των ανταρτών από τα σουνίτικα καθεστώτα της Αραβίας ήταν που ενεργοποίησε τους συναγερμούς στην Δυτική Ευρώπη, εντείνοντας την ανησυχία μήπως οι δικές τους προσβάσεις στο πλαίσιο των ανταρτών τελικά περιθωριοποιηθούν. «Η βρετανική και γαλλική κίνηση δικαιολογείται για έναν ακόμη λόγο» έγραφαν σε εντιτόριαλ τους οι Financial Times στις 27 Μαΐου, σχολιάζοντας την πρότασή τους για κατάργηση του ευρωπαϊκού εμπάργκο στην αποστολή οπλισμού προς την συριακή αντιπολίτευση: «Θα ενδυναμώσει τους συντηρητικούς αντάρτες που μάχονται το καθεστώς του Άσαντ, στους οποίους ηγείται ο στρατηγός Σελίμ Ιντρίς, επικεφαλής του Ελεύθερου Συριακού Στρατού. Για μια χρονική περίοδο, μεγάλο μέρος του οπλισμού από το Κατάρ και την Σαουδική Αραβία κατευθύνθηκε στα χέρια στρατιωτικών μονάδων στη Συρία, που περιλαμβάνουν τζιχαντιστές, χωρίς ο στρατηγός Ιντρίς να έχει έλεγχο για το ποιός παραλαμβάνει τι. Μια προμήθεια όπλων απ’ ευθείας στον ίδιο από την Γαλλία και την Αγγλία μπορεί να ενδυναμώσει τη θέση του εντός της αντιπολίτευσης». Επομένως τα βρετανικά και γαλλικά όπλα στρέφονται κατά πρώτο λόγο εναντίον των Σαουδαράβων και Καταριανών και δευτερευόντως εναντίον του Άσαντ.

Διπλωματικές παρεμβάσεις στην αντιπολίτευση

Η προσπάθεια των Δυτικών να παρέμβουν στο πλαίσιο των ανταρτών δεν εξαντλήθηκε στον ανταγωνισμό με το Κατάρ για το ποιός θα προσφέρει περισσότερα όπλα. Εξ ίσου εργώδη προσπάθεια κατέβαλαν οι Δυτικοί προκειμένου να αλλάξουν, προς όφελος τους και σε βάρος των ισλαμικών οργανώσεων και των αράβων φονταμενταλιστών, και τους πολιτικούς συσχετισμούς, στο πλαίσιο της Συριακής Εθνικής Συμμαχίας, που συγκεντρώνει στους κόλπους της όλες τις πτέρυγες των πολέμιων του καθεστώτος του Άσαντ: Από ακραίους ισλαμιστές μέχρι την μαρξιστική Αριστερά. Η αντιπαράθεση για τον πολιτικό έλεγχο του κογκρέσου της αντιπολίτευσης κορυφώθηκε στην Κωνσταντινούπολη τις τελευταίες μέρες του Μαΐου, όταν οι δυτικοί με την βοήθεια του πάντα πιστού Ριάντ επιχείρησαν να περιθωριοποιήσουν τους Αδελφούς Μουσουλμάνους, που έχουν επί της ουσίας τον πολιτικό έλεγχο του σώματος. Έγραφε χαρακτηριστικά ο βρετανικός Economist την 1η Ιουνίου 2013, μεταφέροντας πολύ παραστατικά τον διπλωματικό πόλεμο που ήταν σε εξέλιξη: «Αγγλία, Γαλλία, Σαουδική Αραβία και Αμερική οι κύριοι υποστηρικτές της συμμαχίας που αποτελείται από 63 μέλη είχαν ζητήσει να διευρυνθεί, καθώς ηγεμονευόταν από το μπλοκ των Αδελφών Μουσουλμάνων και μια στενή τους συμμαχική δύναμη της οποίας ηγείται ένας επιχειρηματίας, ο Μουσταφά Σαμπάγκ, που αμφότεροι υποστηρίζονται από το Κατάρ. Αλλά μια πρόταση να δοθούν 20 επιπλέον θέσεις σε ένα φιλελεύθερο μπλοκ του οποίου ηγείται ο Μισέλ Κίλο, ένας βετεράνος διαφωνών χριστιανός κατέληξε σε σύγκρουση και τελικά επήλθε συμφωνία μόνο για 8 θέσεις. Δυτικοί διπλωμάτες υποστήριζαν ότι η διεύρυνση θα χάριζε στην συμμαχία περισσότερη αξιοπιστία». Με το τελευταίο προφανώς δεν εννοείται τίποτε άλλο παρά το χρίσμα της Δύσης. Αυτό δηλαδή που οι δυτικοί διπλωμάτες εννοούσαν ήταν πως χωρίς την διεύρυνση, που θα περιορίσει την επιρροή των Αδελφών Μουσουλμάνων …μην περιμένετε την υποστήριξη της Δύσης.

Αντικείμενο, τυπικά, της συνόδου που διοργανώθηκε στην Κωνσταντινούπολη ήταν η αντιπροσώπευση της Συμμαχίας στη σύνοδο υψηλού επιπέδου που προετοιμαζόταν να διεξαχθεί στην Γενεύη. Ειδικότερα αυτό που έπρεπε να αποφασιστεί ήταν κατά πόσο θα παραστεί η αντιπολίτευση στη σύνοδο της Γενεύης από τη στιγμή που έγινε σαφές ότι εκεί θα ήταν και η κυβέρνηση του Άσαντ. Προς διάψευση ελπίδων και σχεδίων ότι αντικείμενο της συνόδου θα ήταν η επόμενη μέρα του καθεστώτος του Άσαντ, αυτό που γινόταν σαφές όσο πλησίαζαν οι μέρες ήταν πως η επόμενη μέρα θα περιλαμβάνει τον Άσαντ, που ανατρέποντας όλα τα προγνωστικά επιβεβαίωσε την θέση του σε αυτή την μικρογραφία παγκόσμιου πολέμου που διεξάγεται στην Συρία, με απρόβλεπτο ως προς το παρόν τέλος. Η «μεγάλη επιστροφή» του Άσαντ, που είχε ως αποτέλεσμα να ακυρωθεί τελικά η προγραμματισμένη σύνοδος από τη στιγμή που η σπαρασσόμενη αντιπολίτευση αρνήθηκε να πάρει μέρος αντιδρώντας έτσι στην παρουσία της κυβέρνησης του Άσαντ, ήταν αποτέλεσμα τριών κυρίως εξελίξεων.

Παρέμβαση της Μόσχας

Αρχικά της αθρόας υποστήριξης που παρείχε στην Δαμασκό η Μόσχα, μέσω της αποστολής σύγχρονων αντι-αεροπορικών πυραυλικών συστημάτων S-300. Η Ρωσία, παρακάμπτοντας τις ηχηρές διαφωνίες Δυτικοευρωπαίων, Αμερικάνων και Ισραηλινών δεν όπλισε μόνο τον συριακό στρατό με ένα αποτελεσματικότατο όπλο, που δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί αποκλειστικά και μόνο αμυντικό. Έδειξε ταυτόχρονα την αποφασιστικότητά της να απλώσει μια ομπρέλα προστασίας πάνω από το συριακό καθεστώς, όπως επιβεβαίωσαν στη συνέχεια κι οι συζητήσεις για την πώληση τουλάχιστον 10 μαχητικών αεροσκαφών MiG-29 M/M2, με απώτερο στόχο να μη χάσει το πιο φιλικό της καθεστώς στη Μέση Ανατολή, που μεταξύ άλλων της παρέχει και την ναυτική βάση στο λιμάνι της Ταρσούς που είναι κι η τελευταία βάση που έχει απομείνει στη Ρωσία, εκτός των εδαφών της πάλαι ποτέ Σοβιετικής Ένωσης.

Ένας δεύτερος παράγοντας που λειτούργησε καθοριστικά (και τίποτε παραπάνω) ώστε η ζυγαριά να γείρει υπέρ της Δαμασκού στην μάχη με τους αντάρτες τον Ιούνιο του 2013 ήταν η ενεργός εμπλοκή της λιβανέζικης αντιστασιακής οργάνωσης Χεζμπολάχ, στο πλευρό του κυβερνητικού στρατού της Συρίας. Η σκληρή μάχη που έδωσε σώμα με σώμα στην πόλη Κουσαΐρ, μόλις λίγα χιλιόμετρα βόρεια από τα λιβανέζικα σύνορα αποδείχθηκε στρατηγικής σημασίας όχι μόνο γιατί οδήγησε για πρώτη φορά τους αντάρτες σε μια σημαντική ήττα, που αποτέλεσε σημείο καμπής του πολέμου, αλλά επίσης επειδή ακύρωσε ένα σχέδιο διαμελισμού της Συρίας, ενώ ακόμη έκοψε και τις γραμμές εφοδιασμού τους. Η Χεζμπολάχ, που οδήγησε σε ατιμωτική ήττα τον ισραηλινό στρατό στον Λίβανο κατά τη διάρκεια του πολέμου των 33 ημερών το καλοκαίρι του 2006, τώρα πιστώνεται κι άλλη μια νίκη στο πλευρό του συριακού στρατού, που είχε ωστόσο ένα τεράστιο κόστος σε τρία μέτωπα. Χάνοντας δεκάδες άνδρες που σκοτώθηκαν στη Συρία, διακινδυνεύοντας ένα νέο εμφύλιο πόλεμο στον Λίβανο (όπως φάνηκε από τις περιορισμένες ανταλλαγές πυρών και τη ρίψη οβίδων στις νότιες γειτονιές της Βηρυτού που είναι το άνδρο της) και, τέλος, το κόστος που κατέλαβε αναφέρεται και στη ρήξη που επήλθε στους δεσμούς της με τον αραβικό ριζοσπαστισμό, από τη στιγμή που στρατεύτηκε δίπλα από το τυραννικό καθεστώς του Άσαντ. Παρόλα αυτά, η επιλογή της Χεζμπολάχ ήταν η καλύτερη δυνατή. Η παρέμβασή της στο πλευρό του Άσαντ απέτρεψε, ως προς το παρόν, το Ισραήλ από το να καταγράψει μια κρίσιμη νίκη. Οι αιτίες δε γι’ αυτή την συμπόρευση δευτερευόντως (κι εάν…) πρέπει να αναζητηθούν στους θρησκευτικούς δεσμούς που συνδέουν την σιιτική οργάνωση Χεζμπολάχ με το καθεστώς του Άσαντ. Καθαρά πολιτικοί ήταν οι λόγοι που οδήγησαν την αντίσταση του Λιβάνου να γίνει η αιχμή του δόρατος του Άσαντ, διασφαλίζοντας έτσι την δική της επιβίωση.

Ο κλοιός γύρω από την Χεζμπολάχ άρχισε να σφίγγει από τον Μάιο με αφορμή μια (ακόμη) πρόταση που κατατέθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση από την Αγγλία για να ενταχθεί στην λίστα με τις τρομοκρατικές οργανώσεις, όπως συμβαίνει στις ΗΠΑ. Ως αφορμή γι’ αυτό το αίτημα χρησιμοποιήθηκε η αιματηρή τρομοκρατική επίθεση που σημειώθηκε στην Βάρνα της Βουλγαρίας τον Ιούλιο του 2012 εναντίον Εβραίων τουριστών. Η εμπλοκή της Χεζμπολάχ ουδέποτε αποδείχθηκε. Επίσης, η νέα κυβέρνηση της Βουλγαρίας που αποτελείται από σοσιαλιστές, διαφοροποιήθηκε με τον πιο επίσημο τρόπο από την προσπάθεια της προηγούμενης δεξιάς κυβέρνησης με πρωθυπουργό τον πρώην μπράβο σε νυχτερινά μαγαζιά Μπόικο Μπορίσοφ να ενοχοποιήσει την λιβανέζικη αντιστασιακή οργάνωση. «Η Βουλγαρία δήλωσε την Τετάρτη ότι διέθετε μόνο μια ένδειξη πως η λιβανέζικη στρατιωτική οργάνωση Χεζμπολάχ μπορεί να βρισκόταν πίσω από την θανατηφόρα έκρηξη βόμβας τον προηγούμενο Ιούλιο κι ότι αυτό από μόνο του δεν δικαιολογούσε οποιαδήποτε απόφαση της ΕΕ να την εντάξει στην λίστα με τις τρομοκρατικές οργανώσεις» ανέφερε η International Herald Tribune στις 6 Ιουνίου. Συνέχιζε δε υπογραμμίζοντας τις αποστάσεις της τωρινής κυβέρνησης με την προηγούμενη, που ήταν τυφλό όργανο των Αμερικανών, όπως είχε φανεί κι από την απόφαση του Μπορίσοφ να τινάξει στον αέρα τα σχέδια των Ρώσων για τους αγωγούς: «Η νέα κυβέρνηση των σοσιαλιστών έκανε πίσω από τις κατηγορίες που είχε διατυπώσει η προηγούμενη κεντροδεξιά κυβέρνηση ότι η Χεζμπολάχ διεξήγαγε την επίθεση που προκάλεσε τον θάνατο πέντε Ισραηλινών και του βούλγαρου οδηγού τους». Η πίεση της Αγγλίας αντιμετωπίστηκε με σκεπτικισμό λόγω πολύ πιθανά του ντόμινο που θα ξεκίναγε στον ίδιο τον πολύπαθο Λίβανο, όπου η Χεζμπολάχ συγκεντρώνει ένα διόλου ευκαταφρόνητο εκλογικό ποσοστό και συμμετέχει στην κυβέρνηση. Θέτοντας εκτός νόμου η ΕΕ την οργάνωση θα είναι θέμα χρόνου η πτώση της κυβέρνησης και η επανεμφάνιση των οικείων κακών στη χώρα των κέδρων, δηλαδή ενός νέου εμφύλιου πολέμου.

Την σοβαρότερη και πιο άμεση απειλή ωστόσο για την Χεζμπολάχ (και πλήθος μαχητικών παλαιστινιακών οργανώσεων όπως η Χαμάς που χρησιμοποιούν την Δαμασκό ως έδρα τους) αντιπροσωπεύει η πτώση του καθεστώτος του Άσαντ στη Συρία. Σε συγκερασμό δε με ένα παραπάνω από βέβαιο ενδεχόμενο κυριαρχίας στην μετα-Άσαντ εποχή οργανώσεων και κέντρων φιλικών προς την Δύση και το Ισραήλ, τότε οι δυνάμεις της αντίστασης θα βρίσκονταν σε ένα κλοιό θανάτου. Κι αυτός ο κίνδυνος δεν είναι καθόλου θεωρητικός. Στην Λιβύη για παράδειγμα, όπου η άγρια δολοφονία του Αμερικάνου πρέσβη τον Σεπτέμβρη του 2012 έφερε στην επιφάνεια μια κατάσταση διόλου αρεστή στους Αμερικάνους που έχει επιβληθεί μετά την δολοφονία του Καντάφι, παρόλα αυτά η εκπαίδευση της αστυνομίας περνάει στο ΝΑΤΟ. Οι Αμερικάνοι δηλαδή έχουν το «προνόμιο» να παρεμβαίνουν όταν κι όποτε αποφασίζουν, ακόμη και σε μια χώρα όπου το δικό τους σχέδιο για την επόμενη μέρα τινάχτηκε στον αέρα. «Προνόμιο» που προφανώς δεν διέθεταν επί Καντάφι…

Στη Συρία ωστόσο δεν απολαμβάνουν αυτή τη δυνατότητα παρότι το καθεστώς του Άσαντ δεν ήταν εχθρικό απέναντι στις ΗΠΑ, όπως πχ το Ιράν. Μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001 συνεργάστηκε αρμονικά με τους Αμερικανούς και δεν αρνήθηκε να παραδώσει παλαιστίνιους καταζητούμενους. Παρόλα αυτά τόσο οι ΗΠΑ όσο κι ο μόνιμος ταραχοποιός της Μέσης Ανατολής, το Ισραήλ, που έχει τις υψηλότερες κατά κεφαλήν πολεμικές δαπάνες στον δυτικό κόσμο, ποτέ δεν συνεργάστηκαν πλήρως με το καθεστώς του Άσαντ. Γι’ αυτό τον λόγο αντιμετώπισαν την ένοπλη εξέγερση που ξεκίνησε στον απόηχο της αραβικής άνοιξης σαν μια πρώτης τάξης ευκαιρία για να παρέμβουν στην κατεύθυνση επιβολής μιας φιλικής τους κυβέρνησης πρακτόρων και συνεργατών. Ή, εναλλακτικά, να διασπάσουν την Συρία, όπως έκαναν με την Γιουγκοσλαβία και το Ιράκ. Εκεί αποσκοπούσαν για παράδειγμα οι βομβαρδισμοί του Ισραήλ στα περίχωρα της συριακής πρωτεύουσας στις 6 Μαΐου, χωρίς μάλιστα να είναι κι η πρώτη φορά.

Χέρι βοήθειας από την Χεζμπολάχ

Στη βάση όλων αυτών των εξελίξεων, δεν υπήρχε κανένα χρονικό περιθώριο για την Χεζμπολάχ αν ήθελε να μην βρεθεί μπροστά σε τετελεσμένα που ως κοινό γνώρισμα θα είχαν μια εκ βάθρων ανατροπή των συσχετισμών στην Μέση Ανατολή. Γι’ αυτό κι αποφάσισε να πολεμήσει στην πόλη Κουσαΐρ. Δεν ήταν όμως η Χεζμπολάχ που ανέτρεψε την ισορροπία δυνάμεων εις βάρος των ανταρτών.

Η κλεψύδρα είχε γυρίσει ανάποδα από τη στιγμή που η σπίθα της αραβικής άνοιξης έσβησε ή καλύτερα συνετρίβη στις μυλόπετρες των γεωπολιτικών αντιθέσεων. Όταν συγκεκριμένα το κύμα της οργής ενάντια στον Άσαντ έχασε την αρχική δυναμική και την αυτοτέλειά του και κηδεμονεύτηκε από τις πετρομοναρχίες που προφανώς μες στην ανιδιοτέλειά τους θεωρούν το αγαθό της δημοκρατίας τόσο πολύτιμο ώστε προτιμούν να το χαρίζουν στους άλλους, στα γειτονικά κράτη, παρά στους λαούς τους… Κι αυτός είναι ο τρίτος παράγοντας που επέβαλε την αναπάντεχη επιστροφή του Άσαντ, όταν όλοι τον θεωρούσαν πολιτικά νεκρό. Ένα αντάρτικο που υποστηρίζεται από την ισραηλινή αεροπορία και τα αμέτρητα πετροδολάρια διεφθαρμένων και γραφικών σεΐχηδων που το μοναδικό όραμα το οποίο έχει να προσφέρει είναι σκηνές κανιβαλισμού και ατελείωτη θρησκευτική βία, όπως αυτή που μαίνεται στο γειτονικό Ιράκ μεταξύ Σουνιτών και Σιιτών, τι κοινωνική αποδοχή να συναντήσει και ποια διεθνή ερείσματα να βρει στους λαούς άλλων χωρών;

Εν κατακλείδει ο πόλεμος στην Συρία, σε διαφορετικές χρονικές στιγμές ήταν και συνέχεια της αραβικής άνοιξης και εμφύλιος και εισβολή ξένων δυνάμεων και ένας περιφερειακός πόλεμος δι’ αντιπροσώπων. Η τύχη του δε κρίθηκε από τη στιγμή που η σκυτάλη έφυγε από τα χέρια των πρωταγωνιστών της αραβικής Άνοιξης για να καταλήξει, μετά από πολλά, σε οργανώσεις χρηματοδοτούμενες από τα πιο σκοταδιστικά καθεστώτα της Μέσης Ανατολής και τον ιμπεριαλισμό. Η επαπειλούμενη σοβαρή εμπλοκή των ΗΠΑ, που δεν μπόρεσαν να αντέξουν τη νίκη της Χεζμπολάχ, με μια μορφή ανάμειξης άγνωστη όσο γράφονται αυτές οι γραμμές (παραμένοντας δηλαδή ανοιχτό αν θα προκρίνουν την ανακήρυξη ζωνών απαγόρευσης πτήσεων ή μόνο την εκπαίδευση από την CIA και τον εξοπλισμό των ανταρτών) θα σημάνει απότομη κλιμάκωση του πολέμου και νέα ποτάμια αίματος. Στο στρατόπεδο δε των αντιπάλων του Άσαντ, ισοδυναμεί με την οριστική και αμετάκλητη ηγεμονία των πιο επιθετικών κύκλων που εκφράζουν τα συμφέροντα της Νέας Τάξης Πραγμάτων.