Home » 2010 » Με τουρκικό φέσι οι ελληνοτουρκικές συνομιλίες (Επίκαιρα, 15-21/4/2010)

Με τουρκικό φέσι οι ελληνοτουρκικές συνομιλίες (Επίκαιρα, 15-21/4/2010)

Κείμενο συμβολής

Για το παρόν και το μέλλον της Αριστεράς

Archives

Αποστολή στην Τουρκία 

Προάγγελος αρνητικών εξελίξεων για τα ελληνικά συμφέροντα στο μέτωπο των ελληνοτουρκικών σχέσεων αποτέλεσε η επίσκεψη του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών, Δημήτρη Δρούτσα, στην Τουρκία, το διήμερο 8 και 9 Απρίλη. Η επίσκεψη αρχικά τόσο του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών στην Τουρκία, όσο και μια αντίστοιχη επίσκεψη του υπουργού Προστασίας του Πολίτη, Μιχ. Χρυσοχοϊδη, είχαν προγραμματιστεί για νωρίτερα. Η προκλητική ωστόσο βόλτα της τουρκικής κορβέτας Μπάφρα ανοιχτά του Σουνίου παραμονή της 25ης Μαρτίου οδήγησε τους δύο υπουργούς να αλλάξουν τα σχέδια τους για να εκφράσουν με αυτόν τον τρόπο τη δυσαρέσκειά τους. Κίνηση απολύτως επιβεβλημένη και λογική που εξέπεμπε το σωστό μήνυμα  στην άλλη πλευρά του Αιγαίου αν δεν ακυρωνόταν σε βαθμό γελοιοποίησης πριν αλέκτωρα φωνήσαι με τον προσδιορισμό της ημερομηνίας επίσκεψης μόλις λίγες μέρες αργότερα. Η μία εβδομάδα έτσι θεωρήθηκε αρκετή(!) για να δείξει το υπουργείο Εξωτερικών την ενόχλησή του απέναντι στις προκλήσεις της Άγκυρας, που ακυρώνουν εκ προοιμίου κι εμπράκτως τις δηλώσεις της για την πρόθεση εξομάλυνσης των διμερών σχέσεων ή την μετάθεση της ευθύνης των προκλήσεων στο κεμαλικό, στρατιωτικό κατεστημένο, με το οποίο βρίσκεται σε ανταγωνισμό. Οι τελευταίες προκλήσεις στο Αιγαίο των τουρκικών πολεμικών πλοίων κι η ευκολία με την οποία ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Αχμέτ Νταβούτογλου, τις κάλυψε (με συνέντευξή του στο Βήμα στις 7 Απρίλη δηλώνοντας ότι οι πλόες τους «ήταν απολύτως σύμφωνοι με το διεθνές δίκαιο και την εθιμική πρακτική») δείχνουν ότι, στον αντίποδα των κυβερνητικών διαβεβαιώσεων κι αυταπατών, ο αρχιτέκτονας του δόγματος του «στρατηγικού βάθους» δεν είναι ο αξιόπιστος συνομιλητής που μπορεί να οδηγήσει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις σε αποκλιμάκωση.

Κάτι που επιβεβαιώθηκε και στην κοινή συνέντευξη Τύπου που έδωσαν Δρούτσας και Νταβούτογλου μετά την μαραθώνια, καθ’ υπέρβαση του προγράμματος, τετ α τετ συνομιλία τους, το πλήρες περιεχόμενο της οποίας δεν έγινε γνωστό (κι ας ελπίσουμε να μην το αντιληφθούμε με οδυνηρό τρόπο…). Μιλώντας ο Αχ. Νταβούτογλου μετά τον έλληνα αναπληρωτή υπουργό τόνισε πως «είμαστε πολύ χαρούμενοι που θα ενταθούν και θα αυξηθούν και αριθμητικά και από πλευράς περιεχομένου οι διερευνητικές συνομιλίες». Και πως να μην είναι χαρούμενοι;

Ο Δ. Δρούτσας μόλις πριν είχε ανακοινώσει έναν κυκεώνα μέτρων και κοινών πρωτοβουλιών που θα επισημοποιηθούν με την έλευση του τούρκου πρωθυπουργού στην Αθήνα, Ρεζέπ Ταγίπ Ερντογάν (η οποία επισπεύσθηκε για να οριστεί αρχές με μέσα Μάη εκφράζοντας έτσι το καλό κλίμα) αφήνοντας όμως έξω από τις ανακοινώσεις του τα πιο ουσιώδη, αυτά που πρωτίστως αφορούν την ελληνική πλευρά. Ανακοινώθηκαν λοιπόν: Για πολλοστή φορά μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης – τα  οποία χρήζουν ξεχωριστής αναφοράς, η σύσταση Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας με τη συμμετοχή επτά υπουργών από την μεριά της Ελλάδας και δέκα από την μεριά των γειτόνων (προς τιμήν πιθανά τ

ης σχέσης 7 προς 10) στα οποία περιλαμβάνονται τα υπουργεία Εσωτερικών, Οικονομίας, Περιβάλλοντος κι Ενέργειας, Παιδείας κ.α. η τακτική συνάντηση των δύο πρωθυπουργών μια φορά το χρόνο και των υπουργών Εξωτερικών ανά εξάμηνο και κορωνίδα όλων «η εντατικοποίηση των διερευνητικών επαφών για το Αιγαίο». Σε αυτό το σημείο παρενέβη ο Νταβούτογλου, με τη σαφήνεια των λόγων που τον χαρακτηρίζει, υπογραμμίζοντας τη διεύρυνση «από πλευράς περιεχομένου των διερευνητικών συνομιλιών». Η επισήμανσή του έχει τεράστια πολιτική σημασία (και δε συνιστά μεταφραστικό λάθος) γιατί κατοχυρώνει το τουρκικό αίτημα ανοίγματος της ατζέντας και συμπερίληψης στις διαπραγματεύσεις κι άλλων θεμάτων πέραν της υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο, το οποίο είναι το μοναδικό θέμα που επισήμως αναγνωρίζει προς επίλυση η ελληνική διπλωματία, ζητώντας μάλιστα και τον ορισμό αυστηρού χρονοδιαγράμματος, με την εκπνοή του οποίου η διαφορά πρέπει να παραπεμφθεί στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Αυτό το πλαίσιο έθεσε ο αναπληρωτής υπουργός Δ. Δρούτσας μια μέρα πριν τις συνομιλίες του στην Άγκυρα, σε συνέντευξή του στην τουρκική εφημερίδα Σαμπάχ.

Στις δηλώσεις του όμως ο έλληνας αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών, παρουσία του τούρκου υπουργού και του Τύπου, αρνήθηκε να ορίσει με την αυστηρότητα που αρμόζει το πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, επιτρέποντας έτσι στον Αχ. Νταβούτογλου να φορέσει τουρκικό φέσι στο νέο πλαίσιο ρύθμισης των ελληνοτουρκικών σχέσεων που εγκαινιάστηκε με την επίσκεψη του Δ. Δρούτσα και θα επισημοποιηθεί με την επικείμενη επίσκεψη του Ερντογάν στην Αθήνα, που ήδη χαρακτηρίστηκε «ιστορική». Η εξαιρετικά επιζήμια για τα ελληνικά συμφέροντα κατεύθυνση ωστόσο αυτού του νέου πλαισίου, είχε θεμελιωθεί κατά την επίσκεψη του ίδιου του πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου στην Κωνσταντινούπολη λίγες μέρες μετά τη νίκη του στις εκλογές του Οκτώβρη, όταν και μόνο η επιλογή της Τουρκίας κι όχι της Κύπρου για παράδειγμα ως πρώτης χώρας την οποία επέλεξε να επισκεφθεί έστελνε τα χειρότερα μηνύματα. Στα λόγια και τότε οι διαβεβαιώσεις για τη διαφύλαξη των ελληνικών συμφερόντων περίσσευαν. Χαρακτηριστικότερη όλων – κι από τα πιο επίσημα χείλη – ότι όλα τα εργαλεία για να αναγκαστεί η Άγκυρα να σεβαστεί τις υποχρεώσεις που έχει αναλάβει στο πλαίσιο της ενταξιακής της πορείας είναι στο τραπέζι, εννοώντας ότι «και βέτο βάζουμε αν χρειαστεί»!

Στην πράξη τα πράγματα εξελίχθηκαν πολύ χειρότερα – κι είμαστε ακόμη στην αρχή. Για παράδειγμα, κουβέντα δεν ειπώθηκε από τον έλληνα αναπληρωτή υπουργό στις κοινές δηλώσεις σ’ ότι αφορά την υποχρέωση της Άγκυρας να σεβαστεί την υπογραφή της στο Πρωτόκολλο και να ανοίξει τα λιμάνια και τα αεροδρόμιά της στην Κυπριακή Δημοκρατία. Η επικίνδυνη πολιτική ανεπάρκεια της ελληνικής διπλωματίας έλαβε κραυγαλέες διαστάσεις δεδομένου ότι λίγες μέρες πριν η γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ, από την Άγκυρα κι αυτή, δεν είχε δειλιάσει να υπενθυμίσει στην Τουρκία την υποχρέωσή της. «Να ανοίξετε τα λιμάνια σας στα κυπριακά πλοία, αυτός είναι άμεσος στόχος», ήταν τα λόγια της. Από ελληνικής πλευράς αντίθετα δημοσίως δεν ειπώθηκε το παραμικρό, με αποτέλεσμα η Τουρκία να ενθαρρύνεται να αυθαιρετεί παραβιάζοντας τις πιο βασικές και αυτονόητες υποχρεώσεις της, όπως είναι η αναγνώριση της ύπαρξης ενός κράτους – μέλους που συμμετέχει στην Ένωση στην οποία θέλει κατά τ’ άλλα να ενταχθεί. Το συμπέρασμα που βγαίνει είναι ότι η Ελλάδα παραιτείται από την αξιοποίηση ακόμη και των νόμιμων διπλωματικών μέσων που διαθέτει, τη στιγμή που η Τουρκία ενεργοποιεί στο πλαίσιο του εξελισσόμενου ανταγωνισμού ακόμη και στρατιωτικά μέσα κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου. Πως είναι δυνατό μια τέτοια γραμμή να αποβεί αποτελεσματική για τον θεμιτό στόχο της εξομάλυνσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων;

Λάδι στη φωτιά των ελληνοτουρκικών σχέσεων νομιμοποιώντας και υποδαυλίζοντας την τουρκική επιθετικότητα ρίχνει και το ΝΑΤΟ, όπως φάνηκε με το έγγραφο του αμερικανού διοικητή του υποστρατηγείου του ΝΑΤΟ στη Σμύρνη που είδε το φως της δημοσιότητας πριν μια εβδομάδα. Στην επιστολή του αμερικανού διοικητή προς τον διοικητή του ελληνικού Αρχηγείου Τακτικής Αεροπορίας στη Λάρισα ολόκληρο το Αιγαίο μέχρι την Πελοπόννησο και τη Στερεά Ελλάδα κηρύσσεται «γκρίζα ζώνη» μέχρι να αποσαφηνιστεί αν είναι η Ελλάδα ή η Τουρκία που έχει τα κυριαρχικά δικαιώματα! Ουσιαστικά πρόκειται για πλήρη υιοθέτηση των τουρκικών επιχειρημάτων, που αποθρασύνει την Άγκυρα. Το γεγονός ότι το έγγραφο τελικά αποσύρθηκε μετά την κατακραυγή, δεν αναιρεί τον αρνητικό ρόλο για τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα που διαδραματίζει το βορειοατλαντικό σύμφωνο όποτε παρεμβαίνει στα επίμαχα θέματα των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Υπό αυτό το πρίσμα είναι άξιο απορίας πόσο θα συμβάλλουν στη θωράκιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης που αναγγέλθηκαν στον βαθμό που βαθαίνουν τη ΝΑΤΟϊκή εμπλοκή. Το πρώτο μέτρο για παράδειγμα αφορά κοινά εκπαιδευτικά προγράμματα στο πλαίσιο της σύμπραξης για την ειρήνη (ΝΑΤΟ). Ενώ το τρίτο από τα πέντε μέτρα που ανακοινώθηκαν από τους δύο υπουργούς αφορά τη «διασύνδεση σε επίπεδο επιτελών, μιας ελληνικής μεραρχίας / ταξιαρχίας στο τουρκικό στρατηγείο υψηλής ετοιμότητας του ΝΑΤΟ (NRDC–TR) και μιας τουρκικής μεραρχίας / ταξιαρχίας στο ελληνικό αναπτυσσόμενο στρατηγείο του ΝΑΤΟ (NDC-GR) για εκπαιδευτικούς λόγους». Δεδομένης της εντελώς αρνητικής εμπειρίας που υπάρχει από άλλα παραδείγματα, όπως με τον επιχειρησιακό έλεγχο ολόκληρου του Αιγαίου από το ΝΑΤΟ στο πλαίσιο της ενοποίησης των εθνικών ορίων ευθύνης, με ποιο σκεπτικό προκρίνεται η βαθύτερη ΝΑΤΟϊκή εμπλοκή;

Συμπερασματικά η παραίτηση της ελληνικής διπλωματίας από την κατοχύρωση και στην πράξη των δηλωμένων θέσεών της, η σιωπηρή αποδοχή των τουρκικών θέσεων για διεύρυνση του περιεχομένου των συνομιλιών και η αναγόρευση του ΝΑΤΟ σε ρόλο εγγυητή της ειρήνης μόνο αρνητικές για τα ελληνικά συμφέροντα εξελίξεις προδικάζει.


Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: