Home » 2009 » Υποκρισία τα μέτρα ρύθμισης των αγορών από ΗΠΑ και ΕΕ (Μετροπόλιταν, 28/6/2009)

Υποκρισία τα μέτρα ρύθμισης των αγορών από ΗΠΑ και ΕΕ (Μετροπόλιταν, 28/6/2009)

Archives

Κενά περιεχομένου είναι τα μέτρα που ανακοινώθηκαν από τον Μπαράκ Ομπάμα και τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ, με μια μέρα διαφορά, για να πάψει η αδιαφάνεια και ο αχαλίνωτος τζόγος στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Η αδικαιολόγητη έκρηξη της τιμής του πετρελαίου και των τροφίμων αποδεικνύουν ότι η κερδοσκοπία ζει και βασιλεύει…

 Η «εκδίκηση των κερδοσκόπων» θα μπορούσαν να τιτλοφορούνται οι προτάσεις που ανακοινώθηκαν από Ουάσινγκτον και Βρυξέλλες για τη ρύθμιση της ασυδοσίας του χρηματοπιστωτικού τομέα. Τα μέτρα ελέγχου των αγορών αναμένονταν εδώ και καιρό, απ’ όταν για την ακρίβεια η έκρηξη της κρίσης έφερε στην επιφάνεια έναν παράλληλο ή σκιώδη όπως χαρακτηρίστηκε τραπεζικό τομέα, που στο πλαίσιο του τουλάχιστον στις ΗΠΑ συντελούταν το ήμισυ των τραπεζικών δραστηριοτήτων σύμφωνα με τον υπουργό Οικονομίας του Ομπάμπα, Τίμοθυ Γκάιθνερ, και στην ακτίνα δράσής του ίσχυαν οι νόμοι της άγριας Δύσης: ελάχιστες υποχρεώσεις, ακόμη λιγότερες εγγυήσεις και καμιά διαφάνεια. Η τάξη λοιπόν σε αυτό τον τομέα αποτέλεσε κοινό τόπο για τις κυβερνήσεις και τους διεθνείς οργανισμούς ως ένα στοιχειώδες μέτρο άμυνας που θα αποτρέψει την επανάληψη ανάλογων κρίσεων όπως αυτή που συνέβηκε στην αμερικανική αγορά ενυπόθηκων κτηματικών δανείων παρασύροντας στη συνέχεια στην άβυσσο τραπεζικούς κολοσσούς, μεταποιητικές επιχειρήσεις, ακόμη και κράτη όπως την Ισλανδία κι εσχάτως τη Λετονία.

Προς απογοήτευση των πάντων την Τετάρτη 17 Ιούνη η κυβέρνηση Ομπάμα έδωσε στη δημοσιότητα μια Λευκή Βίβλο 88 σελίδων που επαναλάμβανε 53 φορές τη λέξη «σταθερότητα» χωρίς να κάνει το παραμικρό για να τη διασφαλίσει. Ειδικότερα προβλέπει: Πρώτο, την εναπόθεση σε μια σειρά από όργανα εποπτείας (είτε νέα είτε παλιά με διευρυμένες όμως αρμοδιότητες) του έργου ελέγχου. Δεύτερο, την παραπομπή σε μια υπηρεσία προστασίας καταναλωτή(;!) του ελέγχου στους κανόνες της στεγαστικής πίστης – λες και είναι δυνατό εκεί που έχει αποτύχει το κράτος να επιβάλλει την τάξη να το καταφέρουν ανίσχυρες, διακοσμητικές επιτροπές. Τρίτο, την υποχρέωση των τραπεζών να παρακρατούν το 5% τουλάχιστον των δανείων που χορηγούν έτσι ώστε να έχουν μια στοιχειώδη ευθύνη για τα δάνεια που προσφέρουν και να μη δανειοδοτούν άνευ όρων κι ασύστολα έχοντας τη σιγουριά ότι αυτά τα δάνεια θα μεταβιβαστούν στη συνέχεια σε κάποιον άλλο, όπως ακριβώς συνέβαινε μέχρι σήμερα, δημιουργώντας ένα ντόμινο επισφαλειών και μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Εξ ίσου κενές περιεχομένου ήταν κι οι προτάσεις που έγιναν δεκτές στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στις 18 και 19 Ιούνη που ως κοινό παρανομαστή είχαν – κι εδώ – την εποπτεία και τίποτε παραπάνω. Οι ηγέτες των 26 μάλιστα έκαναν και μια σειρά από απαράδεκτες υποχωρήσεις στον Γκόρντον Μπράουν που γνώμονα για τη στάση του είχε τα συμφέροντα και περισσότερο την ασυδοσία του Σίτι κι όχι τη χαλιναγώγηση του.

Τα σχόλια του Τύπου είναι αποκαλυπτικά για το πώς ο Ομπάμα κατάφερε να απογοητεύσει – και σε αυτό τον τομέα – όσους πίστευαν ότι η κυβέρνηση του θα έπαιρνε πιο ριζοσπαστικά μέτρα απέναντι σ’ αυτούς που προκάλεσαν την κρίση: Σύμφωνα με σημείωμα της σύνταξης των Φαϊνάνσιαλ Τάιμς στις 18 Ιούνη «οι προτάσεις της κυβέρνησης θα απογοητεύσουν αυτούς που ήλπιζαν σε ένα ποιο τακτοποιημένο σύστημα ρύθμισης». Την ίδια μέρα η Γουόλ Στριτ Τζέρναλ από την πρώτη κιόλας σελίδα έγραφε με έκδηλη χαρά ότι «στη Γουόλ Στριτ υπήρξε ανακούφιση που τα μέτρα δεν ήταν πιο Δρακόντεια», ενώ κι οι Νιου Γιορκ Τάιμς τόνιζαν πως «το σχέδιο του προέδρου προέρχεται από πολλούς συμβιβασμούς με τα στελέχη του κλάδου και βουλευτές και δεν είναι τόσο θαρραλέο όσο περίμεναν».

Τα μέτρα των ΗΠΑ και της ΕΕ είναι ανεπαρκή γιατί κατ’ αρχήν για μια σειρά από επιχειρηματικές δραστηριότητες που αποδείχθηκαν πέτρα του σκανδάλου δεν λαμβάνουν κανένα μέτρο. Τρανό παράδειγμα είναι οι εταιρείες αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας που επί χρόνια έβαζαν την ανώτερη δυνατή βαθμολογία στα τοξικά ομόλογα επιτρέποντας τους να εισέρχονται και στα πιο συντηρητικά χαρτοφυλάκια, αλλά υποτιμούν τα κρατικά ομόλογα της Ελλάδας ακόμη και της Αγγλίας λες και είναι στην πραγματικότητα πιθανό να χρεοκοπήσει το ελληνικό ή το αγγλικό δημόσιο. Στην πράξη βάζουν τους φορολογούμενους να πληρώνουν επιπλέον τόκους οι οποίοι συχνά καταλήγουν σε πιστωτικούς οργανισμούς που συνδέονται οργανικά με τις εταιρείες αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας και πάντα η κερδοφορία τους είναι συνάρτηση της ώθησης που θα δώσουν σε ανάλογα καινοτομικά κατά κόσμο (κερδοσκοπικά επί της ουσίας) προϊόντα. Η σκανδαλώδης σύγκρουση συμφέροντος που υπάρχει στη δραστηριότητά τους φάνηκε επίσης με την κατάρρευση της Enron το 2001 όταν κι οι τρεις εταιρείες αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, η Moody’s, η Standard & Poor’s κι η Fitch, μόλις πέντε ημέρες πριν την κατάρρευση του κολοσσού και με διαφορά λίγων ωρών η μια από την άλλη, προφανώς εντελώς τυχαία, υποβάθμισαν την αξιολόγησή της. Μέχρι την προηγούμενη μέρα δεν υπήρχε κανένας λόγος ανησυχίας για την εταιρεία! Το αμερικανικό περιοδικό Τάιμ στις 30 Μάρτη έγραφε ότι το 44% των εσόδων της Moody’s το 2006 προερχόταν από την αξιολόγηση σε δομημένα χρηματοπιστωτικά προϊόντα και μόνο το 32% από εταιρικά ομόλογα. Παρόλα αυτά δεν λαμβάνεται κανένα ουσιαστικό μέτρο γι αυτές τις εταιρείες, ούτε στη μια ούτε στην άλλη μεριά του Ατλαντικού.

Στην Ευρώπη μάλιστα είναι τόση μεγάλη η ατολμία που στο κείμενο των προτάσεων δεν υπάρχει η παραμικρή αναφορά στα παράγωγα, τα οποία ακόμη κι ο χρηματιστής, γνωστός ως Μίδας, Γουόρεν Μπάφετ τα έχει χαρακτηρίσει «χρηματοοικονομικά προϊόντα μαζικής καταστροφής» κατ’ αναλογία των όπλων μαζικής καταστροφής που αναζητά ανά την υφήλιο η Ουάσινγκτον. Στις δε ΗΠΑ διαιωνίζεται το καθεστώς οργανικής σύζευξης των επενδυτικών με τις κλασσικές τράπεζες το οποίο εγκαινιάστηκε το 1999 (με την κατάργηση του νόμου Γκλας Στίγκαλ ο οποίος επιβλήθηκε μετά την κρίση του 1929!) επιτρέποντας έτσι την επιμόλυνση όλου του συστήματος από την κερδοσκοπία των επενδυτικών τραπεζών. Στην πράξη δε επιτρέποντας τη χρησιμοποίηση των αποταμιεύσεων των ανυποψίαστων καταθετών ως εγγύηση των κερδοσκοπικών ανοιγμάτων των επενδυτικών τραπεζών…

Το πόσο επιδερμικά, αναντίστοιχα των στόχων που ονομαστικά καλούνται να εξυπηρετήσουν, είναι τα προτεινόμενα μέτρα φάνηκε από τις προτάσεις που κατέθεσε ο Τζορτζ Σόρος επί του θέματος, με άρθρό του στους Φαϊνάνσιαλ Τάιμς στις 17 Ιούνη. Παρότι ο Σόρος, επαγγελματίας κερδοσκόπος, τάσσεται εξ αρχής εναντίον της υπερβολικής ρύθμισης, στη συνέχεια θεωρεί αναγκαία τα εξής μέτρα: Πρώτο, την επιβολή ενός ποσοστού 10% αντί του «συμβολικού», όπως το χαρακτηρίζει 5% διακράτησης δανείων από την τράπεζα που τα χορηγεί. Δεύτερο, αναγνωρίζοντας ότι είναι αδύνατος ο διαχωρισμός της επενδυτικής από την εμπορική τραπεζική προτείνει τη δημιουργία ενός εσωτερικού τείχους προστασίας που θα διακρίνει την μια από την άλλη. Τρίτο, προτείνει την πλήρη παύση της διαπραγμάτευσης ορισμένων παραγώγων όπως είναι τα συμβόλαια ανταλλαγής πιστωτικού κινδύνου (credit default swaps) με το εξής συντριπτικό επιχείρημα: «είναι σαν να αγοράζεις την ασφάλεια ζωής κάποιου τον οποίο να έχεις δικαίωμα να τον σκοτώσεις. Πρόκειται για εργαλεία καταστροφής που πρέπει να απαγορευθούν»!

Η ανάγκη αυτή δεν προκύπτει έναντι κάποιων μελλοντικών, υποθετικών κινδύνων. Η άμεση σημασία χαλιναγώγησης της άγριας κερδοσκοπίας που συντελείται στο χώρο της πλασματικής οικονομίας υπογραμμίζεται κάθε στιγμή από τις δραματικές συνέπειες που έχουν στη ζωή των ανθρώπων οι αδικαιολόγητες ανατιμήσεις, άμεσο αποτέλεσμα της πλημμυρίδας ρευστότητας που κατακλύζει τα χρηματιστήρια εμπορευμάτων ωθώντας σε άνοδο τα μελλοντικά συμβόλαια. Φαίνεται για παράδειγμα με το πετρέλαιο που σε τέσσερις μήνες η τιμή του έχει υπερδιπλασιαστεί φθάνοντας από τα 34 δολάρια στα 73 παρότι η ζήτηση μειώνεται κι η προσφορά αυξάνεται! Φαίνεται πολύ πιο δραματικά με τη ραγδαία αύξηση όσων υποσιτίζονται που, με βάση ανακοινώσεις της αρμόδιας επιτροπής του ΟΗΕ την Παρασκευή 19 Ιούνη, ξεπέρασαν το 1 δισ. αντιπροσωπεύοντας το ένα έκτο του παγκόσμιου πληθυσμού. Η αιτία της «σιωπηρής κρίσης πείνας», όπως τη χαρακτήρισε η υπεύθυνη του ΟΗΕ δεν βρίσκεται στην έλλειψη δημητριακών καθώς η παραγωγής τους έχει αυξηθεί από το 2006 αλλά στην αύξηση της τιμής κατά 26% σ’ αυτή την περίοδο, λόγω ακριβώς της κερδοσκοπίας.

Όσο Ευρωπαίοι κι Αμερικάνοι αρνούνται να λάβουν μέτρα περιορισμού της κερδοσκοπίας τόσο θα ξανακάνει την εμφάνισή της προετοιμάζοντας τους όρους για την επόμενη κρίση. Για να πουν και τότε ότι δεν ήξεραν…

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Κείμενο συμβολής

Για το παρόν και το μέλλον της Αριστεράς

%d bloggers like this: