Λογιστικός έλεγχος του χρέους: υπό ποιούς όρους και με ποιό στόχο (Επίκαιρα, 10 Μαΐου 2012)

Στην επικαιρότητα επανήλθε το αίτημα συγκρότησης επιτροπής λογιστικού ελέγχου που θα ανοίξει τα βιβλία του δημόσιου χρέους με αφορμή τις πέντε προτάσεις που κατέθεσε ο επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξης Τσίπρας, παραλαμβάνοντας την διερευνητική εντολή για τον σχηματισμό κυβέρνησης από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Πρόκειται για ένα αίτημα που μέχρι στιγμής έχει συναντήσει την θερμή ανταπόκριση της ελληνικής κοινωνίας. Ήδη, η Πρωτοβουλία για τη Συγκρότηση Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου που ιδρύθηκε τον Μάρτιο του 2011, με ακριβώς αυτό το στόχο, έχει συγκεντρώσει περισσότερες από 60.000 υπογραφές σε ψήφισμα με το οποίο ζητά τον σχηματισμό μιας τέτοιας επιτροπής, που θα είναι ανεξάρτητη, διεθνής και θα λογοδοτεί στην κοινωνία. Το αίτημα είχε υποστηριχθεί κι από πολλές διεθνείς προσωπικότητες. Από την ιδρυτική της μάλιστα συνέντευξη η Πρωτοβουλία είχε αποκλείσει το ενδεχόμενο να εκφυλισθεί σε Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής γιατί το αποτέλεσμα θα ήταν το κουκούλωμα των αλλεπάλληλων σκανδάλων τα οποία συνοδεύουν την έκρηξη του ελληνικού δημόσιου χρέους. Επίσης είχε ειπωθεί με σαφήνεια ότι το αίτημα δεν απευθυνόταν στην τότε κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου, δεδομένου του καθόλου …έντιμου πρότερου βίου της. Κανείς εκ των ιδρυτών της Πρωτοβουλίας δεν ήθελε να χρησιμοποιηθεί η πρόταση του λογιστικού ελέγχου από την κυβέρνηση και τους πιστωτές ως ένα μέσο νομιμοποίησης των απαιτήσεων των δανειστών.

Ο ριζοσπαστικός χαρακτήρας του αιτήματος φάνηκε πολύ γρήγορα από την απροθυμία του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ να υιοθετήσουν το αίτημα, υπό οποιαδήποτε εκδοχή ή ερμηνεία του. Αντίθετα με ό,τι συνέβη στην αντίπερα πολιτική όχθη όπου οι περισσότεροι πολιτικοί χώροι οι οποίοι τάσσονται κατά του Μνημονίου το υιοθέτησαν, παραλλάσσοντας και προσαρμόζοντάς το στο δικό τους πρόγραμμα. Συνηθισμένα πράγματα… Ωστόσο, για την Πρωτοβουλία Συγκρότησης της Επιτροπής είναι δεδομένο ότι το αίτημα της ΕΛΕ συμβαδίζει και αλληλοσυμπληρώνεται με το αίτημα παύσης πληρωμών και διαγραφής του μεγαλύτερου μέρους ή όλου του δημόσιου χρέους.

Ο ισχυρισμός αυτός (περί παύσης πληρωμών και διαγραφής του χρέους) όσο ακραίος κι αν ακούγεται, θεμελιώθηκε πριν λίγους μήνες σε δημόσια εκδήλωση στην ΕΣΗΕΑ όπου παρουσιάστηκε μέρος της ερευνητικής δουλειάς που ήδη γίνεται εθελοντικά στο πλαίσιο της ΕΛΕ από δευτερογενές φυσικά υλικό και χωρίς πρόσβαση σε επίσημα έγγραφα. Ειδικότερα, η παρουσίαση του κεφαλαίου που αφορά τα χρήματα τα οποία οφείλει να καταβάλει στην Ελλάδα η κυβέρνηση της Άνγκελα Μέρκελ στο πλαίσιο του κατοχικού δανείου και των γερμανικών επανορθώσεων από την εποχή της ναζιστικής κατοχής (με τη βοήθεια στοιχείων που έχει συγκεντρώσει και επεξεργαστεί επιτροπή της οποίας ηγείται ο Μανόλης Γλέζος) έδειξε ότι οποιαδήποτε συζήτηση για τις οικονομικές σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας οφείλει να ξεκινά από τα ποσά που μας οφείλει η Γερμανία. Κι αυτά είναι σχεδόν δύο φορές όσο το ελληνικό δημόσιο χρέος. Κατ’ επέκταση, οποιαδήποτε ανησυχία μην τυχόν και ο λογιστικός έλεγχος καταλήξει ότι η Ελλάδα τελικά χρωστάει και πρέπει να πληρώσει είναι πέρα για πέρα αβάσιμη!

Ωστόσο, επιχειρήματα για την ανακήρυξη μεγάλου μέρους του δημόσιου χρέους ως παράνομου ή αντισυνταγματικού, που θα επιτρέψει την μη πληρωμή του, γεννάει και η δυσάρεστη και πολλαπλά αρνητική εξέλιξη της πρόσφατης αναδιάρθρωσης του ελληνικού δημόσιου χρέους (PSI). Όπως συνέβη με το πρώτο δάνειο των 110 δις. ευρώ έτσι και με το δεύτερο δάνειο των 109 δισ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και των 28 δις. από το ΔΝΤ υπάρχει πλήθος ενδείξεων ότι οι σχετικές δανειακές συμβάσεις είναι στον …αέρα. Η πρώτη κατ’ αρχήν δεν έχει καν ψηφισθεί από την Βουλή γιατί η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου ήξερε πως δεν είχε την απαιτούμενη αυξημένη πλειοψηφία των 180 εδρών. Ήταν η εποχή που η Νέα Δημοκρατία αντιπάλευε το Μνημόνιο, αυξάνοντας την επιρροή της στην ελληνική κοινωνία. Όμως, κατά πόσο μπορεί να είναι δεσμευτική και νόμιμη μια διεθνής συμφωνία που δεν φέρει την έγκριση της εθνικής αντιπροσωπείας; Ερωτηματικά εγείρονται και σε ό,τι αφορά τη νομιμότητα της παρούσας σύμβασης. Γιατί να μην αμφισβητηθεί σε ελληνικά και διεθνή δικαστήρια η έκδοση ελληνικών ομολόγων υπό το δίκαιο μιας ξένης χώρας, όπως της Αγγλίας και του Λουξεμβούργου, που περισσότερο παραπέμπει σε τριτοκοσμικές αποικίες της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου κι όχι φυσικά σε ευρωπαϊκά κράτη; Υπάρχουν επίσης και τα οικονομικά επίδικα της δανειακής σύμβασης και της ανταλλαγής ομολόγων: από τη σφαγή, ακόμη και στο ύψος του 98%, που έγινε στα αποθεματικά Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου τα οποία ήταν κατατεθειμένα στην Τράπεζα Ελλάδας, χωρίς να έχουν γνώση οι διοικήσεις τους, μέχρι τη νομιμότητα των χρημάτων που θα δανειστεί η χώρα και θα πληρώσουν οι φορολογούμενοι, θυσιάζοντας μισθούς, συντάξεις και δημόσια περιουσία, για να ανακεφαλαιοποιηθούν οι τράπεζες.

Ακόμη, ο λογιστικός έλεγχος μπορεί να δείξει ότι το διεθνές δίκαιο παρέχει την απαραίτητη δικαιολογητική βάση, με την επίκληση για παράδειγμα της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, που επιτρέπει την παύση πληρωμών.

Σε κάθε περίπτωση η διαδικασία του λογιστικού ελέγχου, ακόμη και της αμφισβήτησης του δημόσιου χρέους και πολύ περισσότερο της παύσης πληρωμών, θα μας φέρει απέναντι σε όλα σχεδόν τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εξέλιξη που μπορεί να προσθέτει δυσκολίες στο εγχείρημα, είναι όμως αναμενόμενη από την στιγμή που τα κράτη αυτά ανέλαβαν να λειτουργήσουν ως ναυαγοσώστες για τις τράπεζές τους, κρατικοποιώντας στην πράξη τα χρέη που όφειλε το ελληνικό δημόσιο σε ιδιωτικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Από την στιγμή που αυτά τα ευρωπαϊκά κράτη λειτούργησαν σαν ασφαλιστικές εταιρείες των τραπεζών τους, ιεραρχώντας τα συμφέροντά των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων σε βάρος της περιλάλητης κοινοτικής αλληλεγγύης γιατί θα πρέπει η Ελλάδα να κάνει επίδειξη διπλωματικής αβρότητας αναζητώντας «ευρωπαϊκές λύσεις» στο πρόβλημα της κρίσης χρέους; Όταν μάλιστα η μοναδική «ευρωπαϊκή λύση» που έχει μέχρι στιγμής δοθεί είναι υπερδανεισμός και λιτότητα. Από την άλλη, όσο θα αποκαλύπτεται ο ρόλος της κυβέρνησης Μέρκελ τόσο ο ελληνικός λαός θα έρχεται πιο κοντά με τον γερμανικό που θα αντιλαμβάνεται ότι οι φόροι του δεν πάνε για συντάξεις αλλά για την χρηματοδότηση της Ντόιτσε Μπανκ. Η σύγκρουση επομένως με τους πιστωτές δεν σημαίνει και την δημιουργία εχθρικών σχέσεων με τους ευρωπαϊκούς λαούς. Μάλλον το αντίθετο θα συμβεί…

Η σύγκρουση με τους δανειστές άλλωστε δεν αποφεύχθηκε ούτε στην Ισλανδία, ούτε στην  Αργεντινή, ούτε στον Ισημερινό, ούτε στη Ρωσία που ακολούθησαν τον δρόμο της παύσης πληρωμών, χωρίς ωστόσο οι κινδυνολογικές προβλέψεις περί διεθνούς απομόνωσης να επιβεβαιωθούν. Δεν αποφεύχθηκε ούτε και στις πολύ πρόσφατες εθνικοποιήσεις που έγιναν στην Αργεντινή και την Βολιβία, όταν η Ισπανία λειτούργησε ως μακρύ χέρι των πολυεθνικών της.

Εν κατακλείδι η διαδικασία του λογιστικού ελέγχου είναι μια διαδικασία προφανώς συγκρουσιακή που θα εξελιχθεί παρά κι ενάντια στη θέληση των δανειστών, με κριτήριο όμως τα συμφέροντα του ελληνικού λαού και βάσει του διεθνούς δικαίου.

Μαθήματα οικονομίας από τη Βολιβία (Επίκαιρα,10 Μαΐου 2012)

Το μπελά της έχει βρει η Μαδρίτη κάθε Πρωτομαγιά. Γιατί, ενώ με το εσωτερικό μέτωπο είχε ησυχάσει περιμένοντας όπως κάθε άλλη κυβέρνηση λίγο ή πολύ κάθε χρόνο τα ίδια, με τις αναμενόμενες σχεδόν επετειακές συγκεντρώσεις των εργατικών συνδικάτων, τα πλήγματα που δέχεται με μια εκνευριστική ακρίβεια από το εξωτερικό κάθε τέτοια μέρα είναι αναπάντεχα και συντριπτικά. Την Πρωτομαγιά του 2010 ο πρόεδρος της Βολιβίας, Έβο Μοράλες, είχε ανακοινώσει την κρατικοποίηση τεσσάρων εταιρειών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ δύο χρόνια νωρίτερα, την Πρωτομαγιά του 2008 είχε εξαγγείλει την εθνικοποίηση της ιταλικής εταιρείας τηλεπικοινωνιών Entel, θυγατρικής της Telecom Italia. Την Πρωτομαγιά δε του 2006 είχε ανακοινώσει την κρατικοποίηση των υδρογονανθράκων, των τηλεπικοινωνιακών εταιρειών κι άλλων επιχειρήσεων παραγωγής και μεταφοράς ηλεκτρισμού. Την Πρωτομαγιά του 2012, πιστή στο ραντεβού της με τις εθνικοποιήσεις, η κυβέρνηση της Βολιβίας έβαλε στο στόχαστρο της την ισπανική εταιρεία διακίνησης ηλεκτρισμού, Red Electrica, που πέρασε πλέον στην ιδιοκτησία της κυβέρνησης.

Η ισπανική Red Electrica που σήμερα κατέχει και λειτουργεί τα τρία τέταρτα του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας της Βολιβίας, παρέχοντας ρεύμα στο 85% των κατοίκων, επεκτάθηκε σε αυτή την χώρα των Άνδεων το 2002, όταν στο αποκορύφωμα της εφαρμογής του προγράμματος λιτότητας κατά διαταγή του ΔΝΤ επικρατούσε ο πυρετός των ιδιωτικοποιήσεων. Όχημα για τη επέκτασή της αποτέλεσε η εξαγορά του 99,94% του μετοχικού κεφαλαίου της βολιβιανής Transportadora de Electricidad, της εταιρείας που (όπως ακριβώς συνέβη και στην Ελλάδα) είχε αποσπαστεί από την εταιρεία παραγωγής ενέργειας για να αναλάβει το έργο της διακίνησης και στην πραγματικότητα να διευκολύνει την ιδιωτικοποίηση. Γιατί, διαφορετικά, ποιος ιδιώτης θα διέθετε τόσα κεφάλαια ώστε να αποκτήσει και την εταιρεία παραγωγής κι αυτή της διανομής; Το υπόλοιπο 0,06% του κεφαλαίου της ανήκε στους εργαζόμενους της επιχείρησης.

Επενδυτική απεργία

Το σκεπτικό που εξήγγειλε ο πρόεδρος της Βολιβίας για την ιδιωτικοποίηση της εταιρείας διανομής, το 20% της οποίας ανήκει στην ισπανική κυβέρνηση, αφορούσε την παρατεταμένη επενδυτική της απραξία. Ειδικότερα, απ’ όταν ιδιωτικοποιήθηκε είχε επενδύσει μόλις 81 εκ. δολάρια, όταν η κυβέρνηση της χώρας έχει επενδύσει στο δίκτυο 220 εκ. δολάρια, έτσι ώστε να μπορεί να εξυπηρετεί τις ανάγκες των κατοίκων. Αξίζει να σημειωθεί πως ακριβώς την ίδια αιτιολογία είχε προβάλει κι η πρόεδρος της Αργεντινής, Κριστίνα Κίρχνερ, πριν λίγες εβδομάδες ανακοινώνοντας την ιδιωτικοποίηση της YPF θυγατρικής του ισπανικού ενεργειακού κολοσσού, Repsol. Φαίνεται επομένως πως η επενδυτική αποχή χαρακτηρίζει την επόμενη μέρα κάθε ιδιωτικοποίησης καθώς οι ιδιώτες παραιτούνται από την συντήρηση ή την επέκταση των υποδομών που αγόρασαν, επικεντρώνοντας όλη την δράση και την επινοητικότητά τους στο επικερδές πεδίο της απομύζησης των πολιτών κι εκμεταλλευόμενοι στο έπακρο την μονοπωλιακή τους θέση στην αγορά.

Ο εκπρόσωποι της ισπανικής πολυεθνικής επέλεξαν να προσποιηθούν ότι δεν κατάλαβαν τις καταγγελίες της βολιβιανής κυβέρνησης ή δεν τους αφορούσαν. «Σεβόμαστε την απόφαση της κυβέρνησης της Βολιβίας που στηρίχθηκε σε κίνητρα τα οποία μας είναι άγνωστα», δήλωσε ο εκπρόσωπός της. Συνέχισε δε τονίζοντας πως «αυτές οι πράξεις αντιβαίνουν στην ελεύθερη αγορά και τους κανόνες δικαίου που θα ‘πρεπε να διέπουν τις διεθνείς επενδύσεις»…

Στη Βολιβία η επανεθνικοποίηση των πάλαι ποτέ κρατικών επιχειρήσεων που είχαν ξεπουληθεί σε ισπανικές κυρίως πολυεθνικές αλλά και γαλλικές (με μία απ’ αυτές την ενεργειακή Rurelec να έχει προσφύγει στο διαιτητικό δικαστήριο της Χάγης ζητώντας να αποζημιωθεί) συνοδεύεται από μια σειρά άλλων φιλολαϊκών μέτρων, που έχουν απογειώσει την δημοτικότητα του Μοράλες, εξασφαλίζοντας την συνοχή του πολιτικού συστήματος. Για παράδειγμα, την ίδια μέρα που ο πρόεδρος Μοράλες έστελνε τον στρατό να καταλάβει τις εγκαταστάσεις της ισπανικής Red Electrica ανήγγειλε σημαντικές αυξήσεις στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων, ύψους 23%. Επίσης, εξήγγειλε την επέκταση της γονικής άδειας και στους πατεράδες. Πρόκειται για μια πολιτική παροχών και στήριξης των λαϊκών εισοδημάτων που κινείται σε διαμετρικά αντίθετη κατεύθυνση από την κρίση και την λιτότητα στην οποία βυθίζεται η Ευρώπη.

Στον αντίποδα, ύφεση και ανεργία

Χαρακτηριστικά για παράδειγμα ήταν τα πρωτοσέλιδα του ευρωπαϊκού κι ειδικότερα του ισπανικού Τύπου, την Πρωτομαγιά, την ημέρα που ο Μοράλες καταχειροκροτούμενος ανακοίνωνε την απαλλοτρίωση των πολυεθνικών. Τα δημοσιεύματα του δυτικού Τύπου αφορούσαν την βύθιση της ισπανικής οικονομίας στην ύφεση: «Η Ισπανία από κοινού με επτά άλλες οικονομίες της ευρωζώνης εισήλθε σε ύφεση, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύτηκαν την Δευτέρα, παρέχοντας έτσι επιπλέον ενδείξεις για την αποτυχία των πολιτικών λιτότητας να επαναφέρουν την εμπιστοσύνη στις οικονομίες της περιφέρειας… Σχεδόν κάθε τμήμα των νέων οικονομικών στοιχείων τις τελευταίες εβδομάδες ενισχύει την εντύπωση πως μεγάλα τμήματα της ευρωπαϊκής οικονομίας συρρικνώνονται. Μεταξύ των 17 κρατών της ευρωζώνης, η Ισπανία μαζί με το Βέλγιο, την Ελλάδα, την Ιρλανδία, την Ιταλία, την Ολλανδία, την Πορτογαλία και την Σλοβενία βρίσκονται σε ύφεση, όπως ορίζονται τα δύο συνεχόμενα τρίμηνα αρνητικής μεγέθυνσης. Εκτός ευρωζώνης, Αγγλία, Δανία και Τσεχία βρίσκονται σε ύφεση κατά τον ίδιο τρόπο» έγραφε στην πρώτη του σελίδα το πρωτομαγιάτικο φύλλο της Wall Street Journal.

Σε εντελώς διαφορετική τροχιά δεν κινούνται μόνο οι αριθμοί αλλά και οι κοινωνικοί δείκτες. Έτσι στον αντίποδα των εθνικοποιήσεων και των μισθολογικών αυξήσεων της Λατινικής Αμερικής, η Ευρώπη βυθίζεται όχι μόνο στην ύφεση, που συνοδεύει το αμόκ ιδιωτικοποιήσεων (στερώντας το κράτος από πολύτιμα εργαλεία άσκησης παρεμβατικής πολιτικής ειδικά σε περίοδο κρίσης), αλλά και στην ανεργία. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν από την Eurostat η ανεργία τον Μάρτιο στις 17 χώρες της ευρωζώνης κατέγραψε νέο ρεκόρ φθάνοντας το 10,9%, από 10,8% που ήταν τον Φεβρουάριο και 9,9% ένα χρόνο νωρίτερα, τον Μάρτιο του 2011. Η αύξηση η οποία καταγράφηκε τον Μάρτιο (ενδέκατος μήνας συνεχούς αύξησης) οδήγησε τον αριθμό των ανέργων στην ευρωζώνη στα 17 εκ.!

Αβυσσαλέο το κενό που χωρίζει τις δύο ηπείρους: ιδιωτικοποιήσεις, ύφεση και ανεργία από την μια, εθνικοποιήσεις, μισθολογικές αυξήσεις και παροχές από την άλλη!

European Union, or the open veins of our own Europe (Speech in Ministry of Foreign Afairs of Quito, 17.5.2012)

Mr. minister, senor invitados
I wanted to thank you for the distinguish honor to invite me in this event to present the new issue of Linea Sur.
I think it’s an ambicious attempt as it tries and achieves to put in a theoretical context the struggle against neoliberalism that give peoples and governments of Latin America. Political praxis from Argentina, Venezuela, Bolivia and Ecuador of the last decade show that the return to the 19th century, as it is attempted in Europe nowadays, couldn’t be our future. At the same time the discussion about the content and the forms of economic cooperation in your continent show that forms of integration like European Union and eurozone couldn’t be the only alternative.
If we examine the last decisions of EU, and especially Euro Plus Pact and Stability Pact, the content of the integration of European Union is defined by the following:
  • Criminalization of deficits of state budget by constitutional amendments (this is the content of Stability Pact)
  • Demolition of the welfare state by under-funding, paving the way to profitable investments for private sector who offers these services only to the classes who have the ability to pay
  • Reduction of salaries, wages, and pensions that causes massive poverty and thousand of homeless and suicides.
  • Massive privatizations which will bring the concentration of public wealth to the hands of a oligarchy and will prohibit the access of working people to basic services like energy and water.
  • Elimination of democracy by the appointment by EU bankers in the role of prime minister. In Greece four decades before were the tanks of colonels who shoot our democratic rights now are the banks of speculators.
            In many ways Europe now lives the tragedy that lived people of your continent till a decade before when Chicago boys and IMF imposed the catastrophic recipe of austerity. The situation is much worst because of the euro. A decade before, European ruling classes were promised that common currency will bring prosperity. But now we see that the common currency has become a mechanism of unequal economic relations, for the division of eurozone countries between centre and periphery which produces deficits and debts ex nihilio, for the implementation of permanent austerity and thee loss of sovereign rights!
In Europe they use the ideological terrorism of public debt to promote and build consensus for this experiment. We know well that the public debt and deficits are only the excuse. At stake are the conquests of working people: the 8 hours of work, the collective bargaining. All these that IMF and EU asked to be removed as a precondition to give the bail-out money to Greece, which have gone again to our creditors. What should be highlighted is that all these huge amounts that go to Greece, Portugal and Ireland till now, and in a few months to Italy and Spain they don’t go to the public servants. They are fired. They don’t go to wage. They are reduced. They go the bankers and speculators of Europe andAmerica.
For this reason we believe that the public debt shouldn’t be paid by unilateral initiatives, without ask the permission of our debtors. This aim is a very big priority now that in Greece after the recent default our public debt is by its biggest share official (and at its biggest share is owed to eurozone countries) and not private. In this context there are many more reasons to refuse the discipline to EU and Eurozone and ask the exit from these imperialistic organizations who serve as organ of the debtors. The undemocratic, aggressive character of EU is revealed when we see that the only decision of nationalization was not against the banks, but about the public debt. They nationalized it so that governments to be for ever slaves of the markets. This is the European Union and these are the open veins of Europe!
In this context we wait to learn form the experience of the integration in your continent.
My warm and truthfully congratulation for the second issue of Linea Sur.

Union Europea, o las venas abiertas de nuestra Europea (Discurso en Ministrio de Relaciones Exteriores de Quito, 17.5.2012)

Señor Ministro, señores invitados,

Quiero agradecer por el distinguido honor de invitarme a este evento para la presentación de la nueva edición de Línea Sur.

Considero que es un intento ambicioso que intenta, y logra, poner en un contexto teórico la lucha contra el neoliberalismo que han emprendido las personas y los gobiernos de América Latina.

La praxis política de Argentina, Venezuela, Bolivia y Ecuador -durante la última década- muestra que el retorno al siglo 19 (diecinueve), tal como se pretende actualmente en Europa, no puede ser nuestro futuro.  Al mismo tiempo, la discusión sobre el contenido y las formas de cooperación económica en su continente muestra que un modelo de integración como el de la Unión Europea y la eurozona no puede ser la única alternativa.

Si examinamos las últimas decisiones de la Unión Europea, y especialmente el Pacto Euro Plus y el Pacto de Estabilidad, el contenido de la integración de la Unión Europea se define por:

Criminalización de los déficits del presupuesto estatal por medio de enmiendas constitucionales (este es el contenido del Pacto de Estabilidad)

Demolición de las prestaciones sociales por falta de fondos, pavimentando la vía para  inversiones rentables al sector privado, el cual ofrece estos servicios únicamente a las clases que tienen la posibilidad de pagar.

Reducción de salarios, sueldos y jubilaciones, lo que causa una pobreza masiva y miles de personas sin hogar y suicidios.

Privatizaciones masivas que traerán consigo la concentración de la riqueza pública en las manos de la oligarquía y prohibirá el acceso de los trabajadores a servicios básicos, como la energía y el agua.

Eliminación de la democracia tras el nombrar a banqueros de la Unión Europea en el rol de primer ministro. En Gracia, hace una década fueron los tanques de los coroneles los que dispararon contra nuestros derechos democráticos, ahora son los bancos de especuladores.

De muchas maneras, Europa ahora vive la tragedia que se vivió en su continente hasta hace una década,  cuando los chicos de Chicago y el FMI impusieron su catastrófica receta de austeridad. La situación es aún peor debido al euro. Hace una década, las clases dominantes europeas prometieron que la moneda común traería prosperidad. Pero, ahora, vemos que la moneda común se ha convertido en un mecanismo de relaciones económicas desiguales, para la división de los países de la eurozona  entre centro y periferia, produciendo déficits y deudas ex nihilo, para la implementación de la austeridad permanente y pérdida de los derechos a la soberanía.

En Europa usan el terrorismo ideológico de la deuda pública para promover y construir el consenso a este experimento. Sabemos bien que la deuda pública y los déficits son solo la excusa. En riesgo están las conquista de la clase trabajadora: las 8 horas de trabajo, las negociaciones colectivas. El FMI y la Unión Europea piden que se los remuevan, como una precondición para el otorgamiento de préstamos a Grecia, dinero que retorna a los mismos acreedores. Lo que se debería remarcar es que estas enormes cantidades que van a Grecia, Portugal e Irlanda (hasta ahora), y en unos pocos meses a Italia y España, esas sumas no van a los servidores públicos. Ellos han sido despedidos. No van a salaries. Han sido reducidos. Esas cantidades van a los banqueros y especuladores de Europa y América.

Por esta razón, creemos que la deuda pública no debería ser pagada por iniciativas unilaterales, sin pedir permiso a nuestros deudores. Este objetivo es una prioridad grande ahora que en Grecia, después de la reciente mora, nuestra deuda pública tiene una gran participación oficial (una gran participación que es debida a los países de la eurozona) y no privada. En este contexto, hay muchas más razones para rechazar la disciplina de la Unión Europea y la Eurozona, y pedir la salida de estas organizaciones imperialistas que sirven como instrumento a los deudores. El antidemocrático, carácter agresivo de la UE se revela cuando vemos que la única decisión de nacionalización no se hizo a los bancos, sino a la deuda pública. Se la nacionalizó para que los gobiernos sean por siempre esclavos de los mercados.  Esta es la Unión Europea y estas son las venas abiertas de Europa.

En este contexto, esperamos aprender de la experiencia de integración en su continente.

Mi más cálida y sincera felicitación por la segunda edición de Línea Sur.

Κανένας δεν είναι ασφαλής απέναντι στο Τρίτο Μνημόνιο (Unfollow #5 Απρίλιος 2012)

Θα χάσουν όσοι βιαστούν να δώσουν την προφανή απάντηση στην ερώτηση αν το πολεμικό Ιράκ έχει σχέση με την σύγχρονη Ελλάδα. Προς επίρρωση πιθανά ενός από τα πιο πνευματώδη και προφητικά συνθήματα που κοσμούν εδώ και χρόνια τους δρόμους της Αθήνας («μωρό μου έχουμε πόλεμο») πρόσφατη μελέτη της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας αποκάλυψε ότι το άγχος που βιώνουν οι έλληνες πολίτες είναι παρόμοιο με το άγχος στρατιωτών που συμμετέχουν σε πολεμικές επιχειρήσεις! Έχοντας προφανώς ξεπεράσει προ πολλού το στάδιο της κατάθλιψης, της παραίτησης, ακόμη και της απόγνωσης όσοι συμμετείχαν στην έρευνα (που παρουσιάστηκε στο 9ο Πανελλήνιο Συνέδριο Δημόσιας Υγείας) βρέθηκε ότι πάσχουν από μετατραυματική διαταραχή η οποία απαντάται συστηματικά σε στρατιώτες που επιστρέφουν από το Ιράκ, το Αφγανιστάν κι επίσης στα παιδιά της Παλαιστίνης που ακούν αβοήθητα τις ισραηλινές βόμβες να σφυρίζουν πάνω από τα κεφάλια τους, ελπίζοντας να τη γλιτώσουν μια φορά ακόμη! Αυτή είναι η Ελλάδα δύο σχεδόν χρόνια μετά την εφαρμογή του πρώτου Μνημονίου και την υιοθέτηση ενός μπαράζ μέτρων άγριων περικοπών σε μισθούς, ημερομίσθια, συντάξεις και κοινωνικές παροχές, με την ευθύνη της «Τρόικας εσωτερικού»: ΠΑΣΟΚ, ΝΔ και ΛΑΟΣ.

Κανένα ωστόσο απ’ τα μέτρα που ψηφίσθηκαν μέχρι και τις 12 Φεβρουαρίου 2012, όταν η Βουλή έκανε νόμο του κράτους και το δεύτερο Μνημόνιο (ν. 4046/2012), δεν φαίνεται να σηματοδοτεί μια πρόσκαιρη έστω ανακωχή στον κοινωνικό πόλεμο που έχουν κηρύξει ΔΝΤ και ΕΕ. Πριν καν εφαρμοσθούν τα μέτρα που προβλέπει ο παραπάνω νόμος η επίσημα εκπορευόμενη φημολογία για ένα τρίτο Μνημόνιο οργίαζε, προδιαγράφοντας επακριβώς και την ατζέντα του καυτού δίμηνου Μαΐου – Ιουνίου. Ανεξαρτήτως των πολιτικών εξελίξεων, οι φάκελοι έχουν ήδη τοποθετηθεί επάνω στο τραπέζι και με μεγάλα γράμματα γράφουν: Πρώτο, μειώσεις μισθών στον ιδιωτικό τομέα, δεύτερο μαζικές απολύσεις στον δημόσιο τομέα, τρίτο νέο αντι-ασφαλιστικό νόμο και τέλος αλλαγές στη φορολογική νομοθεσία προς όφελος των γνωστών φοροκλεπτών.

Πριν δούμε τον «λογαριασμό» αξίζει να επισημάνουμε τον ψυχρό, ανυπόκριτο τρόπο με τον οποίο προωθείται αυτή τη φορά το νέο Μνημόνιο, παρά τα κοινωνικά οδυνηρά μέτρα που το συνοδεύουν. Από την Άνοιξη του 2010 μέχρι και τον Φεβρουάριο του 2012 κάθε νέα περικοπή είχε ως απαραίτητο συνοδευτικό ένα μίγμα εκβιασμών («Μνημόνιο ή χρεοκοπία»), απολογητικής («δεν υπάρχει άλλη λύση») και ενοχοποίησης της κοινωνίας («μαζί τα φάγαμε», «δεν εφαρμόστηκαν τα μέτρα του προηγούμενου Μνημονίου», κ.α.). Τώρα όμως ούτε αυτά τα επιχειρήματα δεν επιστρατεύονται και …δικαίως. Η χρεοκοπία επετεύχθη με κάθε επισημότητα, εγγράφοντας το 2012 (μετά τα έτη 1827, 1843, 1893 και 1931) ως το έτος που σημειώθηκε η πέμπτη χρεοκοπία της Ελλάδας από συστάσεως του νεότερου ελληνικού κράτους παρά τα αλλεπάλληλα μνημόνια που ψηφίσθηκαν και εφαρμόσθηκαν, οι δικαιολογίες για την ανυπαρξία «σχεδίου Β» έχουν καταρρεύσει μετά τις αποκαλύψεις του υπουργού Οικονομικών πλέον, Φίλιπου Σαχινίδη, πως η προσφυγή της Ελλάδας στο σφαγείο του «μηχανισμού διάσωσης» ήταν ειλημμένη απόφαση κι όσο για τα προηγούμενα Μνημόνια είναι πλέον ηλίου φαεινότερο ότι εφαρμόστηκαν και μάλιστα με το… παραπάνω!

Η διαγραφόμενη «αποτυχία» άλλωστε της δημοσιονομικής πολιτικής αυτή τη φορά, πιο εμφανώς από κάθε άλλην, οφείλεται στην απαρέγκλιτη υιοθέτηση των πολιτικών ισοπεδωτικής λιτότητας και όχι στην πλημμελή και διστακτική εφαρμογή τους. Επιτέλους: ο Φίλιππος Σαχινίδης και οι συν αυτώ και όχι ο κόσμος της Πλατείας Συντάγματος είχε τον έλεγχο του υπουργείου Οικονομικών από την εποχή του Κ. Σημίτη μέχρι και τώρα που εφαρμόζονται αυτές οι εξοντωτικές πολιτικές. Δικά τους είναι τα υπουργεία, δικιά τους είναι και η αποτυχία, σε ό,τι αφορά την εκπλήρωση των δημοσιονομικών στόχων που θέτουν! Προς επιβεβαίωση τα στοιχεία για την υλοποίηση του κρατικού προϋπολογισμού το πρώτο δίμηνο του 2012, όπου ακόμη κι αυτό το πρωτογενές πλεόνασμα (μοναδικό κριτήριο επιτυχίας της οικονομικής πολιτικής κι ας βυθίζεται στη φτώχεια η κοινωνία, κι ας φτάνει η ανεργία στο 21% κι ας αυτοκτονούν καταμεσίς της πλατείας Συντάγματος τα άλλοτε «περήφανα γηρατειά» για «να μην αφήσουν χρέη στα εγγόνια τους») αποδείχθηκε μαϊμού: Αποτέλεσμα των αυξημένων εισροών από την ΕΕ και των συνεχιζόμενων μειώσεων του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Το σκιάχτρο του ελλείμματος με άλλα λόγια είναι εδώ, όχι όμως ως αποτέλεσμα του «γενναιόδωρου κράτους πρόνοιας» (το οποίο ποτέ δεν γνωρίσαμε) ή «της σπατάλης του δημοσίου» (την οποία ποτέ δεν είδαμε), αλλά της τεχνητής ύφεσης, προϊόν δηλαδή ενδογενών αιτιών και σκόπιμων ενεργειών. Η ύφεση αυτή θα φθάσει σε νέα βάθη (-5% κατά την εκτίμηση του Ιδρύματος Ερευνών των βιομηχάνων) κατά τη διάρκεια του τρέχοντος, πέμπτου στη σειρά, έτους χαρίζοντας στην Ελλάδα ένα διεθνές ρεκόρ: Το ότι είναι η μοναδική χώρα την μεταπολεμική περίοδο σε καιρό ειρήνης που είδε το ΑΕΠ της να συρρικνώνεται για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα. Ούτε στην Αργεντινή, ούτε στη Ρωσία, ούτε ακόμη στη Νοτιοανατολική Ασία δέχθηκε η οικονομία τέτοιο συντριπτικό πλήγμα, όπως έχει συμβεί στην Ελλάδα, με το μέλλον να παραμένει ακόμη …άδηλο. Δηλαδή κανένα από τα Μνημονιακά κόμματα να μην είναι σε θέση να υποσχεθεί πότε θα αρχίσουν να δημιουργούνται θέσεις εργασίας, πότε θα αρχίσουν να αυξάνουν τα εισοδήματα, πότε θα τελειώσει η «ειδική περίοδος» της δημοσιονομικής προσαρμογής. Προφανώς, κι όσο περνάει από το χέρι τους, ποτέ…

Η λιτότητα και η φτώχεια που προδιαγράφουν εκτείνεται στο διηνεκές. Θα ανανεώνεται δε κάθε φορά με νέες αφορμές που δεν πρόκειται να εκλείψουν ποτέ, λόγω της δικιάς τους, ατελέσφορης, πέρα από κοινωνικά ολέθριας, πολιτικής. Αρκεί μια ματιά να έριχνε κανείς στη συνέντευξη που παραχώρησε ο δοτός πρωθυπουργός Λουκάς Παπαδήμος στην ιταλική εφημερίδα Il Sole 24Ore την Παρασκευή 30 Μαρτίου όπου προανήγγειλε ένα νέο τρίτο δάνειο το 2015! «Όμως, τελικά, ίσως να μην επιστρέψουμε στις αγορές ακόμη κι αν εφαρμόσουμε πλήρως όλα τα μέτρα. Γι αυτό δεν πρέπει να αποκλειστεί μια πρόσθετη μορφή οικονομικής βοήθειας», ήταν τα λόγια του! Κι εδώ να προσθέσουμε πως τέτοια «διευκόλυνση» δεν θα δοθεί «αχρεωστήτως», αλλά θα συνοδευτεί με νέα μέτρα λιτότητας…

Επιστρέφοντας στον τρέχοντα «λογαριασμό» του Μαΐου – Ιουνίου, πάνω – πάνω θα έχει τα εργασιακά και τις αποδοχές του ιδιωτικού τομέα. Στόχος και αποστολή της επόμενης κυβέρνησης είναι ένας: να φτάσουν οι μισθοί του ιδιωτικού τομέα στα 150 ευρώ όπως συμβαίνει στην Ρουμανία και την Κροατία! Αυτό το επίπεδο μισθών κρίνεται ανταγωνιστικό για την Τρόικα και τους έλληνες συνεργάτες της, όπως απερίφραστα και χωρίς να διαψευστεί από κανέναν εκτός, ακόμη κι εντός Ελλάδας, δήλωσε ο Πολ Τόμσεν, εκ μέρους του ΔΝΤ, την Τρίτη 27 Μαρτίου μιλώντας στην κοινή συνεδρίαση των επιτροπών Οικονομικών και Απασχόλησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι τα πρόσφατα μέτρα που περιλαμβάνονταν στο δεύτερο Μνημόνιο για μείωση των μισθών κατά 22% και 32% για τους νέους, δεν είναι τα τελευταία, αλλά θα ακολουθήσουν κι άλλα. Ακόμη και μετά την ελεύθερη πτώση που θα υποστούν οι μισθοί στις 14 Μαΐου, όταν θα εξαντληθεί η μετενέργεια των κλαδικών συμβάσεων κι εκατομμύρια εργαζόμενοι δουν τους μισθούς τους να προσγειώνονται απότομα στο μειωμένο επίπεδο των συλλογικών συμβάσεων (586,08 ευρώ και 510,95 όσοι είναι κάτω των 25 ετών) ακόμη και τότε θα έρθει μια νέα μείωση. Κατά πάσα πιθανότητα, σε πρώτο στάδιο, θα λάβει την μορφή της κατάργησης του 13ου και 14ου μισθού. Θα απαιτηθούν όμως επιπλέον μειώσεις για να φτάσουν οι μισθοί στα 150 ευρώ όπως επιδιώκουν ΔΝΤ – ΕΕ με τη σύμφωνη γνώμη ΠΑΣΟΚ – ΝΔ – ΛΑΟΣ…

Ζητούμενο προφανώς αυτών των μέτρων δεν είναι η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας, να γίνουν δηλαδή τα ελληνικά προϊόντα ελκυστικά από άποψη τιμής, όπως δημόσια ισχυρίζονται. Το πόσο αναληθής είναι ο ισχυρισμός τους φαίνεται με δύο τρόπους. Αρχικά, αν δούμε ότι το εργατικό κόστος συμμετέχει στο συνολικό κόστος παραγωγής κατά μέσο όρο 20%. Επομένως (και σε αντίθεση με το τι θα συνέβαινε αν η συμμετοχή του εργατικού κόστους στο συνολικό ήταν για παράδειγμα άνω του 50%) η επίπτωση που έχει σήμερα στην Ελλάδα η μείωση του εργατικού στο τελικό κόστος είναι πρακτικά ασήμαντη. Σε άλλα στοιχεία κόστους πρέπει κατά συνέπεια να στραφούν αν πράγματι θέλουν να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα, όπως για παράδειγμα στην εγκατάλειψη του ευρώ και την υιοθέτηση εθνικού νομίσματος. Δεν είναι δυνατό το 64,3% των ελληνικών εξαγωγών να κατευθύνεται εκτός ευρωζώνης και να παραμένουμε προσδεμένοι σε ένα νόμισμα που συνεχώς ανατιμάται, εξαλείφοντας ακόμη κι όποια κέρδη ανταγωνιστικότητας ήταν δυνατό να επιτευχθούν! Κατά δεύτερο, ο προσχηματικός χαρακτήρας του στόχου βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας φαίνεται αν δούμε ότι ακόμη και μέχρι σήμερα παρά τις συνεχείς μειώσεις των μισθών, οι τιμές όλων σχεδόν των προϊόντων δεν μειώνονται, αλλά αυξάνονται, ακολουθούν εντελώς αντίθετη κατεύθυνση! Το εργατικό κόστος όμως κατρακυλά, κατά πολλούς τρόπους: Μέσω της άμεσης, «οριζόντιας» μείωσης μισθών και ημερομισθίων, της επέκτασης των ελαστικών σχέσεων εργασίας, του φθηνέματος του κόστους των απολύσεων, και πολλά άλλα. Εντελώς χαρακτηριστικά σε αυτό το πλαίσιο τα 50 εκ. ευρώ που θα εξοικονομεί ετησίως ο όμιλος Carrefour – Μαρινόπουλος από την οριζόντια μείωση μισθών ύψους 10% που επέβαλε στους 13.000 εργαζόμενούς του (εκ των οποίων το 70% εργάζονται με καθεστώς μερικής απασχόλησης), δεν θα οδηγήσει σε πτώση των τιμών όπως δεν έχει οδηγήσει και μέχρι τώρα. Συμπερασματικά, πίσω από τον στόχο μείωσης των μισθών στα 150 ευρώ, αν κάτι κρύβεται είναι η απογείωση του περιθωρίου κέρδους για τις επιχειρήσεις. Όλα τ’ άλλα είναι για τους αφελείς…

Το δεύτερο πακέτο μέτρων θα αφορά τον δημόσιο τομέα. Ζητούμενο θα είναι η μείωση του κόστους λειτουργίας του και θα επιτευχθεί μέσω της απόλυσης δεκάδων χιλιάδων δημοσίων υπαλλήλων που δεν θα περνούν τα τεστ αξιολόγησης κι επίσης του λουκέτου που θα μπει σε υπηρεσίες και οργανισμούς. Το κόστος λειτουργίας του δημόσιου τομέα θα αποδειχθεί το αμορτισέρ που θα απορροφά τους κραδασμούς τους οποίους θα παράγει ο ειδικός λογαριασμός για την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους που ψηφίστηκε με ειδική τροπολογία, την οποία κατέθεσε ο υπουργός Οικονομικών. Από τη στιγμή που η αποπληρωμή των πιστωτών αποκτά προτεραιότητα έναντι οποιουδήποτε άλλου κονδυλίου δημόσιας δαπάνης (προς μεγάλη χαρά φυσικά των Γερμανών καθώς έτσι απομακρύνεται ο κίνδυνος αδυναμίας πληρωμών και η χρεοκοπία) τα χρήματα που κάθε μήνα θα λείπουν από τα δημόσια ταμεία θα σημαίνουν νέες απολύσεις και επιπλέον μειώσεις μισθών για τους δημόσιους υπαλλήλους.

Ο ειδικός λογαριασμός και η προτεραιότητα εξυπηρέτησης των πιστωτών θα σημάνει επίσης και νέα αντι-ασφαλιστικά νομοσχέδια. Η δραματική κατάσταση των ασφαλιστικών ταμείων γίνεται εμφανής αν δούμε ότι μόνο στο πρώτο δίμηνο του 2012 έχουν απορροφήσει ακόμη και το 64% της ετήσιας επιχορήγησής τους, με αποτέλεσμα αργά ή γρήγορα να βρεθούν ενώπιον του εξής διλλήματος: Ή απότομη και μεγάλη μείωση των κύριων συντάξεων (κι όχι μόνο των επικουρικών) ή νέα γενναία επιχορήγησή τους από τον κρατικό προϋπολογισμό. Από τη στιγμή που ο νεοφιλελεύθερος κρετινισμός ΠΑΣΟΚων Νεοδημοκρατών και Τρόικας απαγορεύει την δεύτερη λύση, η μόνη που απομένει είναι η μείωση των συντάξεων. Προοπτική που καθίσταται μονόδρομος για την χούντα ΔΝΤ – ΕΕ αν υπολογίσουμε και τις τεράστιες απώλειες που σήμανε για τα ασφαλιστικά ταμεία η συμφωνία ανταλλαγής ελληνικών ομολόγων, το PSI. Τουλάχιστον κατά 12 δισ. ευρώ μειώθηκαν τα αποθεματικά τους, στο πλαίσιο της πιο άδικης και μεροληπτικής αναδιάρθρωσης χρέους που έγινε ποτέ,  βάσει της οποίας οι τράπεζες που τζόγαραν στα ομόλογα θα πάρουν στο ακέραιο τα κεφάλαιά τους (περί τα 50 δισ. ευρώ) ενώ ασφαλιστικά ταμεία, επιμελητήρια, ΑΕΙ, ΤΕΙ και δεκάδες άλλα ΝΠΔΔ χάνουν εν αγνοία τους ποσά πολύ άνω του 53% των αναγκαστικών αποταμιεύσεών τους.

Ό,τι μείνει όρθιο από αυτό τον Αρμαγεδώνα θα σαρωθεί από το νέο φορολογικό νόμο. Με βάση όσα είναι γνωστά μέχρι στιγμής θεωρείται σίγουρη η μείωση του ανώτατου συντελεστή φορολόγησης από το 45% στο 40%. Θα πρόκειται για κίνηση εξόχως αποκαλυπτική στον βαθμό που θα δείξει ότι η ιδεολογική τρομοκρατία για τα δημοσιονομικά ελλείμματα στρέφεται μόνο ενάντια στη νεολαία, τους εργαζόμενους και τους συνταξιούχους και αφορά τις κοινωνικές δαπάνες. Όταν όμως πρόκειται η ήδη κατοχυρωμένη (θεσμικά και στην πράξη) φορολογική ασυλία των εχόντων να διευρυνθεί τότε …λεφτά υπάρχουν και το κράτος γίνεται ξανά γενναιόδωρο! Κι όσο για τις μαύρες τρύπες που θα δημιουργηθούν στα δημόσια ταμεία αυτές θα καλυφθούν από την επαναφορά των τεκμηρίων (που επιβαρύνουν δυσανάλογα τους μικρο-επαγγελματίες) και την κατάργηση όλων ανεξαιρέτως των φοροαπαλλαγών: ενοικίου πρώτης κατοικίας, διδάκτρων, ασφαλίστρων ζωής, για δαπάνες τόκων στεγαστικών δανείων, κοκ. Οι άλλες φοροαπαλλαγές, των εφοπλιστών για παράδειγμα, θα παραμείνουν άθικτες!

Κύριο χαρακτηριστικό όχι μόνο του νέου φορολογικού αλλά όλων των νέων οικονομικών μέτρων, ύψους (κατ’ ελάχιστον) 11,6 δισ. ευρώ που έρχονται, είναι ότι θίγουν όλη την κοινωνία. Ισχύει επομένως κι εδώ το μότο της ταινίας «Το κρησφύγετο» που προβλήθηκε στους κινηματογράφους τον Μάρτιο, με πρωταγωνιστές τον Ντένζελ Ουάσινγκτον και τον Ράιαν Ρέινολντς: «Κανένας δεν είναι ασφαλής» («no one is safe»)…

Greek sovereign debt crisis and Ecuador (Speech in Quito, 15/2/2012)

Firstly, I would like to thank you very much for the invitation to this very interesting congress. Your ambitious effort for the formation of a financial architecture different to the IMF’s shows that there are real alternatives to the nightmare without end that the peoples in the peripheral countries of Europeare currently living in. I’m speaking about Greece, Portugal and Ireland and as of late, Italy and Spain.

The common element in all these cases is a very big public debt and an equally big budget deficit which, in the aftermath of crisis of 2008, was characterized as unbearable and unviable. Under the threat of imminent derailment of public finance (something that actually was never proved to happen) during the last two years, Europe lives under the iron heel of the most severe, the most inhuman austerity measures that have been imposed in our region since the post war period.

I’m describing their common characteristics:

  • Cuts in social spendings and especially to health, education, social security and transportation
  • Cuts in wages, salaries and pensions
  • Privatizations of public utilities (water, energy, etc.) and a massive sell-off of public property, and
  • Increases in every kind taxes that are paid by the people.

These measures are deeply unjust because the roots of this current crisis aren’t in the generous welfare state of these countries which never had high wages or well-equipped hospitals.

The root of the current sovereign debt crisis must be trailed to the following causes. I’m speaking specifically forGreece, in the sense that these causes aren’t the same with other eurozone countries that suffer from bail-out mechanisms. In any case there are serious similarities between all these countries.

  • Tax cuts for the rich and the private sector, in the context of a neo-liberal agenda that has been imposed since 80’s throughout the world. But especially in continentalEuropeits implementation started in the 90’s under the Maastricht Treaty which laid the fundamentals for the eurozone.
  • Current payments for the servicing of the debt. For example Greece (with a GDP of 212 bn of euro, according the state budget) during 2012, which is the fifth consecutive year of recession, will pay 87 bn of euros for servicing of debt when tax revenues will be 53 bn and will give for education 5,7 bn and for public health 4,8 bn. Looking at the previous years, Greece during the last two decades has paid for the servicing of the debt twice the amount of the debt in its today level of 360 bn euros.
  • Increasing military spending through all the EU countries which serve the imperialistic plans ofGermany. EspeciallyGreeceas a result of the turkish enemity and demands of NATO gives a scandalous, totally disproportionate percentage of its budget for military spending.

It is obvious that if someone wanted to confront the sovereign debt crisis one should confront the previous reasons: i.e. increasing the taxes of rich and corporates, to stop servicing the debt and reduce the military spending.

In spite of these possible solutions, the European ruling classes imposed the most brutal austerity packages and, at the same time, gave huge amounts to the banks, leading to the explosion of the fiscal problems. For example in Greece the first bail-out loan was 110 bn of euros, but at the same time the Greek finance minister has made available for Greek banks 155 bn of euros, either in the form of cash or in the form of guarantees. As a result Greek debt which was 115% when government decided to call on the IMF is now 165%!!!

Just the same happened inIrelandwhen the government announced the bail-out of the private banks. In this way, nationalizing the private losses, the Irish government led a public debt of 30% of GDP to the sky: 130%. The hypocrisy of the European (centre-left and right-wing too) governments could be seen inSpainwhere the public debt (61% of GDP) is significantly lower, even to that ofGermany(83%) in the 2010.

And after of all this, the European Commission contests that the rescue programmes failed because they have not been implemented with the adequate strictness. So they ordered increased instalments of the same poisonous medicine. It is striking that this doesn’t happen only inGreece, which is characterised as a bad pupil due to the combating heritage of the labour movement and the Left. In Greece failure was observed before anyone else because Greece was the first to face the test of IMF and EU conditionality in May of 2010, in the northern hemisphere and specifically in Eurozone. But now the exact same failure can be seen inPortugalwhich entered the bail-out mechanism in May of 2011, where the interest rates have reached the record level of 14% and the government discusses withBerlina new bail out loan!

After of all this, there is a question: Can we speak about failure even inGreecewhere the last memorandum of understanding which accompanies the new loan of 130 bn of euros is the seventh from May of 2010 when the first one was signed?

By my opinion, no! The bail-out plans had no intention to save the Greek or Irish economy and even less to secure or improve the living standard of Portuguese or Spanish people. The aim was to close the parenthesis that opened in the first post war period, whenEuropecovered in the shame of colonialism, bought out the labour movement with the welfare state. In this struggle, (which embodies the response of capital to the current structural crisis) the ruling classes – governments and financial organisations, like IMF and ECB  – use debt as a very good opportunity for paralysing peoples’ reactions.

The response of the big majority, of the 99% to use a current political terminology, must be the following slogan that is said in every square of Greece: we don’t owe, we don’t pay we don’t sell.

In this struggle, the audit of public debt offers a huge help as it contributes to the de-ligimitation of the public-debt. By asking to open up the books of debt, as primarily a struggle from within the social movement, and not coming from the technocrats, we have cancelled the methods of shock and awe that are based on the ignorance of the people. In this struggle there is something else that is also very significant: The living example of countries like Ecuador which refused to accept the orders of the creditors. Respecting the very big political, economical and historical differences, we want to do just the same thing in Greece and all the other eurozone counties that are on the brink of collapse because of their indebtedness.

Nowadays Ecuador’s example is much more of a teaching than a year ago, when we were making the film Debtocracy and showed to Greeks and other people that TINA (there is not alternative) had died in the Andean heights. Now, the Greek drama has shown that every solution that is based in the compromise and the negotiations with the creditors and the international financial organisations leads to unemployment, poverty, neocolonial loan agreements, police brutality, constitutional coup d’etats and finally at default. At the other side cessation of payments and debtor-led defaults may be the first scene, our first success in this, long duration play to overthrow the attack of capital.

Γενική τάση κι όχι ελληνική ιδιαιτερότητα η αύξηση του χρέους (Επίκαιρα, 3-9 Μαΐου 2012)

Το δημόσιο χρέος και η επίθεση στην Ελλάδα – όλη η αλήθεια για τη Eurostat

Μια διαφορετική ερμηνεία της κρίσης χρέους που ταλανίζει την Ευρώπη παρουσιάζουν τα στοιχεία για την εξέλιξη του δημόσιου χρέους και του δημοσιονομικού ελλείμματος, που δόθηκαν στην δημοσιότητα από την Eurostat στις 23 Απριλίου 2012. Πρόκειται για μια στατιστική καταγραφή που δίνεται στην δημοσιότητα κάθε χρόνο τον Απρίλιο, αποτελώντας το σημείο αναφοράς για πολιτικούς και τεχνοκράτες στην Ευρώπη και διεθνώς. Στην προ διετίας εν λόγω έρευνα, για παράδειγμα, αυτή που κυκλοφόρησε τον Απρίλιο του 2010, το δημόσιο χρέος της Ελλάδας για το 2009 εμφανιζόταν στο 115,1%. Ακόμη δεν είχαν εφαρμοστεί τα μαγειρέματα που επέτρεψαν στη συνέχεια την εκτίναξη του δημόσιου χρέους και παρουσίαση της προσφυγής στον μηχανισμό ΔΝΤ – ΕΕ ως μονόδρομο. Όταν ολοκληρώθηκε η «δημιουργική λογιστική» με ευθύνη όχι μόνο της προερχόμενης από το ΔΝΤ διορισμένης διοίκησης της ΕΛ.ΣΤΑΤ αλλά και της Eurostat, στην έκθεση του 2011, το δημόσιο χρέος για το επίμαχο έτος, το 2009, «πέταξε» στο 127,1%!!!

Παρότι λοιπόν η πολιτική είναι παρούσα και οι χειρισμοί οργιάζουν, τα ευρήματα της Eurostat έχουν την δική τους σημασία. Το πρώτο και σημαντικότερο είναι πως η κρίση χρέους συνεχίζεται αμείωτη. Στην ευρωζώνη των 17 από 70,1% του ΑΕΠ που ήταν το δημόσιο χρέος το 2008, το 2011 έφθασε το 87,2%. Στην ΕΕ των 27 από 62,5% έφθασε το 82,5% του ΑΕΠ για την ίδια περίοδο. Η πλειοψηφία μάλιστα των κρατών μελών της ΕΕ, και συγκεκριμένα 14 χώρες, έχει δημόσιο χρέος ανώτερο του 60%, που σύμφωνα με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ αποτελεί την διαχωριστική γραμμή. Οι χώρες που την παραβιάζουν είναι οι εξής: Ολλανδία (65,2%), Ισπανία (68,5%), Κύπρος (71,6%), Μάλτα (72%), Αυστρία (72,2%), Ουγγαρία (80,6%), Γερμανία (81,2%), Αγγλία (85,7%), Γαλλία (85,8%), Βέλγιο (98%), Πορτογαλία (107,8%), Ιρλανδία (108,2%), Ιταλία (120,1%) και Ελλάδα (165,3%). Φαίνεται επομένως πως είκοσι χρόνια μετά την υιοθέτηση του «σιδηρού κανόνα» για το δημόσιο χρέος και το δημοσιονομικό έλλειμμα (60% και 3%), η εφαρμογή τους εξακολουθεί να αποτελεί άπιαστο όνειρο όχι μάλιστα μόνο για τις περιφερειακές χώρες της ευρωζώνης, αλλά ακόμη για την Γερμανία και τις χώρες που αποτελούσαν ανέκαθεν δορυφόρους της, όπως η Αυστρία και η Ολλανδία.

Η αύξηση του δημόσιου χρέους δεν αποτελεί ευρωπαϊκή ιδιαιτερότητα. Μόλις πριν λίγες μέρες, στις 21 Απριλίου, η επικεφαλής του ΔΝΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, παρουσίασε την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί με το δημόσιο χρέος στο σύνολο του προηγμένου κόσμου: «Στις ανεπτυγμένες οικονομίες, ο λόγος του χρέους προς το ΑΕΠ αναμένεται να αγγίξει το 109% τον επόμενο χρόνο, πάνω από το 75% που ήταν το 2007. Αυτός είναι ο μεγαλύτερος καταγεγραμμένος λόγος χρέους για περισσότερα από 130 χρόνια, με μοναδική εξαίρεση την βραχυχρόνια συσσώρευση χρέους μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Πως φτάσαμε ως εδώ;», συνεχίζει η διάδοχος του Ντομινίκ Στρος Καν. «Κυρίως λόγω της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Η άμεση επίπτωση της κρίσης ερμηνεύει τα δύο τρίτα της ανόδου του λόγου χρέους μεταξύ των 20 ανεπτυγμένων χωρών».

Αυθαίρετη η επίθεση

Στο πλαίσιο της παραπάνω ερμηνείας, που συμβαδίζει με τα γεγονότα, φαίνεται πόσο προκατειλημμένη, μεροληπτική και υστερόβουλη ήταν η επίθεση που εξαπολύθηκε στην Ελλάδα, με αφορμή την άνοδο του δημόσιου χρέους που παρατηρήθηκε την ίδια χρονική περίοδο. Με άλλα λόγια, οι επιθέσεις στους δημοσίους υπαλλήλους για τις υψηλές αποδοχές τους, τις ΔΕΚΟ, και το «γενναιόδωρο» υποτίθεται κράτος πρόνοιας της Ελλάδας, πολύ συχνά με την συμμετοχή κι ελληνικών μέσων ενημέρωσης, συσκότισε το γεγονός ότι η άνοδος του δημόσιου χρέους ήταν μια διεθνής τάση οφειλόμενη μεταξύ άλλων στην πτώση των φορολογικών εσόδων. Στη συνέχεια η παρουσίαση της αύξησης του δημόσιου χρέους ως ελληνικής ιδιαιτερότητας άνοιξε τον δρόμο για την ενοχοποίηση του ελληνικού λαού που επέτρεψε την επιβολή της θεραπείας – σοκ, η οποία προφανώς θα συνεχιστεί και μετά τις εκλογές.

Στα ίδια οι δαπάνες

Το πόσο άστοχες επιστημονικά και άδικες κοινωνικά ήταν οι επιθέσεις στο «σπάταλο ελληνικό κράτος» και το υπερδιογκωμένο ελληνικό δημόσιο, φαίνεται από μια άλλη παράμετρο που παρουσιάζεται στην στατιστική μελέτη της Eurostat. Αφορά την συγκριτική εξέταση ανά χώρα των δημοσίων δαπανών και των εσόδων ως ποσοστό του ΑΕΠ. Είναι ένα αξιόπιστο μέτρο για να φανεί αν ένα δημόσιο είναι «υπερδιογκωμένο» ή όχι κι επίσης, σε σχέση με τα υπόλοιπα κράτη μέλη, πού εν τέλει έγκειται η διαφορά κι η αιτία της κρίσης. Σημείο αφετηρίας υπ’ αυτό το πρίσμα είναι πως στην ευρωζώνη των 17 οι δημόσιες δαπάνες αντιπροσωπεύουν το 49,3% του ΑΕΠ και τα δημόσια έσοδα το 45,2% του ΑΕΠ. Με βάση την φιλολογία των τελευταίων ετών, ότι οι αθρόες κοινωνικές παροχές προκάλεσαν την κρίση χρέους (ερμηνεία που εμφανίζει ως αυτονόητη λύση την πολιτική της λιτότητας) θα περίμενε κανείς πως στις τρεις χώρες που επιβλήθηκε η χημειοθεραπεία των Μνημονίων οι δημόσιες δαπάνες θα είναι σημαντικά υψηλότερες του μέσου όρου (49,3%). Δεν παρατηρείται ωστόσο κάτι τέτοιο! Σημαντικά υψηλότερες δαπάνες εμφανίζουν χώρες που δεν έχουν πληγεί καθόλου από την κρίση χρέους όπως η Δανία (57,9%), η Γαλλία (55,9%) και η Φινλανδία (54%)! Αντίθετα, Ελλάδα, Ιρλανδία και Πορτογαλία εμφανίζουν δημόσιες δαπάνες γύρω από το μέσο ευρωπαϊκό όρο: 50,1%, 48,7% και 48,9%, αντίστοιχα.

Η διαφορά αντίθετα βρίσκεται στην πλευρά των δημοσίων εσόδων με τις τρεις παραπάνω κλυδωνιζόμενες χώρες να εμφανίζουν σημαντικά χαμηλότερα έσοδα από το μέσο όρο (45,2%). Ειδικά, τα δημόσια έσοδα Ελλάδας, Ιρλανδίας και Πορτογαλίας αντιστοιχούν στο 40,9%, 35,7% και 44,7% του ΑΕΠ τους. Κατά συνέπεια αν η δημοσιονομική κρίση που έπληξε τις παραπάνω χώρες το 2010 και το 2011 έπρεπε να αποδοθεί σε μια αιτία, αυτή θα έπρεπε να είναι η πλευρά των εσόδων, σε διαμετρικά δηλαδή αντίθετη κατεύθυνση απ’ αυτήν που ιεραρχούν ελληνικές κυβερνήσεις και Τρόικα, που είναι η πλευρά των δαπανών. Δεν είναι επομένως καθόλου τυχαία και η αύξηση που καταγράφει το δημόσιο χρέος όχι μόνο γενικά, ως μέσος όρος στην ΕΕ των 27 ή στην ευρωζώνη των 17, αλλά και στις τρεις χώρες που επιβλήθηκαν τα Μνημόνια: Στην Ελλάδα όπου το δημόσιο χρέος από 115% του ΑΕΠ το 2009 εκτινάχθηκε το 2011 στο 165,3%, στην Ιρλανδία που για την ίδια περίοδο από 65,1% έφτασε το 108,2% και στην Πορτογαλία που από 83,1% έφτασε το 107,8%. Λιτότητα και περικοπές επομένως αυξάνουν το δημόσιο χρέος και δεν το μειώνουν…