Home » 2010 » Χαίνουσα πληγή για τη Μόσχα ο βόρειος Καύκασος (Επίκαιρα, 8-14/4/2010)

Χαίνουσα πληγή για τη Μόσχα ο βόρειος Καύκασος (Επίκαιρα, 8-14/4/2010)

Κείμενο συμβολής

Για το παρόν και το μέλλον της Αριστεράς

Archives

Δυσφορία για την πολιτική ηγεσία της Ρωσίας και φόβο για το αύριο, για το τι μπορεί να επιφυλάσσει η επόμενη είσοδος στο μετρό, πλημμύρισαν τους ρώσους πολίτες την επομένη των πρόσφατων τρομοκρατικών επιθέσεων. Κυρίως η επίθεση στο μετρό της Μόσχας την τελευταία Δευτέρα του Μαρτίου, που προκάλεσε τον θάνατο 39 επιβατών, και δευτερευόντως οι επιθέσεις που ακολούθησαν στο Νταγκεστάν και την Ινγκουσετία την Τετάρτη 31 Μαρτίου και τη Δευτέρα 5 Απρίλη, σκοτώνοντας 14 άτομα, αποτέλεσαν σοκ για τους περισσότερους Ρώσους γιατί υπενθύμισαν αυτό που όλοι οι κάτοικοι της χώρας, κατά ένα μέρος δικαιολογημένα, προτιμούν να ξεχνούν: πώς ο πόλεμος στον Β. Καύκασο είναι εμφύλιος κι όχι κάποιο εξωτερικό μέτωπο της Ρωσίας. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι οι πρόσφατες επιθέσεις έφεραν σε θέση άμυνας την Μόσχα, καθώς απέδειξαν με τον πιο αιματηρό τρόπο την αναποτελεσματικότητα της πολιτικής της για τον έλεγχο του βόρειου Καυκάσου και την εξουδετέρωση των μουσουλμάνων ανταρτών.

Τα θερμά μέτωπα που ταλανίζουν τη Μόσχα στον βόρειο Καύκασο περιλαμβάνουν κυρίως τέσσερις περιοχές, όπου η πλειοψηφία του πληθυσμού είναι μουσουλμανική: Ξεκινώντας από τα ανατολικά, την Κασπία θάλασσα, βρίσκεται το Νταγκεστάν με 2,5 εκ. πληθυσμό, η Τσετσενία με πληθυσμό 1,1 εκ. κατοίκους, η Ινγκουσετία με 400.000 και η λιγότερο προβληματική (μέχρι στιγμής) Καμπαρντίνο Μπαλκαρία. Αποτελώντας τα νότια σύνορα της Ρωσίας στον Καύκασο κι οι τέσσερις αυτές περιοχές συνορεύουν με την Γεωργία που είναι λογικό να υποθέσουμε, λόγω της έχθρας της με την Ρωσία, ότι προσφέρει ασφαλές καταφύγιο στους αυτονομιστές αντάρτες, δυσχεραίνοντας έτσι σε αφάνταστο βαθμό τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της Μόσχας. Η στρατηγική δε θέση της περιοχής καθώς ενώνει την Κασπία με την Μαύρη θάλασσα, απ’ όπου διέρχονται οι αγωγοί μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου προς τη Δύση καθώς κι η πρόσβαση που παρέχει στην Μόσχα προς την Κεντρική Ασία ερμηνεύουν την επιμονή του Κρεμλίνου να διατηρήσει με κάθε κόστος υπό τον έλεγχό του τον βόρειο Καύκασο – χώρια φυσικά του ότι αποτελεί θέμα τιμής για τη Ρωσία.

Η πολιτική ωστόσο της Μόσχας για να διατηρήσει υπό τον έλεγχό της τον Καύκασο απέτυχε παταγωδώς. Αυτό ήταν το μήνυμα των επιθέσεων στην Μόσχα και τον Καύκασο – όπου οι βομβιστικές επιθέσεις αποτελούν αν όχι καθημερινό, μετά βεβαιότητας συχνότατο φαινόμενο. Σε τέτοιο βαθμό ώστε σύμφωνα με την εφημερίδα Wall Street Journal της 31ης Μαρτίου εισηγήσεις προς το Κρεμλίνο για δημιουργία συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης και συναγερμού το μόνο αποτέλεσμα που θα είχε (δεδομένης της συχνότητας με την οποία εκρήγνονται βόμβες στον β. Καύκασο) θα ήταν να το συνηθίσει ο κόσμος και πολύ σύντομα να πάψει να του δίνει σημασία! Κι η πολιτική της Μόσχας για να διατηρήσει τον Καύκασο υπό τον έλεγχό της συνίσταται στην χρησιμοποίηση της πιο πρωτόγονης και ωμής βίας με την οποία επιδιώκει να εξουδετερώσει τους αυτονομιστές αντάρτες. Φάνηκε ξεκάθαρα από το τηλεοπτικό μήνυμα του ηγέτη των ανταρτών Ντόκου Ουμάροβ, που έχει αυτο-ανακηρυχθεί σε ηγέτη του Εμιράτου του Καυκάσου κι ο οποίος φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα ανεξάρτητο κράτος όπου θα ισχύει ο ισλαμικός νόμος της σαρία, ένα «Βαζιριστάν του Καυκάσου» σύμφωνα με το τελευταίο γερμανικό περιοδικό Spiegel. Έλεγε λοιπόν ο εμίρης στο διάγγελμά του λίγες μέρες μετά την επίθεση στην Μόσχα: «Χαμογελάω με οποιονδήποτε καταδικάσει αυτές τις επιχειρήσεις ή με κατηγορήσει για τρομοκρατία. Μπορώ μόνο να χαμογελάσω γιατί δεν άκουσα να κατηγορείται ο Πούτιν για τρομοκρατία με αφορμή το θάνατο πολιτών που δολοφονήθηκαν κατόπιν διαταγών του».

Η πρώτη πράξη σ’ αυτό τον ιδιόμορφο πλειοδοτικό διαγωνισμό αιματοχυσίας και βαρβαρότητας προήλθε από την Μόσχα που έδωσε το έναυσμα για τον δεύτερο πόλεμο της Τσετσενίας. Ο πρώτος ξεκίνησε το 1994 επί Γέλτσιν, όταν μπήκαν τα ρωσικά τανκς στην πρωτεύουσα της Τσετσενίας, Γκρόζνι, και τελείωσε το 1996, με την υπογραφή συμφωνίας ειρήνης μεταξύ της Μόσχας και του ηγέτη των αυτονομιστών Ασλάν Μαστζάντοβ. Ο δεύτερος πόλεμος ξεκίνησε με τις εξαιρετικά αμφιλεγόμενες βομβιστικές επιθέσεις στις εργατικές πολυκατοικίες της Μόσχας το 1999, που προκάλεσαν 309 νεκρούς, κι από πολλούς θεωρούνται έργο όχι των τσετσένων αυτονομιστών αλλά των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών (FSB). Πραγματοποιήθηκαν δε για να διευκολυνθεί η εκλογή του Πούτιν και να επιδιωχθεί ο πλήρης στρατιωτικός έλεγχος της Τσετσενίας – όπως κι έγινε.

Έκτοτε ο βόρειος Καύκασος κι η Τσετσενία ειδικότερα ζει υπό τη συνεχή απειλή των βομβιστικών επιθέσεων ή των αιματηρών εκκαθαριστικών επιχειρήσεων του στρατού και της αστυνομίας. Γι αυτό τον λόγο άλλωστε κι όλες σχεδόν οι βομβιστικές επιθέσεις στην Ινγκουσετία και το Νταγκεστάν στοχεύουν σε τμήματα ή αξιωματικούς της αστυνομίας. Τα θύματα των 90.000 ρώσων στρατιωτών που εισέβαλαν στην Τσετσενία (σε ένα πληθυσμό 1,1 εκ. ατόμων) ανήλθαν σε 40.000 σύμφωνα με τις πιο συντηρητικές εκτιμήσεις! Παρουσιάζουν ωστόσο ξεχωριστό ενδιαφέρον οι διακυμάνσεις σε αυτό τον κύκλο της βίας. Ειδικότερα (σύμφωνα με την International Herald Tribune της 1ης Απριλίου) ενώ από τον Ιούνη του 2000 μέχρι το Νοέμβρη του 2004 σημειώθηκαν 27 αυτονομιστικές επιθέσεις, από τότε μέχρι τον Οκτώβριο του 2007 επικρατεί νηνεμία κι έκτοτε σημειώνονται 18 νέες επιθέσεις. Πίσω από την περίοδο της ύφεσης την τριετία 2004 – 2007 υπήρχαν δύο μείζονα πολιτικά γεγονότα, το πρώτο από την μεριά των ανταρτών και το δεύτερο από την μεριά της κυβέρνησης. Ειδικότερα, η επίθεση στο σχολείο του Μπεσλάν στη βόρεια Οσετία, όταν η κατάληψη του από αντάρτες καταλήγει μετά την επέμβαση των ρώσων στρατιωτών στον θάνατο 331 παιδιών, σηματοδοτεί τον στιγματισμό των αυτονομιστών και την απώλεια του ηθικού ερείσματος που διέθεταν στον πληθυσμό. Το σημαντικότερο όμως ήταν η πολιτική συμφιλίωσης που ακολούθησε η Μόσχα, με αποτέλεσμα 600 αντάρτες να παραδώσουν τα όπλα τους κι οι ρωγμές ν’ αρχίσουν για πρώτη φορά σιγά – σιγά να κλείνουν. Η πολιτική αυτή τινάζεται στον αέρα το 2007 με τον διορισμό του Ραμζάν Καντίροβ στη θέση του προέδρου της Τσετσενίας ο οποίος αναλαμβάνει να εξαλείψει τους εναπομείναντες αυτονομιστικούς θύλακες. Σε αυτή την κατεύθυνση αξιοποιεί παραστρατιωτικές οργανώσεις (τους Καντιρόβτσι) που σκορπούν τον τρόμο στον ντόπιο πληθυσμό. Εξωδικαστικές εκτελέσεις, μεσαιωνικά βασανιστήρια, βιασμοί, εξαφανίσεις υπόπτων, εκκενώσεις χωριών κι εκδικητικές διώξεις συγγενών αυτονομιστών αναζωπυρώνουν το μίσος εναντίον της Μόσχας και δίνουν μια πρωτοφανή ώθηση στις επιθέσεις που πλέον δεν περιορίζονται μόνο στην Τσετσενία, αλλά επίσης στο Νταγκεστάν και στην Ινγκουσετία. Έτσι ενώ το 2008 οι νεκροί από τις επιθέσεις των αυτονομιστών ήταν 914, το 2009 έφθασαν τους 1.263, περιλαμβάνοντας στρατιωτικούς, αστυνομικούς και πολίτες.

Παρόλα αυτά το τελευταίο διάστημα έγιναν ορατές κι άλλες προσεγγίσεις από τη Μόσχα που ποτέ ωστόσο δεν κυριάρχησαν. Ως εμπνευστή τους είχαν τον ρώσο πρόεδρο, Ντμίτρι Μεντβέντεβ, ο οποίος προκρίνει μια πιο σύγχρονη πολιτική οικονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ενσωμάτωσης των πληθυσμού του Καυκάσου, που δεν συμπίπτει πλήρως με την πολιτική του Πούτιν η οποία στηρίζεται στην στρατιωτική καταστολή. Η εναλλακτική πολιτική του Μεντβέντεβ φάνηκε πεντακάθαρα με τον πρόσφατο διορισμό του 45χρονου επιχειρηματία Αλεξάντερ Κλοπόνιν, ως ειδικού απεσταλμένου του στην Τσετσενία, ο οποίος επιφορτίστηκε με την οικονομική ανάπτυξη του βορείου Καυκάσου. Πρόκειται για προσέγγιση πολύ πιο σφαιρική μια και το πρόβλημα της περιοχής δεν είναι η τζιχάντ που κήρυξε ένας εκκολαπτόμενος μπιν Λάντεν του Καυκάσου, που αγγίζει τα όρια της γραφικότητας. Κυρίως είναι ένα εκρηκτικό μίγμα προκαπιταλιστικής κοινωνικής οργάνωσης στηριγμένης σε γένη και φύλαρχους που διαιωνίζει την καθυστέρηση, μαζί με εγκληματική διαφθορά, φτώχεια και ανεργία. Μόνο που η εκ βάθρων αντιμετώπισή του μετά τις τελευταίες επιθέσεις και την ώθηση που έδωσαν στις κατασταλτικές μεθόδους απομακρύνεται ακόμη περισσότερο…


Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: