Home » 2010 » Ουκρανία: Το τέλος της πορτοκαλί επανάστασης (Επίκαιρα, 21-27/1/2010)

Ουκρανία: Το τέλος της πορτοκαλί επανάστασης (Επίκαιρα, 21-27/1/2010)

Κείμενο συμβολής

Για το παρόν και το μέλλον της Αριστεράς

Archives

Μια σύντομη παρένθεση που έκλεισε οριστικά κι επισήμως την προηγούμενη Κυριακή αποδείχθηκε η «πορτοκαλί επανάσταση» που ξέσπασε προ πενταετίας στην Ουκρανία με επίδικο αντικείμενο την απομάκρυνση της χώρας από την σφαίρα επιρροής της Μόσχας και την αγκίστρωσή της στις ΗΠΑ. Το εκλογικό αποτέλεσμα του πρώτου γύρου των προεδρικών εκλογών που διενεργήθηκε την Κυριακή σηματοδοτούσε μια πλήρη αντιστροφή των αποτελεσμάτων του 2005.

Πρώτος και με διαφορά εκλέχτηκε ο Βίκτορ Γιανούκοβιτς, ο οποίος στο παρελθόν είχε κατηγορηθεί ως άνθρωπος  της Μόσχας. Η ανατροπή του δε το 2005, μετά από καταγγελίες για καλπονοθεία που έδωσαν την εύσχημο αφορμή για την «πορτοκαλί επανάσταση», οδήγησε την Ουκρανία στην αγκαλιά της Ουάσινγκτον. Η επιστροφή του ωστόσο τώρα ήταν θριαμβευτική κι η νίκη του στον δεύτερο, επαναληπτικό γύρο των προεδρικών εκλογών που θα διεξαχθεί στις 7 Φεβρουαρίου θεωρείται πολύ πιθανή. Μεγάλος χαμένος των εκλογών αποδείχθηκε ο μέχρι τώρα πρόεδρος της Ουκρανίας, Βίκτορ Γιουστσένκο που, από αδιαμφισβήτητος ηγέτης της «πορτοκαλί επανάστασης» και ήρωας της δημοκρατίας, συγκέντρωσε γύρω στο 6% των ψήφων – ένα ποσοστό που σηματοδοτεί την πολιτική του συνταξιοδότηση. Καθοριστικό ρόλο στην εκλογική του ταπείνωση διαδραμάτισε ο λυσσαλέος ανταγωνισμός που ανέπτυξε όλη την προηγούμενη πενταετία με την Γιούλια Τιμοσένκο, που κέρδισε τη δεύτερη θέση στον πρώτο γύρο, με την οποία μοιράστηκε τις δάφνες της αντιρωσικής επανάστασης, μέχρι που η γοητευτικότατη Γιούλια εγκατέλειψε τον Γιουστσένκο μόνο του στον φιλοαμερικανικό του οίστρο για να επενδύσει το πολιτικό της μέλλον σε μια επαναπροσέγγιση με την Μόσχα και την υιοθέτηση περισσότερο ρεαλιστικών θέσεων.

Η επαναφορά του Κιέβου στη σφαίρα επιρροής της Μόσχας έχει τεράστια σημασία στο πλαίσιο του ανταγωνισμού της Ρωσίας με τις ΗΠΑ, για δύο τουλάχιστον λόγους. Ο πρώτος σχετίζεται με τη στρατηγική θέση που κατέχει η Ουκρανία στις οδούς διέλευσης των ρωσικών αγωγών φυσικού αερίου που τροφοδοτούν τη Δυτική Ευρώπη, καθώς το 80% του ρωσικού αερίου διέρχεται από τα εδάφη της. Έτσι, όλο το προηγούμενο διάστημα η Ουκρανία, κατόπιν αμερικανικών εντολών φυσικά κι όχι αυτοβούλως, κατάφερε να εκθέσει αλλεπάλληλες φορές την Μόσχα, εμφανίζοντάς την ως αναξιόπιστο προμηθευτή ενέργειας της ΕΕ (η οποία προμηθεύεται το 25% των αναγκών της από τη Ρωσία) όταν με το έτσι θέλω και κατά παράβαση διμερών και διεθνών συμφωνιών αρνούταν να πληρώσει ή έκλεβε αέριο, αναγκάζοντας τη Ρωσία να παγώσει την διέλευση. Και μαζί, εκατομμύρια ανθρώπους σε 18 χώρες της Ευρώπης που περίμεναν το ρωσικό αέριο για να ζεσταθούν. Η προσέγγιση ωστόσο Πούτιν – Τιμοσένκο είχε διαφανεί από πέρυσι όταν η τελευταία σύγκρουση Ρωσίας – Ουκρανίας, λύθηκε χάρη στην συμβιβαστική στάση της ουκρανής πρωθυπουργού.

Ο δεύτερος λόγος που καθιστά την Ουκρανία καθοριστικής σημασίας χώρα για τα συμφέροντα της Μόσχας σχετίζεται με τη χερσόνησο της Κριμαίας, όπου έχει την έδρα του ο ρωσικός στόλος της Μαύρης Θάλασσας. Ο μέχρι τώρα πρόεδρος της Ουκρανίας, Βίκτορ Γιουστσένκο, επανειλημμένες φορές είχε δηλώσει ότι δεν επιθυμούσε την ανανέωση της συμφωνίας με τη Μόσχα βάση της οποίας ελλιμενίζονται τα ρωσικά πλοία στη Σεβαστούπολη (την «κόκκινη Ριβιέρα» όπως αποκαλούταν επί ΕΣΣΔ) κι η οποία λήγει τον Μάιο του 2017. Με την άποψή του όμως διαφωνούσε όχι μόνο η Ρωσία, που διακήρυττε δια στόματος του δημάρχου της Μόσχας Γιούρι Λουζκόβ ότι «αν χάσουμε τη Σεβαστούπολη, χάνουμε ολόκληρο τον Καύκασο» (Der Spiegel 10 Μαρτίου 2008) αλλά κι οι 50.000 ρώσοι που κατοικούν εκεί κι είναι εφοδιασμένοι με ρωσικά διαβατήρια, οι οποίοι δεν έχαναν ευκαιρία το προηγούμενο διάστημα να διαδηλώνουν εναντίον του σχεδίου ένταξης στο ΝΑΤΟ, ενώ με δημοψήφισμά τους είχαν ζητήσει ακόμη και την διπλωματική αναγνώριση από την Ουκρανία της Ν. Οσετίας και της Αμπχαζίας. Ενδεχόμενο τουλάχιστον αδύνατο όλο το προηγούμενο διάστημα όταν ο πρόεδρος Γιουστσένκο δεν έχανε ευκαιρία να δηλώνει την υποστήριξή του στον πρόεδρο της Γεωργίας, Μιχαΐλ Σαακασβίλι, ενώ κατά την διάρκεια του πολέμου στη Ν. Οσετία έστειλε όπλα στην Γεωργία και μετέβη αυτοπροσώπως για να δηλώσει την υποστήριξή του στον τυχοδιώκτη πρόεδρο της Γεωργίας, ο οποίος αποτελεί κοινή ομολογία πλέον ότι ευθύνεται για τον πόλεμο του Αυγούστου του 2008.

Τώρα ωστόσο στην Ουκρανία οι όροι αλλάζουν. Ο νικητής του πρώτου γύρου των προεδρικών εκλογών, Βίκτορ Γιανούκοβιτς, έχει δηλώσει ότι επιθυμεί την διπλωματική αναγνώριση της Ν. Οσετίας και της Αμπχαζίας, ενώ μαζί με την Γιούλια Τιμοσένκο, έχουν απορρίψει κατηγορητικά κάθε σκέψη ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ κι έχουν δηλώσει ότι στόχος τους είναι η αναθέρμανση των σχέσεων με τη Ρωσία.

Το εκλογικό αποτέλεσμα της προηγούμενης Κυριακής δεν θα είχε επιτευχθεί ωστόσο αν η διακυβέρνηση της Ουκρανίας από τους εγχώριους αντιπροσώπους των έγχρωμων επαναστάσεων που πλάσαρε η Ουάσινγκτον από τη Σερβία (με την ενεργό εμπλοκή μάλιστα και του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών το 2000) μέχρι τον Λίβανο δεν ταυτιζόταν με την διάλυση και την αποσύνθεση της χώρας. Δεν πρόκειται για υπερβολή! Η εμμονή του προέδρου της Ουκρανίας να προκαλεί ακόμη κι άνευ λόγου και αιτίας την Μόσχα δίχασε ακόμη πιο βαθιά την χώρα που είναι ούτως ή άλλως διαιρεμένη σε ένα ανατολικό ρωσόφωνο και ρωσόφιλο τμήμα κι ένα δυτικό που μιλά Ουκρανικά και πολιτικά αλληθωρίζει προς τη Δύση. Στη συνέχεια η απώλεια της δεδηλωμένης από την κυβέρνηση οδήγησε τα κρισιμότερα υπουργεία –  Οικονομικών, Άμυνας και Εξωτερικών – να μην έχουν υπουργούς και την οικονομία στα τάρταρα, καθώς το 2009 το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 14% κι η χώρα κατέφυγε στο ΔΝΤ, όπου δανείστηκε με δρακόντειους όρους 16 δισ. δολ. Η παροχή ρευστού μάλιστα διακόπηκε προεκλογικά όταν υπό το βάρος των λαϊκών αντιδράσεων και για να εξασφαλίσει την επανεκλογή της η Τιμοσένκο προχώρησε σε αύξηση των συντάξεων και του βασικού μισθού. Μέτρα που θεωρήθηκαν απαράδεκτα από τον διεθνή οργανισμό.

Ευρύτερα, το ατιμωτικό κι όχι απλά άδοξο τέλος της (κάθε άλλο παρά αυθόρμητης) «πορτοκαλί επανάστασης» στην Ουκρανία σηματοδοτεί την σχετική υποχώρηση της αμερικανικής ισχύος και τη βελτίωση της θέσης των ανταγωνιστικών πόλων ισχύος, τουλάχιστον σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία.


Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: