Home » 2012 » July

Monthly Archives: July 2012

ΤΡΙΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ: Δραματικές περικοπές για τον λαό δώρα για το κεφάλαιο (Πριν, 29.7.2012)

Θέμα χρόνου μια νέα αναδιάρθρωση του δημοσίου χρέους 

Σε τράπεζες και πιστωτές θα πάει όλη η επόμενη δόση

Ως χρυσή ευκαιρία για να επιτευχθεί στην ελληνική οικονομία μια τομή βάθους, που θα ξεπερνάει τις συμβατικές υποχρεώσεις οι οποίες απορρέουν από τις αναγκαίες εξοικονομήσεις, αντιμετωπίζει η κυβέρνηση την υπό εξέλιξη εξέταση της οικονομίας από την Τρόικα. Δημοσίως μπορεί τα δάκρυα να περισσεύουν κι η κυβέρνηση Σαμαρά νά εμφανίζεται ότι πιέζεται και με το πιστόλι στον κρόταφο αναγκάζεται να επιβάλει τα νέα μέτρα λιτότητας, αλλά η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική, όπως εύγλωττα μαρτυρά η απόφαση της κυβέρνησης να υπερβεί τις προτάσεις του ΚΕΠΕ, το οποίο από κυβερνήσεως Παπαδήμου ακόμη ετοίμασε μια συνεκτική πρόταση περικοπών με το βλέμμα στην δόση του Αύγουστου. Η κυβέρνηση Σαμαρά όμως θέλει κάτι παραπάνω, κατ’ εφαρμογή της ρήσης «κάνουμε την κρίση ευκαιρία» που τόσο συχνά επικαλείται όλα αυτά χρόνια ο νέος υπουργός Οικονομίας.

Το οικονομικό έγκλημα που συντελέστηκε την Παρασκευή το απόγευμα με επίκεντρο την Αγροτική Τράπεζα είναι πέρα για πέρα ενδεικτικό για το τι σημαίνει στην πράξη λιγότερο κράτος. Η διάσπαση της Αγροτικής Τράπεζας σε κερδοφόρα και ζημιογόνα με την πρώτη  να περνάει στην προβληματική Τράπεζα Πειραιώς του Μιχάλη Σάλα, δίνοντάς της το πολυπόθητο φιλί της ζωής, κι η δεύτερη στους φορολογούμενους, επιβαρύνοντας τον κρατικό προϋπολογισμό και διευρύνοντας το δημοσιονομικό έλλειμμα δείχνει επίσης και τι σημαίνει στην πράξη η ρήση «να κάνουμε την κρίση ευκαιρία»: Εκμετάλλευση του καθεστώτος έκτακτης ανάγκης που δικαιολογείται από την επίκληση της κρίσης δημόσιου χρέους και του καθεστώτος χρεοκοπίας κι επιτήρησης για ένα πλιάτσικο επικών διαστάσεων επί της δημόσιας περιουσίας που θα σώσει τον ιδιωτικό τομέα από την χρόνια και δομική κρίση.

Για να μπορεί ωστόσο ο κάθε Σάλας να έχει να λαβαίνει, δεν αρκεί η μέχρι σήμερα αφαίμαξη. Το τρίτο μνημόνιο, βάπτισμα του πυρός για την Τρόικα εσωτερικού, θα δημιουργήσει νέες κοινωνικές ομάδες εξαθλιωμένων. Με τα μέχρι στιγμής δημοσιεύματα οι πηγές από τις οποίες θα καλυφθούν οι νέες μαύρες τρύπες περιλαμβάνουν: Επιβολή πλαφόν στις κυρίες συντάξεις τα 2.100 ευρώ και τα 300 ευρώ για της επικουρικές, αύξηση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης στα 65 έτη, καθιέρωση πολύ αυστηρών εισοδηματικών κριτηρίων για την χορήγηση 89 κοινωνικών και προνοιακών επιδομάτων που στην πράξη θα σημάνει την κατάργηση τους (με εξαίρεση τα επιδόματα ανεργίας και το ΕΚΑΣ), νέες μειώσεις μισθών στις ΔΕΚΟ και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα, καθιέρωση πλαφόν τα 1.500 ευρώ σε ετήσια βάση για τις ιατροφαρμακευτικές δαπάνες που θα καλύπτουν τα ασφαλιστικά ταμεία, επιβολή διδάκτρων σε όσους φοιτητές υπερβαίνουν τον χρόνο των κανονικών σπουδών και άλλα πολλά που κινούνται στον δρόμο τον οποίο άνοιξαν όλα τα προηγούμενα μνημόνια.

Αυτό ωστόσο που με επιμέλεια κρύβουν κυβέρνηση και Τρόικα είναι ότι η περιβόητη δόση των 31,3 δισ. ευρώ που θα έρθει από τα κοινοτικό ταμεία, χάρη της οποίας θα υποστούμε τις νέες αιματηρές θυσίες, σχεδόν όλη θα κατευθυνθεί στους πιστωτές ή τις τράπεζες. Συγκεκριμένα από τα 32,3 δισ. ευρώ που αναμένονται (31,3 από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και 1 δισ. από ιδιωτικοποιήσεις) τα 23,8 δισ. θα πάνε για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, 4,6 δισ. για την πληρωμή τόκων και ομολόγων (εκ των οποίων 3,1 δισ. για την εξόφληση ομολόγων που έχει στο χαρτοφυλάκιο της η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα), 2 δισ. για την αποπληρωμή έντοκων γραμματίων του ελληνικού δημοσίου κι από τα «ρέστα», 1,3 δισ. θα κατευθυνθούν γα την πληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών του δημοσίου στον ιδιωτικό τομέα και μόνο 600 εκ. ευρώ θα καταλήξουν στον κρατικό προϋπολογισμό. Για μια ακόμη φορά δηλαδή θα εξαθλιωθούμε, θα αποχαιρετήσουμε συντάξεις και περίθαλψη για να γεμίσουν τα ταμεία πιστωτών και τοκογλύφων με ζεστό χρήμα!

Η κατάσταση στην οποία έχουμε περιέλθει είναι τραγική γιατί ακόμη κι έτσι, ακόμη δηλαδή κι αν υλοποιηθούν τα μέτρα που ζητούν οι πιστωτές, η νέα χρεοκοπία δεν θα αποτραπεί. Η απροθυμία του ΔΝΤ να καταβάλει την συμμετοχή του στην επόμενη δόση – έστω κι αν μετά διαψεύστηκε -, η επίσκεψη του Μπαρόζο στην Αθήνα που έθεσε την πολιτική ηγεσία προ των ευθυνών της, η μετάθεση της ημερομηνίας εκταμίευσης της επόμενης δόσης για τις 14 Σεπτεμβρίου, αν μέχρι τότε δεν μεσολαβήσει κάτι άλλο, το αίτημα του ΔΝΤ προς την ΕΚΤ να δεχτεί ένα κούρεμα των ελληνικών ομολόγων και, το σημαντικότερο, η πιθανότητα 90% που πρόβλεψε η Citigroup να βγει η Ελλάδα από την ευρωζώνη, υπογραμμίζουν ότι τα χειρότερα είναι μπροστά μας. Ότι αργά ή γρήγορα θα βρεθούμε ενώπιον μιας νέας χρεοκοπίας που εφ όσον θα γίνει με τους όρους των πιστωτών θα συνοδευτεί από φτώχεια και πείνα.

Υπό αυτή την προοπτική δραματικών εξελίξεων που πλησιάζουν αποκτά τεράστια, ζωτική  σημασία η επιθετική προβολή του αιτήματος παύσης πληρωμών και διαγραφής του χρέους με ταυτόχρονη έξοδο από το ευρώ, κι όλα αυτά υπό όρους κυρίαρχου κράτους. Ταυτόχρονα η εθνικοποίηση των τραπεζών, οι φραγμοί στην κίνηση των κεφαλαίων, ο διοικητικός καθορισμός της ισοτιμίας του νέου νομίσματος και πριν απ’ όλα η χορήγηση αυξήσεων σε μισθούς και μεροκάματα μπορούν να αποτελέσουν ένα ασφαλές ανάχωμα στην επίθεση του κεφαλαίου.

Η άλλη λύση είναι ο σημερινός εφιάλτης χωρίς τέλος…

Advertisements

Απάτες τραπεζών με όπλο τα επιτόκια (Επίκαιρα, 19-25 Ιουλίου 2012)

Τελικά η τραπεζική δραστηριότητα αποδεικνύεται πολύ σοβαρή υπόθεση για να παραμείνει στα χέρια του ιδιωτικού τομέα. Τελευταίος μάρτυρας οι συνεχιζόμενες αποκαλύψεις για την χειραγώγηση του επιτοκίου Libor από την βρετανική τράπεζα Barclays, που κλωνίζουν συνθέμελα την τραπεζική αγορά διαβρώνοντας και το τελευατίο ίχνος αξιοπιστίας που είχε μείνει στον κλάδο μετά τη φούσκα που έσκασε το 2008 και τις τεράστιες ζημιές που κουβαλάει έκτοτε.

Το επιτόκιο Libor (London Interbank Offered Rate) αποτελεί το ένα από τα δύο βασικά επιτόκια αναφοράς το οποίο αναφέρεται στο βραχυχρόνιο κόστος του διατραπεζικού δανεισμού (το άλλο είναι το Euribor). Το ύψος του ανακοινώνεται κάθε μέρα γύρω στις 10.45 (ώρα Λονδίνου) κατόπιν σύσκεψης στην οποία συμετέχουν αντιπρόσωποι των μεγαλύτερων τραπεζών (Barclays, Bank of America, Deutsche Bank, JP Morgan Chase και άλλες). Δεν είναι ένα μέγεθος που αφορά αποκλειστικά και μόνο τεχνοκράτες και γκρι κουστούμια. Αντίθετα επηρεάζει και ενδιαφέρει άμεσα εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον πλανήτη καθώς σε πλήθος χρηματοπιστωτικών προϊόντων από στεγαστικά και φοιτητικά δάνεια μέχρι πιστωτικές κάρτες το επιτόκιο που πληρώνει ο δανειολήπτης είναι συνδεδεμένο με το εν λόγω επιτόκιο. Ο κανόνας δηλαδή είναι το τελικό επιτόκιο επιβάρυνσης να αποτελείται από το Libor συν ένα ακόμη ποσοστό το οποίο αντιπροσωπεύει τον πιστωτικό κίνδυνο του δανειολήπτη και κυμαίνεται από 1-2 μονάδες για μεγάλους και καλούς πελάτες μέχρι πολλές μονάδες αν πρόκειται για καταναλωτικά ή άλλα προϊόντα. Η σημασία του γίνεται ακόμη πιο εμφανής αν λάβουμε υπ’ όψη μας ότι με το επιτόκιο Libor είναι συνδεδεμένα παράγωγα ύψους 360 τρισ. δολαρίων!

Εκατοντάδες εκατομμύρια θιγμένοι

Ο αριθμός των όσων θίγονται από το ύψος του Libor άρχισε ήδη να γίνεται γνωστός λόγω της βροχής μηνύσεων που ξεκίνησε να εμφανίζεται από (που αλλού;) τις ΗΠΑ. Υπολογίζεται, με βάση ρεπορτάζ των New York Times της Πέμπτης 12 Ιουλίου,  ότι το 75% των μεγαλύτερων αμερικανικών πόλεων έχουν συμφωνίες που συνδέονται με αυτό το επιτόκιο. Η αλήθεια βέβαια είναι ότι ο συνολικός υπολογισμός των ζημιών από την χειραγώγηση του Libor θα αποδειχθεί εξαιρετικά περίπλοκος λόγω του ότι από κάθε κίνησή του δημιουργούνταν όχι μόνο ζημιωμένοι αλλά και κερδισμένοι…

Η βρετανική τράπεζα Barclays με μια ιστορία πίσω της αρκετών αιώνων (για να μην υπάρχει η αυταπάτη ότι η κερδοσκοπία ανθεί μόνο στα πιο σύγχρονα ιδρύματα ενώ τα αρχαιότερα είναι «μονωμένα» από τέτοιου είδους συμπεριφορές) δέχθηκε ήδη να καταβάλλει 450 εκ. δολάρια στις βρετανικές και αμερικανικές αρχές αφού παραδέχθηκε ότι κατά τη διάρκεια της κρίσης του 2008 κι όταν συγκεκριμένα ήταν στο αποκορύφωμά της, επιχείρησε να χειραγωγήσει το επιτόκιο Libor. Υποστήριξε μάλιστα πως ζητούμενο από τη μεριά της δεν ήταν να κερδίσει επιπλέον χρήματα, αλλά να βελτιώσει την χρηματοοικονομική της κατάσταση, κάνοντας πιο ελκυστική την τράπεζα στους επενδυτές. Σκάνδαλο ωστόσο αποτελεί το γεγονός ότι ο διευθύνων σύμβουλος της Barclays, Μπομπ Ντάιμοντ, που δέχθηκε να παραιτηθεί πριν δύο εβδομάδες, έβαλε στην τσέπη αποχωρώντας 2 εκ. λίρες στερλίνες ως αποζημίωση! Δεν έλειψαν κι αυτοί που έμειναν με τη χαρά πως παραιτήθηκε από την (μυθικού ύψους) αποζημίωση αξίας 20 εκ. λιρών που προέβλεπε το συμβόλαιο το οποίο είχε υπογράψει. Ακόμη κι έτσι όμως έρχεται στην επιφάνεια ένα σκανδαλώδες καθεστώς βασιλικής εύνοιας και ασυλίας που απολαμβάνουν οι μανδαρίνοι του χρηματοπιστωτικού τομέα, ακόμη και σήμερα, που οι τράπεζες έχουν αποδειχθεί ο μεγάλος ασθενής της διεθνούς οικονομίας. Και τι ασθενής! Χρόνια πάσχων αν σκεφτούμε ότι είναι στην εντατική διασωληνωμένες με το δημόσιο χρήμα εδώ και πέντε χρόνια πλέον, από το 2008, και με μεταδοτική ασθένεια! Παρόλα αυτά οι πρωταγωνιστές ακόμη κι αυτών των περιστατικών παραβίασης της νομοθεσίας που βλέπουν το φως της δημοσιότητας αντί να καθίσουν στο σκαμνί και να τιμωρηθούν για όσα έκαναν σε βάρος εκατομμυρίων ανυποψίαστων  ανθρώπων, απολαμβάνουν αμοιβές που τις κοιτούν με το κιάλι όχι μόνο οι κοινοί θνητοί αλλά ακόμη και στελέχη άλλων κλάδων του επιχειρηματικού τομέα. Υπάρχουν ωστόσο και χειρότερα, όπως με το νούμερο ένα της Lehman Brothers που επέστρεψε ως υπουργός Οικονομικών της Ισπανίας, διατάσσοντας περικοπές σε κοινωνικές παροχές και μέτρα λιτότητας…

Ήταν όλοι τους μπλεγμένοι

Το σκάνδαλο όμως με τη χειραγώγηση του Libor δεν σταματάει στην τράπεζα Barclays. Κάθε μέρα που περνάει αυξάνονται οι ενδείξεις ότι οι διαστάσεις του είναι πολύ ευρύτερες κι εκτείνονται σε τρεις κατευθύνσεις. Πρώτα και κύρια προς άλλες τράπεζες. Η υποψία δηλαδή που υπάρχει είναι πως σε ανάλογες μεθοδεύσεις κατέφευγαν κι άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Οι περισσότερες υποψίες μάλιστα στρέφονται σε γαλλικές τράπεζες. Μια ακόμη υποψία πλανάται πάνω από τα κεφάλια των εποπτικών αρχών της βρετανικής τραπεζικής αγοράς, δηλαδή την Τράπεζα της Αγγλίας, κι ακόμη την ίδια την κυβέρνηση των Εργατικών που βρισκόταν τότε στην εξουσία, με πρωθυπουργό τον Γκόρντον Μπράουν. Ο τρίτος ύποπτος βρίσκεται στην άλλη μεριά του Ατλαντικού κι είναι υπεράνω πάσης υποψίας: Συγκεκριμένα η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, εναντίον της οποίας το αμερικανικό κογκρέσσο διέταξε την Δευτέρα 9 Ιουλίου να ξεκινήσει έρευνα! Στην πραγματικότητα αποκαλύπτεται ένα δίχτυ χειραγώγησης και διαφθοράς που αγκαλιάζει όλους, μα όλους σχεδόν τους συμμετέχοντες!

Ως αποτέλεσμα όχι μόνο του σκανδάλου με το Libor, αλλά και όσων άλλων έχουν δει το φως της δημοσιότητας με επίκεντρο τις τράπεζες, η καχυποψία της κοινωνίας απέναντι στον  ιδιωτικό τομέα αυξάνεται κατακόρυφα. Σύμφωνα με δημοσκόπηση του αμερικανικού ιδρύματος Gallup μόνο ο 1 στους 5 πλέον δείχνει εμπιστοσύνη στις τράπεζες. Το ποσοστό μάλιστα αυτό βρίσκεται στα μισά από τα επίπεδα του 2007. «Και δεν είναι μόνο οι τράπεζες απέναντι στις οποίες δυσανασχετούν. Συρρικνώνεται συνολικά η εμπιστοσύνη απέναντι στις μεγάλες επιχειρήσεις», έγραφε η International Herald Tribune στις 11 Ιουλίου 2012. Και συνέχιζε: «Από τους Αμερικάνους το 62% πιστεύει ότι η διαφθορά είναι ευρύτατα διαδεδομένη στην επιχειρηματική Αμερική, σε ένα ποσοστό μάλιστα παρόμοιο με την Λατινική Αμερική και την αναπτυσσόμενη Ασία. Σύμφωνα με την Διεθνή Διαφάνεια, ένα παρατηρητήριο ενάντια στη διαφθορά, σχεδόν 3 στους 4 Αμερικάνους πιστεύον ότι η διαφθορά αυξήθηκε τα τρία προηγούμενα χρόνια». Στο ίδιο ρεπορτάζ μάλιστα της αμερικανικής εφημερίδας φιλοξενούνται τα συμπεράσματα πανεπιστημιακής έρευνας βάσει της οποίας κάθε χρόνο ένα ποσοστό της τάξης 11-13% μεγάλων αμερικανικών επιχειρήσεων εμπλέκεται σε απάτες!

Ο βαθύπλουτος Αμερικανός Γουόρεν Μπάφετ, αποκαλούμενος και Μίδας, συνηθίζει να λέει ότι αρκεί μια άμπωτη για να αποκαλυφθεί ποιοι κολυμπούν γυμνοί, αναφερόμενος φυσικά στην χρηματοοικονομική κατάσταση των επιχειρήσεων. Στις μέρες μας τον ρόλο της άμπωτης παίζει η οικονομική κρίση και η συρρίκνωση σε βαθμό εξαφανίσεως του κράτους, που ανέκαθεν ήταν ο εύκολος στόχος των κριτικών για διαφθορά. Κι αυτός που δεν μπορεί να κρύψει τη γύμνια του είναι ο ιδιωτικός τομέας της οικονομίας, ο οποίος σύμφωνα με τις νεοφιλελεύθερες απλουστεύσεις αποτελεί συνώνυμο της αξιοκρατίας και της διαφάνειας…

GR-EXIT Ευρώ, δραχμή ή διπλό νόμισμα; (Πριν, 15.7.2012)

Ένας οδηγός για το αύριο της κρίσης

Συγγραφέας: Πάνος Παναγιώτου (Εκδόσεις Α. Α. Λιβάνη)

Ο κανόνας θέλει τη συζήτηση για την έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ να είναι απαγορευμένη, να αγγίζει τα όρια της ύβρεως. Σε τέτοιο βαθμό, ώστε μόλις πριν λίγες εβδομάδες κορυφαίος οικονομικός αναλυτής από το εξωτερικό που είχε έρθει στην Ελλάδα για αποστολή μου έλεγε αδυνατώντας να κρύψει τα γέλια του πως όταν ρώτησε έναν από τους μεγαλύτερους έλληνες τραπεζίτες για το επίπεδο των προετοιμασιών της χώρας στην περίπτωση εξόδου από το ευρώ, βρέθηκε μπροστά στην εξής απρόσμενη σκηνή: Ο Έλληνας τραπεζίτης σηκώθηκε από το γραφείο του και με θεατρικές χειρονομίες τον  διαβεβαίωνε ότι ποτέ η Ελλάδα δεν πρόκειται να βγει από την ευρωζώνη…

Ο Πάνος Παναγιώτου, χρηματιστηριακός τεχνικός αναλυτής με έδρα το Λονδίνο συγγραφέας κι άλλων βιβλίων στα Ελληνικά και γνωστός από τις παρεμβάσεις του στον εγχώριο Τύπο, δεν συμμερίζεται αυτή την βεβαιότητα. Το βιβλίο του εξετάζει με μια υποδειγματική σχολαστικότητα και λεπτομέρεια όλες τις όλες τις πρακτικές πτυχές της εξόδου της Ελλάδας από την ευρωζώνη, ενδεχόμενο το οποίο θεωρεί πάρα πολύ πιθανό. Για παράδειγμα: «Τι θα συμβεί αν η Ελλάδα βρεθεί εκτός ευρώ; Έχει νομική σημασία ο τρόπος με τον οποίο θα πραγματοποιηθεί η έξοδος και γιατί; Πως θα επηρεαστεί το ελληνικό χρηματιστήριο αν η Ελλάδα βγει από το ευρώ; Είναι έτοιμη η Ευρώπη για μια ελληνική πτώχευση και έξοδο από το ευρώ; Τι σημαίνουν τα σενάρια για διπλό νόμισμα και πόσο αποτελεσματικά μπορεί να είναι; Μπορεί να οδηγηθούμε σε μαλακό και σκληρό ευρώ; Πως θα λειτουργεί η ελληνική οικονομία με ευρώ και δραχμή; Υπάρχει περίπτωση να ξεκινήσει η καταβολή μισθών και συντάξεων παράλληλα σε ευρώ και Νέα δραχμή και τι θα σημάνει αυτό;»

Το βιβλίο δεν απευθύνεται σε τεχνοκράτες. Παρότι θίγει δύσκολα θέματα το κάνει με τρόπο προσιτό, καταφέρνοντας να προσγειώσει τη συζήτηση για τη νομισματική αλλαγή, η οποία για λόγους εντελώς ιδεολογικούς έχει συνδεθεί με το απόλυτο κακό, με βιβλική καταστροφή.

Ο Πάνος Παναγιώτου εξετάζει κριτικά κι όλες τις κρίσιμες αποφάσεις που λήφθηκαν τα τελευταία χρόνια κε επίκεντρο το ελληνικό δημόσιο χρέος: Από αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέχρι τις τεχνικές λεπτομέρειες της πρόσφατης συμφωνίας ανταλλαγής των ελληνικών ομολόγων, με την οποία επιτεύχθηκε η αναδιάρθρωση του χρέους. Συνολικά, παρότι δεν αμφισβητεί ένα πλαίσιο συντηρητικής διαχείρισης της κρίσης, φέρνει στην επιφάνεια τις εκρηκτικές αντιφάσεις των συμφωνιών που έχουν μετατρέψει την ελληνική κρίση σε δράμα χωρίς τέλος.

Παγκόσμιος Αρμαγεδδών το ευρώ (Nexus, Ιούλιος 2012)

Τα χτυπήματα κάτω από την …ευρωζώνη και τα γερμανικά σχέδια “διάσωσης”

Σε επίκεντρο επικίνδυνων και απρόβλεπτων σεισμικών αναταράξεων που απειλούν όλο τον κόσμο έχει μετατρέψει την ευρωζώνη ο οικονομικός φονταμενταλισμός που εμμονικά κι αψηφώντας έξωθεν κι έσωθεν υποδείξεις εφαρμόζει η Γερμανία η οποία κρατάει στα χέρια της τα οικονομικά ηνία της ευρωπαϊκής νομισματικής ένωσης. Οι ενδείξεις ότι κάτι σάπιο υπάρχει στο βασίλειο της ευρωζώνης πληθαίνουν και παρόλα αυτά το Βερολίνο εξακολουθεί να εφαρμόζει με τον πιο άκαμπτο τρόπο την ίδια οικονομική πολιτική που το μόνο που έχει καταφέρει είναι να πετά την μια οικονομία της ευρωζώνης μετά την άλλη στα βράχια. Ο κίνδυνος όμως πλέον δεν αφορά μόνο τα 17 κράτη μέλη της ευρωζώνης…

«Τα πιο πρόσφατα στοιχεία για την απασχόληση στις ΗΠΑ – που δείχνουν ότι δημιουργήθηκαν περίπου οι μισές θέσεις εργασίας απ’ αυτές που αναμένονταν – ερμηνεύθηκαν εν μέρει από το γεγονός ότι οι μεγάλες αμερικανικές εταιρείες επλήγησαν από την εξασθενημένη ανάπτυξη στην ευρωζώνη καθώς οι εκεί πωλήσεις τους αποτελούν ένα μεγάλο κομμάτι των εσόδων τους», έγραφε το αμερικανικό περιοδικό Time της 18ης Ιουνίου 2012. Τίτλος του άρθρου, «Το παγκόσμιο οικονομικό σας γεύμα τώρα σερβίρεται», με το αμερικανικό έντυπο να «παίζει» με την διπλή έννοια της λέξης γεύμα (mess) που σημαίνει και …χάος! Η μεγάλη σημασία που διαδραματίζουν οι πωλήσεις στο εξωτερικό για τις προοπτικές ανάκαμψης της αμερικανικής οικονομίας εξηγούνται λόγω του ότι εντός των ΗΠΑ μισθοί και ημερομίσθια εξακολουθούν να είναι καθηλωμένα, με αποτέλεσμα οι ελπίδες να έχουν εναποτεθεί στις εξαγωγές. «Σύμφωνα με to Economic Cycle Research Institute, η αύξηση του εισοδήματος τους προηγούμενους τρεις μήνες ήταν χαμηλότερη απ’ ότι ήταν στην αρχή των 10 προηγούμενων υφέσεων. Αυτή είναι η μορφή που έχει αυτή η “ανάκαμψη”. Το αποτέλεσμα είναι πως η αμερικανική οικονομία “είναι όσο ποτέ άλλοτε ευάλωτη σε εξωτερικά σοκ” υποστηρίζει ο Τζιμ Ο’Νιλ επικεφαλής οικονομολόγος της Goldman Sachs», αναφέρει το αμερικανικό περιοδικό στο ρεπορτάζ του για την παγκόσμια οικονομία.

Οι μειωμένες πωλήσεις των αμερικανικών εταιρειών είναι αποτέλεσμα της προβλεπόμενης συρρίκνωσης του ΑΕΠ της ευρωζώνης (η οποία εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει το 18% της παγκόσμιας οικονομίας) για το τρέχον έτος κατά 0,3%, από 2% που είχε αυξηθεί το 2010. Η πραγματικότητα είναι πως τα τελευταία τρία χρόνια καμία περιοχή του πλανήτη δεν είδε το ΑΕΠ της να αυξάνεται. Κι η συντριβή όμως που παρατηρείται στην ευρωζώνη, με την αναμενόμενη συρρίκνωση του ΑΕΠ για φέτος, δεν έχει όμοιο! Στις τέσσερις «αναδυόμενες» (όπως συνεχίζουν να χαρακτηρίζονται) οικονομίες του πλανήτη για παράδειγμα που περιγράφονται με το αρκτικόλεξο BRIC (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία και Κίνα) κι οποίες αντιπροσωπεύουν το 20% της παγκόσμιας οικονομίας οι ρυθμοί μεγέθυνσης του ΑΕΠ θα συρρικνωθούν στο 6% για φέτος, από 8% το 2010. Ενώ στις ΗΠΑ (που αντιπροσωπεύουν το 22% της παγκόσμιας οικονομίας, μεγαλύτερο δηλαδή μέρος απ’ ότι και οι τέσσερις μαζί «αναδυόμενες» οικονομίες) το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 2% από 3% το 2010. Το χειρότερο ωστόσο είναι ότι επανέρχονται δριμύτερες οι ανησυχίες ότι η αμερικανική οικονομία κινδυνεύει από μια διπλή ύφεση. «Όσο ισχυρότερα είναι τα ανησυχητικά σημάδια από το εξωτερικό, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος μια επιπλέον ύφεσης», με τα λόγια του Ελ Εριάν, επικεφαλής της επενδυτικής εταιρείας Pimco, κορυφαίας στον κόσμο στην διαπραγμάτευση ομολόγων.

Δίπλα στο «χαμηλό βαρομετρικό» που παρατηρείται στις ΗΠΑ ας ληφθούν υπ’ όψη δύο ακόμη γεγονότα. Το πρώτο σχετίζεται με την Κίνα όπου ένα επιτυχημένο μοντέλο (από άποψη καθαρής οικονομικής αποτελεσματικότητας κι όχι διατήρησης του περιβάλλοντος, εξασφάλισης δημοκρατικών ελευθεριών και κοινωνικής συνοχής ή διάχυσης των αποτελεσμάτων του στους εργαζομένους) το οποίο επί σχεδόν τριάντα χρόνια παρήγαγε ετήσιους ρυθμούς μεγέθυνσης κατά μέσο όρο της τάξης του 10% πλέον πνέει τα λοίσθια. Και, κατά κοινή ομολογία ζητεί κατεπειγόντως ένα διάδοχο μοντέλο που θα στηρίζεται περισσότερο στην εσωτερική κατανάλωση και την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς. Επίσης, τα ανησυχητικά σημάδια που παρατηρούνται στην αγορά των βασικών προϊόντων, που ανέκαθεν λειτουργούσε ως μηχανισμός έγκαιρης προειδοποίησης για τα ακραία καιρικά φαινόμενα της διεθνούς οικονομίας. «Κατά τον προηγούμενο μήνα, οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου έχουν μειωθεί κατά 12%. Οι τιμές του καλαμποκιού, του κακάο, της βρώμης, του βαμβακιού, του καουτσούκ, του καφέ, του αλουμίνιου, του ασημιού, του ψευδάργυρου και του νικελίου είναι όλες 20% χαμηλότερα σε σχέση με πέρυσι. “Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται σε κίνδυνο ύφεσης και μπροστά σε αυτό το ενδεχόμενο μειώνονται οι τιμές των εμπορευμάτων” υποστηρίζει ο Αλέν Σινάι επικεφαλής του τμήματος παγκόσμιας οικονομίας της εταιρείας συμβούλων Decision Economics» ανέφερε σε ρεπορτάζ της η International Herald Tribune στις 15 Ιουνίου 2012. Η δυναμική που εμφανίζει η παραπάνω τάση υπογραμμίζεται ειδικότερα από την τιμή του πετρελαίου που παραμένει καθοδική στον αντίποδα μιας σειράς γεγονότων που ωθούν προς την αντίθετη κατεύθυνση: από την αβεβαιότητα στη Συρία μέχρι τις εντεινόμενες κυρώσεις στο Ιράν.

Ειρήσθω εν παρόδω: ας μην τεθεί το ερώτημα γιατί παρότι πέφτουν σταθερά οι τιμές στα χρηματιστήρια εμπορευμάτων, ως καταναλωτές δεν βλέπουμε καμιά διαφορά στις τελικές τιμές πώλησης κι εξακολουθούμε να πληρώνουμε πανάκριβα τα παραγόμενα είδη και τα σχετικά τρόφιμα. Ειδικά στην Ελλάδα η πικρή μας πείρα διαβεβαιώνει ότι ποτέ, ή σχεδόν ποτέ, τέτοιου είδους μειώσεις δεν περνούν στην κατανάλωση. Απλώς διευρύνουν τα περιθώρια κέρδους της μεταποίησης (που χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη αυτά τα εμπορεύματα) ή του εμπορίου.

Τρεκλίζει το ευρώ

Στο παραπάνω, εκρηκτικό τοπίο οι αρνητικές εξελίξεις στην ευρωζώνη, όπως δρομολογούνται με την εγκληματική ευθύνη της Γερμανίας, ενδέχεται να λειτουργήσουν σαν θρυαλλίδα που θα κάνει πραγματικότητα τα πιο απαισιόδοξα σενάρια. Η επέκταση της κρίσης χρέους στις χώρες της περιφέρειας της ευρωζώνης αποτελεί την πιο ατράνταχτη απόδειξη για τον δομικό χαρακτήρα της κρίσης που απειλεί πλέον βάσιμα τη συνέχιση της ύπαρξης του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος, δέκα σχεδόν χρόνια μετά την επίσημη κυκλοφορία του σε φυσική μορφή. Κι αυτή η απειλή είναι εντελώς ανεξάρτητη από την βούληση της ελληνικής πολιτικής και οικονομικής ελίτ. Αντίθετα δηλαδή με την ιδεολογική τρομοκρατία που καλλιεργήθηκε την προεκλογική περίοδο, βάσει της οποίας η τύχη του ευρώ κρεμόταν από τα χέρια των ελλήνων ψηφοφόρων, οι αντιφάσεις που έχουν συγκεντρωθεί στη ευρωζώνη είναι τόσο πολλές, περίπλοκες και δυσεπίλυτες ώστε απλές αποφάσεις και προφανείς λύσεις δε χωρούν.

Ιταλικά και ισπανικά ομόλογα που λήγουν μέχρι το 2014 (δισ. ευρώ)

                        2012                 2013                 2014

Ιταλικά              227                   207,4                153,1

Ισπανικά           92,9                  109,6                85,8

Σύνολο              319,9                317                   238,9    Σύνολο: 875,8

Πηγή: Bloomberg

Αν το πρώτο κύμα της κρίσης της ευρωζώνης έριξε στα βράχια Ελλάδα, Πορτογαλία και Ιρλανδία, τις τρεις μικρότερες χώρες της περιφέρειας της ευρωζώνης, το νέο δεύτερο κύμα παρασέρνει Ιταλία και Ισπανία, την τρίτη και τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης, απειλώντας με πλήρη ανατροπή τις μέχρι τώρα ισορροπίες. Ενδεικτικό στοιχείο για την ανεπάρκεια των μέχρι σήμερα μηχανισμών να απορροφήσουν τους κραδασμούς της κρίσης, είναι το μέγεθος των απειλών. Ο νέος μηχανισμός (ESM) που δημιουργήθηκε για να παράσχει ρευστότητα κι εξοπλίσθηκε με κεφάλαια ύψους 500 δισ. ευρώ φαντάζει απελπιστικά μικρός, αν δούμε όχι γενικά ότι το δημόσιο χρέος της Ιταλίας (δεύτερο μεγαλύτερο ως ποσοστό του ΑΕΠ μετά της Ελλάδας) ανέρχεται στο ιλιγγιώδες ποσό των 2 τρισ. ευρώ ή γενικά πάλι πως το συνολικό χρέος της Ισπανίας (το δημόσιο δηλαδή μαζί με το ιδιωτικό χρέος που συνήθως παραλείπεται) ανερχόταν στο 363% του ΑΕΠ της, αλλά αν δούμε τα ομόλογα που λήγουν φέτος και τα δύο επόμενα χρόνια. Η αξία τους ξεπερνάει τα 875 δισ. ευρώ, είναι δηλαδή 75% μεγαλύτερη από τα κεφάλαια του μηχανισμού, χωρίς να λάβουμε υπ’ όψη μας ότι 100 δισ. ευρώ από τα 500 έχουν ήδη δεσμευτεί για την αναπλήρωση κεφαλαίου των ισπανικών τραπεζών.

Εκτός υπολογισμών αφήνουμε επιπλέον και τα κεφάλαια που θα απαιτηθούν για την Κύπρο, καθώς η Φρανκφούρτη δεν φαίνεται διατεθειμένη να επιτρέψει στην Λευκωσία την χρηματοδότησή της αποκλειστικά και μόνο από την Μόσχα όπου προσέφυγε για διμερή δανεισμό, μια κι έτσι θα έχανε την «χρυσή ευκαιρία» να επιβάλει τις πολιτικές λιτότητας και περικοπών, για χάρη των οποίων γίνεται όλη η αναστάτωση… Τα χρήματα που θα απαιτηθούν για την Κύπρο δεν θα ξεπεράσουν τα 4 δισ. ευρώ. Σταγόνα στον ωκεανό των δισ. που καταβάλουν οι φορολογούμενοι της ευρωζώνης για να σώσουν τις χρεοκοπημένες τράπεζες, πλήρως ενδεικτική όμως του βαθμού αποτυχίας της συνταγής που ακολουθείται κι ως βασικές παραμέτρους της έχει την στήριξη των τραπεζών με κάθε μέσο και την υιοθέτηση αιματηρών προγραμμάτων λιτότητας. Στην Ισπανία υπήρχε η διάχυτη εντύπωση πως η γενναία πρωτοβουλία της δεξιάς κυβέρνησης του Μαριάνο Ραχόι να εξαγγείλει την αναπλήρωση του κεφαλαίου της τράπεζας Bankia, ύψους 18 δισ. ευρώ, με δημόσιο χρήμα θα δημιουργούσε ένα ανάχωμα στην επέκταση της τραπεζικής κρίσης. Δεν πέρασε ούτε ένας μήνας για να ακολουθήσει η όλο ντροπή και περίσκεψη ομολογουμένως κατάθεση και συζήτηση του αιτήματός του στο συμβούλιο των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης για χρηματοδότηση των ισπανικών τραπεζών με το ποσό των 100 δισ. ευρώ από τον μηχανισμό. Το πιθανότερο δε είναι να βρισκόμαστε μόνο στην αρχή, αν δούμε ότι το Διεθνές Ινστιτούτο Χρηματοοικονομικής, γνωστό κι ως λόμπι των τραπεζιτών, του οποίου προΐσταται ο Τσαρλς Νταλάρα, εκτιμά τις ανάγκες των ισπανικών τραπεζών στα 260 δισ. ευρώ. Όπως λοιπόν απέτυχε η πρώτη επιχείρηση αναπλήρωσης του κεφαλαίου των ισπανικών τραπεζών, με επίκεντρο την Bankia, έτσι είναι πιθανό να αποτύχει κι η δεύτερη αξίας 100 δισ. για να οδηγηθούμε σε μια Τρίτη, ακόμη πιο δαπανηρή.

Η αναδιανομή στόχος της λιτότητας

Αποδεδειγμένα αποτυχημένη μπορεί να χαρακτηριστεί πλέον κι η επιχείρηση λιτότητας, κρίνοντάς την αποτελεσματικότητά της από τους ονομαστικούς της στόχους, κατά πόσο δηλαδή άμβλυνε τις δημοσιονομικές ανισορροπίες τις οποίες υποσχόταν να διορθώσει. Τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ισπανία της τρέχουσας διάσωσης προηγήθηκαν μέτρα περικοπών κοινωνικών δαπανών, τα οποία υποτίθεται θα εξευμένιζαν τις αγορές. Εις μάτην… Σε όλη την περιφέρεια της ευρωζώνης, η λιτότητα έχει αποδειχθεί επιταχυντής κι όχι παράγοντας ανάσχεσης της κρίσης. Η εμμονή επομένως με την οποία την προκρίνουν Βερολίνο, Φρανκφούρτη και Βρυξέλλες πρέπει να αναζητηθεί σε άλλες αιτίες: στην πρωτοφανών διαστάσεων αναδιανομή του πλούτου που προκαλεί. Μπροστά σε αυτό το στόχο η όξυνση της δημοσιονομικής κρίσης, υπ’ αριθμόν ένας κίνδυνος αν πάρουμε στα σοβαρά την κινδυνολογία της πολιτικής ελίτ, ξάφνου θεωρείται παράπλευρη απώλεια ή ανεκτό κόστος…

Σώζοντας την ευρωζώνη

                                    Ισπανία             Πορτογαλία       Ιρλανδία            Ελλάδα

Κόστος                          έως 100 δισ.      78 δισ.              67,5 δισ.           247 δισ.

Χρονολογία                   6ος 2012 5ος 2011 11ος 2010           5ος 2010 & 2ος 2012

ΑΕΠ 2011                      1,1 τρισ.            171 δισ.            156 δισ.            215 δισ.

Πηγή: Financial Times, 11 Ιουνίου 2012

Απέναντι στους συστημικούς κινδύνους που διακρίνονται απειλώντας την ύπαρξη του ίδιου του ευρώ, κι αυτό μάλιστα ομολογείται για πρώτη φορά από φανατικούς οπαδούς κι όχι επικριτές ή πολέμιους του, κάθε εναλλακτικό σχέδιο που έχει κατατεθεί απορρίπτεται πεισματικά από το Βερολίνο. Κι εδώ δεν αναφερόμαστε σε ριζοσπαστικά σχέδια όπως για παράδειγμα η διαγραφή μέρους του δημόσιου χρέους κρατών – μελών της ευρωζώνης, «ενδεχόμενο που γίνεται αναπόφευκτο» όπως αναγνώριζε ακόμη κι ο προβεβλημένος αναλυτής της Financial Times, Βόλγφγκανγκ Μινχάου, σε άρθρο του στις 11 Μαΐου με τίτλο «Πώς να σωθούν οι ισπανικές τράπεζες και η ευρωζώνη».

Το σχέδιο που προτείνεται με την μεγαλύτερη συχνότητα προβλέπει τα κράτη μέλη της ευρωζώνης να αναλάβουν από κοινού εκείνο το μέρος του δημόσιου χρέους που ξεπερνάει το 60% του ΑΕΠ κι ανέρχεται σε 2,3 τρισ. ευρώ. Το αποτέλεσμα όμως, αντιτείνει η Γερμανία, θα ήταν εκείνα τα κράτη μέλη της ευρωζώνης που έχουν χαμηλό ή και μηδενικό κόστος δανεισμού να δουν τα επιτόκια δανεισμού τους να αυξάνονται. Το Βερολίνο για παράδειγμα εκτιμά ότι το ετήσιο κόστος που θα αναλάμβανε από μία τέτοια πρωτοβουλία, η οποία θα ελάφρυνε τις υπερχρεωμένες χώρες, θα ήταν 10 δισ. ευρώ. Γιατί να επωμιστεί τέτοιο βάρος;

Ένα δεύτερο σχέδιο το οποίο έγινε γνωστό το τελευταίο δίμηνο από τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Χοσέ Μανουέλ Μπαρόζο, περιγράφεται ως «τραπεζική ένωση» και προβλέπει την συγχώνευση των εθνικών τραπεζών σε ένα πανευρωπαϊκό σχήμα. Παρότι ακόμη δεν έχουν δοθεί στη δημοσιότητα επιπλέον λεπτομέρειες, κάτι που αναμένεται να γίνει όσο θα πλησιάζουμε στην κρίσιμη σύνοδο κορυφής της ΕΕ της 28ης – 29ης Ιουνίου, οι Γερμανοί τραπεζίτες το αποκλείουν, υπό το φόβο να αναγκαστούν να χρηματοδοτήσουν τη διάσωση των τραπεζών των περιφερειακών κρατών. «Στο χειρότερο σενάριο οι γερμανοί πολίτες θα αναγκάζονταν να αναλάβουν το κόστος της κατάρρευσης των ισπανικών τραπεζών», δήλωνε ενδεικτικά στο γερμανικό περιοδικό Der Spiegel, αντιπρόεδρος της γερμανικής κεντρικής τράπεζας Μπούντεσμπανκ. Στο καλύτερο για την Γερμανία, συμπληρώνουμε εμείς, όλες οι τράπεζες θα κατέληγαν θυγατρικές της Deutsche Bank…

Εποπτεία και οικονομική κατοχή

Απορρίπτοντας τα παραπάνω σενάρια η Γερμανία φαίνεται να επιμένει στην λύση που έχει ήδη προκρίνει και προβλέπει την στενότερη επίβλεψη των δημόσιων οικονομικών των 27 κρατών μελών της ΕΕ, αποκτώντας ακόμη πιο βαρύνοντα λόγο για τις δημόσιες δαπάνες ειδικά εκείνων των χωρών που αναγκάζονται να προσφύγουν στον μηχανισμό διάσωσης. Κι όσο μάλιστα περνάει ο καιρός ο αριθμός τους θα μεγαλώνει… Η Γερμανία δεν πρόκειται να κάνει πίσω από το στόχο της επιβολής καθεστώτος οικονομικής κατοχής, καθώς κάθε άλλο εναλλακτικό σχέδιο, όπως για παράδειγμα η εγκατάλειψη του ευρώ, κρίνεται επιζήμιο για την Γερμανία. Κι αυτό παρότι εντός της χώρας πληθαίνουν οι φωνές που ζητούν την έξοδο από το ευρώ της Γερμανίας ή της …Ελλάδας. Χαρακτηριστικό του κλίματος είναι για παράδειγμα πως το βιβλίο που βρίσκεται στα ευπώλητα σταθερά τις τελευταίες εβδομάδες ανήκει σε πρώην μέλος του ΔΣ της Μπούντεσμπανκ κι έχει τίτλο «Η Ευρώπη δεν έχει ανάγκη το ευρώ». Ενώ, σε πρόσφατη έρευνα κοινής γνώμης περισσότεροι από 2 στους 3 Γερμανούς υποστήριξαν πως η Ελλάδα πρέπει να διωχθεί από το ευρώ. Μια γνώμη που δεν μπορεί να ειδωθεί ανεξάρτητα από τις τάσεις που διαμορφώνονται στην καρδιά του γερμανικού κατεστημένου.

Το ίδιο το Βερολίνο πάντως θα κάνει ό,τι είναι ανθρωπίνως δυνατό για να διατηρήσει την ευρωζώνη στη σημερινή της έκταση. Κι αυτό όχι για λόγους γοήτρου, αλλά για λόγους καθαρού οικονομικού συμφέροντος. Ειδικότερα, το Ινστιτούτο του Κιέλου για την Παγκόσμια Οικονομία (IfW) έχει εκτιμήσει το ρίσκο από την διάλυση του ευρώ ή την έξοδο της Γερμανίας απ’ αυτό σε 1,5 τρισ. ευρώ. Το μεγαλύτερο δε μέρος αυτού του κινδύνου εντοπίζεται στην γερμανική κεντρική τράπεζα η οποία έχει συσσωρεύσει απαιτήσεις στο πλαίσιο του συστήματος πληρωμών της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που υπερβαίνουν τα 700 δισ. ευρώ. Ελάχιστο μέρος εξ αυτών θα έπαιρνε πίσω σε περίπτωση κατάρρευσης του ευρώ. Σημαντικές ζημιές επίσης θα προέκυπταν για τις γερμανικές τράπεζες, που διατηρούν στα χαρτοφυλάκιά τους ομόλογα της ευρωζώνης αξίας 800 δισ. ευρώ και για τις γερμανικές ασφαλιστικές εταιρείες η έκθεση των οποίων στην ευρωζώνη ανέρχεται στα 300 δισ. ευρώ. Σοβαρό πλήγμα θα δεχόταν επίσης κι η γερμανική βιομηχανία καθώς η επαναφορά του γερμανικού μάρκου θα οδηγούσε στην ανατίμησή του κατά 30% έναντι των ξένων νομισμάτων κατά τον πρώτο χρόνο, με αποτέλεσμα οι εξαγωγές να μειώνονταν κατά 12% και η παραγωγή κατά 7%, σύμφωνα πάντα με δικούς τους υπολογισμούς. Για όλους τους παραπάνω λόγους, στους οποίους πρέπει φυσικά να προσθέσουμε και τα άμεσα οφέλη που δρέπει η γερμανική οικονομία, το Βερολίνο θα καταβάλει κάθε κόστος για να διατηρήσει την ευρωζώνη. Η απόφαση αυτή διευκολύνεται στον βαθμό που η Γερμανία έχει βρει τρόπους να εξωτερικεύει αυτό το κόστος στους λαούς της Ευρώπης και στον υπόλοιπο κόσμο, με την ίδια να συσσωρεύει αποκλειστικά και μόνο τα κέρδη. Το ερώτημα είναι τι θα συμβεί όταν αυτό το κόστος για ορισμένα κράτη – μέλη αρχίζει να γίνεται ασύμφορο ή απαγορευτικό αξιολογώντας το συγκριτικά με τις επιχειρήσεις διάσωσης άλλων κρατών – μελών που έχουν μεγαλύτερη προτεραιότητα. Τότε, η Γερμανία αν πρόκειται να σώσει το ευρώ δεν θα διστάσει να πετάξει έξω από την ευρωζώνη χώρες τις οποίες αφαίμαξε επί δεκαετίες, όπως για παράδειγμα την Ελλάδα!

Ιδιωτικοποιήσεις και περικοπές δαπανών (Πριν, 22 Ιουλίου 2012)

Φόβος για «ειδική πτέρυγα στον Κορυδαλλό» για όσους εμπλακούν στις ιδιωτικοποιήσεις

Η διαφαινόμενη ύφεση κατά το 2013 ανοίγει τη συζήτηση για νέα, νέα μέτρα

Σε αγώνα δρόμου επιδίδεται η κυβέρνηση για να προλάβει να εφαρμόσει τα αντιλαϊκά μέτρα που έχει στην ατζέντα της όσο ακόμη διαρκεί το μετεκλογικό μούδιασμα της κοινωνίας. Στην αιχμή του δόρατος βρίσκονται δύο ξεχωριστές προσπάθειες που σχετίζονται με τη μείωση κρατικών δαπανών και το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας.

Σε άμεση προτεραιότητα βρίσκεται η περικοπή κοινωνικών δαπανών σε μια προσπάθεια να εξοικονομηθούν 11,6 δισ. ευρώ για τα δύο επόμενα έτη. Από τη στιγμή που το πακέτο των 11,6 δισ. ευρώ έπαψε να αποτελεί αντικείμενο επαναδιαπραγμάτευσης όπως προεκλογικά είχαν υποσχεθεί τα φιλομνημονιακά κόμματα κι οι αντίστοιχες περικοπές μετατράπηκαν σε στόχο άμεσα υλοποιήσιμο, τα εφ’ άπαξ του δημοσίου απλώς …μέτραγαν ώρες. Η μείωση θα φτάσει το 22,6% και θα έχει μάλιστα αναδρομική ισχύ καθώς θα πλήξει και τις αιτήσεις για τις οποίες δεν έχει εκδοθεί ακόμη απόφαση. Προφανώς έπονται και άλλα μέτρα περικοπών κρατικών δαπανών τα οποία θα ανακοινωθούν τις επόμενες μέρες, με αφορμή την άφιξη της Τρόικας στις 24 Ιουλίου, μεταξύ των οποίων δεν αποκλείεται καθόλου να περιλαμβάνεται και νέα μείωση μισθών στον ιδιωτικό τομέα, όπως πρότεινε το ΔΝΤ στην έκθεση για την ευρωζώνη, που έδωσε στη δημοσιότητα προ ημερών.

Η ανάγκη επιβολής νέων μέτρων υπογραμμίστηκε κι από έκθεση της Άλφα Μπανκ, στην οποία διατυπώνεται η πρόβλεψη πως η νέα, βαθιά ύφεση που αναμένεται για το 2013, καθιστά απαραίτητη την λήψη νέων μέτρων, πέραν των 11,6 δισ. ευρώ που τώρα αναζητούνται…

Το δεύτερο πακέτο μέτρων που προκρίνει η κυβέρνηση σχετίζεται με τις ιδιωτικοποιήσεις. Αρχικά η κυβέρνηση ετοιμάζεται τις επόμενες εβδομάδες να ψηφίσει «νομοσχέδιο – σκούπα» με το οποίο επιδιώκει να ξεπεράσει δεκάδες εκκρεμότητες (77 σύμφωνα με ρεπορτάζ) οι οποίες δεν επιτρέπουν να ολοκληρωθούν οι ιδιωτικοποιήσεις. Μεταξύ αυτών, διάταξη που αναφέρει ότι το δημόσιο οφείλει να κατέχει το 51% του μετοχικού κεφαλαίου των ΔΕΚΟ, άλλη διάταξη που ορίζει «πλαφόν» της τάξης του 20% στο μερίδιο που μπορεί να κατέχει ιδιώτης σε μια ΔΕΚΟ κ.λπ. Να σημειωθεί πως από τις λεγόμενες επιχειρήσεις στρατηγικής σημασίας το δημόσιο έχει μέχρι στιγμής συμμετοχή άνω του 51% στις εξής: ΔΕΗ (51%), ΕΥΔΑΠ (61,3%), ΕΥΑΘ (74%), ΔΕΠΑ (65%), ΔΕΣΦΑ (65%), ΕΛΤΑ (90%) και ΤΡΑΙΝΟΣΕ (100%). Ουσιαστικά πρόκειται για μια σειρά νόμους και άρθρα, μεταβατικής φύσης, που είχαν ψηφιστεί τις προηγούμενες δεκαετίες λειτουργώντας ως το σκαλοπάτι, το ενδιάμεσο στάδιο για να μεταβληθεί το καθεστώς των ΔΕΚΟ από αμιγώς δημόσιο και κοινοφελές σε αμιγώς ιδιωτικό και κερδοσκοπικό. Και τώρα που αυτές οι ενδιάμεσες ρυθμίσεις ολοκλήρωσαν την αποστολή τους οδεύουν προς κατάργηση.

Το επόμενο πακέτο μέτρων που θα εφαρμοστεί ως στόχο θα έχει την κατάργηση περίπου 200 φορέων και υπηρεσιών του δημοσίου. Η κυβέρνηση εμφανίζει την υλοποίηση αυτού του στόχου, που θα έχει υλοποιηθεί μέχρι το τέλος του Αυγούστου, ως μέσο εξορθολογισμού υποστηρίζοντας για παράδειγμα ότι θα καταργηθούν ή θα ενοποιηθούν υπηρεσίες με παρεμφερές αντικείμενο. Για παράδειγμα οι κατασκευαστικές εταιρείες του δημοσίου ΔΕΠΑΝΟΜ, ΟΣΚ και Θέμις ή οι εταιρείες διοργάνωσης εκθέσεων Helexpo και Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης με τον Οργανισμό Προώθησης Εξαγωγών. Στην πραγματικότητα το ζητούμενο δεν είναι ο εξορθολογισμός των δαπανών, αλλά η μείωση των δημοσίων δαπανών, το λιγότερο κράτος και η δημιουργία «ζωτικού χώρου» για τους ιδιώτες που θα κληθούν να καλύψουν το κενό που αφήνει η απόσυρση του δημοσίου από μια σειρά δραστηριότητες. Προς επίρρωση η αποκάλυψη ότι ο γενικός γραμματέας Δημοσίων Έργων, που διορίστηκε μόλις την προηγούμενη εβδομάδα, Σ. Σιμόπουλος, έχει δική του κατασκευαστική εταιρεία! Λιγότερο κράτος επομένως σημαίνει περισσότεροι ιδιώτες, μεγαλύτερη διαπλοκή…

Η δε υπόσχεση της κυβέρνησης ότι δεν πρόκειται να απολυθούν υπάλληλοι είναι εντελώς προπαγανδιστική, στον βαθμό που αξιοποιώντας το πλαίσιο της εφεδρείας, που είχε ψηφίσει η προηγούμενη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, οι εργαζόμενοι που απασχολούνται σε αυτές τις επιχειρήσεις δεν θα απολυθούν μεν, αλλά θα τεθούν σε καθεστώς εφεδρείας, οπότε η απόλυσή τους θα αναβληθεί για ένα μικρό χρονικό διάστημα. Ενδεικτική του νεοφιλελεύθερου, θατσερικού οίστρου που έχει καταλάβει την κυβέρνηση – υποχείριο της Τρόικας είναι η δήλωση του υπουργού Διοικητικής Μεταρρύθμισης Αντώνη Μανιτάκη: «κάθε τι παρωχημένο οφείλει να καταργηθεί, κάθε τι αντιπαραγωγικό να αναδιαταχθεί, κάθε δομή, υπηρεσία, μονάδα να αξιολογηθεί εκ του μηδενός». Κι όλα αυτά …όσο ακόμη προλαβαίνουν πριν ο κόσμος τους πάρει με τις πέτρες όπως έλεγε κι ο πρώτος πρωθυπουργός όργανο της Τρόικας.

Ωστόσο, η κυβέρνηση της Τρόικας εσωτερικού δεν βάλλεται μόνο από τα εργατικά συμφέροντα που τσαλαπατά. Στο εσωτερικό της ήδη αναδύονται σοβαροί κλυδωνισμοί οι οποίοι προκαλούνται από τις αναταράξεις που δημιουργεί η προώθηση των ιδιωτικοποιήσεων εντός του αστικού στρατοπέδου. Πλήθος ερωτηματικών, για παράδειγμα, συνοδεύει την παραίτηση του Κώστα Μητρόπουλου από τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου του κατά κόσμο Ταμείου Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου και γνωστό στον κόσμο ως Ταμείο Ξεπουλήματος. Ερωτηματικά επίσης προκαλεί κι η απροθυμία γνωστών ονομάτων από τον χώρο της αγοράς, Μουτζαχεντίν των ιδιωτικοποιήσεων, να τον διαδεχθούν στη θέση του, παρά τις επίμονες και δελεαστικές προτάσεις που τους έγιναν… Δεν αποκλείεται η «μεγάλη φυγή» να είναι αποτέλεσμα των τεράστιων νομικών κενών που συνοδεύουν τις ιδιωτικοποιήσεις και των παρανομιών που θα πρέπει να γίνουν για να ιδιωτικοποιηθούν οι ΔΕΚΟ. Είναι πολύ πιθανό δηλαδή να φοβούνται όσοι αναλάβουν τώρα το έργο της προώθησης του ξεπουλήματος της δημόσιας περιουσίας πως σε όλη την υπόλοιπη ζωή τους θα πρέπει να απολογούνται σε ειδικά δικαστήρια και να μπαινοβγαίνουν σε μια ειδικά διαμορφωμένη πτέρυγα του Κορυδαλλού που στην πύλη θα γράφει «Πτέρυγα Σκαπανέων Ιδιωτικοποιήσεων, Προσοχή: Οικονομικοί Δολοφόνοι»…