Home » 2009 » Ταπείνωση Αρμενίας από Τουρκία – ΗΠΑ (Μετροπόλιταν, 18/10/2009)

Ταπείνωση Αρμενίας από Τουρκία – ΗΠΑ (Μετροπόλιταν, 18/10/2009)

Κείμενο συμβολής

Για το παρόν και το μέλλον της Αριστεράς

Archives

Μια γεύση – πολύ πικρή ομολογουμένως – για το τι θα συμβεί με την Κύπρο τους επόμενους μήνες, όσο θα πλησιάζει η αξιολόγηση της Τουρκίας από την ΕΕ, προσέφερε η εξευτελιστική συμφωνία που υπέγραψε η Αρμενία με την Τουρκία το προηγούμενο Σάββατο. Μια συμφωνία που, αν εγκριθεί κι από τα δύο κοινοβούλια όπως απαιτείται, σηματοδοτεί τον αμετάκλητο ενταφιασμό του αιτήματος αναγνώρισης της γενοκτονίας των Αρμενίων του 1915 και τον θρίαμβο της τουρκικής διπλωματίας. 

Ιδανικός αυτόχειρας θα μπορεί να χαρακτηρίζεται στο μέλλον η κυβέρνηση της Αρμενίας, μετά την υπογραφή που έβαλε ο υπουργός Εξωτερικών της μικρής αυτής χώρας με τον τούρκο ομόλογό του σε δύο πρωτόκολλα, που σηματοδοτούν την επανασύναψη διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών και το άνοιγμα των συνόρων τους. Οι σχέσεις των δύο χωρών διακόπηκαν απότομα το 1993 όταν η Αρμενία υποστήριξε ποικιλοτρόπως τον ένοπλο αγώνα των Αρμενίων στο Ναγκόρνο Καραμπάχ που επεδίωκαν να αποσχιστούν από το Αζερμπαϊτζάν. Τότε η Τουρκία που λειτουργούσε ως ομπρέλα προστασίας του Αζερμπαϊτζάν (με αποτέλεσμα να λέγεται συχνά πως αποτελούν «ένα έθνος σε δύο κράτη») ανακάλεσε τον πρέσβη της κι έκλεισε τα σύνορά της με την Αρμενία.

Τα δύο πρωτόκολλα ωστόσο που υπέγραψαν στη Ζυρίχη, μετά από μυστικές και σκληρές διαπραγματεύσεις που διήρκεσαν δέκα μήνες, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Αχμέτ Νταβούτογλου με τον αρμένιο ομόλογό του, Έντουαρντ Ναλμπαντιάν, σηματοδοτούν κάτι πολύ περισσότερο από την επίλυση μιας διπλωματικής διαφοράς. Μάρτυρας είναι οι οργισμένες διαδηλώσεις Αρμενίων στην ίδια την πρωτεύουσα της χώρας, το Ερεβάν, το βράδυ που υπογράφηκαν τα δύο πρωτόκολλα κι οι εξ ίσου επιθετικές ανακοινώσεις των πανίσχυρων αρμενικών οργανώσεων της διασποράς, όπως για παράδειγμα της Αρμενικής Εθνικής Επιτροπής Αμερικής. Κοινός τόπος και των δύο ήταν η καταγγελία της συμφωνίας κι η έκκληση προς την κυβέρνηση να αποσύρει την υπογραφή της και προς το κοινοβούλιο να μην την εγκρίνει στην επικείμενη ψηφοφορία που έχει ζωτική σημασία για να τεθεί σε ισχύ.

Ο λόγος για τον οποίο έριξαν στην πυρά τα δύο πρωτόκολλα οι Αρμένιοι όλου του κόσμου είναι πως καθιστά κενό γράμμα όποιες αποφάσεις έχουν ληφθεί από μεμονωμένα κράτη που αναγνωρίζουν ως γενοκτονία τη σφαγή 1,5 εκ. Αρμενίων ενώ τερματίζει – άδοξα μάλιστα – την τιτάνια προσπάθεια που κατέβαλε η αρμενική διπλωματία για να ακολουθήσουν κι άλλες χώρες. Στο εξής ποια χώρα θα δεχτεί να αναγνωρίσει τη Γενοκτονία, όπως έχουν κάνει μέχρι στιγμής 20 χώρες στον κόσμο (μεταξύ των οποίων η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ελβετία, η Ιταλία, η Ρωσία κι ο Καναδάς) ερχόμενη σε σύγκρουση με την Τουρκία όταν στα πρωτόκολλα που υπογράφηκαν το προηγούμενο Σάββατο δεν υπάρχει η παραμικρή αναφορά στη λέξη γενοκτονία; Όταν πολύ περισσότερο το αίτημα του αρμένιου υπουργού Εξωτερικών να αναφερθεί στις δηλώσεις του μετά τις υπογραφές στη Γενοκτονία – προς ικανοποίηση της διασποράς που είχε κάνει έγκαιρα γνωστή την κάθετη διαφωνία της – απορρίφθηκε με αποτέλεσμα να υποχωρήσει, πραγματοποιώντας έτσι μια ντε φάκτο αναθεώρηση των όσων των αρμενικό κράτος θεωρεί κόκκινη γραμμή; Εξ ίσου αρνητικό είναι και το γεγονός ότι η Αρμενία με βάση όσα συμφώνησε στο «Πρωτόκολλο σύναψης διπλωματικών σχέσεων» και το «Πρωτόκολλο ανάπτυξης διμερών σχέσεων» αποδέχεται να αποφασίσει μια κοινή αρμενο-τουρκική επιτροπή κατά πόσο η Γενοκτονία των Αρμενίων (την οποία έχουν αναγνωρίσει ως τέτοια πέρα από κράτη, το Ευρωκοινοβούλιο και μια Επιτροπή του ΟΗΕ) ήταν πράγματι Γενοκτονία!

Η παραπάνω εξέλιξη – που είχε προαναγγελθεί από τα μέσα Αυγούστου από τον τούρκο πρωθυπουργό – αν αποτελεί συντριπτικό πλήγμα για την Αρμενία και το σεβασμό που χαίρει λόγω των δεινών που έχει υποστεί ο πληθυσμός της, συνιστά θρίαμβο για την τουρκική διπλωματία και σημαντική επιτυχία για τη δυτική.

Η Τουρκία (παρά τις περιθωριακές διαμαρτυρίες του ηγέτη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, Ντενίζ Μπαϊκάλ, και του ηγέτη του Εθνικιστικού Κινήματος, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, που υιοθέτησαν τις κατηγορίες του αζέρου προέδρου, Αλίεβ, για προδοσία) έχει κάθε λόγο να πανηγυρίζει γιατί πέτυχε μια σειρά στόχους. Πρώτον, διέκοψε την βλαβερή για το κύρος της Άγκυρας διαδικασία έγκρισης από εθνικά κοινοβούλια ψηφισμάτων υπέρ της Γενοκτονίας των Αρμενίων, καθώς καμιά χώρα πλέον δεν θα επωμίζεται ένα βάρος που φάνηκαν απρόθυμοι να σηκώσουν ακόμη κι οι ίδιοι οι Αρμένιοι. Δεύτερο, που είναι και το σημαντικότερο, βελτιώνει σημαντικά το κύρος της στους διεθνείς οργανισμούς. Πολύ περισσότερο εμφανίζεται να κλείνει με συναινετικό τρόπο και κυρίως με μια διαδικασία που φαίνεται συμβατή προς το διεθνές δίκαιο περιφερειακές διαφορές κι εστίες έντασης. Προφανώς, το γεγονός ότι η επίλυση αυτών των εκκρεμοτήτων γίνεται εις βάρος του διεθνούς δικαίου, που θωρεί Γενοκτονία τη σφαγή του 1915 κι όχι απλώς ένα πολεμικό επεισόδιο, είναι αδιάφορο! Έτσι, όμως η Τουρκία, προετοιμάζει το έδαφος για την αξιολόγησή της τον Δεκέμβρη από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Κλείνει ένα – ένα τα μέτωπά της ώστε να φανεί πως έχει εκπληρώσει όσες περισσότερες δεσμεύσεις είχε αναλάβει. Και για τις υπόλοιπες, όπως την αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας για παράδειγμα, αν δεν έχουν ακολουθήσει την πεπατημένη της Αρμενίας με ένα νέο διχοτομικό σχέδιο τύπου Ανάν, να προφασιστεί ότι απλώς δεν πρόλαβε… Οι συνθήκες πυρετού που ζει η τουρκική διπλωματία φάνηκαν κι από την επίσημη επίσκεψη του τούρκου προέδρου, Αμπντουλάχ Γκιουλ, στο Παρίσι, που ως μοναδικό σκοπό είχε να αποτρέψει την υπό διαμόρφωση γαλλο-γερμανική πρόταση που θα υποβληθεί τον Δεκέμβρη προς την Τουρκία για ειδική σχέση με την ΕΕ.

Τεράστια ωστόσο και στρατηγικής σημασίας είναι τα οφέλη που έδρεψε και η Δύση από τα πρωτόκολλα συνεργασίας μεταξύ Αρμενίας και Τουρκίας. Μέχρι σήμερα η μοναδική δυνατότητα που είχε η μικρή και φιλικά διακείμενη προς τη Ρωσία Αρμενία των 3 εκ. κατοίκων για να αντεπεξέλθει στην περικύκλωσή της από το Αζερμπαϊτζάν με το οποίο διατηρεί εχθρικές σχέσεις, την Τουρκία με την οποία δεν διατηρούσε καθόλου σχέσεις κι από τη Γεωργία με την οποία διατηρούσε αμφίβολες σχέσεις ήταν να προσδεθεί στο Ιράν, τη μοναδική χώρα με την οποία συνόρευε χωρίς να αντιμετωπίζει προβλήματα. Ως εκ τούτου οι οικονομικές τους σχέσεις ήταν ανθηρές. Το ίδιο και με τη Ρωσία με αποτέλεσμα να έχει συγκροτηθεί στην πράξη και χωρίς επισημότητες ή ιδιαίτερο βάθος ένας άτυπος άξονας Μόσχας – Ερεβάν – Τεχεράνης. Από δω και πέρα όμως οι ισορροπίες αλλάζουν. Τα ανοιχτά σύνορα με την Τουρκία χωρίς καμιά αμφιβολία θα μετατραπούν σε βασιλική λεωφόρο για να βελτιώσει η Αρμενία τις σχέσεις με τη Δύση η οποία θα ωφεληθεί τα μέγιστα: υποστήριξη στο Αφγανιστάν, διέλευση ενεργειακών πόρων και πολλά ακόμη. Η επιρροή της Μόσχας αδυνατίζει σε βαθμό εξαφανίσεως επομένως στο Νότιο Καύκασο, ενώ η Άγκυρα και η Δύση επεκτείνουν τις σφαίρες επιρροής τους.

Γι αυτό το λόγο ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα, δεν έκρυψε τη χαρά του για τη συμφωνία και συνεχάρη δημόσια τη Χίλαρι Κλίντον η οποία ήταν διαρκώς παρούσα στη Ζυρίχη πιέζοντας ασφυκτικά την Αρμενία να υπογράψει τα Πρωτόκολλα. Ρεπορτάζ μάλιστα του διεθνούς Τύπου την περιέγραφαν να μιλάει ταυτόχρονα σε δύο κινητά τηλέφωνα προκειμένου να καμφθούν και τα τελευταία εμπόδια που απειλούσαν την υπογραφή της συμφωνίας το Σάββατο απόγευμα. Για τον Ομπάμα άλλωστε κρινόταν κι ένα προσωπικό στοίχημα καθώς προεκλογικά είχε δεσμευθεί, με εμφατικό μάλιστα τρόπο, να αναγνωρίσει τη Γενοκτονία των Αρμενίων όταν θα εκλεγεί πρόεδρος, με αποτέλεσμα μετά την επίσκεψή του στις ΗΠΑ (όπου φυσικά δεν είχε το θάρρος να πει τη λέξη Γενοκτονία) να δεχθεί σοβαρές κριτικές για την υπαναχώρησή του. Η υπογραφή των πρωτοκόλλων επομένως ήταν το αντάλλαγμα που του παραχώρησε η Τουρκία για να κάνει… γαργάρα την υπόσχεσή του…

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: