Home » 2009 » Ήττα του νεοφιλελευθερισμού στην Ιαπωνία (Μετροπόλιταν, 23/8/2009)

Ήττα του νεοφιλελευθερισμού στην Ιαπωνία (Μετροπόλιταν, 23/8/2009)

Κείμενο συμβολής

Για το παρόν και το μέλλον της Αριστεράς

Archives

Την αυλαία μιας εποχής που ξεκίνησε πάνω στις στάχτες της ηττημένης, μεταπολεμικής Ιαπωνίας για να κορυφωθεί τη δεκαετία του ’80 όταν η χώρα του ανατέλλοντος ηλίου απειλούσε την οικονομική ηγεμονία της Δύσης και το πέρασμα σε μία άλλη σηματοδοτούν οι εκλογές που θα πραγματοποιηθούν την επόμενη Κυριακή 30 Αυγούστου στην Ιαπωνία. 

Πρωτοφανούς έκτασης ήττα αναμένεται να καταγράψει το κυβερνών Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα (LDP) στις βουλευτικές εκλογές που θα διεξαχθούν την επόμενη Κυριακή στη δεύτερη σε μέγεθος οικονομία του πλανήτη. Οι δημοσκοπήσεις φέρνουν το Φιλελεύθερο Κόμμα να κερδίζει ακόμη και το 20% των ψήφων, ενώ αδιαμφισβήτητο φαβορί αναδεικνύεται το Δημοκρατικό Κόμμα Ιαπωνίας (DPJ). Η συντριπτική ήττα του κυβερνώντος κόμματος προεξοφλήθηκε μάλιστα στις δημοτικές εκλογές του Τόκιο όπου το Δημοκρατικό Κόμμα τερμάτισε πρώτο και με διαφορά.

Η ήττα του Φιλελεύθερου Κόμματος δεν είναι κάτι συνηθισμένο για τα πολιτικά πράγματα της Ιαπωνίας, όπως είναι για παράδειγμα στην Ελλάδα όπου η κυκλική εναλλαγή των κομμάτων αποτελεί σταθερά του πολιτικού συστήματος, καθώς το κόμμα αυτό κυβέρνησε τη χώρα επί 53 ολόκληρα χρόνια, με ένα διάλειμμα μόλις 11 μηνών το 1993. Και τότε μάλιστα η βραχύβια κυβέρνηση, σχηματίσθηκε με τη συνεργασία 10 αντιπολιτευόμενων μικρών κομμάτων. Το Φιλελεύθερο λοιπόν Κόμμα πιστώνεται εξ ολοκλήρου το μεταπολεμικό θαύμα της Ιαπωνίας με τα συμπαρομαρτούντα του: από την κοινωνία πλήρους απασχόλησης που δημιούργησε μέχρι την κοινωνική ευημερία. Το ίδιο κόμμα όμως χρεώνεται και τις καταστροφικές για την κοινωνική πλειοψηφία οικονομικές πολιτικές που εφαρμόστηκαν από τις αρχές της δεκαετίας του ’90, με στόχο την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης, όπως για παράδειγμα την ιδιωτικοποίηση του τραπεζικού κολοσσού του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου, κι ως αποτέλεσμα είχαν την εκτόξευση της ανεργίας στο ύψος ρεκόρ, του 5,5%, για ολόκληρη την μεταπολεμική περίοδο και ακόμη θανάτους από πείνα! Αποτέλεσμα αυτής της βάρβαρης οικονομικής πολιτικής ήταν η οικονομική κρίση να κάνει μετάσταση και στην πολιτική. Έτσι τα τελευταία 15 χρόνια, στη χώρα όπου παλιότερα κυριαρχούσε η σταθερή απασχόληση κι η πολιτική ζωή ήταν πέρα για πέρα προβλέψιμη, άλλαξαν 10 πρωθυπουργοί. Εξαιρουμένου δε του Γιουνιχίρο Κοϊζούμι που έμεινε μια ολόκληρη πενταετία στην κυβέρνηση, για το υπόλοιπο διάστημα αναλογούσε 1 πρωθυπουργός κάθε χρόνο. Η πολιτική κρίση έφθασε στο σημείο διασυρμού ολόκληρης της χώρας κατά το τελευταίο έτος, όταν ο υπουργός Οικονομικών της Ιαπωνίας έδινε συνέντευξη στη Σύνοδο του G7 στη Ρώμη υπό την …βαριά επήρεια αλκοόλ, προκαλώντας τη δημόσια χλεύη κι η δημοτικότητα του πρωθυπουργού Τάρο Άσο άγγιζε ακόμη και μονοψήφια ποσοστά.

Ιδιαίτερη αξία όμως έχει το γεγονός ότι η σημαντική επιρροή που καταγράφει το αντιπολιτευόμενο κόμμα δεν προέρχεται εξ αντανακλάσεως, από την φθορά δηλαδή του Φιλελεύθερου Κόμματος. Το βεβαιώνει η σκληρή κριτική που ασκεί στο κυβερνών κόμμα σε δύο κυρίως μέτωπα: την κοινωνική πολιτική και τον διεθνή προσανατολισμό της χώρας, τολμώντας να παρουσιάσει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα που κινείται στον αντίποδα της εφαρμοζόμενης πολιτικής. Το ίδιο το Δημοκρατικό Κόμμα, δημιούργημα της τελευταίας δεκαετίας, μπορεί να χαρακτηριστεί ανεπιθύμητο προϊόν της νεοφιλελεύθερης καύσης καθώς συγκροτήθηκε από δυσαρεστημένους του Φιλελεύθερου Κόμματος που αποχώρησαν λόγω της νεοφιλελεύθερης πολιτικής του και σοσιαλιστές. Ο ηγέτης του Γιουκίο Χατογιάμα, προέρχεται από μια από τις παλαιότερες πολιτικές οικογένειες της Ιαπωνίας. Ο παππούς του είχε διατελέσει πρωθυπουργός της Ιαπωνίας και ήταν ο πρώτος πρόεδρος του Φιλελεύθερου Κόμματος, ο πατέρας του ήταν πρωθυπουργός κι ο αδερφός του υπουργός Εσωτερικών και Δικαιοσύνης.

Παρουσιάζοντας στις 10 Αυγούστου τις προγραμματικές θέσεις του Δημοκρατικού Κόμματος ο ηγέτης του αποδοκίμασε έντονα τον «καθοδηγούμενο από τις ΗΠΑ φονταμενταλισμό της αγοράς» καθώς και ολόκληρο το οικονομικό μοντέλο επί του οποίου στηρίχθηκε η μεταπολεμική ανάπτυξη της Ιαπωνίας, δηλαδή τον εξαγωγικό προσανατολισμό, και το οποίο τώρα, στο πλαίσιο της παγκόσμιας κρίσης, μετατρέπεται σε μπούμερανγκ και βασιλική οδός για να εισέλθει η κρίση στη νησιώτικη χώρα. Το δείχνει η πτώση των εξαγωγών κατά 45% τον προηγούμενο χρόνο. Ο Χατογιάμα αντιπροτείνει ένα μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης που θα στηρίζεται στην εγχώρια ζήτηση η οποία με τη σειρά της θα τροφοδοτείται από γενναίες μεταβιβαστικές πληρωμές και κρατικές ενισχύσεις. Έχει δεσμευθεί για παράδειγμα να ενισχύει τις εργαζόμενες οικογένειες για κάθε παιδί με 312.000 γεν (3.300 δολ.) το χρόνο, κατάργηση των διδάκτρων στα δημόσια σχολεία όπως και των υπερβολικά υψηλών χρεώσεων στα διόδια. Το μεγάλο κόστος του πολιτικού τους προγράμματος θα καλυφθεί σχετικά εύκολα μέσω της αύξησης των φόρων που πληρώνουν οι επιχειρήσεις. Έως τώρα, σύμφωνα με τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, οι δύο στις τρεις και οι μισές από τις μεγάλες επιχειρήσεις στην Ιαπωνία δεν πληρώνουν καθόλου φόρο, λόγω της φιλοεπιχειρηματικής πολιτικής που ακολουθούσε σταθερά το Φιλελεύθερο Κόμμα. Καθόλου τυχαία το Φιλελεύθερο Κόμμα συγκεντρώνει την μερίδα του λέοντος από τις ενισχύσεις του ιαπωνικού «ΣΕΒ» (2,9 δισ. γεν) ενώ το Δημοκρατικό Κόμμα, συγκεντρώνει πραγματικά ψιχία (80 εκ. γεν). Αποτέλεσμα αυτής της προκλητικά μονόπλευρης φορολογικής πολιτικής που έχει απαλλάξει τις επιχειρήσεις από τα φορολογικά βάση είναι να έχει εκτιναχθεί το δημόσιο χρέος της Ιαπωνίας στο 180% του ΑΕΠ, κατέχοντας έτσι η υπερανεπτυγμένη Ιαπωνία τη δεύτερη θέση στην παγκόσμια κατάταξη μετά την τριτοκοσμική …Ζιμπάμπουε. Το αστείο μάλιστα είναι πως το Φιλελεύθερο Κόμμα που ευθύνεται για την υπέρογκη αύξηση του δημόσιου χρέους κατηγορεί το Δημοκρατικό Κόμμα πως με τις παροχές του κινδυνεύει να οδηγήσει τη χώρα σε …χρεοκοπία.

Το ίδιο θεαματική στροφή υπόσχεται να πραγματοποιήσει το Δημοκρατικό Κόμμα και στην εξωτερική πολιτική της χώρας. Μέχρι σήμερα η συμμαχία με τις ΗΠΑ δεν αποτελεί απλά και μόνο απομεινάρι μιας ετεροβαρούς σχέσης που οικοδομήθηκε με τη δύναμη των όπλων μετά τη συνθηκολόγηση της Ιαπωνίας, αλλά «ακρογωνιαίο λίθο» της εξωτερικής πολιτικής της Ιαπωνίας όπως δήλωσε η Χίλαρι Κλίντον στα μέσα του Φεβρουαρίου από το Τόκιο όπου πραγματοποίησε την πρώτη της επίσκεψη ως υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ. Για τον πρωθυπουργό της Ιαπωνίας μάλιστα, Τάρο Άσο, η επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ επεφύλασσε μια έκπληξη καθώς του παρέδωσε πρόσκληση να επισκεφθεί τον Λευκό Οίκο, με αποτέλεσμα να είναι ο πρώτος ξένος ηγέτης που συνάντησε τον Μπαράκ Ομπάμα. Αποκρυστάλλωμα (αν όχι ζητούμενο) αυτής της σχέσης ήταν η αμέριστη συμπαράσταση που προσέφερε η Ιαπωνία στις πολεμικές περιπέτειες των ΗΠΑ. Στο Αφγανιστάν, για παράδειγμα, όπου η Ιαπωνία δεν διαθέτει στρατό όπως είχε στο Ιράκ, από το 2001 μέχρι πρόσφατα είχε δαπανήσει 1,46 δολ. για την κατασκευή δρόμων, σχολείων, τον καθαρισμό ναρκοπεδίων και την εκπαίδευση αστυνομικών.

Το Δημοκρατικό Κόμμα υπόσχεται να επανεξετάσει τις σχέσεις της Ιαπωνίας με τις ΗΠΑ. Μια εξαγγελία που καθιστά αβέβαιο το μέλλον των 90(!) στρατιωτικών βάσεων και των 50.000 στρατιωτών που διατηρούν οι ΗΠΑ στο έδαφος της Ιαπωνίας και πολύ πιο θολή την τύχη των ιαπωνικών στρατευμάτων στο Ιράκ όπως και της αποστολής που έχει αναλάβει το ιαπωνικό ναυτικό να προμηθεύει με καύσιμα τα αμερικανικά πολεμικά που πλέουν στον Ινδικό. Ο Χατογιάμα αντίθετα, επικαλούμενος και το σύνταγμα της Ιαπωνίας, επιδιώκει ο στρατός της Ιαπωνίας να επιχειρεί μόνο κατ’ εντολή των Ηνωμένων Εθνών στο πλαίσιο ανθρωπιστικών αποστολών.

Στρατηγικής σημασίας αντίθετα για το μέλλον της Ιαπωνίας θεωρεί ο ηγέτης του Δημοκρατικού Κόμματος τις σχέσεις με τις χώρες της Ασίας και σ’ αυτή την κατεύθυνση ωθεί στην δημιουργία μια περιφερειακής νομισματικής ένωσης, στα πρότυπα της ευρωπαϊκής, την οποία ονομάζει «κοινότητα ανατολικής Ασίας». Στενότερες σχέσεις επιζητά επίσης και με την Κίνα. Γι αυτό το λόγο ούτε ο ίδιος ο Χατογιάμα, ούτε και κανένας από τους υπουργούς του, όπως δήλωσε ο ίδιος πρόσφατα, πρόκειται να επισκεφθεί το μνημείο πεσόντων στο Γιασουκούνι όπου έχουν ταφεί και πολλοί Ιάπωνες οι οποίοι πραγματοποίησαν εγκλήματα πολέμου και βαρβαρότητες εναντίον των Κινέζων, με αποτέλεσμα κάθε επίσημη επίσκεψη ιάπωνα αξιωματούχου να προκαλεί σφοδρότατες αντιδράσεις στην Κίνα. Επίσης απείχε κι ο σημερινός πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Τάρο Άσο, όπως κι οι δύο προκάτοχοί του. Αντίθετα, ο προκάτοχός τους Κοϊζούμι επισκεπτόμενος το επίμαχο μνημείο το 2006 οδήγησε στα άκρα τις διπλωματικές σχέσεις ανάμεσα στο Τόκιο και το Πεκίνο.

Ο νέος ηγέτης της Ιαπωνίας όμως δεν έχει ούτε χρόνο, ούτε διπλωματικό κεφάλαιο για να θυσιάσει σε ανώφελες μάχες, εν όψει μάλιστα των τριγμών που θα δημιουργήσει η διπλωματική αποστοίχιση της χώρας του από την Ουάσινγκτον κι η εγκατάλειψη της οικονομικής ορθοδοξίας.


Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: