Home » 2010 » Διάτρητος ο μηχανισμός σωτηρίας του ευρώ (Επίκαιρα, 13-19/5/2010)

Διάτρητος ο μηχανισμός σωτηρίας του ευρώ (Επίκαιρα, 13-19/5/2010)

Archives

Έβριθε συμβολισμών, για όσους τουλάχιστον γνωρίζουν την ιδεολογική αλλεργία της Γερμανίας απέναντι σε κάθε σχέδιο στήριξης κλυδωνιζόμενων χωρών, η εσπευσμένη αποχώρηση του γερμανού υπουργού Οικονομικών, Βόλφγκαγκ Σόιμπλε από τη σύνοδο του Eurogroup την Κυριακή το βράδυ επικαλούμενος ένα αλλεργικό σοκ από τη λήψη κάποιων νέων φαρμάκων. Με βάση τις αποφάσεις που λήφθηκαν έπειτα από μια μαραθώνια συνεδρίαση 11 ωρών, η Γερμανία που εκπροσωπήθηκε από άλλον υπουργό που έφθασε κατεπειγόντως από το Βερολίνο αναθεώρησε μεν την αρχική απορριπτική της στάση και δέχθηκε να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός στήριξης του ευρώ, οι όροι του ωστόσο φέρουν ανεξίτηλη τη γερμανική σφραγίδα. Ειδικότερα, με ένα αποθεματικό ύψους 750 δισ. ευρώ (εκ των οποίων η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεισφέρει τα 60 δισ., οι 16 χώρες της ευρωζώνης μέσω διμερών δανείων τα 440 δισ. και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο τα υπόλοιπα 250) θα επιχειρηθεί να αναχαιτισθεί το κύμα κερδοσκοπικών επιθέσεων που έπληξε την Ισπανία και την Πορτογαλία την προηγούμενη εβδομάδα, δημιουργώντας φόβους μετάδοσης της ελληνικής κρίσης και στις υπόλοιπες χώρες του ευρωπαϊκού νότου που αντιμετωπίζουν ανάλογα προβλήματα με υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα και δημόσια χρέη.

Η απόφαση των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης, που συνεδρίασαν κατόπιν οδηγιών της Συνόδου Κορυφής την προηγούμενη Παρασκευή, με σκοπό να λάβουν τις δέουσες αποφάσεις πριν ανοίξουν οι ασιατικές αγορές τα ξημερώματα της Δευτέρας φάνηκε να εκτονώνει την πίεση που κορυφώθηκε την προηγούμενη εβδομάδα με ένα «διπλό σορτάρισμα», κερδοσκοπικές δηλαδή επιθέσεις εναντίον των ομολόγων των χωρών του ευρω-μεσογειακού κλαμπ και του ίδιου του ευρώ. Αποτέλεσμα αυτής της πίεσης ήταν τα πορτογαλικά σπρεντς (η διαφορά δηλαδή του επιτοκίου μεταξύ του πενταετούς πορτογαλικού και γερμανικού ομολόγου) να φτάσουν τις 3,50 ποσοστιαίες μονάδες, χωρίς ωστόσο η Λισσαβόνα να ζητήσει την προσφυγή στο ΔΝΤ ή την ενεργοποίηση του ευρωπαϊκού «μηχανισμού διάσωσης», όπως έκανε η Αθήνα, σαν… έτοιμη από καιρό, όταν τα επιτόκια έφθασαν στο ίδιο ύψος.

Η απόφαση ωστόσο των υπουργών Οικονομικών ελάχιστα πράγματα εγγυάται. Όχι μόνο στο μακροπρόθεσμο επίπεδο, αλλά και μεσοπρόθεσμα.

Κατ’ αρχήν φάνηκε ότι το ΔΝΤ ήρθε στην Ευρώπη για να… μείνει. Να θυμίσουμε ότι παραπομπή των δοκιμαζόμενων χωρών στο μισητό Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, συμφωνήθηκε πρώτη φορά με την απόφαση της συνόδου κορυφής της 25ης Μαρτίου. Η πρόταση έγινε δεκτή κατόπιν επιμονής της γερμανίδας καγκελάριου Άνγκελα Μέρκελ κι ενάντια στην αρχική πρόθεση τόσο του γάλλου προέδρου, Ν. Σαρκοζύ, όσο και του προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Ζαν Κλοντ Τρισέ, που είχε χαρακτηρίσει την αποποίηση των ευθυνών των χωρών της ευρωζώνης και την εμπλοκή του ΔΝΤ «πολύ κακό». Το «πολύ κακό» λοιπόν τώρα επαναλαμβάνεται στην Ισπανία και την Πορτογαλία, κατ’ αρχήν, χωρίς όμως τις υγιείς αντιδράσεις που σημειώθηκαν την πρώτη φορά.

Κατά δεύτερον, και μόνο το γεγονός ότι ανάλογη απόφαση ελήφθη πριν ενάμισι μήνα με αφορμή την Ελλάδα, βεβαιώνει πως η ενεργοποίηση του ίδιου, ή ενός σχεδόν ίδιου μηχανισμού μαζί με ορισμένα μέτρα ακόμη παροχής ρευστότητας από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν αποτελεί και το πιο αποτελεσματικό μέσο που διαθέτει η ΕΕ, απέναντι στους κερδοσκόπους. Ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου είχε πει τότε «δημιουργήσαμε έναν μηχανισμό για να μην τον χρησιμοποιήσουμε», με την ανακρίβεια να ξεκινάει από το πρώτο πρόσωπο πληθυντικού. Ο Γιώργος Παπανδρέου απλώς συμφώνησε, όπως απλώς είχε συμφωνήσει και στο Σχέδιο Ανάν πριν έξι χρόνια, όπως απλώς συμφώνησε και στους όρους του ΔΝΤ πριν δύο εβδομάδας. Η συνέχεια όχι μόνο για τον μηχανισμό αλλά και για το μήνυμα που έλαβαν οι κερδοσκόποι, επιστρέφοντας στα ευρωπαϊκά, είναι γνωστή. Γιατί αυτή τη φορά να πράξουν διαφορετικά; Πολύ περισσότερο όταν οι Βρυξέλλες εξακολουθούν να επιδεικνύουν ολιγωρία, ενάμισι χρόνο αφότου έφθασε η κρίση στο αποκορύφωμά της με την κατάρρευση της Lehman Brothers, να λάβουν ορισμένα ουσιαστικά μέτρα, όπως για παράδειγμα η απεξάρτηση των ευρωπαϊκών οικονομιών από τους παντελώς αναξιόπιστους αμερικανικούς οίκους αξιολόγησης. Οι καταγγελίες των ευρωπαίων ηγετών, ακόμη και της ίδιας της Άγκελα Μέρκελ, εναντίον τους διαδέχονταν η μία την άλλη. Αξιόπιστες εναλλακτικές προτάσεις κατατέθηκαν, με σημαντικότερη την ανάθεση στην ΕΚΤ της ευθύνης αξιολόγησης τουλάχιστον των κρατικών ομολόγων με διαφανή κριτήρια. Παρόλα αυτά δεν έχει γίνει το παραμικρό και το τίμημα είναι πως ακόμη και τώρα το εναρκτήριο λάκτισμα για την επίθεση στην Πορτογαλία το έδωσε η Fitch που ανακοίνωσε ότι εξέταζε την υποβάθμιση των ομολόγων της!

Τίποτε επίσης δεν έπραξε η ΕΕ και για τα συμβόλαια ασφάλισης πιστωτικού κινδύνου, τα γνωστά CDS, που κατά κοινή ομολογία δεν εκφράζουν την πιθανότητα χρεοκοπίας μιας χώρας ή μιας επιχείρησης αλλά την βουλιμία των κερδοσκόπων να οδηγήσουν μια χώρα στην χρεοκοπία, επενδύοντας σε αυτήν. Ακόμη κι όταν δεν κατέχουν ομόλογα, οπότε θα μπορούσε να ειπωθεί ότι ασφαλίζονται από τον κίνδυνο να μην αποπληρωθούν ποτέ, με αποτέλεσμα ανάλογα στοιχήματα να συγκρίνονται με την σύναψη ενός ασφαλιστικού συμβολαίου που μπορεί να συνάψει ένας εργαζόμενος με μια ασφαλιστική εταιρεία για τη ζωή του εργοδότη του. Όλα αυτά είναι γνωστά, ωστόσο και πάλι η εκτίναξη της τιμής των CDS εμφανίστηκε ως πειστήριο της δεινής θέσης στην οποία βρίσκονται Ισπανία και Πορτογαλία. Εκ των πραγμάτων επομένως προκύπτει ότι η ΕΕ επιλέγει συνειδητά να αφήνει άθικτους αυτούς τους κερδοσκοπικούς μηχανισμούς γιατί, με ορισμένες εξαιρέσεις όπως της προηγούμενης εβδομάδας που οι φόβοι της μετάδοσης πέρασαν ακόμη και τον Ατλαντικό, ωθώντας τον δείκτη Ντάου Τζόουνς στην απώλεια 1.000 μονάδων, σε όλες τις υπόλοιπες περιπτώσεις επαυξάνουν τις πιέσεις για μέτρα λιτότητας και δημοσιονομική πειθαρχία, λειτουργούν δηλαδή ως τιμωροί ή έτσι τους εμφανίζουν, αποσείοντας από πάνω τους οι πολιτικές ηγεσίες το πολιτικό κόστος.

Τρίτο και σημαντικότερο, η απόφαση στήριξης του ευρώ από τους υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης – όσο κι αν ακούγεται παράδοξο – στο σύνολό της αποτελεί προάγγελο κακών για τους λαούς της Ευρώπης! Γιατί, εν περιλήψει, πρόκειται για ένα εκρηκτικό σύνολο μέτρων, χωρίς προηγούμενο, νομισματικής χαλάρωσης και ταυτόχρονα δημοσιονομικής αυστηρότητας. Η παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στις αγορές σε μια κατεύθυνση αύξησης της ποσότητας του χρήματος που κυκλοφορεί, για τα κράτη – μέλη θα συνοδεύεται από τα εξοντωτικά και υφεσιακά μέτρα του ΔΝΤ. Για ποιον λόγο επομένως οι Πορτογάλοι, οι Ισπανοί και πολύ πιθανά κι οι Ιταλοί σύντομα να χαρούν για την στήριξη του ευρώ; Πολύ περισσότερο όταν η πτώση της συναλλαγματικής του ισοτιμίας, ακόμη και στο χαμηλότερο επίπεδο των 14 τελευταίων μηνών, κάθε άλλο παρά αρνητικές εξελίξεις προαναγγέλλει για την εναπομείνασα ευρωπαϊκή μεταποιητική παραγωγή. Καθόλου τυχαία δεν είναι η προσήλωση των αμερικανικών νομισματικών αρχών το τελευταίο διάστημα στην πολιτική του φθηνού δολαρίου που ευνοεί τις εξαγωγές τους και τονώνει την εγχώρια απασχόληση. Ενδεικτική της νεοφιλελεύθερης μανίας που έχει καταλάβει τους ηγέτες της ΕΕ είναι κι η απόφαση τους να πιέσουν τους ηγέτες της Ιβηρικής να λάβουν νέα αντιλαϊκά μέτρα, για να τιθασεύσουν το δημοσιονομικό έλλειμμα, που στην Ισπανία φθάνει το 11,2%, αποτελώντας το τρίτο μεγαλύτερο στην ευρωζώνη, και στην Πορτογαλία το 9,4%, αποτελώντας το τέταρτο μεγαλύτερο. Έτσι, στην επόμενη Σύνοδο Κορυφής που θα γίνει στις 18 Μαΐου, σειρά για να καθίσουν στην ηλεκτρική καρέκλα του Συμφώνου Σταθερότητας θα έχουν ο Θαπατέρο και ο Σόκρατες, οι οποίοι θα εξαγγείλουν νέα προγράμματα λιτότητας. Μέχρι κι αυτά να αποδειχθούν αναποτελεσματικά και να ‘ρθουν κι άλλα…

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Κείμενο συμβολής

Για το παρόν και το μέλλον της Αριστεράς

%d bloggers like this: