Home » 2012 » August

Monthly Archives: August 2012

Το πρόωρο τέλος της επαναδιαπραγμάτευσης (Unfollow #8, Αύγουστος 2012)

Τρεις κινήσεις ήταν αρκετές για να σημάνουν το άδοξο τέλος της περίφημης επαναδιαπραγμάτευσης των Μνημονίων. Ενός στόχου που τέθηκε μόνο και μόνο για να καλύψει τις προεκλογικές ανάγκες των Μνημονιακών κομμάτων (μη φαίνονται δηλαδή κι εντελώς «νενέκοι»), φθηνό κι επικίνδυνο υποκατάστατο της γνήσιας λαϊκής και πλειοψηφικής(!) απαίτησης για κατάργηση των Μνημονίων, όπως εκφράστηκε πεντακάθαρα στην πρώτη εκλογική αναμέτρηση της 6ης Μαΐου. Η κατάληξή του μπορούσε να προεξοφληθεί βλέποντας ποιοί επικαλούνταν και υπόσχονταν την επαναδιαπραγμάτευση: Σαμαράς, Βενιζέλος και Κουβέλης, δηλαδή τα κόμματα που είτε ευθύνονται για την ψήφιση των Μνημονίων (ΝΔ και ΠΑΣΟΚ) είτε φλέρταραν ανοιχτά με τον κυβερνητισμό και τον Μνημονιακό νεοφιλελευθερισμό προσθέτοντας για το ξεκάρφωμα «με ανθρώπινο πρόσωπο»… Αν ειλικρινά πίστευαν ότι έστω το Μνημόνιο πρέπει να εφαρμοστεί σε ευθετότερο χρόνο τότε γιατί το ψήφισαν τον Φεβρουάριο, χωρίς να βάλουν καν έναν αστερίσκο στις απαιτήσεις των πιστωτών, αναλαμβάνοντας μάλιστα (ΠΑΣΟΚ και ΝΔ) ένα τεράστιο πολιτικό κόστος που εκφράστηκε με μαζικές αποχωρήσεις βουλευτών και την δυσφορία της εκλογικής του βάσης; Η επαναδιαπραγμάτευση έτσι πέθανε νωρίς με τρεις κινήσεις και μετά ήρθε κι η χαριστική βολή…

Κίνηση πρώτη: Το βράδυ των εκλογών ο Αντώνης Σαμαράς, ανήμπορος να κρύψει τη χαρά του που επιτέλους πιάνουν τόπο οι εκβιασμοί κι οι ωμές παρεμβάσεις τόσο και τόσων κέντρων (μεταξύ των οποίων των γερμανικών Financial Times και του ίδιου του Ομπάμα που λίγες μέρες πριν τις εκλογές υποδείκνυαν στους Έλληνες να ψηφίσουν Σαμαρά) ξεκαθαρίζει ότι η Ελλάδα θα σεβαστεί τις δεσμεύσεις της. Λέγοντας μάλιστα και κάτι αρλούμπες διαφημιστών περί συνέχειας και συνέπειας της Ελλάδας, ξεκαθαρίζει εν ολίγοις ότι συνεχίζουμε από κει που μείναμε την μέρα προκήρυξης των εκλογών.

Κίνηση δεύτερη: Με την επιστολή του προς τους ευρωπαίους ηγέτες εν όψει της Συνόδου Κορυφής ο νέος πρωθυπουργός δεν δηλώνει μόνο ότι η κυβέρνησή του είναι «απόλυτα αποφασισμένη να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη πρόσφατη συμφωνία διάσωσης», αλλά με το ζήλο του νεοφώτιστου τους υπόσχεται επίσης ότι θα επιταχύνει και το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων. Όχι μόνο όλα δηλαδή, αλλά και πιο γρήγορα…

Κίνηση τρίτη: Ο νέος υπουργός Οικονομικών, Γιάννης Στουρνάρας, πριν μεταβεί στο συμβούλιο των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης, την Δευτέρα 7 Ιουλίου, φροντίζει και καίει σε δημόσια μάλιστα θέα όλα τα χαρτιά μιας πιθανής επαναδιαπραγμάτευσης. Δηλώνοντας στους Financial Times ότι «το πρόγραμμα είναι εκτός τροχιάς και δεν μπορούμε να ζητήσουμε τίποτε από τους δανειστές μας πριν το επαναφέρουμε στην πορεία του» ορίζει ως πρώτη προτεραιότητα την απαρέγκλιτη υλοποίηση του Μνημονίου.

Μετά ήρθε κι η χαριστική βολή, από τα μεγάλα αφεντικά της Τρόικας (εξωτερικού). Η επικεφαλής του ΔΝΤ Κριστίν Λαγκάρντ (σε ένα διάλειμμα των θρήνων και αναφιλητών της για τα παιδιά του Νίγηρα) χαρακτήρισε «πρόωρη κάθε συζήτηση για επιμήκυνση». Την ίδια …διαλλακτικότητα επέδειξε κι η γερμανίδα καγκελάριος που δήλωσε πως «ούτε το πρόγραμμα ούτε το χρονικό πλαίσιο του Μνημονίου είναι προς διαπραγμάτευση». Οι διαθέσεις των πιστωτών μας είχαν φανεί και κατά την διάρκεια της συνόδου κορυφής της ΕΕ, στις 28-29 Ιουνίου, όταν για την μεν Ιρλανδία υπήρχε η έστω υπερβολικά γενικόλογη και καθόλου δεσμευτική πρόβλεψη επανεξέτασης του προγράμματος προσαρμογής, για την Ελλάδα όμως …σιγή ιχθύος. Τι πιο φυσιολογικό άλλωστε; Όταν η πολιτική ελίτ της χώρας υπέγραφε δηλώσεις νομιμοφροσύνης οικειοθελώς, πριν και χωρίς καν να της το ζητήσει κάποιος, γιατί οι πιστωτές να δείξουν επιείκεια;

Μετά απ’ όλα αυτά, η επαναφορά του στόχου της «επαναδιαπραγμάτευσης» δια στόματος του αριστερού μαϊντανού της συγκυβέρνησης, του Φώτη Κουβέλη, για κάπου προς τον Σεπτέμβριο κι αφού θα έχουν πρώτα υλοποιηθεί όσα προβλέπονται μοιάζει με κοροϊδία. Υπό μία έννοια …πάλι καλά. Έτσι, έγινε σαφές πως το Μνημόνιο δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο επαναδιαπραγμάτευσης, αναθεώρησης, επανεξέτασης, τροποποίησης, βελτίωσης ή οποιουδήποτε άλλου στόχου μπορούν να επινοήσουν για να αποκρύψουν την διαιώνισή του. Το Μνημόνιο μπορεί να αποτελέσει στόχο μόνο κατάργησης!

Ο πόλεμος ευρώ – δολαρίου κι οι παράπλευρες απώλειες: Ελλάδα (Επίκαιρα 23-29.8.12)

Αντίθετα με το τι συμβαίνει στην ευρωζώνη, όπου η μια κρίση υποδέχεται την άλλη κι η αβεβαιότητα για την επόμενη μέρα του κοινού νομίσματος συνεχώς αυξάνεται, στη διεθνή αρένα το ευρώ αντέχει! Αυτό είναι σε γενικές γραμμές το συμπέρασμα μελέτης που εξέδωσε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα τον Ιούλιο με τίτλο «Ο διεθνής ρόλος του ευρώ». Στην μελέτη εξετάζεται η θέση που κατέχει το κοινό νόμισμα στη διεθνή αγορά υπό το πρίσμα φυσικά των πρόσφατων αναταράξεων και αβεβαιοτήτων που τις περισσότερες φορές ως σημείο εκκίνησης έχουν το ίδιο το Βερολίνο, όπως συμβαίνει με τις αλλεπάλληλες δηλώσεις Γερμανών πολιτικών κι οικονομικών αξιωματούχων που ως κοινό παρανομαστή έχουν την διάσπαση της ευρωζώνης ή την ανάγκη αποπομπής των «απείθαρχων» κρατών μελών.

Έξω πάμε καλά

Εκτός όμως πάμε …καλά. Ειδικότερα, εξετάζοντας τις επιμέρους αγορές, παρατηρούμε πως το μερίδιο του ευρώ στα παγκόσμια συναλλαγματικά αποθέματα στο τέλος του 2011 παρέμεινε στο 25%, σχεδόν αμετάβλητο με το μερίδιο που κατείχε ένα χρόνο πριν (25,4%). Στις διεθνείς αγορές ομολόγων (η αξία των οποίων έφτασε τα 98 τρισ. δολ. σε μια παγκόσμια οικονομία που το ΑΕΠ της ανέρχεται σε 70 τρισ.) το μερίδιο των τίτλων σε ευρώ στο τέλος του 2011 παρέμεινε ακριβώς το ίδιο με τον προηγούμενο χρόνο, στο 25,7%, αν και μείωση καταγράφτηκε στο μερίδιο που κατέχει το ευρώ στις ομολογιακές εκδόσεις που πραγματοποιήθηκαν εκτός ευρωζώνης*. Σημαντική όμως αύξηση παρατηρήθηκε στη ζήτηση χαρτονομισμάτων ευρώ εκτός της γεωγραφικής ζώνης των 17 κρατών μελών που ανήκουν στη νομισματική ενοποίηση, όπου παρατηρήθηκε αισθητά μικρότερη αύξηση. Ως αποτέλεσμα των προηγουμένων, οι συντάκτες της έκθεσης υποστηρίζουν πως «η κρίση δημόσιου χρέους δεν έχει υπονομεύσει τη θέση του ευρώ». Συμπέρασμα ξεχωριστής βαρύτητας λόγω της προτεραιότητας που δίνει η Γερμανία στην επικράτηση του ευρώ στη διεθνή σκηνή, επιδιώκοντας με αυτό τον τρόπο να κερδίσει έδαφος από τον βασικό ανταγωνιστή της, τις ΗΠΑ.

Ακλόνητο το δολάριο

Κατά τ’ άλλα, το μερίδιο του δολαρίου στα συνολικά παγκόσμια συναλλαγματικά αποθέματα στο τέλος του 2011 (που έφθασαν σε νέο ιστορικό ρεκόρ αγγίζοντας τα 10,2 τρισ. δολ.) παρέμεινε αμετάβλητο στο 62,1% (από 62,2% ένα χρόνο πριν) ενώ το μερίδιο του ιαπωνικού γεν μειώθηκε οριακά στο 3,7% από 3,9%. Το κινέζικο νόμισμα δεν έχει θέση στις διεθνείς συναλλαγές καθώς η κινέζικη πολιτική ηγεσία έχει αποφασίσει να μην αποτελεί αντικείμενο διεθνούς διαπραγμάτευσης και να μην είναι κατ’ επέκταση μετατρέψιμο έτσι ώστε η ίδια να αποφασίζει για την διεθνή ισοτιμία του κι όχι οι αγορές. Η ακλόνητη θέση του δολαρίου έδειξε ότι η ανέλπιστη υποβάθμιση της αμερικανικής οικονομίας στις 6 Αυγούστου του 2011 από τον οίκο αξιολόγησης Standard & Poor’s δεν σήμανε καμιά πρακτική συνέπεια για τις ΗΠΑ …προς μεγάλη απογοήτευση των αρχιτεκτόνων του ευρώ, μπορούμε να υποθέσουμε, οι οποίοι δεν έχουν πάψει να ελπίζουν ακόμη και τώρα ότι το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα κάποια μέρα θα πάρει τη θέση του δολαρίου ως κυρίαρχου διεθνούς νομίσματος. Για να δείξουν ενδεχομένως ότι τα πάντα μπορούν να συμβούν εκεί που δεν το περιμένεις, στην ίδια έκθεση, ανατρέπεται εκ βάθρων η ευρέως διαδεδομένη αντίληψη για τον μακρύ χρόνο που απαιτήθηκε μέχρι το δολάριο να πάρει τη σκυτάλη από την βρετανική λίρα, αμέσως μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Τοποθετώντας την μετάβαση στα μέσα της δεκαετίας του ’20, δηλαδή είκοσι χρόνια νωρίτερα, οι συντάκτες της έκθεσης συμπεραίνουν ότι «στον βαθμό που η ιστορία μπορεί να δώσει κατευθύνσεις, τα στοιχεία που παρουσιάζονται εδώ υποστηρίζουν ότι η μετάβαση από ένα πολυ-πολικό σύστημα μπορεί να συμβεί συντομότερα απ’ ότι μερικές φορές εικάζεται»…

Χωρίς τη δυνατότητα ακριβούς εκτίμησης παραμένει (για μια ακόμη χρονιά) η χρήση χαρτονομισμάτων ευρώ εκτός της ευρωζώνης. Με βάση τις κινήσεις που καταγράφονται από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα η αξία τους ανέρχεται στα 117 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 13% των νομισμάτων που ήταν σε κυκλοφορία την αντίστοιχη περίοδο. Δεδομένης όμως της ύπαρξης κι άλλων, εξ ίσου σημαντικών διαύλων, όπως για παράδειγμα τα τουριστικά και τα μεταναστευτικά εμβάσματα, που δεν προσμετρούνται, εκτιμάται τελικά πως το 20-25% των ευρώ που είναι σε κυκλοφορία βρίσκονται εκτός της ευρωζώνης.

Τέλος, η έκθεση της ΕΚΤ εξετάζει τις επιπτώσεις που έχει η ανεπίσημη δολαριο-ποίηση και ευρω-ποίηση πολλών αναδυόμενων οικονομιών, όπως χαρακτηρίζεται η άτυπη χρήση των νομισμάτων αυτών από μικρότερα κράτη, υπό το πρίσμα των επιπτώσεων που προκάλεσε η αποκαλούμενη «μεγάλη ύφεση» της διετίας 2007-2009. Οι μελετητές της τράπεζας που έχει αναλάβει το ρόλο του θεματοφύλακα του ευρώ επισημαίνουν ότι, πράγματι, όπως ήταν εύκολο να υποθέσει κανείς, «η χρήση ξένων νομισμάτων σε αναδυόμενες οικονομίες μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και να περιορίσει το περιθώριο άσκησης αντι-κυκλικών πολιτικών».

Εντός …δυσανασχετούν

Παρότι η έκθεση θέτει κι απαντάει με εμπεριστατωμένο τρόπο κρίσιμα κι επίκαιρα ερωτήματα (για παράδειγμα, μεταξύ πολλών άλλων: η τρέχουσα κρίση οδήγησε τους ξένους επενδυτές να αποσυρθούν από τα χρεόγραφα όλης της ευρωζώνης ή μόνο μερικών κρατών που θεωρήθηκαν υψηλού ρίσκου) ελάχιστα ή καθόλου δεν αναλύει ορισμένα από τα συμπεράσματα που δημοσιεύει σε σχέση με την στάση απέναντι στο ευρώ των κατοίκων εκείνων των κρατών που ήδη το χρησιμοποιούν. Αναφέρει για παράδειγμα μία έρευνα μεταξύ νοικοκυριών (η οποία διεξάγεται σταθερά από το 2007) στην οποία όλο και λιγότεροι απαντούν καταφατικά στο ερώτημα αν «το ευρώ θα είναι ένα σταθερό και αξιόπιστο νόμισμα για τα επόμενα πέντε χρόνια». Εκ των πραγμάτων βέβαια, μπορούμε να υποθέσουμε ότι ελάχιστα ενδιαφέρει το Βερολίνο η γνώμη των Ευρωπαίων για το ευρώ ή οι επιπτώσεις που έχει στη ζωή τους. (Αν το ενδιέφερε κάτι παραπάνω θα έκανε για να περιορίσει, για παράδειγμα, το κύμα ακρίβειας που προκάλεσε με την εισαγωγή του πριν δέκα χρόνια σε όλη σχεδόν την έκταση της ευρωζώνης). Αντιθέτως αυτό που εύκολα συμπεραίνεται ότι το Βερολίνο και η ΕΚΤ αντιμετωπίζουν το ευρώ, πριν απ’ οτιδήποτε άλλο, ως μέσο για την αναβάθμιση της Γερμανίας στον διεθνή ανταγωνισμό και την κεφαλαιοποίηση στην παγκόσμια οικονομική διαπάλη των κερδών που έχει ήδη εξασφαλίσει από τον πόλεμο που μαίνεται στο εσωτερικό της ευρωζώνης με ουκ ολίγα θύματα. Βλέπε Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία κι έπεται συνέχεια…

Ελλάδα: 34η παγκοσμίως με βάση το ΑΕΠ

Μελετώντας την κατάταξη των 192 επίσημα αναγνωρισμένων κρατών του πλανήτη με βάση το ΑΕΠ προκαλεί εντύπωση πως στο τέλος του 2011, παρότι η Ελλάδα έκλεινε τέσσερα συνεχή χρόνια βαθιάς ύφεσης, βρισκόταν στην 34η θέση, 2 θέσεις χαμηλότερα από την κατάταξη που είχε ένα χρόνο πριν, στο τέλος του 2010. Η θέση της Ελλάδας δηλαδή με βάση την αξία των αγαθών και υπηρεσιών που παράγει παραμένει πολύ πιο υψηλά από τη θέση των περισσότερων κατοίκων της…

ΝΕΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ Οι 50 αποχρώσεις του γκρι χωρίς …σεξ (Πριν, 26 Αυγούστου 2012)

Αυστηρότερα μέτρα λιτότητας μετά την επίσκεψη Σαμαρά στο Βερολίνο

Πολλαπλά κερδισμένη η Γερμανία από την κρίση έβγαλε μόνο από την πτώση των επιτοκίων δανεισμού της την τελευταία διετία 68 δισ. ευρώ!

Αξιοθρήνητος ή γελοίος; Αυτή είναι η απορία που πρέπει να δημιούργησε το πέρασμα του έλληνα πρωθυπουργού από το Βερολίνο, ο οποίος με την υποτέλειά του διέψευσε ακόμη και τον βαρύ προσβλητικό χαρακτηρισμό που του απηύθυνε ο βρετανικός Ιντιπέντεντ, αποκαλώντας τον «ζητιάνο», δυό μέρες πριν ξεκινήσει για τη γερμανική πρωτεύουσα. Ο Αντώνης Σαμαράς, παρότι είναι ζητιάνος, ηγούμενος μιας χώρας την οποία οι πιστωτές της κατάφεραν μέσα σε δύο χρόνια να την στεγνώσουν από ρευστό με δημόσια, ασφαλιστικά ταμεία και τράπεζες να είναι όλα «στο κόκκινο» από τη στιγμή που προτεραιότητα απέκτησε η εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους και των δανειστών, παρόλα αυτά δεν απαίτησε το παραμικρό …πλην χρόνου. Οι Γερμανοί πρέπει να εντυπωσιάστηκαν με την υποτέλειά του και την απροθυμία του να διαπραγματευτεί ακόμη και τα πιο απλά. Ζητώντας μόνο επιπλέον χρόνο και υποσχόμενος να εφαρμόσει ό,τι του ζητούν τι πιο φυσιολογικό από να εισπράξει χλεύη και ένα ξερό «νάιν»; Άρνηση συνοδευόμενη από τον υπαινιγμό ότι επιπλέον χρόνος σημαίνει επιπλέον χρήμα, άρα ξεχάστε το, και χλεύη, με αφορμή την προσωπική δέσμευσή του, που δεν πρέπει να έχει προηγούμενο στην ιστορία, ότι εγγυάται ο ίδιος την αποπληρωμή των χρημάτων που έχουν δώσει οι Γερμανοί!

Η δέσμευσή του πέρα από μνημείο υποτέλειας, συνιστά και πρόκληση καθώς ακόμη και οι Γερμανοί ομολογούν πλέον ότι η κρίση ακόμη κι αν δεν υπήρχε θα έπρεπε να την εφεύρουν για να κερδίσουν. Με βάση επεξεργασίες του οικονομολόγου Γενς Μπόισεν Χόγκρεφ του Ινστιτούτου του Κιέλου, που είδαν το φως της δημοσιότητας την προηγούμενη εβδομάδα, η Γερμανία τα τελευταία 3,5 χρόνια έχει γλιτώσει 68 δισ. ευρώ, καθώς το επιτόκιο με το οποίο δανείζεται έχει πέσει κατακόρυφα. Αν τα ομόλογά της δεν λειτουργούσαν σαν μαγνήτης αποτελώντας το πιο ασφαλές καταφύγιο και το επιτόκιο δανεισμού παρέμενε στο παλιότερο ύψος του, θα έπρεπε να καταβάλει 68 δισ. ευρώ επιπλέον για να καλύψει τη χρηματοδότηση των αναγκών της. Οι Γερμανοί όμως, βδέλλες κολλημένες στο σώμα της Ευρώπης που την αφαιμάζουν, κερδίζουν με πολλούς ακόμη τρόπους. Για παράδειγμα, από την κερδοσκοπία που πραγματοποιεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία απαιτώντας την αποπληρωμή του ομολόγου ύψους 3,2 δισ. ευρώ στο ύψος της ονομαστικής του αξίας, παρότι το είχε αγοράσει από την δευτερογενή αγορά στο 70% της αξίας του, κέρδισε 900 εκ. ευρώ! Η ληστεία παίρνει διαστάσεις ριφιφί αν λάβουμε υπ’ όψη μας ότι για να πληρώσει το ελληνικό δημόσιο αυτό το ομόλογο αναγκάστηκε να προσφύγει σε έκτακτο δανεισμό μέσω εντόκων γραμματίων, παρέχοντας επιτόκιο ύψους 4%. Με αυτό τον τρόπο όμως – έκτακτο πανάκριβο δανεισμό μέσω εντόκων – ανατρέπεται εκ βάθρων το πρόγραμμα δημοσιονομικής διαχείρισης που έχει επιβάλει η Τρόικα και πολύ σύντομα θα φανεί πως το δημόσιο χρέος εκτροχιάστηκε ξανά! Και θα κατηγορούν μάλιστα την κυβέρνηση που δεν επιδεικνύει την δέουσα αυστηρότητα και δεν εφαρμόζει τα αποφασισμένα. Όταν, θα είναι ηλίου φαεινότερο πως η ανατροπή επήλθε και πάλι εξ αιτίας των πιστωτών: για να πληρωθεί στο ακέραιο ένα ομόλογο το οποίο η ΕΚΤ αγόρασε με έκπτωση. Κι εδώ φυσικά, κάνοντας μια παρένθεση, δεν γίνεται να αποφευχθούν οι συγκρίσεις με τα ασφαλιστικά ταμεία της Ελλάδας ή τα ΝΠΔΔ (σχολές, επιμελητήρια, κ.α.) που έχασαν εν αγνοία τους ακόμη και το 90% των υποχρεωτικών καταθέσεών τους στην Τράπεζα Ελλάδας, στο πλαίσιο της πρόσφατης αναδιάρθρωσης του χρέους. Πέπλο σιωπής επίσης, κλείνοντας την παρένθεση, καλύπτει το γεγονός ότι οι Γερμανοί βγάζουν χρήματα ακόμη κι απ’ αυτήν την διαδικασία της εξόφλησης της ΕΚΤ λόγω της σημαντικής συμμετοχής τους στο κεφάλαιο της κεντρικής τράπεζας – θεματοφύλακα του ευρώ που τους εξασφαλίζει μεγάλο αναλογικά μέρισμα. Κι όλα αυτά χωρίς να πάρουμε υπ’ όψη μας τα όσα μας οφείλουν οι τζαμπατζήδες Γερμανοί από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η συνολική αξία των οποίων ξεπερνάει το 1 τρισ. ευρώ: η αποζημίωση που είχε επιδικάσει η Διάσκεψη Ειρήνης των Παρισίων, το ληστρικό κατοχικό δάνειο, οι αποζημιώσεις των θυμάτων και τ’ αρχαία που πήραν μαζί τους οι άρπαγες Γερμανοί.

Σημασία παρόλα αυτά έχει πως οδηγούμαστε πολύ σύντομα σε ένα νέο πρόγραμμα αιματηρής λιτότητας. Οι υποδείξεις της Τρόικας που θα έρθει τον Σεπτέμβρη για να εγκρίνει την χορήγηση της νέας δόσης, θα έχουν λάβει πλήρως υπ’ όψη τους την αβάσταχτη υποτέλεια της τρικομματικής ελληνικής κυβέρνησης και θα υποδείξουν βάρβαρες περικοπές παντού! Έτσι το νέο Μνημόνιο θα μοιάζει με τις «50 αποχρώσεις του γκρι» (προσαρμόζοντας στα καθ’ ημάς σχόλιο του χθεσινού Εκόνομιστ) χωρίς όμως καν αυτή τη χαρά που συνοδεύει τα πάθη της νεαρής φοιτήτριας η οποία παραδίνεται στη σαδιστική μανία του πρωταγωνιστή του βιβλίου που σπάει τα ταμεία σε όλο τον κόσμο.

Μοναδική ελπίδα για να μην περάσουν τα νέα μέτρα και να διαλυθεί η κυβέρνηση είναι να ξεσπάσουν μαχητικοί και ανυποχώρητοι αγώνες και τότε να καταλάβουν οι βουλευτές της ΝΔ και της ΔΗΜΑΡ πως θα έχουν την τύχη των ΠΑΣΟΚων συναδέλφων τους που τώρα ψάχνουν κόμμα να στεγάσουν το κομματικό τους πελατολόγιο και την διαπλοκή τους με την οικονομική εξουσία. Εμπόδιο σε αυτή την προοπτική αποτελεί η απροθυμία του ΣΥΡΙΖΑ να στηρίξει τους αγώνες προκειμένου να μην τρομάξει τους συντηρητικούς ψηφοφόρους που του χάρισαν τη νίκη στις τελευταίες εκλογές κι η επιλογή του να πορευτεί με την γραμμή του «ώριμου φρούτου». Περιμένοντας δηλαδή να πέσει η κυβέρνηση κι ασχέτως αν μέχρι τότε οι συντάξεις θα έχουν πάει στα 200 ευρώ ή θα έχει ξεπουληθεί και το τελευταίο ίχνος δημόσιας περιουσίας, με αποτέλεσμα να έχει καταποντιστεί κι η αυτοπεποίθηση του κόσμου. Εμπόδιο επίσης αποτελεί κι η απροθυμία του ΚΚΕ να συμβάλει σε ένα τέτοιο μέτωπο κι ας πληρώνει μάλιστα βαρύτατο πολιτικό τίμημα. Παρόλα αυτά σήμερα, τρία σχεδόν χρόνια μετά την επιβολή του έκτακτου καθεστώτος, οι ταξικές εμπειρίες των εργαζομένων μαζί με την απόγνωση που προκαλεί η συνεχής εξαθλίωση έχουν φτάσει σε τέτοιο επίπεδο που επιτρέπουν μια νικηφόρα αντεπίθεση.

Γερμανικό παραμάγαζο η ΕΚΤ (Επίκαιρα 16-22.8.2012)

Σε επίδειξη πυγμής επιδίδεται το Βερολίνο για μια ακόμη φορά, επιλέγοντας τη νομισματική πολιτική τώρα για να δείξει ποιος αποφασίζει για την ενωμένη, κατά τ’ άλλα, Ευρώπη. Ήδη, η ενεργοποίηση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), που είναι ο μόνιμος «μηχανισμός διάσωσης» ο οποίος θα αντικαταστήσει το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) έχει μετατεθεί για μετά τις 12 Σεπτεμβρίου οπότε θα αποφασίσει το ανώτατο δικαστήριο της Γερμανίας για την συμβατότητά του με το γερμανικό σύνταγμα. Και η ίδια η απόφαση όμως την οποία έλαβαν οι ηγέτες των 27 στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στις 28 Ιουνίου κι αφορούσε την δυνατότητα της ΕΚΤ να παρεμβαίνει στην δευτερογενή αγορά ομολόγων αγοράζοντας κρατικούς τίτλους έπληξε γερμανική τορπίλη. Μια απόφαση ούτως ή άλλως αντιφατική, η οποία όμως στην πράξη αυτή τη στιγμή έχει ακυρωθεί, όχι μόνο με έμμεσο τρόπο καθώς ο Μηχανισμός Σταθερότητας που θα έκανε τις αγορές περιμένει το πράσινο φως από το δικαστήριο της Καρλσρούης για να λειτουργήσει, αλλά και με άμεσο.

Το δικαίωμα της Γερμανίας να ασκεί βέτο, στην πράξη, στις αποφάσεις της ΕΚΤ έγινε εμφανές την 1η Αυγούστου όταν ο διοικητής της γερμανικής κεντρικής τράπεζας, της Μπούντεσμπανκ κάλεσε την ΕΚΤ «να σέβεται και να μην υπερβαίνει το ρόλο της» κι επίσης «να μην υπερεκτιμά τις δυνατότητες της κεντρικής τράπεζας». Αιτιολόγησε μάλιστα την δημόσια παρέμβασή του, που έγινε από την ιστοσελίδα της Μπούντεσμπανκ, γράφοντας ότι η γερμανική κεντρική τράπεζα «είναι η μεγαλύτερη και η πιο σημαντική κεντρική τράπεζα στο ευρωσύστημα». Ξεχάστε επομένως την ομοφωνία, υπό την οποία υποτίθεται αποφάσιζε το διοικητικό της συμβούλιο. Μετά την αρχή της πλειοψηφίας που καθιέρωσε η Άνγκελα Μέρκελ στη διαδικασία αποφάσεων των Συνόδων Κορυφής, τώρα ο προστατευόμενός της, Χενς Βάιντμαν, επεκτείνει αυτή την κατάκτηση του Τέταρτου Ράιχ και σε άλλα πεδία λήψης αποφάσεων.

Η αλήθεια βέβαια είναι ότι ο πάγος που έβαλε ο γερμανός κεντρικός τραπεζίτης (επικαλούμενος την σύγχυση που επέρχεται μεταξύ νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής αν η ΕΚΤ προβεί στην αγορά ομολόγων) δεν στηριζόταν σε αυθαιρεσίες, αλλά στην κατά γράμμα τήρηση του καταστατικού της ΕΚΤ. Επί της ουσίας δηλαδή ο επικεφαλής της Μπούντεσμπανκ επανέφερε στη νομισματική τάξη τον Μάριο Ντράγκι κι όλη τη διοίκηση της ΕΚΤ δείχνοντας ότι η σταθερότητα των τιμών προέχει ακόμη και σε τέτοιες, έκτακτες περιστάσεις.

Προέχει η λιτότητα

Ο λόγος για τον οποίο το Βερολίνο επιλέγει να αφήνει τις υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης, κι ειδικότερα Ισπανία και Ιταλία αυτή τη στιγμή, να τσουρουφλίζονται στις αγορές ομολόγων πληρώνοντας κάθε φορά κι υψηλότερα επιτόκια για να καλύψουν τις χρηματοδοτικές ανάγκες τους, είναι απλός: Η απειλή της χρεοκοπίας και η κρίση δημόσιου χρέους έχουν μέχρι σήμερα αποδειχθεί ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για την κατεδάφιση με συνοπτικές διαδικασίες και τις λιγότερες δυνατές αντιδράσεις όλων των μεταπολεμικών κοινωνικών κατακτήσεων: από το δικαίωμα στην εργασία μέχρι το κράτος πρόνοιας. Γιατί το Βερολίνο που έχει αναλάβει τα ηνία σε αυτή την εκστρατεία, η οποία εξελίσσεται και σε βάρος της κυριαρχίας των άλλων κρατών – μελών της ΕΕ, να παραιτηθεί ενός τέτοιου πολύτιμου όπλου; Ο ρόλος καταπέλτη που έχουν αναλάβει οι αγορές ομολόγων εναντίον όλων αυτών που συνιστούν την ευρωπαϊκή εξαίρεση στον παγκόσμιο καπιταλιστικό κόσμο περιγράφτηκε με τον πιο παραστατικό τρόπο από τον αντι-καγκελάριο της Γερμανίας και υπουργό Οικονομίας, Φίλιπ Ρέσλερ, που θα κέρδιζε με άνεση τον τίτλο του πιο αντιπαθητικού γερμανού πολιτικού αν δεν ξέραμε ότι η πολιτική που υπηρετεί κι όχι το πρόσωπό του είναι αυτή που συγκεντρώνει το μίσος. Δήλωσε λοιπόν, βάσει των Financial Times στις 2 Αυγούστου: «Αν απομακρύνεις την πίεση των επιτοκίων από τα κράτη, ταυτόχρονα απομακρύνεις και την πίεση για μεταρρυθμίσεις»! Τα επιτόκια λοιπόν κι η κρίση χρέους είναι το μέσο. Σκοπός είναι η αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, η μείωση μισθών και ημερομισθίων, το κλείσιμο σχολείων και νοσοκομείων, κοκ.

Πρόκειται μάλιστα για έναν εφιάλτη χωρίς τέλος. Η πολιτική της λιτότητας, αποδεδειγμένα πλέον οδηγεί στην χρεοκοπία – αρκεί μια ματιά στη σημερινή Ελλάδα, που «κάθε βδομάδα μάχεται να αποφύγει την χρεοκοπία» (τη δεύτερη χρεοκοπία, μετά απ’ αυτή του Μαρτίου) κι αυτό με βάση το Σπίγκελ κι όχι την ελληνική πολιτική ηγεσία που προσπαθεί να πείσει τον κόσμο πως αν σκύψει το κεφάλια και περάσουν κι αυτά τα μέτρα των 11,5 δισ. ευρώ τότε όλα θα πάνε κατ’ ευχήν… Έγραφαν χαρακτηριστικά οι New York Times στις 7 Αυγούστου: «Η Ισπανία και η Ιταλία ήλπιζαν πως η ΕΚΤ θα προχώραγε να τους υποστηρίξει στη βάση των πρόσφατων μέτρων λιτότητας χωρίς να πρέπει να αναλάβουν το πολιτικό στίγμα από την επιβολή της διάσωσης. Αλλά η ΕΚΤ, μοναδικός θεσμός της ΕΕ, ικανός για γρήγορη και σοβαρή παρέμβαση, προτίθεται να δράσει μόνο αν η Ισπανία υποβάλει πρώτα αίτηση και αποδεχθεί αυστηρές πολιτικές προϋποθέσεις κι επιτήρηση». Να υπενθυμίσουμε ότι και η Ιταλία και η Ισπανία επιβάλλουν διαρκώς μέτρα λιτότητας. Ο χρόνος μάλιστα που επιλέγουν να τα ψηφίσουν δείχνει ότι η εφαρμογή τους αποτελεί όρο ώστε η ΕΕ να λάβει μια απόφαση που φαίνεται ευνοϊκή απέναντι σε αυτές τις χώρες. Κι αφού ψηφιστούν οι νόμοι, τότε η Γερμανία κάποιο καινούργιο εμπόδιο εμφανίζει για να αναβάλει την εφαρμογή της απόφασης ζητώντας την ψήφιση νέων αντιλαϊκών μέτρων.

Αλλεπάλληλοι εκβιασμοί

Οι πολιτικές ελίτ της Ευρώπης συγκαλύπτουν αυτό το ανήθικο παιχνίδι που γίνεται. Έτσι, για παράδειγμα, ο ισπανός πρωθυπουργός, Μαριάνο Ραχόι, (που έχει αρχίσει να προετοιμάζει την κοινή γνώμη της χώρας του για την προσφυγή στον μηχανισμό και την επιβολή Μνημονίων) εμφάνισε ως επιτυχία της πολιτικής του τα πρόσφατα θετικά σχόλια της διευθύντριας του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Κριστίν Λαγκάρντ, για τα μέτρα λιτότητας που ψήφισε. Αυτό όμως που θα πρέπει να του κάνει γνωστό κάποιος είναι τις επευφημίες που συνόδευαν κάθε ανακοίνωση αντιλαϊκού μέτρου στην Ελλάδα από την κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου μέχρι και τον Μάρτιο του 2010. Ως «επαρκή» για το 2010, για παράδειγμα, είχε χαρακτηρίσει ο Όλι Ρεν τα μέτρα που είχε ανακοινώσει στις 3 Μαρτίου 2009 ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γ. Πεταλωτής και περιελάμβαναν μείωση επιδομάτων δημόσιων υπαλλήλων κατά 12%, περικοπή 30% στο δώρο Χριστουγέννων, Πάσχα και στο επίδομα αδείας των δημοσίων υπαλλήλων, μείωση 7% στις αποδοχές των εργαζομένων σε ΔΕΚΟ, ΝΠΔΔ και ΝΠΙΔ, πάγωμα των συντάξεων στο δημόσιο, αύξηση του ΦΠΑ, κ.λπ. Κάθε άλλο παρά επιδερμικά ήταν δηλαδή. Παρόλα αυτά η προσφυγή στον μηχανισμό έναν μήνα αργότερα δεν αποφεύχθηκε, ούτε κι η χρεοκοπία, καθώς το ένα πακέτο λιτότητας έφερνε πιο κοντά το άλλο κι όλα μαζί οδηγούσαν σε παροξυσμό την κρίση χρέους.

Το ίδιο θα συμβεί επίσης σε Ισπανία και Ιταλία, όσο συνεχίζουν να αποδέχονται τους εκβιασμούς του Βερολίνου που για να επιβάλλει την πολιτική του γράφει στα παλιότερα των υποδημάτων του ακόμη κι αυτές τις αποφάσεις που λαμβάνονται στις συνόδους κορυφής.

Ασφαλής οδηγός κυβερνητικής αποτυχίας (Nexus, Αύγουστος – Σεπτέμβριος 2012)

Τι δείχνουν τα «μαύρα» οικονομικά στοιχεία

Επισπεύδεται η «επόμενη μέρα»

Στο μέσο ενός νέου καταιγισμού πιέσεων και εκβιασμών βρίσκεται η ελληνική κοινωνία λίγες μόλις εβδομάδες μετά τις εκλογές με μοναδικό στόχο να μειωθούν οι δημόσιες δαπάνες τα δύο επόμενα έτη (2013-1014) κατά 11,7 δισ. ευρώ. Κι όμως, το εκλογικό αποτέλεσμα υποτίθεται ότι αποτελούσε το «καλό σενάριο» για τους πιστωτές μας, μιας και θα διευκόλυνε τη συνεννόηση μαζί τους.

Παρόλα αυτά βρισκόμαστε σε ένα χειρότερο σημείο από εκείνο που ήμασταν πριν ξεκινήσει η προεκλογική περίοδος κι αυτό για δύο λόγους: Έναν πολιτικό κι έναν οικονομικό. Ο πολιτικός σχετίζεται με το γεγονός ότι η τρικομματική κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Αντώνη Σαμαρά παραβιάζει ευθέως την εντολή που έδωσε το εκλογικό σώμα με την ψήφο του τον Ιούνιο του 2012 και συνίστατo στην απόρριψη του Μνημονίου και των πολιτικών λιτότητας που απορρέουν από τους πιστωτές. Πράγματι, αν αθροίσουμε τα ποσοστά του ΣΥΡΙΖΑ (26,9%), των Ανεξάρτητων Ελλήνων (7,5%), της Χρυσής Αυγής (6,9%), της Δημοκρατικής Αριστεράς (6,2%) και του ΚΚΕ (4,5%) – πέντε κομμάτων που παρά τις αβυσσαλέες διαφορές τους αντιτάχθηκαν και απέρριψαν κατηγορηματικά την πολιτική των δύο προηγούμενων χρόνων – το άθροισμα που προκύπτει είναι 52%. Η πλειοψηφία λοιπόν του εκλογικού σώματος απέρριψε την πολιτική που ο Αντώνης Σαμαράς, πριν καν ορκιστεί πρωθυπουργός, δήλωσε ότι θα σεβαστεί και θα συνεχίσει να εφαρμόζει. Η συμμετοχή του κόμματος του Φώτη Κουβέλη στη νέα κυβέρνηση, που πολύ γρήγορα χαρακτηρίστηκε ως «Τρόικα εσωτερικού» λόγω της τυφλής υποταγής που έδειξε στην Τρόικα, μπορεί να της προσέφερε μια επιπλέον νομιμοποίηση, δίνοντας την ψευδαίσθηση ότι καλύπτεται όλο το πολιτικό φάσμα, στην πραγματικότητα όμως έκαψε γρήγορα ένα ακόμη χαρτί του πολιτικού συστήματος, αυξάνοντας τις πιθανότητες ο Φώτης Κουβέλης να έχει την τύχη του Γιώργου Καρατζαφέρη στις επόμενες εκλογές. Οι οποίες, ειρήσθω εν παρόδω, θα αποδειχθεί ότι είναι θέμα μηνών να προκηρυχθούν… Η παντοδυναμία επομένως της νέας κυβέρνησης είναι μόνο φαινομενική, κατ’ αντιστοιχία της επίδειξης πυγμής της κυβέρνησης του δοτού πρωθυπουργού Λουκά Παπαδήμου, η οποία σχηματίστηκε κατ’ εντολή της ΕΕ τον Νοέμβριο του 2011.

Ο οικονομικός λόγος, για τον οποίο τώρα βρισκόμαστε σε χειρότερη θέση απ’ ότι πριν τις εκλογές, σχετίζεται με την πανθομολογούμενη αποτυχία των μέτρων που καλείται να εφαρμόσει η κυβέρνηση ντα οποία υποτίθεται ότι θα εγγυηθούν την αποτροπή της χρεοκοπίας. Η κυβέρνηση Σαμαρά, ειδικότερα, δείχνει να πιστεύει ότι η συμμόρφωσή της με κάθε απαίτηση της Τρόικας, ακόμη και την πιο παράλογη, μπορεί να εξασφαλίσει την ομαλή διαχείριση του δημόσιου χρέους και την παραμονή της Ελλάδας στην ευρωζώνη. Σύντομα ωστόσο θα αποδειχθεί ότι πλανάται πλάνην οικτρά και οι θυσίες τις οποίες καλούνται να υποστούν οι έλληνες πολίτες, δεν θα έχουν το παραμικρό αντίκρισμα. Κοινώς, θα πάνε τσάμπα…

Η ύφεση παρασέρνει δημόσια έσοδα και τράπεζες

Κατ’ αρχάς, κι ενώ αναμενόταν η Τρόικα στην Αθήνα, τα 11,7 δισ. ευρώ που έψαχνε απεγνωσμένα να βρει η κυβέρνηση για το 2013 και 2014 και τα 3 δισ. ευρώ για το 2012 έγινε γνωστό ότι υπολείπονται των αναγκαίων κι ότι τελικά χρειαζόμαστε …κάτι παραπάνω. Η ανάγκη εξοικονόμησης επιπλέον χρημάτων για τα επόμενα έτη έγινε γνωστή από τη στιγμή που κατέστη σαφές ότι η ύφεση της οικονομίας θα συνεχισθεί και το 2013. Υπολογίζεται μάλιστα ότι θα ξεπεράσει το 3%. Αν μάλιστα προσθέσουμε στην ύφεση του 2013, πρώτο, στην ύφεση που έχει ήδη καταγραφεί από το 2008 έως το 2011 κι ανέρχεται σε 14% και ακόμη την ύφεση του τρέχοντος έτους που αναμένεται να κινηθεί μεταξύ 7 και 9%, φαίνεται πως η σωρευτική συρρίκνωση του ΑΕΠ γι’ αυτά τα 6 έτη θα φτάσει το 25%. Το 2014 δηλαδή η Ελλάδα θα παράγει μόνο τα τρία τέταρτα όσων παρήγαγε το 2007! Πρόκειται για πραγματική οικονομική καταστροφή που αποκαλύπτει επίσης πόσο κενές περιεχομένου ήταν οι δηλώσεις των κυβερνητικών οι οποίες παρομοίαζαν την συνταγή του ΔΝΤ και της ΕΕ με ένα «πικρό χάπι που όσο πιο γρήγορα το πάρουμε τόσο ταχύτερα θα γίνουμε καλά». Έκτος χρόνος ύφεσης είναι μπροστά μας, ρεκόρ χωρίς προηγούμενο σε ολόκληρο τον κόσμο για καιρό ειρήνης, χωρίς να μπορεί κανείς να εγγυηθεί πότε θα σταματήσει η κατηφόρα…

Θύμα αυτού του οικονομικού Αρμαγεδώνα αποτελούν και τα φορολογικά έσοδα, που παρασύρονται από την πτώση της οικονομικής δραστηριότητας απαιτώντας επιπλέον χρηματοδοτήσεις για να συνεχίσει η ελληνική οικονομία να πληρώνει τους πιστωτές της. Γιατί, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι οι περίφημες «χρηματοδοτικές ανάγκες της ελληνικής οικονομίας» δεν αφορούν τον κρατικό προϋπολογισμό, δηλαδή πόρους οι οποίοι κατευθύνονται σε συνταξιούχους ή κοινωνικές δαπάνες, αλλά ρευστό που πηγαίνει στους πιστωτές για την εξυπηρέτηση ενός δημόσιου χρέους που πλέον έχει καταστρέψει την ελληνική οικονομία. Στον πίνακα που παραθέτουμε φαίνεται πεντακάθαρα ποιος κερδίζει από τα «κονδύλια στήριξης» του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας: πιστωτές και τράπεζες που θα αφαιμάξουν το 97,1% των κονδυλίων του Ευρωπαϊκού Ταμείου κατά το τρίτο τρίμηνο του έτους. Στον κρατικό προϋπολογισμό θα φτάσουν μόνο 600 εκ. ευρώ!

Από 32,3 δισ. ευρώ αναμενόμενων εσόδων μόνο τα 600 εκ. (1,85%) θα πάνε στον κρατικό προϋπολογισμό!

Αναμενόμενες εισροές και εκταμιεύσεις (σε δισ. ευρώ) το τρίτο τρίμηνο (Ιούλιος – Αύγουστος) του 2012

ΕΙΣΡΟΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

EFSF:                                                                     31,3

Ιδιωτικοποιήσεις:                                                    1

ΣΥΝΟΛΟ ΕΙΣΡΟΩΝ:                                                        32,3

ΕΚΡΟΕΣ

Ανακεφαλαιοποίηση τραπεζών:                                          23,8

Υπόλοιπο:                                                                        8,5

Πληρωμή τόκων & χρεολυσίων:                                         4,6

(εξόφληση ομολόγων σε ΕΚΤ στις 20/8: 3,1, δάνειο ΟΣΕ στις 13/9: 0,2, τόκοι 1,3 κ.λπ)

Υπόλοιπο:                                                                        3,9

Αποπληρωμή εντόκων γραμματίων Ελλ. Δημοσίου:              2

Πληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών δημοσίου σε επιχειρήσεις: 1,3

Τελικό υπόλοιπο (για τον προϋπολογισμό):                   0,6

Πριν δούμε όμως ότι για τους εργαζόμενους επιφυλάσσεται μόνο λιτότητα αξίζει να δούμε ότι κι αυτές οι περικοπές (των 11,7 δισ. για το 2012-2013 και των 3 δισ. για το 2012) αποδεικνύονται ανεπαρκείς όχι μόνο λόγω του ότι τα μειούμενα έσοδα δημιουργούν συνεχώς μαύρες τρύπες στα δημόσια οικονομικά αλλά επιπλέον επειδή οι τράπεζες (τις οποίες ως έθνος έχουμε αναλάβει υπό την …προστασία μας) αυξάνουν συνεχώς τις ζημιές τους που πρέπει να καλυφθούν από τα διαθέσιμα κονδύλια. Υπολογίζεται χαρακτηριστικά πως το ύψος των επισφαλών δανείων στο πλαίσιο της επιχειρηματικής πίστης έφτασε το 15% τον Μάρτιο του 2012, όταν πριν μισό χρόνο, τον Σεπτέμβριο  του 2011 ήταν 11%. Σε επίπεδο αριθμών εκτιμάται ότι τα λεγόμενα κόκκινα δάνεια ξεπερνούν τον αριθμό ρεκόρ των 48 δισ. ευρώ. Οι ζημιές των τραπεζών όπως είναι αναμενόμενο προκαλούνται από την ραγδαία πτώση της ιδιωτικής κατανάλωσης που αποδεικνύεται τορπίλη στα ύφαλα μικρών και μεγάλων, αλλά κυρίως των εμπορικών, επιχειρήσεων.

Πλευρά αυτής της πτώσης αποτυπώθηκε σε έρευνα της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ελληνικού Εμπορίου, που δόθηκε στη δημοσιότητα την Δευτέρα 23 Ιουλίου κι αποκάλυψε ότι η μείωση του τζίρου το 2012 σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο ανέρχεται σε 53%, ενώ η μείωση των κερδών τους σε 55%. Η έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα 3.000 επιχειρήσεων δείχνει συνεχή πτώση τόσο του κύκλου εργασιών όσο και των κερδών από το 2009. Χαρακτηριστικά, ο μέσος όρος του κύκλου εργασιών τους τα τελευταία τέσσερα χρόνια ακολουθεί την εξής πορεία: 2009: 425.329 ευρώ, 2010: 392.914 ευρώ, 2011: 309.887 ευρώ, 2012 (εκτίμηση): 144.507 ευρώ. Τα δε κέρδη των εμπορικών επιχειρήσεων (ως μέσο όρο) τα τελευταία χρόνια κατέγραψαν την ακόλουθη πορεία: 2009: 49.212 ευρώ, 2010: 36.521 ευρώ, 2011: 25.198 ευρώ, 2012 (εκτίμηση) 22.729 ευρώ. Με λίγα λόγια τα κέρδη της μέσης εμπορικής επιχείρησης το 2012 βρίσκονται πιο κάτω κι από το μισό των κερδών του 2009!!! Σε αυτή την κινούμενη άμμο βυθίζονται και οι τράπεζες, η διάσωση των οποίων αποτελεί (στης Τρόικας τα χρόνια) αυτονόητο και υπέρτατο …καθήκον του ελληνικού κρατικού προϋπολογισμού. Κάτι που προφανώς δεν ισχύει για τους ανέργους ή τους χαμηλοσυνταξιούχους…

Συμπερασματικά, η παρατεταμένη ύφεση της οικονομίας μεγαλώνει συνεχώς τις ανάγκες χρηματοδότησης της οικονομίας λόγω του ότι τα δημόσια έσοδα υπολείπονται κάθε φορά των στόχων. Επίσης αυξάνει τις επισφάλειες των τραπεζών που έχοντας κολλήσει σαν βδέλλα στα δημόσια οικονομικά, αναλαμβάνει κάθε φορά ο προϋπολογισμός να καλύψει τις μαύρες τρύπες τους.

Πέραν φυσικά των πρόσθετων, υπάρχουν και οι …στάνταρ υποχρεώσεις μας, όπως είναι η εύρεση των 11,7 δισ. ευρώ για τη διετία 2013 – 2014 και 3 δισ. για φέτος. Παρότι την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές δεν έχει γίνει ακόμη γνωστή η στάση των «μεγάλων αφεντικών» της Τρόικας απέναντι στις ελληνικές προτάσεις για περικοπές, τα θύματα της εαρινής επίθεσης του ΔΝΤ και της ΕΕ είναι τα εξής: Πρώτο, η δημόσια περιουσία, δεύτερο, η τοπική αυτοδιοίκηση και, τρίτο, οι κοινωνικές δαπάνες.

Το τέλος του κοινωνικού κράτους

Άγριο τσεκούρι στις κοινωνικές δαπάνες αναμένεται να πέσει στα επιδόματα κοινωνικής πρόνοιας και στα εφ’ άπαξ. Ειδικά για τα εφ’ άπαξ η μείωση της τάξης του 22,68%, σύμφωνα με δημοσιεύματα, πέραν της μείωσης ύψους 20% που είχε ήδη γίνει θα ισχύει αναδρομικά, πλήττοντας κατ’ αυτό τον τρόπο και τους 52.000 συνταξιούχους που έχουν υποβάλλει αίτηση από το 2010 χωρίς ακόμη να το έχουν λάβει. Μακάβριο, αλλά αξίζει να αναφερθεί για να γίνει κατανοητό το μέγεθος του κυνισμού που συνοδεύει τις αποφάσεις της κυβέρνησης: Εξ αυτών οι 650 έχουν ήδη πεθάνει…

Αρνητικό αντίκτυπο θα έχει ο νέος γύρος περικοπών και στα νοσοκομεία. Ήδη ο νέος αναπληρωτής υπουργός Υγείας, Μάριος Σαλμάς, με ραδιοφωνική του συνέντευξη την Κυριακή 8 Ιουλίου προειδοποίησε πως άμεσα θα κλείσουν 60 από τα 150 νοσοκομεία, για να απομείνουν μόνο 90 σε όλη τη χώρα και θα καταργηθούν 10.000 κλίνες. Ως αποτέλεσμα η νοσοκομειακή φροντίδα θα υποβαθμιστεί πλήρως και θα οδηγηθεί σε τριτοκοσμικά επίπεδα, με εξαίρεση όσους φυσικά έχουν τη δυνατότητα να χρυσοπληρώνουν τα ιδιωτικά νοσοκομεία που θα γνωρίσουν δόξες. Έτσι, θα θυμόμαστε ακόμη και τα ράντσα των προηγούμενων χρόνων με νοσταλγία! Ενδεικτικά στοιχεία για το που οδηγεί την δημόσια υγεία το ντελίριο των περικοπών δόθηκαν στη δημοσιότητα στις 18 Ιουλίου με αφορμή την ετήσια έκθεση του ΚΕΕΛΠΝΟ. Εκεί περιγράφεται η εκρηκτική αύξηση των κρουσμάτων του έιτζ, ως αποτέλεσμα της αδυναμίας πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας. Αναφέρεται συγκεκριμένα στην έκθεση ότι ενώ από το 1984 ως το 2000 η νόσος παρουσίαζε σταθερή αύξηση, έκτοτε αυτή η τάση αναχαιτίστηκε και το 2010 τα κρούσματα ήταν μόνο 14. Πέρυσι όμως η αύξηση που παρατηρήθηκε έκανε τους πάντες να μείνουν με ανοιχτά τα μάτια, καθώς καταγράφηκαν 241 κρούσματα!!! Μεταξύ πολλών αρνητικών ρεκόρ που έχει κατακτήσει η δημόσια υγεία στην Ελλάδα, λόγω των περικοπών, συγκαταλέγεται κι η γέννηση το 2011 τεσσάρων οροθετικών παιδιών. Αν υλοποιηθούν από την συγκυβέρνηση Σαμαρά οι επιπλέον περικοπές που ζητά η Τρόικα η δημόσια υγεία στην Ελλάδα θα δεχθεί συντριπτικό πλήγμα.

Πολύ αρνητικό αντίκτυπο στις κοινωνικές υπηρεσίες αναμένεται να έχουν και οι περικοπές στις χρηματοδοτήσεις των ΟΤΑ, που είναι ξανά στο τραπέζι παρότι το δημόσιο αρνείται να αποπληρώσει οφειλές ύψους 1,3 δισ. ευρώ που έχει απέναντι στους δήμους. Μέχρι στιγμής, τα δύο τελευταία χρόνια οι περικοπές που έχουν γίνει φτάνουν το 52% των λειτουργικών τους εξόδων και το 65% των επενδυτικών τους δαπανών. Στο εξής, κι ενώ υπάρχουν πολλές εκατοντάδες απλήρωτοι συμβασιούχοι από τους δήμους, κάθε νέα περικοπή θα σημάνει λουκέτο σε βρεφονηπιακούς σταθμούς και ιατρεία. Τα στελέχη της τοπικής αυτοδιοίκησης προειδοποιούν ότι οι δυνατότητες μείωσης κόστους έχουν ξεπεραστεί προ πολλού.

Ξεπούλημα όσο – όσο…

Φιλοδοξία ωστόσο της κυβέρνησης Σαμαρά είναι να μείνει στην ιστορία ως η κυβέρνηση που κατάφερε να ξεπουλήσει όσο – όσο την ελληνική δημόσια περιουσία. Σε κάθε περίπτωση όμως μιλάμε για «ψιλοπράγματα»: σε 6,95 δισ. ευρώ εκτίμησε την προς ιδιωτικοποίηση δημόσια περιουσία, το Ταμείο Ξεπουλήματος (ΤΑΙΠΕΔ) με επίσημο έγγραφό του, σε βαθμό (ακόμη κι αν δεν υπήρχε κανένας άλλος λόγος να παραμείνει κτήμα του ελληνικού λαού αυτός ο πλούτος) να αποτελεί έγκλημα καθοσιώσεως η εκχώρησή του σε ιδιώτες με αυτές τις τιμές. Από την άλλη, από την σκοπιά των ιδιωτών δηλαδή, αυτό το επίπεδο τιμών αποτελεί πρώτης τάξης ευκαιρία για να πιέσουν ώστε οι ιδιωτικοποιήσεις να γίνουν όσο το δυνατό νωρίτερα και με την μικρότερη δυνατή διαφάνεια. Στην πρώτη σειρά της δημόσιας περιουσίας που βγαίνει στο σφυρί βρίσκονται τα ακίνητα του ελληνικού δημοσίου. Συνολικά στην περιουσία του ΤΑΙΠΕΔ έχουν περιέλθει 80.714 ακίνητα στα οποία συμπεριλαμβάνονται 6 ξενοδοχεία Ξενία (Δελφών, Βυτίνας, Άνδρου, Σκιάθου, Αράχοβας και Τσαγκαράδας), 4 ιαματικές πηγές (με σημαντικότερη αυτή του Καϊάφα στην Ηλεία) και μεγάλες παραθαλάσσιες εκτάσεις στην Κασσιόπη της Κέρκυρας κι επίσης στην Αφάντου και το Πρασονήσι της Ρόδου. Πρόκειται συνολικά για ανεκτίμητης αξίας εκτάσεις που θα μπορούσαν κάλλιστα να αξιοποιηθούν προς όφελος της κοινωνίας αντί να δοθούν έναντι αμφιβόλου τιμήματος στα ιδιωτικά συμφέροντα με αποτέλεσμα, χώρια των άλλων, την τσιμεντοποίηση ελεύθερων χώρων και την επιβάρυνση του περιβάλλοντος.

Προτεραιότητα επίσης έχει αποκτήσει και η πώληση της Αγροτικής Τράπεζας και των θυγατρικών της. Ειδικά της γαλακτοβιομηχανίας Δωδώνη (στην οποία η ΑΤΕ έχει μερίδιο ύψους 67,77% του κεφαλαίου της) που απασχολώντας 470 εργαζόμενους και αγοράζοντας γάλα από 7.000 παραγωγούς – κτηνοτρόφους στηρίζει την τοπική οικονομία της Ηπείρου. Η Δωδώνη επίσης είναι η κορυφαία εξαγωγική εταιρεία στον τομέα των τυροκομικών προϊόντων, καθώς το 2011 το 20% της ετήσιας παραγωγής της φέτας και σκληρών τυριών διοχετεύτηκε στις αγορές του εξωτερικού. Αξίζει ακόμη να αναφερθεί πως είναι κερδοφόρα επιχείρηση. Το 2010 τα καθαρά της κέρδη μετά από φόρους ανήλθαν σε 3,53 εκ. ευρώ. Η πώλησή της επομένως δεν γίνεται με κριτήριο την απαλλαγή της ΑΤΕ από μια ζημιογόνα επιχείρηση. Αποκαλύπτεται αντιθέτως ότι πρόκειται για μια κίνηση που εξυπηρετεί τους ιδιώτες και βλάπτει εξόφθαλμα την τοπική κοινωνία. Συνολικά μιλώντας, η ιδιωτικοποίηση της Αγροτικής Τράπεζας βρίθει σκοπιμοτήτων. Η σχεδιαζόμενη πώλησή της θα σημάνει συναγερμό σε χιλιάδες αγροτικά νοικοκυριά που θα κινδυνεύσουν να μείνουν άκληρα καθώς το 70% της αγροτικής γης είναι υποθηκευμένο στην ΑΤΕ. Η πώλησή της επίσης στην Τράπεζα Πειραιώς, θα λειτουργήσει σαν φιλί ζωής στην τράπεζα του Μιχάλη Σάλα που αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ρευστότητας.

Εξ ίσου δραματικές θα είναι οι συνέπειες από την πώληση κι άλλων πάλαι ποτέ δημοσίων επιχειρήσεων, όπως η ΔΕΗ, οι εταιρείες ύδρευσης Αθήνας και Θεσσαλονίκης (ΕΥΔΑΠ, ΕΥΑΘ), ο σιδηρόδρομος κι άλλες, καθώς άμεσα τα τιμολόγια τους θα εκτοξευτούν κι η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών θα επιδεινωθεί. Έτσι σε λίγα χρόνια θα φτάσουμε στο σημείο το ελληνικό δημόσιο να αγοράζει ξανά από τους ιδιώτες αυτές τις επιχειρήσεις προκειμένου να μπορούν οι έλληνες πολίτες να απολαμβάνουν απρόσκοπτα βασικά αγαθά. Ήδη είναι ορατός ο φαύλος κύκλος συρρίκνωσης του κύκλου εργασιών και ζημιών που προκαλεί η επιβολή ανταποδοτικής λειτουργίας. Στον ΟΣΕ, για παράδειγμα, η τελευταία αναδιάρθρωση του οργανισμού που στο επίκεντρό της είχε την μείωση των δρομολογίων (των πιο φτηνών μάλιστα που χρησιμοποιούσαν κατά κύριο λόγο φοιτητές, αγρότες και συνταξιούχοι) αντί να βελτιώσει τα οικονομικά αποτελέσματα του οργανισμού, αύξησε τις ζημιές του. Συνέβη δηλαδή το προφανές κι όχι αυτό που υπόσχονταν οι κυβερνητικοί. Ως αποτέλεσμα ο ΟΣΕ το 2011 παρουσίασε ζημιές της τάξης των 1.760 εκ ευρώ όταν το 2010 είχε παρουσιάσει ζημιές ύψους 800 εκ. ευρώ!

Νεοφιλελεύθερος παράδεισος

Στο τέλος του νεοφιλελεύθερου παράδεισου δηλαδή, όπου όλα θα είναι ιδιωτικοποιημένα, και πάλι τα ελλείμματα των επιχειρήσεων θα βρίσκονται στα ύψη, τα οποία θα καλύπτει το δημόσιο όπως συμβαίνει για παράδειγμα με τους βρετανικούς σιδηροδρόμους. Ενώ, στην πύλη εισόδου τους θα υπάρχει ένα τεράστιο απαγορευτικό προς τα φτωχότερα μέλη της κοινωνίας.

Καθόλου δεν αποκλείεται στο στόχαστρο της Τρόικας να βρεθούν για μια ακόμη φορά οι μισθοί κι οι εργασιακές σχέσεις του ιδιωτικού τομέα. Η έκθεση του ΔΝΤ για την ευρωζώνη που δόθηκε στη δημοσιότητα στα μέσα Ιουλίου έθετε ευθέως ζήτημα αμοιβών στην Ελλάδα, πιέζοντας για νέες μειώσεις. Κι αυτό παρότι οι μισθοί έχουν ήδη μειωθεί σημαντικά, μετά το δεύτερο Μνημόνιο όπου προβλεπόταν μείωση των αμοιβών κατά 25% και 35% για τους νέους κάτω των 25 ετών, ενώ οι εργασιακές σχέσεις έχουν σχεδόν πλήρως εξατομικευθεί. Έκθεση του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας που δόθηκε στη δημοσιότητα στα μέσα Ιουλίου έδειξε ότι μόνο το 2012 με την υπογραφή ατομικών συμβάσεων εργασίας επιτεύχθηκαν μειώσεις στις αμοιβές ύψους 23,7%, ενώ εκτιμάται ότι από το 2010 μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους οι μειώσεις μισθών θα φτάσουν το 30%. Αυξήσεις ρεκόρ επίσης παρατηρούνται και στην ανασφάλιστη εργασία (που άγγιξε το 35,9%, όταν πέρυσι έπληττε μόνο το 29,9%) και στην εξάπλωση των ελαστικών μορφών απασχόλησης. Συγκεκριμένα, το τελευταίο έτος, οι συμβάσεις πλήρους απασχόλησης που μετατράπηκαν σε ελαστικές μορφές απασχόλησης ήταν αυξημένες κατά 45,3%, ενώ στις νέες συμβάσεις εργασίας (προσλήψεις) μόνο το 56,1% αφορά θέσεις πλήρους απασχόλησης. Το 34,9% αφορά θέσεις μερικής απασχόλησης και το 9% εκ περιτροπής εργασία. Κατά συνέπεια ο εργασιακός χάρτης της Ελλάδας δεν φημίζεται ούτε για την ακαμψία του, ούτε για τη νομιμότητά του. Βρίθει ελαστικοποίησης και μαύρης, αδήλωτης εργασίας (συχνά στο πλαίσιο οικογενειακών επιχειρήσεων ή σε βάρος μεταναστών) με αποτέλεσμα κάθε επιπλέον παρέμβαση να προσθέτει απορρύθμιση και φτώχεια…

Πλησιάζει η χρεοκοπία

Ακόμη χειρότερο ωστόσο είναι ότι ο δρόμος της τυφλής υποταγής προς τους πιστωτές που ακολουθεί η κυβέρνηση φέρνει πιο κοντά και δεν απομακρύνει την χρεοκοπία. Για την ακρίβεια μια νέα χρεοκοπία, μετά απ’ αυτήν του Μαρτίου. Το τελευταίο δεκαήμερο του Ιουλίου μπήκε με τον οίκο αξιολόγησης Moody’s να αναφέρει ότι «υπάρχει κάθε λόγος να εκτιμά κανείς ότι μια νέα χρεοκοπία αποτελεί υψηλή πιθανότητα για την Ελλάδα», την γερμανίδα καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ να δηλώνει ότι δεν υπάρχει περίπτωση να προωθήσει για ψήφιση στη Βουλή και τρίτο πακέτο στήριξης της Ελλάδας το οποίο θα έχει διπλάσιο από το αρχικό ύψος (30-40 από 16-20 δισ. ευρώ), την αμερικανική τράπεζα Citibank (με επικεφαλής οικονομολόγο έναν από τους πιο έμπειρους σε θέματα κρατικών χρεοκοπιών) να προβλέπει έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη εντός του 2012 και το ΔΝΤ να «διαρρέει» την απροθυμία του να παράσχει νέες χρηματοδοτήσεις προς την Ελλάδα. Το ΔΝΤ δηλαδή να αναλαμβάνει τον ρόλο του γενναίου που θα σηκώσει το κόστος να τραβήξει το καλώδιο από την πρίζα, όπως έγινε και στην Αργεντινή πριν δέκα περίπου χρόνια…

Κι όλα αυτά ενώ δεν υπάρχει ούτε μία χώρα της ευρωζώνης που να μην τρεκλίζει από την κρίση. Η Ισπανία να μετράει ώρες για την επίσημη και πλήρη υπαγωγή της σε καθεστώς μνημονίου αφού για να βρει αγοραστές για δεκαετή ομόλογα κατέβαλε επιτόκιο άνω του 7%, δίνοντας το έναυσμα για να πάρουν φωτιά όχι μόνο τα δικά της CDS αλλά και τα χρηματιστήρια όλης της Ευρώπης.Στην Κύπρο να καταφθάνει το πρώτο κλιμάκιο της Τρόικας απαιτώντας να καταργηθεί η εναπομείνασα Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή. Στην Ιταλία η Σικελία να βουλιάζει κάτω από τα δικά της χρέη (ύψους 17 δισ. ευρώ, όσο περίπου το ΑΕΠ της Κύπρου!), άμεσο αποτέλεσμα της υποχρηματοδότησης από το ιταλικό κράτος. Η δε κρίση των περιφερειών, το πιο φρέσκο δημιούργημα της κρίσης της ευρωζώνης, να πλήττει ακόμη και την Γερμανία με τον πλούσιο γερμανικό νότο (π.χ. Βαυαρία) που ξεχειλίζει από πλεονάσματα, κατ’ αντιστροφή των όσων συμβαίνουν στην ευρωζώνη, να δυσφορεί όλο και πιο «φωναχτά» για τον φτωχό και ελλειμματικό βορά (π.χ. Βερολίνο) δημιουργώντας ένα νέο, οριζόντιο αυτή τη φορά, τείχος εντός των γερμανικών συνόρων.

Σε αυτό το εκρηκτικό πλαίσιο η πλειοδοσία στην εφαρμογή αντιλαϊκών μέτρων στην οποία επιδίδεται η ελληνική κυβέρνηση αναλαμβάνοντας μέχρι και την ευθύνη για το ότι δεν εφαρμόστηκαν τα 210 από τα 300 μέτρα του Μνημονίου όπως δηκτικά έγραψε γερμανική εφημερίδα (ελπίζοντας ότι έτσι θα αποτρέψει το αναπόφευκτο) δεν είναι μόνο γελοιότητα ή μάταιος κόπος. Είναι επίσης κι ο πιο ασφαλής οδηγός αποτυχίας, στον βαθμό που συνοδεύεται από παραίτηση από κάθε προσπάθεια διαμόρφωσης των όρων για την επόμενη μέρα που πλησιάζει όλο και ταχύτερα…