Home » 2012 » Κύπρος: το τέλος του κοινωνικού συμβολαίου (Επίκαιρα, 26 Απριλίου 2012)

Κύπρος: το τέλος του κοινωνικού συμβολαίου (Επίκαιρα, 26 Απριλίου 2012)

Κείμενο συμβολής

Για το παρόν και το μέλλον της Αριστεράς

Archives

Η ανακοίνωση χορήγησης αυξήσεων ύψους 1,7% στους κατώτατους μισθούς του ιδιωτικού τομέα με αποτέλεσμα πλέον να φθάνουν στα 870 από 855 ευρώ που ήταν ως πέρυσι, δίνει την εντύπωση ότι η οικονομία της Κύπρου κινείται σε μια δική της, ανεξάρτητη τροχιά, εντελώς ανεπηρέαστη από την πορεία κρίσης στην οποία παραδέρνουν όλες οι οικονομίες της περιφέρειας της ευρωζώνης, από την Ιρλανδία μέχρι και την Ελλάδα. Τίποτε άλλο ωστόσο δεν είναι πιο αποπροσανατολιστικό. Η Κύπρος αυτή τη στιγμή βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των χωρών που πλήττονται από την κρίση.

Το όχημα δε που μετέφερε στο νησί της Αφροδίτης την κρίση είναι οι τράπεζες και ειδικότερα οι, χρυσοτόκες κατά το παρελθόν, τοποθετήσεις τους σε ελληνικά ομόλογα. Ειδικότερα, οι ζημιές που κατέγραψαν οι δύο μεγαλύτερες τράπεζες της Κύπρου (η Λαϊκή και η Τράπεζα Κύπρου) αντιστοιχούν σε 2,5 και 1 δις. ευρώ αντίστοιχα, ξεπερνώντας ως σύνολο τα 3,5 δις. ευρώ. Οι τοποθετήσεις μέχρι πρόσφατα των δύο τραπεζών στο ελληνικό χρέος εκτιμούνταν στα 5,8 δις. ευρώ (επιμερισμένες στα 3,4 και 2,4 δις. ευρώ αντίστοιχα). Αν οι απώλειες των κυπριακών τραπεζών κι επίσης το μέγεθος του χρηματοπιστωτικού τομέα (με δάνεια ύψους 152 δις. ευρώ) συγκριθούν με το ΑΕΠ της χώρας που ίσα – ίσα ανέρχεται στα 17 δις. ευρώ, τότε γίνεται αντιληπτό το εκρηκτικό υλικό που έχει συγκεντρωθεί στα θεμέλια της κυπριακής οικονομίας: ένας υπερτροφικά ανεπτυγμένος, κατά το πρόσφατο παρελθόν, χρηματοπιστωτικός τομέας, που είναι επτά – οκτώ φορές μεγαλύτερος από το ΑΕΠ κι ο οποίος πλέον απειλεί να παρασύρει στην άβυσσο ολόκληρη την εθνική οικονομία. Κι αυτό γιατί, οι τράπεζες αποτελούν πλέον κακοφορμισμένη πληγή με την τελευταία μέρα του Ιουνίου να αποτελεί την προθεσμία που έχει δώσει η Ευρωπαϊκή Τραπεζική Αρχή για να αποδείξουν μεταξύ όλων των υπόλοιπων και οι κυπριακές τράπεζες ότι διαθέτουν την απαραίτητη επάρκεια κεφαλαίων. Διαφορετικά, η επόμενη μέρα θα τις βρει να κλείνουν ή να συγχωνεύονται ή στην πιο ακραία περίπτωση να συμβεί ό,τι έγινε και στην Ιρλανδία: το δημόσιο της Κύπρου να αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου το κόστος της εξυγίανσης και αναπλήρωσης κεφαλαίου, μεταφέροντας στην κοινωνία τον λογαριασμό.

Ήδη, δημοσιεύματα φέρουν ρωσικούς τραπεζικούς ομίλους (κι ειδικότερα τον VTB) να βρίσκεται σε προχωρημένες συνομιλίες με στελέχη της Λαϊκής Τράπεζας στην κατεύθυνση εξαγοράς σημαντικού ποσοστού του μετοχικού της κεφαλαίου. Το ενδιαφέρον της Ρωσίας δεν είναι ανεξάρτητο από τις προοπτικές που διαγράφονται στον τομέα των εκμετάλλευσης των υδρογονανθράκων. Η ρωσική διείσδυση στον χρηματοπιστωτικό τομέα ενδεχομένως να αποτελέσει σφήνα στην προσπάθεια Ισραηλινών και Αμερικάνων να εδραιώσουν τα συμφέροντα και την παρουσία τους στην ανατολική Μεσόγειο μέσω της σύναψης μιας στρατηγικής συμφωνίας με την Λευκωσία στη βάση της εκμετάλλευσης των ενεργειακών κοιτασμάτων. Αυτό το στόχο πολύ πιθανά να είχε κατά νου η Ρωσία κι όταν χορηγούσε το φθινόπωρο του 2011 στην Κύπρο δάνειο ύψους 2,5 δις. ευρώ (για 4,5 χρόνια και με επιτόκιο 4,5%, πολύ πιο κάτω από τα επίπεδα της αγοράς).

Με αυτό όμως τον τρόπο, συνάπτοντας δηλαδή διμερή διακρατικό δανεισμό (δυνατότητα που θα μπορούσε να είχε αξιοποιήσει και η Ελλάδα πριν δύο χρόνια, εάν υπήρχε φυσικά η αντίστοιχη πολιτική βούληση, αντί να προσφύγει στο σφαγείο ΔΝΤ – ΕΕ) η Κύπρος κάλυψε τις χρηματοδοτικές της ανάγκες. Έτσι απέφυγε να δανειστεί με τους απαγορευτικούς όρους που σιγά – σιγά δημιουργούνταν κι ως αποτέλεσμα ο υπουργός Οικονομικών της πρόσφατα, επ’ αφορμή απόφαση οίκων αξιολόγησης να υποβαθμίσουν την κυπριακή οικονομία, χαρακτήρισε την κίνησή τους εντελώς αδικαιολόγητη επικαλούμενος το γεγονός ότι η Κύπρος έχει ήδη καλύψει τις χρηματοδοτικές της ανάγκες για ολόκληρο το 2012. Δεν τους έχει δηλαδή καμία ανάγκη! Επιπλέον, το δημόσιο χρέος της δεν γεννά καμία ανησυχία. Κινούμενο για το 2011 στο ασυνήθιστα χαμηλό επίπεδο του 61% του ΑΕΠ, κοντά δηλαδή στο όριο που έθετε η Συνθήκη του Μάαστριχτ (όταν της Αυστρίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας έφθανε στο 72%, 82% και 83% αντίστοιχα) το δημόσιο χρέος της Κύπρου διαθέτει τεράστια περιθώρια αύξησης χωρίς να υφίσταται κίνδυνος κρίσης δημόσιου χρέους, όπως συνέβη για παράδειγμα στην Ελλάδα.

Η Κύπρος έτσι βρίσκεται ενώπιον μιας κρίσης χρέους εφάμιλλης της ιρλανδικής. Πολλώ δε μάλλον αν εν τέλει αποδειχθούν αβάσιμες οι προσδοκίες χρηματοδότησης των κυπριακών τραπεζών από τον μηχανισμό στήριξης των ελληνικών τραπεζών.

Παρότι λοιπόν το πρόβλημα βρίσκεται στις τράπεζες, η Κύπρος έχει ενταχθεί εδώ και τουλάχιστον ένα χρόνο στις χώρες που εφαρμόζουν προγράμματα περικοπών κοινωνικών δαπανών και μείωσης μισθών διαβρώνοντας αργά αλλά σταθερά ένα πολύ ισχυρό κοινωνικό συμβόλαιο που ίσχυε τα τελευταία 40 χρόνια, μετά δηλαδή την εισβολή και την διχοτόμηση και το οποίο ερχόταν επιτυχημένα μάλιστα να καλύψει τις πληγές που άνοιξε ο Αττίλας. Η αρχή της επίσημης αμφισβήτησής του έγινε τον Ιούλιο του 2011, επ’ αφορμή την τραγωδία στη ναυτική βάση της Εθνικής Φρουράς στο Μαρί που προκάλεσε το θάνατο 13 ανθρώπων. Ανεπίσημα είχε ξεκινήσει νωρίτερα με μειώσεις μισθών στον ιδιωτικό τομέα, το 2010, κι ακόμη παλιότερα με το κύμα ανατιμήσεων που συνόδευσε την ένταξη της Κύπρου στην ευρωζώνη το 2008. Τον Ιούλιο του 2011 ωστόσο μια σειρά μέτρων που έλαβε η κυβέρνηση επικαλούμενη το τεράστιο οικονομικό κόστος της τραγωδίας στο Μαρί (ισοδύναμης με το 20% του ΑΕΠ ή το 50% του κρατικού προϋπολογισμού!) όπως αυξήσεις στο ΦΠΑ και πάγωμα μισθών στον δημόσιο τομέα προκάλεσαν ένα ασυνήθιστο για την Κύπρο κύμα διαδηλώσεων που έφθασε έξω ακόμη κι από το προεδρικό μέγαρο, οδηγώντας στο ναδίρ την δημοτικότητα του προέδρου Δ. Χριστόφια.

Το χειρότερο ωστόσο είναι ότι τα μέτρα λιτότητας που επιβλήθηκαν το 2011 προκάλεσαν την – πολύ οικεία σε μας – καθοδική σπείρα περικοπών – ύφεσης. Ως αποτέλεσμα οι κατασκευές το τρίτο τρίμηνο του 2011 συρρικνώθηκαν κατά 12,6%, κερδίζοντας το αργυρό μετάλλιο σε όλη την ευρωζώνη (με την Ελλάδα φυσικά να κερδίζει το χρυσό), η οικονομία φέτος αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 1,2%, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του ΔΝΤ (World Economic Outlook) προς διάψευση ηπιότερων εκτιμήσεων της κυβέρνησης για ύφεση στο επίπεδο του 0,5%, ενώ η ανεργία αναμένεται να φθάσει στο 9,5% όπου και θα διατηρηθεί ακόμη και για το 2013. Ποσοστό που ισοδυναμεί με σοκ για την Κύπρο, όπου μέχρι πρόσφατα συνέρρεαν κατά χιλιάδες οι μετανάστες από χώρες της Ασίας βρίσκοντας σχεδόν αμέσως δουλειά, ενώ οι ταμπέλες «ζητείται προσωπικό» που έβλεπε κανείς μέχρι και πέρυσι προκαλούσαν έκπληξη σε κάθε επισκέπτη από την Ελλάδα. Ως αποτέλεσμα οι εκτιμήσεις μείωσης του δημοσιονομικού ελλείμματος για τα επόμενα χρόνια που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα σταθερότητας το οποίο υποβλήθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (από 6,4% το 2011 σε 2,7% και 0,5% το 2012 και το 2013) φαντάζουν ανεδαφικές. Σε αυτό το πλαίσιο (…οικονομικής αυτοκτονίας) η ανάληψη της προεδρίας της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2012 και η πορεία προς τις προεδρικές εκλογές το 2013 θα σηματοδοτήσει την αναίρεση των κοινωνικών κατακτήσεων και την διάρρηξη του κοινωνικού ιστού στην Κύπρο.


1 Comment

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: