Home » 2010 » Η στάση απέναντι στο Ιράν δοκιμάζει Αθήνα, Άγκυρα (Επίκαιρα, 4-11/8/2010)

Η στάση απέναντι στο Ιράν δοκιμάζει Αθήνα, Άγκυρα (Επίκαιρα, 4-11/8/2010)

Archives

Σε δυσμενέστερη κατεύθυνση για την Αθήνα αναδιατάσσουν τις διπλωματικές σχέσεις στην περιοχή οι αυστηρότατες κυρώσεις που αποφάσισαν να επιβάλλουν οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ την προηγούμενη Δευτέρα 26 Ιούλη εναντίον του Ιράν και η πλήρης ταύτιση της Αθήνας με αυτή την εμπρηστική πολιτική. Η απόφαση των 27 υπουργών ήρθε λίγες μόλις εβδομάδες μετά την απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι η απόφαση των ευρωπαίων υπουργών τις υπερβαίνει κατά πολύ σε αυστηρότητα, ακολουθώντας σχεδόν κατά γράμμα την κατεύθυνση των δρακόντειων κυρώσεων που έχουν επιβάλλει οι ΗΠΑ, οι οποίες σέρνουν το άρμα της διπλωματικής και οικονομικής απομόνωσης της Τεχεράνης.

Τα μέτρα εναντίον του Ιράν λαμβάνονται με αφορμή τις αναπόδεικτες μέχρι στιγμής κατηγορίες ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα στοχεύει στην παραγωγή όπλων μαζικής καταστροφής – ό,τι ακριβώς λεγόταν και για το καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν, έτσι ώστε να προετοιμαστεί στη συνείδηση της κοινής γνώμης η επίθεση των Αμερικανών εναντίον του. Κατηγορία την οποία έχει απορρίψει μετ’ επιτάσεως η Τεχεράνη, υποστηρίζοντας το προφανές: ότι ασκεί ένα αναφαίρετο δικαίωμά της, όπως πράττουν δεκάδες άλλα κράτη του κόσμου, αναζητώντας φθηνή ενέργεια. Η επιμονή των ΗΠΑ, ΟΗΕ και ΕΕ να τιμωρήσουν το Ιράν για την πιθανολογούμενη φιλοδοξία του να ενταχθεί στο πυρηνικό κλαμπ αγγίζει την πρόκληση αν συγκριθεί με την ανοχή που επιδεικνύουν όλοι οι διεθνείς οργανισμοί απέναντι στο Ισραήλ που αποδεδειγμένα έχει στην κατοχή του πυρηνικά όπλα, κατά παράβαση της Συνθήκης για τη Μη Διάδοσή τους.

Ειδικότερα, παρότι οι ευρωπαϊκές ενεργειακές εταιρείες θα συνεχίσουν να διατηρούν οικονομικές σχέσεις με το Ιράν, εισάγοντας πετρέλαιο και φυσικό αέριο, επιβάλλεται για πρώτη φορά μια σειρά απαγορεύσεων που αφορούν τραπεζικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες, την εξαγωγή μηχανολογικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού που θα μπορούσε (κατά την κρίση τίνος;) να χρησιμοποιηθεί στο πυραυλικό ή πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ακόμη και στις πτήσεις από το Ιράν. Πρόκειται για μέτρα που υπερβαίνουν κατά πολύ τα όρια των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με το πυρηνικό πρόγραμμα και άμεσα στοχεύουν να πλήξουν την ίδια την οικονομία του Ιράν. Έχουν δηλαδή εκδικητικό χαρακτήρα και δεν είναι καθόλου τυχαία η θερμή υποδοχή που τους επιφύλαξαν με κοινή τους ανακοίνωση η υπουργός Εξωτερικών κι ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ. Η Ουάσινγκτον σφίγγοντας ακόμη περισσότερο τα λουριά κι ανοίγοντας το δρόμο για ένα νέο γύρο κυρώσεων την 1η Ιούλη ανακοίνωσε την επέκταση των κυρώσεων, περιλαμβάνοντας σε αυτές μεταξύ άλλων την απαγόρευση πώλησης βενζίνης στο Ιράν.

Οι ΗΠΑ έχουν μέχρις στιγμής πληρώσει πολύ ακριβά την ψυχροπολεμική και απάνθρωπη πολιτική οικονομικών κυρώσεων απέναντι στο Ιράν, όπως δείχνει η ελεύθερη πτώση του ύψους των οικονομικών ανταλλαγών μεταξύ τους. Δεν ισχύει όμως το ίδιο – μέχρι στιγμής – και για την Ευρώπη των 27 που αποτελεί τον σημαντικότερο εμπορικό εταίρο του Ιράν, όπως βεβαιώνει το γεγονός ότι απορροφά το ένα τρίτο των εξαγωγών του, που ανέρχεται σε πολλά δισ. ευρώ. Αυτή η κατάσταση σύντομα θα αλλάξει και μάλιστα δραματικά. Όσο η ΕΕ ταυτίζεται με τις ΗΠΑ στην επιβολή εξοντωτικών κυρώσεων κόβονται βίαια οι οικονομικές και διπλωματικές γέφυρες που συνέδεαν το Ιράν με την ΕΕ, εις βάρος των ευρωπαϊκών χωρών και πολύ περισσότερο της Ελλάδας, που η γειτνίασή της με την περιοχή τής επιβάλλει να ακολουθεί μια πιο ανεξάρτητη και ισορροπημένη πολιτική, αποστασιοποιούμενη από την κλιμακούμενη ένταση. Η Αθήνα αντίθετα όσο σέρνεται πίσω από τις ΗΠΑ και τις Βρυξέλλες ακόμη και το ίδιο το Ισραήλ, όπως έδειξε η πρόσφατη επίσκεψη του πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου – που ήταν η πρώτη επίσκεψη έλληνα πρωθυπουργού στο Ισραήλ αλλά και οι κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, τόσο θα εντάσσεται στις δυνάμεις εκείνες που εργάζονται για την αποσταθεροποίηση στην περιοχή, αφήνοντας το έδαφος ανοιχτό σε άλλες ανταγωνιστικές δυνάμεις να διεκδικήσουν το ρόλο του ειρηνοποιού.

Όπως η Τουρκία, που δήλωσε δημόσια ότι δεν πρόκειται να ακολουθήσει την ΕΕ στα νέα μέτρα που επέβαλε αλλά, αντιθέτως, θα εφαρμόσει μόνο ό,τι έχει αποφασίσει ο ΟΗΕ. Παρότι η διπλωματική εκπρόσωπος των 27 χωρών, Κάθριν Άστον, δήλωσε πως θα κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της για να στοιχιθεί κι Άγκυρα πίσω από τις Βρυξέλλες η Τουρκία δήλωσε ότι δεν πρόκειται να ακολουθήσει. Αντίθετα, θα πάρει μια σειρά συγκεκριμένων μέτρων που σκοπό θα έχουν να επιλύσουν την διαφορά με τους αναγκαίους και αμοιβαίους, εννοείται, συμβιβασμούς. Πιο συγκεκριμένα, με βάση ρεπορτάζ της Wall Street Journal στις 26 Ιούλη, μία μέρα πριν την σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν παραβρέθηκε στην Κωνσταντινούπολη όπου γευμάτισε με τον τούρκο και τον βραζιλιάνο ομόλογό του συζητώντας τις πρακτικές λεπτομέρειες της συμφωνίας που έγινε τον Μάη, βάση της οποίας το Ιράν θα μεταφέρει στην Τουρκία 1,32 τόνους χαμηλά εμπλουτισμένου ουρανίου για να παραλάβει αργότερα το 20% αυτής της ποσότητας σε καύσιμα υψηλού εμπλουτισμού που θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε έναν αντιδραστήρα ιατρικών ερευνών. Η συγκεκριμένη λύση μάλιστα προωθείται όχι ερήμην της διεθνούς κοινότητας και των επιφορτισμένων με αυτό το καθήκον διεθνών οργανισμών, όπως η Διεθνής Ατομική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας, αλλά με την άμεση εμπλοκή τους, όπως δείχνει η τακτικότατη αλληλογραφία της Άγκυρας με την Βιέννη, όπως έχει την έδρα του ο οργανισμός. Μάλιστα, ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Αχμέτ Νταβούτογλου, κάλεσε και την διπλωματική εκπρόσωπο της ΕΕ, Κάθριν Άστον, να παραβρεθεί στις συνομιλίες που θα γίνουν τον Σεπτέμβρη, με το Ιράν.

Αξιοπρόσεκτο ωστόσο είναι πως οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δεν αντιμετωπίζουν με εχθρότητα την τουρκική πρωτοβουλία. Αποδεχόμενος την πραγματικότητα προφανώς κι όχι από δική του επιλογή κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Τουρκία ο βρετανός πρωθυπουργός, Ντέιβιντ Κάμερον, ευχήθηκε «η Τουρκία να μπορέσει να μας βοηθήσει να μην αποκτήσει το Ιράν βόμβα». Επίσης με αφορμή την διεθνή συνάντηση κατέθεσε την ελπίδα του «να δει το Ιράν να κινείται στη σωστή κατεύθυνση»! Κατ’ επέκταση πιθανά επιχειρήματα που θα επικαλούνται την οργή της διεθνούς κοινότητας και ενδεχόμενη απομόνωση όποιου κράτους διαφοροποιηθεί από την διχαστική πολιτική Ουάσινγκτον – Βρυξελλών είναι αυθαίρετα, αν όχι προσχηματικά.

Η διπλωματική προσέγγιση μεταξύ Άγκυρας και Τεχεράνης, ή το δίχτυ ασφαλείας που απλώνει καλύτερα η Τουρκία για το γείτονά της, έχει επίσης τεράστια οικονομικά πλεονεκτήματα που θα διευρύνονται όσο Βρυξέλλες και Ουάσινγκτον θα εντείνουν την επιθετικότητά τους. Μέχρι στιγμής το Ιράν είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής φυσικού αερίου στην Τουρκία και μόλις  μια εβδομάδα πριν ανακοίνωσε μια νέα συμφωνία ύψους 1,3 δισ. δολ. για την κατασκευή ενός αγωγού μεταφοράς αερίου. Και δεν είναι μόνο αυτό. Όπως βεβαίωνε ρεπορτάζ των Financial Times στις 26 Ιούλη η απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να πάψουν να αποτελούν ασφαλές καταφύγιο των ιρανικών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων έχει προκαλέσει ένα κύμα μετεγκατάστασης ιρανικών επιχειρήσεων στην Τουρκία.

Με βάση τα παραπάνω προκύπτει ότι η Τουρκία ακολουθώντας μια ανεξάρτητη και ρεαλιστική εξωτερική πολιτική στο θέμα του Ιράν που ως γνώμονα έχει τα δικά της γεωπολιτικά και οικονομικά συμφέροντα αξιοποιεί τις αντιθέσεις στην περιοχή και αναβαθμίζει τη θέση της, προς όφελος της οικονομίας και της ευρύτερης επιρροής της. Ταυτόχρονα συγκαλύπτει τις επεκτατικές, ηγεμονικές της βλέψεις και εμφανίζεται ως παράγοντας ειρήνης. Κι αυτό μάλιστα παρά το γεγονός ότι από το 1981 μέχρι το 2001 οκτώ φορές έφθασαν στη σύγκρουση το Ιράν και η Τουρκία, όσο η τελευταία αποτελούσε το μακρύ χέρι των ΗΠΑ στην περιοχή. Ας ελπίσουμε η ελληνική κυβέρνηση να μην επιχειρήσει να καλύψει αυτό το κενό που άφησε πίσω της η Άγκυρα, συμμετέχοντας στα πολεμικά παιχνίδια που είναι ήδη σε προετοιμασία, κατά του Ιράν.

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

@LeonidasV

%d bloggers like this: