Home » 2011 » June

Monthly Archives: June 2011

Μεσοπρόθεσμο κατά διαταγή τοκιστών και βιομήχανων (Πριν, 26 Ιούνη 2011)

Υπό τη μορφή ερωτήσεων και απαντήσεων παρουσιάζονται τα σημαντικότερα σημεία του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου και του Εφαρμοστικού Νόμου, που η κυβέρνηση θέλει να ψηφίσει την εβδομάδα που έρχεται. Πρόκειται για νόμους που θα προκαλέσουν την εξαθλίωση της κοινωνικής πλειοψηφίας και το ξεπούλημα του δημόσιου πλούτου.

ΦΟΡΟΚΑΤΑΙΓΙΔΑ ΜΕΣΩ ΕΦΑΡΜΟΣΤΙΚΟΥ ΝΟΜΟΥ

Σημαντική μείωση του αφορολόγητου ορίου

– Τι προβλέπει το Μεσοπρόθεσμο και ο λεγόμενος εφαρμοστικός νόμος;

– Το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2012-2015, το οποίο η κυβέρνηση θέλει να έχει ψηφίσει μέχρι την Τρίτη, περιλαμβάνει ένα σύνολο μέτρων με στόχο τη συγκέντρωση 28,3 δισ. ευρώ. Προβλέπει επίσης (με ένα αυστηρό και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για κάθε τρίμηνο) την ιδιωτικοποίηση του συνόλου σχεδόν της δημόσιας περιουσίας και του φυσικού πλούτου της Ελλάδας με στόχο την άντληση 50 δισ. ευρώ. Ο εφαρμοστικός νόμος (που ανακοινώθηκε την Πέμπτη από το νέο υπουργό Οικονομικών) θα κατατεθεί στη Βουλή τη Δευτέρα με στόχο να ψηφιστεί μέχρι την Πέμπτη, εξειδικεύει τα μέτρα εκείνα που κρίνονται αναγκαία για την επίτευξη των παραπάνω στόχων. Συγκεκριμένα και με βάση τις ανακοινώσεις του αρμόδιου υπουργού, Ευ. Βενιζέλου, αφορούν: μείωση του αφορολόγητου ορίου από 12.000 στα 8.000 ευρώ, κεφαλικός φόρος ύψους από 1% έως 4% υπό τη μορφή της εισφοράς αλληλεγγύης, επιβολή τέλους επιτηδεύματος ύψους κατά μέσο όρο 300 ευρώ ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή σε ελεύθερους επαγγελματίες και επιτηδευματίες, εξίσωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης σε πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης, κ.ά.

Στο ίδιο το Μεσοπρόθεσμο προβλέπονται μια σειρά από μέτρα που ως αποτέλεσμα θα έχουν τις περικοπές στις δημόσιες δαπάνες και την κάθετη μείωση των εισοδημάτων: ενιαίο μισθολόγιο σε δημοσίους υπαλλήλους, μείωση επικουρικών συντάξεων, εισφορά υπέρ των ανέργων σε δημόσιους υπαλλήλους, ελεύθερους επαγγελματίες και τον ιδιωτικό τομέα, μείωση του εφάπαξ των δημοσίων, κατάργηση υπερωριών στο δημόσιο τομέα και απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων. Από την άλλη μεριά κερδισμένοι του Μεσοπρόθεσμου είναι οι ομολογιούχοι, ξένοι και ντόπιοι πιστωτές. Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ δηλαδή και η τρόικα (ΔΝΤ, ΕΕ, ΕΚΤ) είναι μεσίτες και ενδιάμεσοι των ξένων τραπεζών. Ενδεικτικά προβλέπεται ότι με την εφαρμογή του Μεσοπρόθεσμου το κονδύλι των αποδοχών και συντάξεων (όπου περιλαμβάνονται μισθοί συντάξεις και λοιπές παροχές) από 21,6 δισ. ευρώ το 2011 θα μειωθεί το 2015 στα 20,4 δισ. ευρώ. Οι δαπάνες περίθαλψης, ασφάλισης και κοινωνικής προστασίας (όπου περιλαμβάνονται επιχορηγήσεις ασφαλιστικών ταμείων, δαπάνες περίθαλψης, ΕΚΑΣ, επιδόματα πολυτέκνων, κ.ά.) από 17,6 δισ. ευρώ το 2011 θα μειωθούν σε 15,6 δισ. το 2015. Μοναδικοί κερδισμένοι αυτών των βάρβαρων περικοπών θα είναι οι… τοκιστές και οι σουλατσαδόροι. Από 16 δισ. ευρώ που είναι το κονδύλι των τόκων για φέτος, το 2015 θα φτάσει τα 23,4 δισ. Ό,τι θα χάσουν με άλλα λόγια οι συνταξιούχοι και εργαζόμενοι θα το βάλουν στην τσέπη οι τραπεζίτες και οι μεσίτες τους.

Η μη ψήφιση του δεύτερου Μνημονίου, όπως χαρακτηρίζεται το Μεσοπρόθεσμο και του Εφαρμοστικού νόμου δεν θα έθετε σε κίνδυνο τη χορήγηση της 5ης δόσης του δανείου;

– Πρόκειται για κινδυνολογία. Η 5η δόση θα δοθεί επειδή θα κατευθυνθεί στην εξόφληση ομολόγων που λήγουν. Δεν πάει στην πληρωμή συντάξεων και μισθών των δημοσίων υπαλλήλων, όπως ισχυρίζεται η κυβέρνηση για να αποσπάσει τη συναίνεση της κοινωνίας.

– Οι ιδιωτικοποιήσεις δεν θα μειώσουν το δημόσιο χρέος;

– Η κυβέρνηση διατείνεται πως η υλοποίηση του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων θα επιτρέψει την συγκέντρωση 50 δισ. ευρώ που θα καταστήσουν εφικτή τη μείωση του δημόσιου χρέους κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες.

Η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική. Τα έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις θα είναι λιγότερα για δύο λόγους: Αρχικά, επειδή η καταβύθιση των τιμών των μετοχών του ελληνικού χρηματιστηρίου σε χαμηλά επίπεδα 14ετίας έχει ως αποτέλεσμα η κεφαλαιοποίηση των εισηγμένων ΔΕΚΟ να κινείται σε πολύ χαμηλά και για την ακρίβεια απαγορευτικά επίπεδα. Για παράδειγμα η αποτίμηση της ΕΥΔΑΠ (του συνόλου των μετοχών της) ανέρχεται σε 550 εκατ. ευρώ, του ΟΛΠ σε 370 εκατ., της ΕΥΑΘ σε 170 εκατ. κ.λπ. Ο δεύτερος λόγος για τον οποίο οι ιδιωτικοποιήσεις ακόμη κι αν υλοποιηθούν δεν θα αποδώσουν τα αναμενόμενα οικονομικά οφέλη σχετίζεται με τη διαδικασία που θα επιλεγεί κι ιδιαίτερα με το θεσμό της επιφάνειας. Με αυτό τον τρόπο φιλέτα της δημόσιας περιουσίας θα επιτραπεί να δοθούν έναντι πινακίου φακής με το επιχείρημα ότι δεν πουλιούνται, αλλά… ενοικιάζονται.

Συνολικά οι ιδιωτικοποιήσεις είναι (ένα επιπλέον) αντάλλαγμα που παίρνουν οι χώρες του κέντρου της ευρωζώνης (πέρα από τη διάσωση των τραπεζών τους) για να εγκρίνουν το νέο δάνειο ύψους 138 δισ. ευρώ. Για αυτό το λόγο η ΕΕ θα ορίσει δικούς της παρατηρητές, δηλαδή γκαουλάιτερ, στο Ταμείο Δημόσιας Περιουσίας που θα αναλάβει το ξεπούλημα.

– Τα νέα αυτά μέτρα δεν συνιστούν μια ασφαλή διαχείριση της ελληνικής δημοσιονομικής κρίση;

– Τα παραπάνω μέτρα αποδεικνύουν πρώτα και κύρια την παταγώδη αποτυχία των πολιτικών που έχουν εφαρμοστεί μέχρι τώρα. Το δεύτερο δάνειο θα δοθεί γιατί παρά τα όσα λέγονταν πέρυσι, η Ελλάδα αδυνατεί να βγει στις αγορές και να εξυπηρετήσει το δημόσιο χρέος της. Εκχωρείται δηλαδή προκειμένου να αποπληρωθούν ή να διακανονιστούν τα ομόλογα που λήγουν από τον Ιούλιο του 2011 μέχρι το 2015, η συνολική αξία των οποίων ανέρχεται στα 198 δισ. ευρώ. Η κατ’ έτος κατανομή τους φαίνεται στο διάγραμμα. Το νέο δάνειο θα καταστήσει ακόμη πιο σίγουρη τη χρεοκοπία της Ελλάδας στο βαθμό που θα αυξήσει το ύψος του δημόσιου χρέους από τα 350 δισ. στα 480 περίπου δισ. ευρώ. Απλώς μεταθέτει τη χρεοκοπία για αργότερα, ενώ ταυτόχρονα δίνει τη δυνατότητα στις τράπεζες του κέντρου να ξεφορτωθούν τα ελληνικά ομόλογα στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Παραπέρα, πρόκειται για μέτρα καταδικασμένα να αποτύχουν στο βαθμό που η λιτότητα την οποία επιβάλουν δεν θα επιτρέψει την εκπλήρωση των στόχων συγκέντρωσης φορολογικών εσόδων, όπως άλλωστε συνέβη το 2010 κι έχει συμβεί το πρώτο πεντάμηνο του τρέχοντος έτους. Παρ’ όλα αυτά, αν ψηφιστούν τα παραπάνω μέτρα, ακόμη κι αν αποτύχουν στους ονομαστικούς τους στόχους, θα έχουν καταφέρει μια άνευ προηγουμένου αλλαγή των ταξικών συσχετισμών σε βάρος των δυνάμεων της εργασίας και προς όφελος του κεφαλαίου. Κι αυτός είναι ο πραγματικός λόγος για τον οποίο επιβάλλονται από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ με τη σύμφωνη γνώμη της αστικής τάξης. Η ανάγκη μείωσης του δημόσιου χρέους είναι μόνο η αφορμή και γι’ αυτό το λόγο το δημόσιο χρέος τελικά αυξάνεται…

– Τι άλλο μπορεί να γίνει άμεσα;

– Αυτό που πρέπει να γίνει άμεσα είναι μη ψήφιση του δεύτερου Μνημονίου και του εφαρμοστικού νόμου υπό το βάρος των εργατικών και λαϊκων κινητοποιήσεων. Στη συνέχεια η παύση εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους. Η ελληνική κυβέρνηση δηλαδή, αξιοποιώντας πρόσφατα δεδικασμένα και νόμους του διεθνούς δικαίου που δίνουν σε ένα κυρίαρχο κράτος το δικαίωμα να κάνει παύση πληρωμών, να ανακοινώσει στους πιστωτές της ότι μονομερώς αθετεί τις υποχρεώσεις της. Όπως έκανε η Ρωσία το 1998, η Αργεντινή το 2002 και η Ισημερινός το 2009. Αναγγέλλοντας παύση πληρωμών παγώνουν οι τόκοι και αρχίζει η κάθετη πτώση της αξίας των ομολόγων στη δευτερογενή αγορά. Από κει και πέρα να αξιοποιήσει δυνάμει ανατρεπτικά εργαλεία, όπως ο λογιστικός έλεγχος, στην κατεύθυνση ακόμη και της διαγραφής του συνόλου του δημόσιου χρέους.

– Οι νόμοι που έχουν ψηφιστεί τον τελευταίο χρόνο δεσμεύουν για πάντα την Ελλάδα;

– Η ισχύς των νόμων αποφασίζεται κάθε φορά από την ισχύ των… δρόμων. Η δυνατότητα αμφισβήτησης και ακύρωσης των Μνημονίων και της πρώτης Δανειακής Σύμβασης, που προηγήθηκε του πρώτου Μνημονίου, είναι σημαντική, γιατί η Δανειακή Σύμβαση δεν έχει εγκριθεί από την ελληνική Βουλή, απ’ όπου έπρεπε να τύχει της θετικής ψήφου 180 βουλευτών και όχι απλής πλειοψηφίας! Κατά συνέπεια τα 110 δισ. ευρώ του πρώτου δανείου δόθηκαν χωρίς να έχουν ακολουθηθεί όλες οι τυπικές διαδικασίες που προβλέπονται σε αντίστοιχες περιπτώσεις. Άρα μια μελλοντική ελληνική κυβέρνηση μπορεί να αμφισβητήσει την υποχρέωσή της να αποπληρώσει το πρώτο δάνειο όσο και το δεύτερο για το οποίο ακόμη δεν έχουμε δει τη δανειακή σύμβαση που το συνοδεύει…

Ισορροπία του τρόμου στη Συρία (Επίκαιρα, 23 Ιούνη 2011))

Με αμείωτους ρυθμούς συνεχίζεται από το καθεστώς του Μπασάρ ελ Άσαντ η άγρια καταστολή των λαϊκών διαμαρτυριών που έχουν ήδη εισέλθει στον τέταρτο μήνα τους. Ο απολογισμός μέχρι στιγμής προκαλεί σοκ: Περισσότεροι από 1.400 νεκροί, 10.000 φυλακισμένοι και άλλοι τόσοι εκτοπισμένοι για να γλιτώσουν τις πράξεις αντεκδίκησης των επίλεκτων δυνάμεων και του στρατού. Από την Κυριακή το βράδυ οι καθεστωτικές δυνάμεις απέκοψαν τις οδούς διαφυγής προς την Τουρκία όπου κατέφευγαν μαζικά οι Σύροι, αναγκάζοντας μεταξύ άλλων την κυβέρνηση του Ερντογάν να λάβει θέση επί των εξελίξεων, σε μια προσπάθεια να περιορίσουν τον αρνητικό διεθνή αντίχτυπο από την εσωτερική καταστολή.

Ωστόσο, παρότι οι αφορμές περισσεύουν, οι δυτικές δυνάμεις και ειδικότερα ΗΠΑ, Αγγλία και Γαλλία, οι συνήθεις ύποπτοι δηλαδή των διεθνών επεμβάσεων, που ουδέποτε άλλοτε θα άφηναν τέτοια ευκαιρία να πάει χαμένη  για να διευρύνουν τη γεωπολιτική τους επιρροή, δεν έχουν αναλάβει τις πρωτοβουλίες που είδαμε να ενεργοποιούν στην περίπτωση της Λιβύης. Τα «ανθρωπιστικά» τους αντανακλαστικά αποδείχθηκαν για άλλη μια φορά πολύ επιλεκτικά. Επιδεικνύουν με άλλα λόγια μια ασυνήθιστη ανοχή απέναντι στο καθεστώς του Άσαντ καίτοι δεν συγκαταλέγεται στα φιλικά τους καθεστώτα, ούτε έχουν λείψει στο παρελθόν οι εστίες έντασης στις μεταξύ τους σχέσεις. Αρκεί να θυμηθούμε τις κατηγορίες των Αμερικανών για την ανοχή που επιδείκνυε η Δαμασκός στους Άραβες που εισέρχονταν από τα σύνορά του στο Ιράκ να πολεμήσουν εναντίον των κατοχικών δυνάμεων και πολλά άλλα περιστατικά. Μέχρι τώρα οι κυρώσεις του ΟΗΕ αφορούσαν την απαγόρευση εισόδου αξιωματούχων του καθεστώτος σε δυτικές χώρες, ενώ τα μοναδικά σχέδια που καταστρώνονται, ως απάντηση στο νέο κύμα βίας, αφορούν την επέκταση των κυρώσεων και σε επιχειρηματίες που διάκεινται φιλικά προς το καθεστώς και επίσης την διακοπή αγοράς πετρελαίου από τη Συρία χωρών όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Γαλλία και η Ολλανδία.

Η απροθυμία των Δυτικών να βάλουν μπροστά την πολεμική τους μηχανή με στόχο την ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ εξηγείται στη βάση των διεθνών εμποδίων που συναντά ένα τέτοιο σχέδιο και των απρόβλεπτων εσωτερικών εξελίξεων που θα απελευθέρωνε από την επόμενη κιόλας μέρα.

Μέχρι στιγμής οι προσπάθειες καταδίκης των ενεργειών του καθεστώτος στο πλαίσιο του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ συνάντησαν δύο λογιών αντιδράσεις, εξ ίσου μάλιστα σοβαρές. Να σημειωθεί επιπλέον πως καμιά απ’ αυτές τις προσπάθειες δεν εμπεριείχε ούτε καν έμμεση απειλή στρατιωτικής επέμβασης στη Συρία ή έρευνας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για υποτιθέμενα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας από τον Άσαντ. Στην πρώτη ομάδα χωρών που απείλησε με βέτο κάθε προσπάθεια διεθνούς απομόνωσης της Συρίας περιλαμβανόταν η Ρωσία και η Κίνα. Η απροθυμία τους να συναινέσουν δεν εξηγείται μόνο λόγω των πληγμάτων που θα δέχονταν από την ήττα ενός καθεστώτος που έχει μάθει επί δεκαετίες να ισορροπεί στο τεντωμένο σχοινί των διεθνών ανταγωνισμών επιλέγοντας το ίδιο πότε να συνεργάζεται με τους Αμερικανούς (όταν για παράδειγμα παρέδωσε ουκ ολίγους υπόπτους για σχέσεις με τρομοκρατία στη CIAεπ’ αφορμή την 11η Σεπτέμβρη) και πότε όχι (προσφέροντας για παράδειγμα ασφάλεια και φιλοξενία σε ριζοσπαστικές παλαιστινιακές οργανώσεις, όπως η Χαμάς). Η αρνητική στάση της Ρωσίας εξηγείται επίσης και λόγω της αμυντικής συμφωνίας που έχει υπογράψει η Μόσχα με την Δαμασκό στο επίκεντρο της οποίας βρίσκεται η χρησιμοποίηση από τον ρωσικό στόλο του λιμανιού του Τάρτους. Η αμυντική συνεργασία των δύο χωρών ανανεώθηκε τον Μάη του 2010 κατά την επίσκεψη του ρώσου προέδρου Ντμίτρι Μεντβέντεβ στη Δαμασκό με την υπογραφή σημαντικών συμφωνιών.

Κατηγορηματικά αντίθετες απέναντι στο ενδεχόμενο αυστηρών κυρώσεων από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ στάθηκαν και μια σειρά άλλες περιφερειακές χώρες, όπως η Βραζιλία, η Νότια Αφρική και η Ινδία, που είναι εξ ορισμού εχθρικές απέναντι σε νεο-αποικιακά σχέδια επεμβάσεων. Αρνητικά τοποθετήθηκε κι ο Λίβανος (που είναι η μοναδική αραβική χώρα η οποία διατηρεί θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ) λόγω των ιστορικών δεσμών που συνδέει τις δύο χώρες. Κι αυτό πριν αναλάβει η νέα κυβέρνηση  στην Βηρυτό που επηρεάζεται σημαντικά από την μαχητική αντιστασιακή οργάνωση Χεζμπολάχ η οποία διατηρεί σοβαρούς δεσμούς με το καθεστώς του Άσαντ…

Η απροθυμία όλων αυτών των παραγόντων να κινήσουν τις διαδικασίες ανατροπής της κυβέρνησης εξηγείται πρώτα και κύρια στη βάση των συσχετισμών που υπάρχουν στο εσωτερικό της Συρίας. Με λίγα λόγια, ο φόβος είναι πως μια ανατροπή του σημερινού καθεστώτος θα βύθιζε τη Συρία σε έναν εμφύλιο πόλεμο δίχως τέλος. Παρότι δηλαδή όλες οι δυτικές πρωτεύουσες ακόμη και το Ριάντ αυξάνουν τους τόνους της κριτικής τους προς τον Άσαντ, δηλώνοντας για παράδειγμα πως στερείται νομιμοποίησης, συμφωνούν ότι ο Άσαντ αποτελεί το μικρότερο… κακό και μετά απ’ αυτόν υπάρχει ο κίνδυνος να ακολουθήσει το… χάος, ότι για παράδειγμα συνέβη στο Ιράκ μετά την ανατροπή του Μπααθικού καθεστώτος.

Η εύθραυστη ισορροπία της Συρίας ερμηνεύεται λόγω του εθνικού και θρησκευτικού της κατακερματισμού. Αντίθετα για παράδειγμα με την Αίγυπτο όπου το 93% του πληθυσμού είναι σουνίτες μουσουλμάνοι, στη Συρία οι σουνίτες αποτελούν το 68% του πληθυσμού, οι αλεβίτες (απ’ όπου προέρχεται και η οικογένεια των Άσαντ) το 13%, οι Δρούζοι το 6%, οι Ισμαηλίτες το 2% και οι χριστιανοί και μη-μουσουλμάνοι το 9%. Φαίνεται έτσι πως το σύστημα εξουσίας έχει οικοδομηθεί με πυρήνα μια θρησκευτική μειονότητα καθόλου μάλιστα αναίμακτα. Για παράδειγμα το 1982 ο Χαφέζ αλ Άσαντ, πατέρας του σημερινού προέδρου, δε δίστασε να σκοτώσει 10.000 Σύρους στην πόλη Χάμα για να καταστείλει μια απειλητική εξέγερση. Τα τελευταία ωστόσο χρόνια το καθεστώς των Άσαντ κατάφερε να επιβάλει μια ισορροπία στο εσωτερικό της χώρας ασκώντας άγρια καταστολή σε βάρος των Αδελφών Μουσουλμάνων που κινούν τα νήματα εντός των διαφωνούντων. Αυτή η κατάσταση τώρα κινδυνεύει να τιναχθεί στον αέρα. Δεν είναι καθόλου τυχαίο πως το καθεστώς οπλίζει συστηματικά τις τελευταίες εβδομάδες τους κατοίκους των αλεβίτικων χωριών γύρω από το λιμάνι της Λατάκιας έτσι ώστε να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά επιθέσεις αντεκδίκησης από τους σουνίτες. Οι κίνδυνοι εμφυλίου ακόμη και διάσπασης της χώρας που εγκυμονούνται σε περίπτωση ανατροπής της κυβέρνησης Άσαντ, είναι που ωθούν και τα ανώτερα οικονομικά στρώματα της Δαμασκού και του Αλέπο να στέκονται αδιάφορα απέναντι στο κίνημα διαμαρτυρίας, παρά τον μαζικό χαρακτήρα που διαθέτει. Τα ωστικά δε κύματα που μπορεί να απελευθερώσει ένας εμφύλιος πόλεμος στη Συρία έγιναν εμφανή ακόμη και στην πόλη του βόρειου Λιβάνου, την Τρίπολη, επ’ αφορμή εχθροπραξίες που ξέσπασαν μεταξύ σουνιτών και αλεβιτών κατά τη διάρκεια διαδήλωσης εναντίον του Άσαντ.

Το ερώτημα πια είναι κατά πόσο το καθεστώς μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει, ακόμη κι αν δεν γίνει εξωτερική επέμβαση, όσο ακολουθεί αυτή την πολιτική βάρβαρης καταστολής. Τα μέχρι τώρα μηνύματα δεν εμπνέουν μεγάλη αισιοδοξία…

Μεσοπρόθεσμο: Κοινωνικός κανιβαλισμός σε 16 σελίδες με πίνακες (Πριν, 19.6.2011)

Η απόφαση του “όλου ΠΑΣΟΚ” να ψηφίσει το δεύτερο Μνημόνιο άνοιξε την όρεξη σε Γαλλο-γερμανούς που συμβίβασαν τις διαφορές τους για τη αναδιάρθρωση

Σε συμφωνία φαίνεται να οδηγούνται Μέρκελ και Σαρκοζύ, μετά τη συνάντηση των δύο ηγετών στο Βερολίνο την Παρασκευή, καταφέρνοντας να γεφυρώσουν τις διαφορές τους σχετικά με την μορφή που θα λάβει η αναδιάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους. Η Γαλλία, να υπενθυμίσουμε, αρνιόταν κατηγορηματικά την συμμετοχή ιδιωτών πιστωτών, ενώ η Γερμανία, και με βάση απόφαση της Βουλής της, έθετε ως όρο για την εκταμίευση της συμμετοχής της στο νέο δάνειο την δεσμευτική συμμετοχή ιδιωτών στις απώλειες που θα καταγραφούν. Οι αιτίες αυτής της διάστασης δεν αφορούσαν στα συμφέροντα των γερμανών φορολογουμένων όπως δημόσια υποστηρίζει το Βερολίνο, επιδιώκοντας να χαιδέψει τα αυτιά των Γερμανών, αλλά στο διαφορετικό βαθμό έκθεσης στο ελληνικό χρέος των γερμανικών και γαλλικών τραπεζών. Έγραφαν χαρακτηριστικά οι Financial Times σε εντιτόριάλ τους την Δευτέρα 13 Ιουνίου. «Το Βερολίνο επιμένει στις απώλειες ιδιωτών ομολογιούχων ως προϋπόθεση για τη χρηματοδότηση του δεύτερου δανείου διάσωσης. Δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε το γιατί. Η Γερμανία συμβάλει στο δάνειο σύμφωνα με το μερίδιό της στην οικονομία της ευρωζώνης και όχι με βάση την έκθεση του χρηματοπιστωτικού της συστήματος στην Ελλάδα. Οι γερμανικές τράπεζες και οι ασφαλιστικές μπορεί να βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο στην Ελλάδα σε σχέση με άλλες χώρες αλλά αποτελούν παραδείγματα σωφροσύνης σε σχέση με τις γαλλικές. Η χείρα βοηθείας του Βερολίνου στην Αθήνα διασώζει συγκαλυμμένα τις δικές του τράπεζες αλλά επιπλέον μικραίνει το βάρος που το Παρίσι θα έπρεπε διαφορετικά να αναλάβει»! Αυτό είναι και το διακύβευμα της «διάσωσης της Ελλάδας» με το νέο, δεύτερο δάνειο: Η διασφάλιση των γαλλογερμανικών τραπεζών που αφού για δεκαετίες κερδοσκόπησαν αγρίως επί του ελληνικού χρέους επιβάλλοντας αυτές οι ίδιες τοκογλυφικά επιτόκια για να δανείσουν το ελληνικό δημόσιο, επικαλούμενες το ρίσκο που περικλείει η επένδυσή τους, τώρα που ήρθε η ώρα να πληρώσουν γι’ αυτό το ρίσκο, μετακυλύουν το κόστος στο κράτος! Η κοινή δήλωση των ηγετών Γαλλίας και Γερμανίας την Παρασκευή φαίνεται να βάζει ένα τέλος σε αυτή την μείζονος σημασίας  διαμάχη, μέσω της πρόκρισης της εθελοντικής και όχι δεσμευτικής συμμετοχής ιδιωτών στην αναδιάρθρωση.

Το δικό της προωθητικό ρόλο σε αυτό το συναινετικό αποτέλεσμα έπαιξε καταχώρηση στον ευρωπαϊκό Τύπο την οποία υπέγραφαν οι ηγέτες των 70 μεγαλύτερων γαλλο-γερμανικών πολυεθνικών που ζητούσαν… αλληλεγγύη. Παρότρυναν ειδικότερα τους δύο ηγέτες να αναλάβουν την ευθύνη τους καταλήγοντας σε μία κοινή θέση, υποστηρίζοντας ότι μια πιθανή «κατάρρευση του ευρώ θα ήταν καταστροφικό πισωγύρισμα για την Ευρώπη». Μεταξύ των υπογραφόντων διακρίνονται οι διευθυντές κολοσσών όπως η Deutsche Telekom και άλλων πολυεθνικών των δύο χωρών που έχουν εξαγοράσει ή αναμένεται να εξαγοράσουν ελληνικές ΔΕΚΟ αν τυχόν και εφαρμοστεί το πρόγραμμα ξεπουλήματος που προβλέπει το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο. Πρόκειται πραγματικά για αποκάλυψη, επειδή έτσι καταδεικνύεται ποιος είναι όχι απλώς ο μεγάλος κερδισμένος αλλά και η κινητήρια δύναμη της ευρωπαϊκής νομισματικής ενοποίησης: οι πολυεθνικές του κέντρου που βλέπουν την ακτίνα οικονομικής δράσης τους να επεκτείνεται πολύ πέραν των συνόρων τους, ενσωματώνοντας στην οικονομική τους επικράτεια δεκάδες άλλες χώρες! Ό,τι δεν κατάφερε ο Χίτλερ. Η άμεση και στρατηγική σύμπτωση αυτών των δύο συμφερόντων, των τραπεζιτών και του παραγωγικού κεφαλαίου, ανεξαρτήτως των επιμέρους αντιθέσεων, είναι σε τελική ανάλυση που επιβάλλει – ως προς το παρόν – την έγκριση του νέου δανείου και τη διάσωση του ευρώ.

Τον καθοριστικό ρόλο ωστόσο για να ανάψει το πράσινο φως για την «διάσωση της Ελλάδας» έδωσε η προώθηση στη Βουλή του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής μετά τη προσωρινή ρωγμή που δημιουργήθηκε τη μέρα της γενικής απεργίας, κάτω από την λαϊκή κατακραυγή. Ο κυβερνητικός ανασχηματισμός φάνηκε να κλείνει αυτό το ρήγμα, διευκολύνοντας την τελική ψήφισή του από τη Βουλή. Για τη Γερμανία και τη Γαλλία, που συνέβαλαν στο κλείσιμο του ρήγματος ανανεώνοντας την εμπιστοσύνη τους στο πρόσωπο του Γ. Παπανδρέου την κρίσιμη στιγμή που οι αμφισβητήσεις είχαν κορυφωθεί, η προώθηση του Μεσοπρόθεσμου αποτελεί τον απαράβατο όρο για την έγκριση της αναδιάρθρωσης στον βαθμό που τους πουλάει έναντι πινακίου φακής τα καλύτερα φιλέτα της δημόσιας περιουσίας. Βερολίνο και Παρίσι μάλιστα θα έχουν εξ αρχής λόγο στην προώθιηση των ιδιωτικοποιήσεων καθώς στο Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο προβλέπεται ρητά πως «η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ευρωζώνης μπορούν να ορίσουν δύο παρατηρητές» στο Ταμείο Δημόσιας Περιουσίας που θα αναλάβει να φέρει σε πέρας το «μεγάλο φαγοπότι» σε βάρος της περιουσίας του ελληνικού λαού. Πως να μη στηρίζουν με χέρια και με πόδια τον Γιωργάκη; Μόνο σε μπανανίες τη δεκαετία του ’60 επέβαλαν τα ιμπεριαλιστικά κέντρα στις κυβερνήσεις των αποικιών τοποτηρητές για να είναι σίγουροι πως οι υποτακτικοί τους θα κάνουν ό,τι πρέπει με τον τρόπο που πρέπει!

Το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο ή δεύτερο Μνημόνιο ωστόσο είναι καταδικασμένο να αποτύχει, όπως απέτυχε και το πρώτο Μνημόνιο το οποίο υποτίθεται ότι θα επέτρεπε στην Ελλάδα να βγει στις αγορές και να ανακτήσει την χαμένη της αξιοπιστία. Ο προβλέψεις του δεύτερου μνημονίου θα μείνουν στα χαρτιά, όπως για παράδειγμα η μείωση του δημόσιου χρέους ακόμη και κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες που αναφέρεται ρητά, στην περίπτωση που ολοκληρωθεί το ξεπούλημα της δημόσια περιουσίας. Από αυτό το πρόγραμμα η κυβέρνηση ελπίζει να εισπράξει 50 δισ. ευρώ. Ο λόγος της αποτυχίας περιγράφεται στις σελίδες του Μεσοπρόθεσμου, πάνω μάλιστα από μία φορά, όταν για παράδειγμα οι αιτίες των δημοσιονομικών αποκλίσεων αποδίδονται στην μεγαλύτερη της αναμενόμενης ύφεσης που επηρέασε αρνητικά τα δημόσια έσοδα. Κι αφού την έπαθαν πέρυσι, προαναγγέλλουν ακριβώς το ίδιο για φέτος, του χρόνου, του παραχρόνου, μέχρι και το 2015! Λιτότητα δηλαδή για πάντα!

Το ζητούμενο επομένως δεν είναι ο εξορθολογισμός των δημόσιων οικονομικών και η μείωση των ελλειμμάτων, που έχουν «ξεφύγει» προ πολλού. Το πρώτο πεντάμηνο του έτους ενδεικτικά το ταμειακό έλλειμμα, με βάση ανακοίνωση της Τράπεζας της Ελλάδας, έφθασε τα 10,13 δισ. ευρώ (από 9,5 δισ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα πέρυσι). Σε αυτή την αποτυχία μάλιστα συνέβαλαν τόσο τα έσοδα, που μειώθηκαν σε σχέση με πέρυσι, όσο και οι δαπάνες που αυξήθηκαν! Το μεγάλο ζητούμενο επομένως είναι ο οδυνηρός «κοινωνικός μετασχηματισμός» που πραγματοποιείται μέσα από τις περικοπές των κονδυλίων απ’ όπου η κυβέρνηση περιμένει να εξοικονομήσει 28,3 δισ. ευρώ. Σε αυτό το πρόγραμμα βάζει πλάτη πλέον το “όλον ΠΑΣΟΚ” (προσβλέποντας είτε στη δόξα είτε στη μίζα που θα πέφτει σαν βροχή με κάθε ιδιωτικοποίηση) φέροντας συλλογικά την ευθύνη για την κοινωνική γενοκτονία που έρχεται. Για παράδειγμα, μόνο το 2012 προβλέπεται περικοπή των επιχορηγήσεων στους ΟΤΑ, ύψους 250 εκ. ευρώ, κέρδη στον προϋπολογισμό από την μείωση μισθών ύψους 660 εκ., από την μείωση των δαπανών περίθαλψης μέσω του νέου υγειονομικού χάρτη ύψους 204 εκ. ευρώ, από την μείωση της φαρμακευτικής δαπάνης ύψους 493 εκ., και άλλα. Η ραγδαία υποβάθμιση της δημόσιας υγείας δεν θα επέλθει μόνο μέσα από την εξαφάνιση της κρατικής χρηματοδότησης. Θα συμβεί επίσης μέσα από την επιχειρηματική λειτουργία των νοσοκομείων. Προβλέπεται συγκεκριμένα «η δημιουργία ενός διεθνούς γραφείου συνεργασίας και η υπογραφή διεθνών συμφωνιών για την υποδοχή ασθενών από άλλες χώρες, κυρίως ευρωπαϊκές. Η πρωτοβουλία αυτή μπορεί να συνδυασθεί και με εξελίξεις στο λεγόμενο θεραπευτικό τουρισμό κυρίως σε τουριστικά ανεπτυγμένες περιοχές και κοντά στα σύνορα (Βουλγαρία, Αλβανία, Τουρκία, Σκόπια)». Οι εργαζόμενοι επομένως θα διωχθούν από τα δημόσια νοσοκομεία που με χρήματα δικά τους κατασκευάστηκαν, εξοπλίστηκαν και στελεχώθηκαν τουλάχιστον… τρεις φορές: μέσω της υποβάθμισής τους λόγω των περικοπών, μέσω του εισιτηρίου το οποίο οι φτωχότεροι δεν έχουν να πληρώσουν και μέσω της κράτησης των καλύτερων κλινών και μονάδων για τα γερά πορτοφόλια της Ευρώπης και των Βαλκανίων.

Κι όλα αυτά για τους… τοκιστές. Το μοναδικό κονδύλι που θα αυξάνεται σταθερά αφορά στους τόκους για την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους, που ενώ όλη την περίοδο 2000-2006 απορροφούσαν το 4-5% του ΑΕΠ, αυτή τη στιγμή ξεπερνούν το 7% και οι προβλέψεις για το 2015 κυμαίνονται από 9,3% του ΑΕΠ μέχρι 11,1%!

Τεράστιας επίσης σημασίας είναι και η πολιτική οπισθοδρόμηση που φέρνει το Μεσοπρόθεσμο. Δεν είναι μόνο η πρόθεση της στερούμενης κάθε νομιμοποίησης κυβέρνησης Παπανδρέου να δεσμεύσει και την επόμενη κυβέρνηση στην υλοποίηση ενός προγράμματος εξοντωτικής λιτότητας και οικονομικής κατοχής από τους δανειστές μας. Είναι επίσης η πρόβλεψη διασύνδεσης του συστήματος ποινικού μητρώου της Ελλάδας με αντίστοιχα συστήματα άλλων κρατών της ΕΕ, κι αυτό σε μια συγκυρία που τυπικά η Συνθήκη του Σένγκεν καταρρέει! Είναι επίσης η ψήφιση του με την μορφή του ενός μόνο άρθρου που κι αυτό συνίσταται σε 16 πίνακες κοινωνικά καταστροφικών, τεχνικά ανεδαφικών, πολιτειακά έκθετων και κυριαρχικά επιζήμιων αν όχι προδοτικών προβλέψεων που αναιρούν τον κρατικό προϋπολογισμό και κατοχυρωμένα εργατικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Πρόκειται για ένα από τα πιο άγρια (σε βαθμό κανιβαλισμού) προγράμματα δομικών προσαρμογών που έχουν εφαρμοστεί από το ΔΝΤ με τεράστια ευθύνη της ΕΕ. Γι αυτό πρέπει να μείνει στα χαρτιά. Η μαζική και μαχητική απεργία της 15ης Ιούνη άνοιξε το δρόμο, έδωσε πάλι την πρωτοβουλία των κινήσεων στην πλατεία Συντάγματος. Οι επόμενες κινήσεις μπορούν να οδηγήσουν το χάσμα στα άκρα, να είναι νικηφόρες ζητώντας παύση πληρωμών και διαγραφή του χρέους, έξοδο από ευρώ και ΕΕ, ανατροπή της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ και κάθε κυβέρνησης που θα επιδιώξει να εφαρμόσει λιτότητα και ιδιωτικοποιήσεις με ή χωρίς Μνημόνιο.

Νέος γύρος διεθνών επιθέσεων κατά της Ελλάδας (Επίκαιρα, 16.6.2011)

Την… τιμητική της είχε πάλι η Ελλάδα στα πρωτοσέλιδα του διεθνούς Τύπου τις τελευταίες δύο εβδομάδες. Αφορμή στάθηκε η συζήτηση και οι επακόλουθες διχογνωμίες για το δεύτερο δάνειο της περιβόητης διάσωσης και τον τρόπο με τον οποίο θα γίνει η αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους. Ζητούμενο της αντιπαράθεσης είναι τα μέσα με τα οποία θα αποπληρωθούν ελληνικά ομόλογα ύψους 30 δις. ευρώ που λήγουν τον επόμενο χρόνο. Αξίζει να υπογραμμίσουμε ότι καμιά πλευρά δεν συζητάει τον τρόπο με τον οποίο θα πληρωθούν οι συντάξεις και οι μισθοί των δημοσίων υπαλλήλων στην Ελλάδα, όπως εμφανίζει τη συζήτηση στην Ελλάδα η κυβέρνηση αντιστρέφοντας την πραγματικότητα. Η κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου επιχειρεί έτσι να τρομοκρατήσει την κοινωνία ώστε να δεχτεί με σκυμμένο το κεφάλι τις άγριες περικοπές και το πρωτοφανές ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας που περιέχεται στο Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο το οποίο αποτέλεσε την προϋπόθεση για να ξεκινήσει η συζήτηση για το νέο δάνειο και η ψήφιση επίσης την Παρασκευή 10 Ιούνη από την γερμανική Βουλή (Μπούντεσταγκ) της σχετικής πρότασης με τον αυστηρό όρο όμως της συμμετοχής και ιδιωτών. Είναι αναγκαίο επίσης να πούμε ότι το νέο δάνειο ύψους 60-90 δις. ευρώ ισοδυναμεί με πλήρη διάψευση των κυβερνητικών υποσχέσεων και εκβιασμών όπως διατυπώνονταν πέρυσι την Άνοιξη για να συναινέσει η ελληνική κοινωνία στη «χημειοθεραπεία» των περικοπών και είχαν συμπυκνωθεί στο δίλημμα «Μνημόνιο ή χρεοκοπία», για να ακολουθήσουν και τα δύο: και Μνημόνιο και χρεοκοπία…

Το εναρκτήριο λάκτισμα δόθηκε την Τρίτη 7 Ιουνίου με τη δημοσίευση της επιστολής του γερμανού υπουργού Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, προς τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Ζαν Κλοντ Τρισέ, το ΔΝΤ, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τους υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης. Απευθυνόμενος προς τους ομολόγους του ο Β. Σόιμπλε επανέλαβε τη θέση της Γερμανίας, την οποία υποστηρίζουν κι άλλες χώρες της Β. Ευρώπης που ανήκουν στον λεγόμενο σκληρό πυρήνα της ΕΕ, όπως η Φινλανδία και η Ολλανδία: να αναλάβουν και οι ιδιώτες επενδυτές μέρος του κόστους που θα επωμιστούν τα κράτη και οι ευρωπαίοι φορολογούμενοι για την δανειοδότηση της Ελλάδας. Σε αυτό το πλαίσιο πρότεινε συγκεκριμένα και εν όψει της σχετικής συζήτησης που θα γίνει στις 20 Ιούνη μια ανταλλαγή των ομολόγων που λήγουν με νέα, επταετούς διάρκειας, με τους ίδιους μάλιστα όρους. Ως κίνητρο για την ανταλλαγή προτάθηκε η ανακοίνωση από την ΕΚΤ πως θα δέχεται μόνο τα νέα ομόλογα ως ενέχυρο για τον δανεισμό των τραπεζών.

Απέναντι στο γερμανικό σχέδιο οι σημαντικότερες αντιδράσεις προέρχονται από τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Στη βάση της επιχειρηματολογίας του βρίσκεται η έκθεση της ΕΚΤ στο ελληνικό χρέος όπως διαμορφώθηκε τον τελευταίο χρόνο εξ αιτίας της αγοράς ελληνικών ομολόγων και της αποδοχής τους ως ενέχυρων για τη χρηματοδότηση των (αποκλεισμένων από τις αγορές κεφαλαίου) ελληνικών τραπεζών με χαμηλότοκα δάνεια. Λεπτομέρειες για το ακριβές ποσό των τοξικών ομολόγων (από όλη την περιφέρεια της ευρωζώνης) που διατηρεί στο χαρτοφυλάκιο της η ΕΚΤ δεν είναι γνωστές, με βάση τελευταίες εκτιμήσεις ωστόσο υπολογίζεται ότι φθάνουν σε 444 δις. ευρώ, εκ των οποίων τα 190 δις. ευρώ είναι ελληνικά και τα υπόλοιπα από Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ισπανία και Ιταλία. Για να αποτρέψει την συμμετοχή των ιδιωτών, το γερμανικό σχέδιο δηλαδή, η ΕΚΤ προειδοποιεί ότι οποιαδήποτε αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους θα οδηγήησει σε γενικευμένη τραπεζική κρίση καθώς οι τράπεζες δεν θα μπορούσαν πλέον να χρησιμοποιήσουν τα ομόλογα για να αποκτήσουν πρόσβαση στις πιστώσεις της ΕΚΤ. Κι αυτό επειδή μια πιθανή αναδιάρθρωση θα οδηγούσε στον χαρακτηρισμό της κίνησης ως χρεοκοπία ή «πιστωτικό γεγονός» από τους οίκους αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, με ολέθρια αποτελέσματα για τις «βαθμολογίες» που εκδίδουν.

Δεν είναι όμως και οι μοναδικές αντιδράσεις αυτές που προέρχονται από την ΕΚΤ. Την  αντίθεσή του εξέφρασε και ο εκπρόσωπος Τύπου της γαλλικής κυβέρνησης, δηλώνοντας ότι «η γαλλική θέση είναι πως είμαστε ενάντια σε μια αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, ανεξαρτήτως της μορφής που θα λάβει». Η γαλλική κυβέρνηση έχει αναλάβει ενεργό ρόλο στις υπό εξέλιξη συζητήσεις για την μορφή της αναδιάρθρωσης λόγω των υψηλών διακυβευμάτων για τις γαλλικές τράπεζες που θα υποστούν τις βαρύτερες απώλειες, σε σύγκριση με άλλες χώρες, από μια πιθανή κατάρρευση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Ενδεικτικά, τα ανοίγματά τους στο τέλος του προηγούμενου χρόνου, με βάση ανάλυση της International Herald Tribune την Πέμπτη 9 Ιούνη, ανέρχονταν σε 65 δις. δολ., σε σύγκριση με 39,9 δις. δολ. για τις γερμανικές τράπεζες και 41,5 δις. δολ. για τις αμερικανικές. Πολλά τα λεφτά για να μείνουν μόνες και αβοήθητες οι δυνάμεις της αγοράς χωρίς την αρωγή του κράτους, που ο ρόλος του στην τραπεζική προστασία-αντίθετα με την κοινωνική, εμφανίζεται ως αναγκαίος και αναντικατάστατος… Πολύ επιλεκτικά εφαρμόζεται λοιπόν η αρχή του λιγότερου κράτους…

Στη βάση της παραπάνω σφοδρότατης σύγκρουσης που εκτυλίσσεται πλέον δημόσια (στην οποία συμμετείχαν και οι ΗΠΑ μέσω του Μπαράκ Ομπάμα ο οποίος τάχθηκε με την πλευρά της ΕΚΤ και της Γαλλίας) προκαλεί αλγεινή εντύπωση η απόφαση της κυβέρνησης του Γ. Παπανδρέου να κρατάει στην άγνοια τον ελληνικό λαό, που θα κληθεί να καταβάλει και το κόστος της κάθε απόφασης. Πολύ περισσότερο όταν η κυβέρνηση συμμετέχει ενεργά στις μυστικές συνομιλίες που βρίσκονται σε εξέλιξη εδώ και πολλούς μήνες, στηρίζοντας ή δείχνοντας απλώς την ανοχή της για διάφορα σενάρια αναδιάρθρωσης. Προφανώς η λίστα των θεμάτων δημόσιας διαβούλευσης θα έχει γεμίσει με πολύ πιο σημαντικά ζητήματα από το ελληνικό δημόσιο χρέος… 

Ωστόσο, μέσα στο γενικό κλίμα απαξίωσης που συνοδεύει τις αναφορές για την Ελλάδα δεν λείπουν στον διεθνή Τύπο και δημοσιεύματα που είναι πολύ πιο ρεαλιστικά (σε σχέση για παράδειγμα με τον εφησυχασμό που δημιουργεί η κυβέρνηση) σε ό,τι αφορά την αποτύπωση των συνεπειών που θα έχει το νέο δάνειο στο ήδη υπέρογκο ελληνικό δημόσιο χρέος. Αναφέρεται για παράδειγμα στο τρέχον τεύχος του βρετανικού Economist, στις πρώτες του μάλιστα σελίδες: «Κάτω υπό οποιεσδήποτε ρεαλιστικές υποθέσεις για την μελλοντική μεγέθυνση και τα επιτόκια, το υπάρχον χρέος στο 150% του ΑΕΠ και όπως θα αυξάνεται, δεν είναι δυνατό να πληρωθεί». Το νέο δε δάνειο «δεν θα λύσει το πρόβλημα του χρέους. Όταν ολοκληρωθεί το νέο σχέδιο η Ελλάδα θα χρωστάει ακόμη περισσότερα απ’ αυτά που θα μπορεί να πληρώσει».

Ας κρατήσουμε αρχικά ότι κανείς στο εξωτερικό (με πιθανή εξαίρεση όσους έχουν άμεσο συμφέρον) δεν πείθεται ότι το πρόγραμμα γενικού ξεπουλήματος της δημόσιας περιουσίας πρόκειται να μειώσει το δημόσιο χρέος κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες όπως υπόσχεται η κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου, τα μέλη της οποίας θα είναι υπόλογα εφ’ όρου ζωής αν προχωρήσει αυτό το σκανδαλώδες σχέδιο. Το μεγάλο φαγοπότι στη δημόσια περιουσία, το οποίο υποτίθεται ότι θα αποφέρει 50 δις. ευρώ και στην πραγματικότητα πολύ λιγότερα, είναι το αντίτιμο που απαίτησε η ΕΕ για να εγκρίνει το νέο δάνειο, το οποίο γνωρίζει ότι δεν είναι δυνατό να αποπληρωθεί.

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι στο τέλος αυτής της οδυνηρής διαδρομής κανιβαλικής λιτότητας από τη μια και νέων δανείων από την άλλη, ή της λύση του Άκερμαν, του επικεφαλής του γερμανικού τραπεζικού κολοσσού της Ντόιτσε Μπανκ, όπως χαρακτήριζε την πρόταση για την Ελλάδα η International Herald Tribune του Σαβατοκύριακου, βρίσκεται η χρεοκοπία. Βρίσκεται ένα νέο «δυστυχώς επτωχεύσαμεν» το οποίο ο Γ. Παπανδρέου εύχεται να ανακοινώσει ο επόμενος πρωθυπουργός. Σε αυτό το πλαίσιο η παύση πληρωμών στην προοπτική διαγραφής του μεγαλύτερου μέρους του δημόσιου χρέους, σε σύγκρουση και όχι σε συνεννόηση με τους δανειστές μας, αποτελεί μονόδρομο για να μην εξαθλιωθεί ο ελληνικός λαός να μην πλιατσικολογηθεί η δημόσια περιουσία και να μη επιστρέψουν τα πολιτικά δικαιώματα και οι κοινωνικές κατακτήσεις στον 19ο αιώνα… 

Τοποθετήσεις σε ελληνικά ομόλογα τραπεζών του εξωτερικού

(Ποσά σε δισ. δολάρια)

Γερμανία: 22,65

Γαλλία: 14,96

Αγγλία: 3,41

Ιταλία: 2,35

Βέλγιο: 1,77

ΗΠΑ: 1,51

Πηγή: Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών, 31 Δεκέμβρη 2010

Η άλγεβρα της εξόδου από το ευρώ (Πριν, 12 Ιούνη 2011)

Το αίτημα της εξόδου από το ευρώ και της αποδέσμευσης από την ΕΕ δεν τίθεται από τη σκοπιά της εξυπηρέτησης της εθνικής καπιταλιστικής ανάπτυξης, αλλά ως όρος για την βελτίωση της θέσης της εργαζόμενης πλειοψηφίας στο βαθμό που η ΕΕ έχει εξελιχθεί σε στρατηγείο της επίθεσης κατά των εργαζομένων.

 Η προφανής διαπίστωση της αδυναμίας οικοδόμησης του σοσιαλισμού σε μια χώρα δεν μπορεί να γίνεται αιτία αναβολής των ρήξεων

Η απάντηση του Κ. Καλλωνιάτη στην δική μου απάντησή σε προγενέστερο άρθρο του στην Αυγή βαθαίνει τον (πέρα για πέρα αναγκαίο) διάλογο σε ό,τι αφορά τη θέση της Αριστεράς απέναντι στην ΕΕ και την ευρωζώνη. Στο πλαίσιο αυτού του πολύτιμου διαλόγου καμία κακοπιστία ή προκατάληψη δεν υπήρχε, παρά μόνο η βούληση να φτάσει κάθε θέση που υποστήριξε ο Κ. Καλλωνιάτης στα πολιτικά και ιδεολογικά της άκρα, στις απώτερες συνέπειες της.

Αρχικά ο Κ. Καλλωνιάτης χαρακτηρίζει ως οικονομίστικη θεώρηση της κοινωνικής αλλαγής το πλαίσιο στόχων για παύση πληρωμών, έξοδο από το ευρώ, κρατικοποιήσεις τραπεζών, υποτίμηση της δραχμής, ελέγχους στη ροή κεφαλαίων και εμπορίου, κ.α. Στην πραγματικότητα αποτελούν ένα σύνολο σχετικά συνεκτικών και αλληλοσυμπληρούμενων στόχων οι οποίοι έρχονται να διασφαλίσουν τις προϋποθέσεις για την διαφύλαξη του εργατικού εισοδήματος και την αναγκαία αναδιανομή. Οι στόχοι που θα θέσει το εργατικό κίνημα σε αυτή την κατεύθυνση δεν μπορεί παρά να είναι οικονομικοί, όπως έχει συμβεί κι άλλες φορές στην ιστορία (π.χ. «γη, ψωμί, ειρήνη»). Δεν μπορεί να είναι ιδεολογικοί. Κρίνονται δε από το κατά πόσο στοχεύουν στην καρδιά της αστικής κυριαρχίας, διευκολύνοντας την ανατροπή της, ή την αφήνουν ανενόχλητη. Και η πραγματικότητα είναι πως τον τελευταίο χρόνο κανένα άλλο πλαίσιο αιτημάτων δεν έχει εμφανιστεί όπως το παραπάνω (εμπλουτισμένο με στόχους όπως η αύξηση της φορολογίας του κεφαλαίου, η χορήγηση αυξήσεων σε μισθούς, συντάξεις και η επιχορήγηση της δημόσιας σφαίρας, κ.α.) που να επιλύει τις τρομακτικές κοινωνικές αντιθέσεις με τέτοια σαφήνεια, να είναι δηλαδή στηριγμένο στις ειδικές και συγκεκριμένες κοινωνικές συνθήκες, χωρίς ο ειδικός τους χαρακτήρας να αποτελεί αφορμή για φυγομαχία από την βασική αντίθεση.

Η όξυνση αυτής της αντίθεσης στην Ελλάδα, που αποτέλεσε το πειραματόζωο των αντιδραστικών αλλαγών που τώρα επιχειρείται να εφαρμοστούν σε όλη την Ευρώπη, δεν υποτιμάει το επίπεδο των διεθνών συσχετισμών, αλλά κάνει την απαραίτητη αρχή. Δημιουργεί δηλαδή τις προϋποθέσεις, στη βάση των προωθημένων ταξικών εμπειριών της εργατικής τάξης στην Ελλάδα και του μεγέθους των διακυβευμάτων, για να ξετυλιχθεί το νήμα της αντικαπιταλιστικής ανατροπής σε όλη την περιοχή και την Ευρώπη. Μια διαδικασία που δεν μπορεί παρά να τελεσφορήσει μόνο σε διεθνή κλίμακα. Το ξέσπασμά της όμως δεν μπορεί να συμβεί ταυτόχρονα σε όλες τις χώρες. Σε αυτό το πλαίσιο η αναμφισβήτητη αδυναμία οικοδόμησης σοσιαλισμού σε μια μόνο χώρα δεν καταλήγει στην ακύρωση της άμεσης πολιτικής δράσης προς όφελος των συμφερόντων της πλειοψηφίας και σε φυγομαχία.

Γιατί, κριτήριο για την ιεράρχηση του αιτήματος εξόδου από το ευρώ δεν είναι τίποτε άλλο παρά η διαφύλαξη και η διεύρυνση των εργατικών δικαιωμάτων. Ούτε η στήριξη μιας πολιτικής εθνικής καπιταλιστικής ανάπτυξης (την οποία οραματίζονται τμήματα της αστικής τάξης) ούτε η επιστροφή στη νομισματική πολιτική της σκληρής δραχμής, όπως ακολουθούταν επί Κ. Σημίτη, που ως απαραίτητο συστατικό είχε την λιτότητα, δίνοντας παρόλα αυτά το δικαίωμα στους εργαζόμενους να διεκδικήσουν με αγώνες και πολιτικές πιέσεις τη χαλάρωσή της. Δυνατότητα που εξαφανίστηκε δια παντός με την λεγόμενη «ανεξαρτητοποίηση» των κεντρικών τραπεζών και τη θωράκιση της νομισματικής πολιτικής από τις κοινωνικές διεκδικήσεις. 

Επικρινόμαστε στη συνέχεια ότι μεταφέρουμε στην ευρωζώνη το «τριτοκοσμικό θεωρητικό αναλυτικό σχήμα κέντρου – περιφέρειας». Ο λόγος εδώ αφορά την αντίθεση που αναδύθηκε με ιδιαίτερη οξύτητα πέρυσι για πρώτη φορά όταν μια σειρά από χώρες στην περιφέρεια της ευρωζώνης (τα λεγόμενα γουρούνια: Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ελλάδα και Ισπανία) βρέθηκαν στο χείλος της χρεοκοπίας έχοντας απέναντί τους τις χώρες του σκληρού πυρήνα της ευρωζώνης (Γερμανία, Αυστρία, Φιλανδία, Ολλανδία, κ.α.) να απαιτούν αυστηρά μέτρα λιτότητας και να θέτουν λεόντειους όρους για την λεγόμενη διάσωσή τους. Η αντίθεση αυτή δεν έχει καμία σχέση με τις θεωρίες που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του Μαρξισμού την δεκαετία του ’70, αναδεικνύοντας την σύγκρουση μεταξύ καπιταλιστικής μητρόπολης ή κέντρου και περιφέρειας. Κι αυτό γιατί χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτών των ερμηνευτικών σχημάτων ήταν η υποτίμηση των διαδικασιών καπιταλιστικής συσσώρευσης και εκμετάλλευσης στο εσωτερικό κάθε καπιταλιστικού κοινωνικού σχηματισμού. Στη θέση του αντίθετα έστηναν μια καρικατούρα ταξικής αντιπαράθεσης μεταξύ του Νότου από την μια, που τοποθετούταν στη θέση του εκμεταλλευόμενου, και του Βορρά από την άλλη, που έπαιρνε τη θέση του εκμεταλλευτή.

Η αντίθεση κέντρου και περιφέρειας στην ευρωζώνη ωστόσο, με κορυφαία έκφραση τα πλεονάσματα του κέντρου που αποτελούσαν την άλλη όψη των ελλειμμάτων της περιφέρειας, ποτέ δεν περιγράφηκε απογυμνωμένη από τις σχέσεις εκμετάλλευσης στο εσωτερικό κάθε ενός καπιταλισμού. Πολύ χαρακτηριστικά, σημείο εκκίνησης αυτού του ανταγωνισμού θεωρούταν η πολιτική λιτότητας και παγώματος των μισθών στο εσωτερικό της ίδιας της Γερμανίας. Ενώ, η περιφέρεια ουδέποτε χαρακτηρίστηκε ως παράδεισος της αναδιανομής, αλλά αντίστοιχες πολιτικές που εφαρμόστηκαν στην περιφέρεια της ευρωζώνης κρίθηκαν αναποτελεσματικές να αποτρέψουν την υποβάθμιση των εν λόγω χωρών στον ενδοκαπιταλιστικό ανταγωνισμό στον βαθμό που τα περιθώρια περικοπών τα οποία διέθεταν ήταν πολύ πιο περιορισμένα. Κατά συνέπεια η σύγκριση με τα τριτοκοσμικά σχήματα της ανάλυσης για το κέντρο και την περιφέρεια είναι άστοχη.

Ανοιχτή όμως παραμένει η απάντηση που δίνει ο Κ. Καλλωνιάτης και το ιδεολογικό ρεύμα στο οποίο ανήκει για αυτή την «σύμπτωση»: Την διάσπαση δηλαδή της ευρωζώνης σε δύο ταχύτητες, στο κέντρο και την περιφέρεια, που αποτέλεσε την αφορμή για να ξεσπάσει η κρίση χρέους – κάτι που δεν δικαιολογείται στη βάση του καπιταλισμού, γενικώς. Μια εξέλιξη καθόλου τυχαία, η οποία ερμηνεύεται αποκλειστικά και μόνο στο έδαφος των ιστορικά πρωτότυπων αντιθέσεων που γέννησε η νομισματική ενοποίηση στη γηραιά ήπειρο και η απώλεια από τη μεριά των καπιταλισμών της περιφέρειας των εργαλείων άσκησης νομισματικής πολιτικής, με τα οποία μέχρι το 2002 αντιστάθμιζαν τα πλεονεκτήματα που προέκυπταν για τη Γερμανία στο πλαίσιο του ανταγωνισμού.

ΔΙΕΘΝΟΠΟΙΗΣΗ 

ΠΑΛΗ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ

…Και στην Ευρώπη πάλη κατά της ΕΕ

Αν επιχειρούσαμε να μεταφέρουμε μηχανικά και με αντιδιαλεκτικό τρόπο την απάντηση του Μαρξ στα διλήμματα που θέτει σήμερα η διεθνοποίηση του κεφαλαίου θα έπρεπε να χαρακτηρίσουμε ως αντιδραστικά όλα τα κινήματα που έχουν ξεσπάσει την τελευταία δεκαετία, αρχής γενομένης από το Σιάτλ, ενάντια στην καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση και καταγγέλλοντας τη φιλελευθεροποίηση του εμπορίου. Το χειρότερο όμως θα ήταν πως θα υποτιμούσαμε τον δυναμικό, επαναστατικό χαρακτήρα που διαθέτει σήμερα η πάλη ενάντια στις ιμπεριαλιστικές, υπερεθνικές ολοκληρώσεις, τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, το ευρώ και την ΕΕ. Τούτο συμβαίνει λόγω του πρωταγωνιστικού ρόλου που έχουν αναλάβει (ως αιχμή του δόρατος των πιο επιθετικών, διεθνοποιημένων τμημάτων του κεφαλαίου) στην επιχείρηση αναίρεσης των μεταπολεμικών κατακτήσεων. Αρκεί να ρίξουμε μια ματιά στα συμπεράσματα της τελευταίας Συνόδου Κορυφής όπου ρητά αναφέρεται πως το επίπεδο των μισθών στην ΕΕ πρέπει να αναπροσαρμόζεται σε σύγκριση με το επίπεδο μισθών των βασικότερων ανταγωνιστών. Δηλαδή να φτάσουν στο επίπεδο της Κίνας! Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η ΕΕ αποτελεί τον πολιορκητικό κριό της εξελισσόμενης επίθεσης. Κατ’ επέκταση ουδεμία προσπάθεια βελτίωσης της θέσης των εργαζομένων πρόκειται να καρποφορήσει αν δεν έρθει σε ρήξη με την ευρωζώνη και την ΕΕ.

Η ρήξη και η αποδέσμευση αποτελεί προϋπόθεση και για έναν ακόμη λόγο: Ο στόχος της αναγκαίας παραγωγικής ανασυγκρότησης της οικονομίας με κριτήριο την δημιουργία θέσεων εργασίας και την παραγωγή κοινωνικά αναγκαίων υπηρεσιών και αγαθών είναι αδύνατο όχι μόνο να ολοκληρωθεί αλλά ακόμη και να σχεδιαστεί αν πρώτα δεν προηγηθεί ρήξη με όλες αυτές τις δεσμεύσεις που οδήγησαν στον σημερινό μαρασμό και τον συγκεκριμένο, ηγεμονευόμενο, τρόπο ένταξης του ελληνικού καπιταλισμού στον διεθνή καταμερισμό. Η απουσία επαρκούς παραγωγικής βάσης επομένως δεν μπορεί να θεωρείται εμπόδιο στην αναγκαία αποδέσμευση από τις διεθνείς προσδέσεις, αλλά ένας επιπλέον λόγος που υπογραμμίζει την ανάγκη αποδέσμευσης, όσο το δυνατό γρηγορότερα μάλιστα.

Τέλος, το σημαντικότερο είναι πως η έξοδος από το ευρώ και η αποδέσμευση από την ΕΕ θα δώσει το έναυσμα για μια σειρά επαναστατικές διαδικασίες στο εσωτερικό της Ελλάδας και άλλες χώρες, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για άλγεβρα και όχι για αριθμητική, που θα ακυρώσουν σχέδια γεωπολιτικών εμπλοκών και απειλών, τα οποία σε κάθε περίπτωση θα αποτελούν το «τελευταίο επιχείρημα» του κεφαλαίου. Σήμερα πάντως η ΕΕ, δια στόματος Μπαρόζο, είναι που θέτει το δίλημμα «Μνημόνιο ή τανκς» βεβαιώνοντας ότι η διάλυση της ΕΕ (και όχι της Ευρώπης) και η επακόλουθη ισχυροποίηση της αμερικανικής ηγεμονίας δεν πρόκειται να αφήσει πίσω της κανένα δημοκρατικό κενό…

Για καλύτερη κατανόηση
Μέρος 1ο: «Το αδιέξοδο της εξόδου από το ευρώ» Κ. Καλλιωνάτης