ΕΚΤΙΝΑΞΗ ΤΟΥ ΧΡΕΟΥΣ

Σε συμφωνία ακόμη και εντός του Σαββατοκύριακου φαίνεται να οδηγούνται οι διαπραγματεύσεις με τους ιδιώτες πιστωτές σχετικά με την ανταλλαγή των ελληνικών ομολόγων που θα επιτρέψει μια γενναία μείωση του ελληνικού δημόσιου χρέους. Σε αυτό το αποτέλεσμα οδήγησε η σύγκλιση γύρω από ένα επιτόκιο μεταξύ 3,5% και 4% το οποίο αναγκάστηκαν να αποδεχθούν οι ιδιώτες πιστωτές μετά την επίμονη άρνηση ΔΝΤ και ΕΕ (μέσω του συμβουλίου των υπουργών Οικονομικών, που συνεδρίασε την Δευτέρα) να δεχθούν τους όρους των ομολογιούχων, που εκπροσωπούνταν από τον Τσαρλς Νταλάρα του Διεθνούς Χρηματοπιστωτικού Ιδρύματος οι οποίοι ζητούσαν επιτόκιο άνω του 4%.

Το ΔΝΤ αρχικά και η ΕΕ στη συνέχεια δε δίστασαν να συγκρουστούν με τους ομολογιούχους, και να απειλήσουν ακόμη και με αναγκαστική, μη συναινετική δηλαδή αναδιάρθρωση, υιοθετώντας μια στάση που εκ πρώτης όψεως εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Ελλάδας, για έναν και μοναδικό λόγο: για να είναι βιώσιμο και διαχειρίσιμο το ελληνικό χρέος, να μπορεί δηλαδή να εξυπηρετείται κανονικά προς όφελος φυσικά των δανειστών. Η επίτευξη αυτού του σκοπού επέβαλε τη σύγκρουση με τους δανειστές στην πορεία των διαπραγματεύσεων, όταν έγινε σαφές πως η άμεση επιδείνωση της πορείας της ελληνικής και ευρωπαϊκής οικονομίας προϋπέθετε ακόμη πιο αυστηρούς όρους, ακόμη μεγαλύτερες δηλαδή απώλειες για τους πιστωτές στο πλαίσιο της ανταλλαγής των ομολόγων, προκειμένου να υλοποιηθεί ο στόχος που τέθηκε στη συμφωνία της 26^ης Οκτωβρίου, να φτάσει δηλαδή το χρέος στο 120% – στόχος που από μόνος του βρίθει αντιφάσεων.

Το τι μεσολάβησε και αυτός ο στόχος απαίτησε μεγαλύτερες απώλειες το εξήγησαν οι Νιου Γιορκ Τάιμς σε ανάλυσή που δημοσίευσαν προχθές, Παρασκευή 27 Ιανουαρίου. «Τις τελευταίες εβδομάδες το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει κυκλοφορήσει μια επικαιροποιημένη ανάλυση για την κατάσταση του ελληνικού χρέους που προβλέπει ότι ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ της χώρας θα αυξηθεί ακόμη και στο 135% το 2020, αντίθετα με προηγούμενες εκτιμήσεις για 120% – κατά μεγάλο μέρος λόγω της υπό εξέλιξη κατάρρευσης στην μεγέθυνση που δεν δείχνει κανένα σημάδι αντιστροφής. Η αύξηση στο λόγο χρέους προς ΑΕΠ δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας αύξησης του χρέους, αλλά μιας απότομης συρρίκνωσης του μεγέθους της ελληνικής οικονομίας. Καθώς η οικονομία συνεχίζει να συρρικνώνεται, ο λόγος – που έχει πλέον γίνει ο πιο κρίσιμος οικονομικός δείκτης ο οποίος παρακολουθείται από τους επενδυτές – αυξάνεται, όπως και η πιθανότητα πως η Ελλάδα θα πρέπει να χρεοκοπήσει». Κι αυτό εξ αιτίας της κοινής διαπίστωσης ότι παρά την συρρίκνωση του ΑΕΠ κατά 6% το 2011, κατά 5% το τρέχον έτος, η οικονομία ακόμη δεν έχει πιάσει πάτο…

Νέα δεινά θα φέρει η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων με τους ιδιώτες κάτοχους για την ανταλλαγή των ελληνικών ομολόγων. Η αναδιάρθρωση του χρέους θα φέρει ακόμη μεγαλύτερη φτώχεια, δεκάδες χιλιάδες απολύσεις, διάλυση των τελευταίων δομών κοινωνικού κράτους και θα μετατρέψει την Ελλάδα σε αποικία. Ταυτόχρονα δεν πρόκειται να απομακρύνει τον κίνδυνο της χρεοκοπίας, παρά την επίδειξη δύναμης του ΔΝΤ προς τους ομολογιούχους.

Μείωση δαπανών υγείας και επικουρικών συντάξεων υποδεικνύει η Τρόικα

Το άρθρο των Νιου Γιορκ Τάιμς συνοψίζει, εν κατακλείδι, τις αιτίες για την αναθεώρηση της διαπραγματευτικής γραμμής του ΔΝΤ τονίζοντας: «Η αλλαγή της οπτικής του Ταμείου επιβλήθηκε από τρεις βασικούς παράγοντες, υποστηρίζουν τραπεζίτες και αξιωματούχοι: Πρώτο, την πτώση της μεγέθυνσης εντός της ευρωζώνης» που θα αποτελέσει μάλιστα «εξωτερικό και εκτός ελέγχου σοκ για την Ελλάδα». (Εδώ ας κρατήσουμε την τύφλωση που επέβαλε η εμμονή στη δημοσιονομική πειθαρχία στους τεχνοκράτες ΔΝΤ – ΕΕ και ελληνικής κυβέρνησης οι οποίοι δεν μπορούσαν να διακρίνουν πώς τα μακρο-οικονομικά μεγέθη, όπως π.χ. ο ρυθμός μεγέθυνσης της Ελλάδας και της ευρωζώνης επιδρά καθοριστικά στην επίτευξη ακόμη και των πιο βραχυπρόθεσμων στόχων.) Ο δεύτερος λόγος που επέβαλε την αλλαγή πλεύσης στο ΔΝΤ σχετίζεται με την επιμονή του δημοσιονομικού ελλείμματος στον ελληνικό κρατικό προϋπολογισμό να κινείται στη ζώνη του 10% και ο τρίτος λόγος σχετίζεται με την δυσκολία υλοποίησης των «αναγκαίων αλλαγών», πάντα κατά το ΔΝΤ, όπως είναι οι ιδιωτικοποιήσεις, περιγράφοντας έτσι και το αντίτιμο της συμφωνίας, τους όρους δηλαδή που θα συνοδεύσουν την συμφωνία ανταλλαγής.

Οι όροι της ανταλλαγής (που θα αποτυπωθούν στο νέο Μνημόνιο και την Δανειακή Σύμβαση η οποία θα την συνοδεύσει) έγιναν σαφείς με τον πιο επίσημο τρόπο από το 10σέλιδο σημείωμα, με ημερομηνία Δευτέρα 23 Ιανουαρίου, που άφησε η Τρόικα στην ελληνική κυβέρνηση. Πρόκειται για ένα σύνολο μέτρων που θα μειώσουν κάθετα τους μισθούς, θα γενικεύσουν τη φτώχεια, θα υπονομεύσουν την κυριαρχία και θα οξύνουν την κοινωνική πόλωση, αποδεικνύοντας ότι ακόμη κι αυτή η μείωση του δημόσιου χρέους δεν θα συνοδευτεί από μια άνοδο του βιοτικού επιπέδου, αλλά από την καταρράκωσή του. Έτσι, η αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους όπως συντελείται με πρωτοβουλία των πιστωτών, καταλήγει να είναι ένα μέσο διαιώνισης της οικονομικής υποδούλωσης.

Μια προσεκτική μελέτη του 10σέλιδου που άφησε η Τρόικα είναι επιβεβλημένη γιατί δείχνει ότι ακόμη και τώρα η κυβέρνηση συνεχίζει να λέει ψέματα σε μια προσπάθεια να υποτιμήσει τον αντιδραστικό χαρακτήρα των κυοφορούμενων μεταρρυθμίσεων. Για παράδειγμα, ισχυρίζεται η κυβέρνηση ότι για να υλοποιηθεί ο στόχος εύρεσης 2 δισ. ευρώ που ισοδυναμούν με το δημοσιονομικό έλλειμμα του 2011 πασχίζει να αποφύγει την επιβολή έκτακτων εισπρακτικών μέτρων αντιπροτείνοντας την μείωση των αμυντικών και φαρμακευτικών δαπανών. Όποιος το ακούσει πιστεύει ότι πρόκειται για ένα εναλλακτικό «σχέδιο Β», ακόμη κι αν θεωρήσουμε προς στιγμή την περικοπή των φαρμακευτικών δαπανών ως μία ταξικά ουδέτερη λύση. Τούτη η επιλογή όμως υποδεικνύεται με κάθε καθαρότητα στο ίδιο το τελεσίγραφο των Τροϊκανών! Δεν είναι μια επινόηση της κυβέρνησης με στόχο την ανακούφιση της κοινωνίας και την άμβλυνση των δραματικών ταξικών συνεπειών από την επιβολή του νέου Μνημονίου. Στο δεύτερο παράρτημα που τη συνοδεύει στη 10^η σελίδα αναφέρεται συγκεκριμένα σε σοβαρές περικοπές δαπανών στην άμυνα, την υγεία (όπου συστήνεται μάλιστα να επικεντρωθεί στις φαρμακευτικές δαπάνες) και το κλείσιμο μονάδων του δημόσιου τομέα, με ταυτόχρονη μείωση στην απασχόληση. Στο εσωτερικό δε του Μνημονίου υποδεικνύονται με ακόμη μεγαλύτερη λεπτομέρεια οι αλλαγές που πρέπει να εφαρμοστούν, στο πλαίσιο της μείωσης του ελλείμματος, όπως για παράδειγμα η μεταβίβαση της ευθύνης επίβλεψης του νεοσύστατου Εθνικού Οργανισμού Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ) στο υπουργείο Υγείας και της επίβλεψης των προγραμμάτων κοινωνικής στήριξης στο υπουργείο Εργασίας. Επίσης ο στόχος το 50% των συνταγογραφούμενων φαρμάκων να είναι γενόσημα, δηλαδή φθηνά και αμφίβολης ενίοτε και μηδενικής αποτελεσματικότητας αντίγραφα φάρμακα. Οπότε ακόμη και αυτή η «λύση» έχει αυστηρό ταξικό πρόσημο, πλήττοντας τα πιο φτωχά στρώματα που θα δουν το επίπεδο της φαρμακευτικής περίθαλψης και της υγείας τους να υποβαθμίζεται ραγδαία.

Δεν είναι όμως ο μόνος όρος που θα περιλαμβάνεται στο νέο Μνημόνιο. Η Τρόικα, με βάση τις οδηγίες που άφησε κι έγιναν δεκτές από την κυβέρνηση, προσδιορίζει το στόχο του δημοσιονομικού ελλείμματος για το 2012 στο 1%. Για την ιστορία να αναφέρουμε ότι στον κρατικό προϋπολογισμό του 2012 προβλέπεται έλλειμμα της τάξης του 6,3%, πιο φιλόδοξο από τον στόχο που είχε τεθεί στο Μεσοπρόθεσμο ύψους 7,8%. Για την υλοποίηση αυτού του στόχου υποδεικνύει μια σειρά μέτρων που ξεκινούν από την έκδοση προεδρικών διαταγμάτων (άραγε, πόσο πιο άβουλη μπορεί να είναι μια κυβέρνηση;) για την πλήρη εφαρμογή του νέου μισθολογίου στους δημόσιους υπαλλήλους μέχρι την αθρόα περικοπή των επικουρικών συντάξεων μέσω της ενοποίησης τους σε ένα ταμείο. Η αναφορά μάλιστα του γεγονότος ότι αυτό το μέτρο προβλεπόταν στο Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο του Ιουλίου, υπενθυμίζει στην κυβέρνηση ότι πρόκειται για μια υποχρέωση που την έχει ήδη αναλάβει. Στα μέτρα περιλαμβάνεται ακόμη η αύξηση των αντικειμενικών αξιών κατά 25%, με αναδρομική μάλιστα ισχύ από την 1^η Ιανουαρίου 2011. Πρόκειται για μέτρο που κινείται σε εντελώς αντίθετη τροχιά από την πορεία της αγοράς (όπου επίσημα τα τρία προηγούμενα χρόνια, από το 2009 έως το 2011, οι μεσοσταθμική πτώση στις τιμές των κατοικιών ήταν άνω του 15%) και θα οδηγήσει σε πλήρη και οριστική παράλυση την οικοδομική δραστηριότητα, καταφέρνοντας το ακατόρθωτο: να συρρικνωθούν τα αναμενόμενα δημόσια έσοδα και όχι να αυξηθούν, αφού όμως πρώτα χιλιάδες οικογένειες θα έχουν βάλει ακόμη πιο βαθιά το χέρι στην τσέπη και θα έχουν δει το κόστος κατοικίας να απογειώνεται.

Στο υποκεφάλαιο των διαρθρωτικών πολιτικών υποδεικνύεται πρώτο η εφαρμογή νομοθεσίας που θα βελτιώσει την «μισθολογική ευελιξία», κατά τα λεγόμενά τους. Το ζητούμενο εδώ είναι η κατάργηση του κατώτατου μισθού και του 13^ου και του 14^ου. Τα ρεπορτάζ δε που περιγράφουν τους Τροϊκανούς να αντιπαραθέτουν στους ελληνικούς, υποτίθεται, υψηλούς μισθούς τους πολύ χαμηλότερους ανατολικοευρωπαϊκούς αποτελούν την πιο επίσημη επιβεβαίωση για την αλβανοποίηση του βιοτικού μας επιπέδου ως όρο του κουρέματος του δημόσιου χρέους και της παραμονής της Ελλάδας στην ευρωζώνη. Επιτέλους, ας εξηγήσουν τι χειρότερο θα συμβεί στην περίπτωση ανακήρυξης μονομερούς παύσης πληρωμών και εξόδου από την ευρωζώνη… Δεύτερο, η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 5% ταυτόχρονα με τον περιορισμό κοινωνικών δαπανών που «δεν κρίνονται πρώτης προτεραιότητας». Η μείωση του λεγόμενοι «μη μισθολογικού κόστους» θα αυξήσει μεν τα κέρδη των επιχειρήσεων αλλά θα οδηγήσει σε ασφυξία τα ασφαλιστικά ταμεία που, ήδη, λόγω του κουρέματος θα ζημιωθούν κατά 12 δισ. ευρώ (το ήμισυ δηλαδή της περιουσίας τους που ήταν αναγκαστικά τοποθετημένη σε ελληνικά ομόλογα), ενώ το 2011 είχαν απώλειες ύψους 4,5 δισ. ευρώ, λόγω ύφεσης και ανεργίας. Το τρίτο μέτρο που υποδεικνύεται είναι η περαιτέρω απελευθέρωση πολλών επαγγελματικών δραστηριοτήτων όπως για παράδειγμα των οδικών μεταφορών, προς διευκόλυνση της οποίας υποδεικνύεται ακόμη και η έκδοση υπουργικής απόφασης με την οποία θα τερματίζεται η μεταβατική περίοδος. Την κατάργηση των περιορισμών απαιτεί επίσης η Τρόικα για τις δικηγορικές εταιρείες (ζητώντας επίσημα τη δυνατότητα αλλοδαπών εταιρειών να ανοίξουν υποκαταστήματα στην Ελλάδα, την κατάργηση των ελάχιστων αμοιβών, ακόμη και την υποχρέωση αυτοπρόσωπης παρουσίας) και για τους συμβολαιογράφους, ζητώντας κι εδώ την κατάργηση των εθνικών περιορισμών. Απαιτούν επίσης να καταργηθεί η δυνατότητα προσφυγών του Τεχνικού Επιμελητηρίου όπου διαπιστώνει «ασυνήθιστα χαμηλές τιμές», να αρθούν όλα τα εμπόδια στην δραστηριοποίηση λογιστικο-ελεγκτικών και φορολογικών εταιρειών συμβούλων, ιδιωτών πάροχων υπηρεσιών υγείας και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, ακόμη και εταιρειών προμήθειας προσωρινού προσωπικού. Τη νομιμοποίηση του σκλαβοπάζαρου ζητούν με άλλα λόγια.

Οι οδηγίες της Τρόικας περιλαμβάνουν ακόμη την προώθηση της φορολογικής μεταρρύθμισης και την αναθεώρηση των φοροαπαλλαγών. Συστήνεται μάλιστα η «πλήρωση της θέσης του γενικού γραμματέα φορολογικής διοίκησης με διορισμό εξωτερικού προσώπου που θα έχει ουσιαστική επαγγελματική εμπειρία στη φορολογική διοίκηση». Τι σημαίνει αυτό; Όλη η εξουσία στις «τέσσερις μεγάλες» λογιστικο-ελεγκτικές εταιρείες Ernst & Young, PriceWaterHouseCoopers, Deloitte Touch και KPMG! Την ώρα που ακόμη και νεοφιλελεύθεροι παράδεισοι μελετούν τρόπους να βάλουν ένα φρένο στο μονοπώλιό τους, στην Ελλάδα θα τους δώσουν κυβερνητικό πόστο. Μπορούμε να φανταστούμε τότε την έκταση της φοροκλοπής όταν ιδιωτικές εταιρείες που πληρώνονται αδρά από τον ιδιωτικό τομέα ως φορολογικοί σύμβουλοι θα αναλάβουν τη διοίκηση των δημόσιων εφοριών. Ε, ρε γλέντια που θα κάνει ο ιδιωτικός τομέας! Μέχρι και οι μισθωτοί θα τρέχουν σε μια από τις λογιστικοελεγκτικές για να τους υποβάλουν τις δηλώσεις μήπως κι έτσι ευνοηθούν από την εφορία…

Ιδιωτικοποιήσεις άρον – άρον

ΤΟ ΞΕΠΟΥΛΗΜΑ 2-3 ΜΕΓΑΛΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΙΤΟΥΝ ΟΙ ΑΠΑΤΕΩΝΕΣ

Ιδιαίτερο κεφάλαιο υπάρχει στις οδηγίες της Τρόικας σχετικά με τις ιδιωτικοποιήσεις δημοσίων επιχειρήσεων. Συγκεκριμένα ζητούν το δεύτερο τρίμηνο του έτους, από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο, να έχουν ξεπουληθεί 2-3 μεγάλες δημόσιες επιχειρήσεις.

Στο στόχαστρο σύμφωνα με δημοσιεύματα βρίσκεται η Δημόσια Επιχείρηση Αερίου (από την πώληση της οποίας περιμένουν να εισπράξουν 1 δισ. ευρώ) και ο Οργανισμός Διεξαγωγής Ιπποδρομιών Ελλάδας. Η Τρόικα ωστόσο πιέζει για την άρον – άρον πώληση ιστορικών δημοσίων επιχειρήσεων, που το ξεπούλημά τους θα έχει και συμβολικό χαρακτήρα. Σε αυτή την κατηγορία υπάγονται η ΔΕΗ, η ΕΥΔΑΠ και ο ΟΛΠ.

Ρόλο επιταχυντή στο ξεπούλημα της ΔΕΗ θα παίξει η δραματική κατάσταση στην οποία έχει βρεθεί η επιχείρηση το τελευταίο χρονικό διάστημα.  Η ΔΕΗ κινδυνεύει με χρεοκοπία λόγω της πολιτικής της λιτότητας και της απελευθέρωσης. Ειδικότερα, η δεινή της θέση είναι αποτέλεσμα των εξής παραγόντων: Πρώτο, του “κανονιού” που βάρεσαν οι δύο ιδιωτικές εταιρείες ενέργειας οι οποίες άφησαν την ΔΕΗ απλήρωτη, με φέσια 67 εκ. ευρώ, παρότι εισέπρατταν κανονικά από τους πελάτες τους τούς λογαριασμούς. Δεύτερο, του χαρατσιού που επιβλήθηκε μέσω των λογαριασμών της ΔΕΗ, με αποτέλεσμα ασυνήθιστα μεγάλος αριθμός λογαριασμών να μείνει απλήρωτος και ο τρίτος λόγος είναι η λιτότητα που έχει οδηγήσει χιλιάδες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις όπως και νοικοκυριά να μην έχουν να πληρώσουν τον λογαριασμό. Μόνο μέχρι τον Σεπτέμβριο, πριν δηλαδή το κίνημα “Δεν πληρώνω τη ΔΕΗ” λάβει χαρακτηριστικά πολιτικής ανυπακοής, οι απλήρωτοι λογαριασμοί ξεπερνούσαν τα 800 εκ. ευρώ. Αυτές οι δραματικές εξελίξεις μειώνοντας την αξία της επιχείρησης διευκολύνουν την πώλησή της καθώς οι επίδοξοι αγοραστές, με πρώτους απ’ όλους τους Γερμανούς της RWE, μπορούν να την αγοράσουν με εξευτελιστικές τιμές λόγω των ταμειακών προβλημάτων της, παίρνοντας υπό τον έλεγχό τους το μυθικής αξίας ενεργητικό της και φυσικά τις τεράστιες δυνατότητες ανάπτυξης που διαθέτει.

Επιτάχυνση έχει σημειωθεί επίσης και στην πώληση του παλιού αεροδρομίου του Ελληνικού, του καλύτερου οικοπέδου που πουλιέται αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη, με επιφάνεια 6,2 εκ. τετραγωνικά μέτρα, ή 3 φορές το μέγεθος του Μονακό. Στο σφυρί θα βγάλουν το 66-70% της έκτασης.

Συμπερασματικά πρόκειται για ένα πλιάτσικο, με ποινικές ευθύνες που ποτέ δεν πρόκειται να παραγραφούν, χωρίς προηγούμενο όχι μόνο στην πρόσφατη ελληνική ιστορία αλλά και για χώρα του δυτικού κόσμου και του βόρειου ημισφαιρίου.

ΠΑΡΑΤΑΣΗ ΖΩΗΣ: Ιδιωτικές οι τράπεζες

ΣΤΟΧΟΣ Η ΕΘΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ

Ανακούφιση προσέφερε στη ελληνική ολιγαρχία η απόφαση της Τρόικας να γίνει η αναπλήρωση του κεφαλαίου των ελληνικών τραπεζών, έτσι ώστε να καλυφθούν οι ζημιές τους από το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων, μέσω της έκδοσης κοινών χωρίς δικαίωμα ψήφου μετοχών. Το άλλο σενάριο, που ήταν ο φόβος και ο τρόμος της τραπεζικής αγοράς επί μήνες, κατέληγε πως οι τράπεζες θα πέρναγαν στο ελληνικό δημόσιο κι από κει με συνοπτικές διαδικασίες, κι αφού πρώτα έκλειναν περισσότερες από τις μισές και απολύονταν τα δύο τρίτα των τραπεζοϋπαλλήλων, θα πέρναγαν στη Ντόιτσε Μπανκ. Κι αυτό όμως το σενάριο πολύ γρήγορα θα αποδειχθεί μεταβατικό, με τις περισσότερες αν όχι όλες τις ελληνικές τράπεζες (πιθανή εξαίρεση ίσως να είναι η Εθνική) να περνούν στον έλεγχο των γερμανικών τραπεζών. Ο λόγος σχετίζεται με τις βαθύτερες διεργασίες που συντελούνται στην ελληνική οικονομία κι ως κοινό γνώρισμα έχουν την συρρίκνωσή της, τόσο από τη σκοπιά των νοικοκυριών όσο και από τη σκοπιά των επιχειρήσεων, και το πέρασμα των πιο ζωτικών δραστηριοτήτων της σε ξένα κεφάλαια. Σε αυτό το πλαίσιο τα περιθώρια ζωής των περισσότερων ελληνικών τραπεζών είναι πολύ περιορισμένα. Θα φανεί άλλωστε σύντομα όταν κληθούν να αυξήσουν τα κεφάλαιά τους.

Η απόφαση της Τρόικας και της ελληνικής κυβέρνησης (που δημιουργεί γέφυρες συνεργασίας και πρόσκαιρων συμμαχιών) συνιστά ωστόσο σκάνδαλο γιατί οι συγκεκριμένες μετοχές (κοινές χωρίς δικαίωμα ψήφου) έχουν για το κεφάλαιο τα προτερήματα των κοινών και ταυτόχρονα των προνομιούχων, χωρίς να συνοδεύονται από τις δουλείες αυτών των δύο, καθώς οι κοινές μετοχές έχουν δικαίωμα ψήφου, ενώ οι προνομιούχες που δεν διαθέτουν τέτοιο δικαίωμα προσφέρουν τόκο, εν είδει ανταλλάγματος. Οι κοινές χωρίς δικαίωμα ψήφου όμως στερούνται και του τόκου και του δικαιώματος ψήφου!

Στη πραγματικότητα η παραπάνω αντίθεση για το που θα βρίσκεται η έδρα των ελληνικών τραπεζών (παρά τη σημασία της) είναι δευτερεύουσα μπροστά στην βασική αντίθεση που αφορά το καθεστώς τους: Κατά πόσο δηλαδή θα συνεχίσουν να είναι σε ιδιωτικά χέρια και να απομυζούν τα δημόσια οικονομικά ή θα περάσουν σε πραγματικό δημόσιο έλεγχο, μέσω της εθνικοποίησής τους χωρίς φυσικά αποζημίωση στους ιδιοκτήτες τους. Πρόκειται για προοπτική  που θα λύσει και το πρόβλημα του δημόσιου χρέους καθώς αυτόματα τα ομόλογα αξίας 56 δισ. ευρώ που έχουν στη διάθεσή τους θα πέρναγαν στα χέρια του εκδότη τους.

Η λύση αντίθετα που προωθείται στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων, παρά μάλιστα την αυστηρότητα που επέδειξε το ΔΝΤ κατά των ομολογιούχων, θα αποδειχθεί πέρα από οδυνηρή κοινωνικά και πρόσκαιρη, με μια νέα χρεοκοπία να εμφανιστεί πολύ σύντομα ως αναγκαία. Τότε όμως θα γίνει σε πολύ πιο απεχθείς συνθήκες καθώς τα νέα ομόλογα θα έχουν εκδοθεί στο αγγλικό δίκαιο που προστατεύει τους πιστωτές και στερεί το δικαίωμα από την Ελλάδα να τροποποιήσει μονομερώς τους όρους έκδοσης. Περιττό δε να πούμε ότι η αυστηρότητα της ΕΕ και του ΔΝΤ δεν άγγιξε τα δικά τους δάνεια που πλέον αποτελούν σχεδόν το 20%, ούτε απ’ ότι φαίνεται θα αγγίξει τα ομόλογα που έχει στο χαρτοφυλάκιό της η ΕΚΤ, παρότι τα έχει πάρει από τις ελληνικές εμπορικές τράπεζες με ένα αξιοσέβαστο κούρεμα.

Σε αυτό το δραματικό πλαίσιο, σε ό,τι αφορά τις προοπτικές για τις συνθήκες ζωής της πλειοψηφίας, η σύγκρουση με την ΕΕ, το ΔΝΤ, τους δανειστές και την ελληνική ολιγαρχία για να μην πληρωθεί το δημόσιο χρέος και να ανατραπεί η αντεργατική επίθεση αποτελεί μονόδρομο.

Οι δηλώσεις που ακολούθησαν την πρόσφατη σύνοδο κορυφής της 9^ης Δεκεμβρίου (και όχι αποφάσεις, όπως είθισται, καθώς το βέτο της Αγγλίας δεν επέτρεψε κάτι τέτοιο) δημιούργησαν για πρώτη φορά την ΕΕ των (τουλάχιστον) δύο ταχυτήτων. Στο επίκεντρο της διαμάχης βρέθηκε φυσικά το ευρώ και η διαφύλαξη της θέσης του ως διεθνούς αποθεματικού νομίσματος και της συνοχής του, μέσω της επιβολής αιματηρών μέτρων λιτότητας: δημοσιονομικό έλλειμμα στο ύψος του 0,5%, δυνατότητα του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου να παρεμβαίνει στα εσωτερικά των κρατών – μελών και να έχει λόγο για τους προϋπολογισμούς τους, αυτόματες (πλην ακραίων εξαιρέσεων) κυρώσεις για τους παραβάτες, καθεστώς εποπτείας που αμφισβητεί τα κυριαρχικά δικαιώματα, κοκ.

Πρόκειται για μια απόφαση που θα αποδειχθεί καταλύτης εξελίξεων για το άμεσο και απώτερο μέλλον κι όχι μάλιστα μόνο για την Ευρώπη. Τα μέτρα λιτότητας κατ’ αρχήν θα βαθύνουν την ύφεση στην γηραιά ήπειρο. Όπως φαίνεται έτσι και στον πίνακα που παραθέτουμε η Δυτική Ευρώπη το 2012 θα αποτελέσει την μαύρη τρύπα στον χάρτη της οικονομικής μεγέθυνσης. Εξέλιξη που θα έχει αλυσιδωτές αντιδράσεις, πολύ πέραν του βιοτικού επιπέδου των ευρωπαϊκών λαών που θα οδηγηθεί στα Τάρταρα.

Κατ’ αρχήν η λιτότητα που επέβαλε η Γερμανία στην Ευρώπη θα οξύνει και δεν θα επιλύσει την κρίση του δημόσιου χρέους. Ένα – ένα τα κράτη μέλη της ΕΕ που θα επιβάλουν περικοπές θα βυθίζονται σε έναν «ελληνικό φαύλο κύκλο» με τις περικοπές να καταδικάζουν τα δημόσια έσοδα κι αυτά να προαναγγέλλουν νέες περικοπές κοινωνικών δαπανών. Καθόλου τυχαίο δεν είναι που η Citigroup προβλέπει πως το 2012 πλήθος ανεπτυγμένων οικονομικά χωρών θα δουν την πιστοληπτική τους αξιολόγηση να υποβαθμίζεται. Μεταξύ δε αυτών είναι και πολλές χώρες που διατηρούν την υψηλότερη βαθμολογία (ΑΑΑ) στην ευρωπαϊκή ήπειρο, όπως η Γαλλία και η Αυστρία. Το αποτέλεσμα θα είναι να αυξηθεί το κόστος χρηματοδότησης των ταμειακών αναγκών τους και αναχρηματοδότησης των δανειακών τους υποχρεώσεων. Περιττό δε να πούμε η αρνητική ανταπόκριση των οίκων αξιολόγησης συνιστά κορυφαία μορφή απόρριψης των πολιτικών που εφαρμόζονται. Και παρόλα αυτά η λιτότητα εξακολουθεί να θεωρείται το …απαύγασμα της ευρωπαϊκής σοφίας.

Το μέλλον της ευρωζώνης

Σε αυτό το πλαίσιο φυσικά, της εντεινόμενης λιτότητας, κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί το μέλλον του ευρώ. Αν η αύξηση το παραγόμενου προϊόντος την δεκαετία του ’90 γεφύρωνε το χάσμα μεταξύ ευρωπαϊκού κέντρου και περιφέρειας (θρέφοντας και πολλές φρούδες ελπίδες για την δυνατότητα οριστικής υπέρβασής του) η διαφαινόμενη συρρίκνωσή του θα προσδώσει στα χάσματα αβυσσαλέο βάθος. Δεδομένου μάλιστα του εύθραυστου χαρακτήρα των εξελίξεων κάθε απόκλιση μπορεί να αποδειχθεί μοιραία, να λειτουργήσει δηλαδή σαν η σταγόνα που θα ξεχειλίσει το ποτήρι, προκαλώντας την διάσπαση της ευρωζώνης. Η μορφή που θα προσλάβει μένει να αποδειχθεί. Αν δηλαδή θα είναι η «οικειοθελής» (κατόπιν αυστηρής υποδείξεως εννοείται) αποχώρηση μελών όπως η Ελλάδα και η Πορτογαλία ή η δημιουργία δύο ζωνών ευρώ: μιας των βορείων και μιας των νοτίων – προοπτική που συγκεντρώνει και τις λιγότερες πιθανότητες όσο περνάει ο χρόνος.

Αν δε η έξοδος της Ελλάδας συμβεί τον Απρίλιο, οπότε συμπληρώνονται 100 χρόνια από την βύθιση του Τιτανικού, δεν αποκλείεται να αποδειχθούν κάτι περισσότερο από προφητικά τα λόγια του πρώην υπουργού Οικονομικών, Γιώργου Παπακωνσταντίνου, που σε ανύποπτο χρόνο είχε παρομοιάσει την Ελλάδα με Τιτανικό…

Τον δικό της ρόλο στην επέκταση της λιτότητας στην Ευρώπη θα παίξει και η προσπάθεια των ευρωπαϊκών τραπεζών να ανταποκριθούν στο δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας 9% που όρισε η ίδια η ΕΕ. Τελευταία προθεσμία ορίστηκε ο Ιούνης. Η σημασία αυτής της εξέλιξης ξεπερνάει κατά πολύ τα τεκταινόμενα στον τραπεζικό κλάδο γιατί πλέον είναι σίγουρο ότι ο βασικός τρόπος με τον οποίο θα επιχειρήσουν να καλύψουν τα κενά στα κεφάλαιά τους που δημιουργεί το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων δεν θα γίνει μέσω της άντλησης νέων κεφαλαίων αλλά μέσω της συρρίκνωσης των δραστηριοτήτων τους. Θα πάψουν δηλαδή να χορηγούν νέα δάνεια σφίγγοντας σε βαθμό πνιγμού τη θηλιά γύρω από την πραγματική οικονομία που ήδη ασφυκτιά.

Σημασία μάλιστα έχει το γεγονός ότι ακόμη κι αυτά τα ποσά που θεωρούνται μέχρι στιγμής αναγκαία για να φύγουν οι τράπεζες από τη ζώνη του κινδύνου ενδέχεται να αποδειχθούν πολύ λίγα, ανεπαρκή. Ο λόγος είναι ότι η επιβράδυνση της οικονομίας θα οδηγεί στο κόκκινο πολλά δάνεια που έχουν χορηγήσει οι τράπεζες και τα οποία σε άλλες περιπτώσεις θα μπορούσαν να εξυπηρετηθούν με άνεση. Προάγγελος του τι θα συμβεί ήταν για παράδειγμα η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Αρχής στις 9 Δεκεμβρίου ότι οι 6 μεγαλύτερες γερμανικές τράπεζες θα χρειασθούν μέχρι τον Ιούνη 13,1 δις. ευρώ. Η ίδια όμως αρχή τον Οκτώβριο εκτιμούσε τα αναγκαία κεφάλαια στα 5,2 δις. ευρώ. Ας κρατήσουμε επίσης ότι η υπόδειξη αφορούσε τις γερμανικές τράπεζες κι όχι κάποιες προβληματικές της περιφέρειας…

Οι τάσεις της διεθνούς οικονομίας

Η συρρίκνωση της οικονομικής δραστηριότητας στη γηραιά ήπειρο θα δώσει νέα ώθηση σε μια χρόνια τάση τη διεθνούς οικονομίας: την αύξηση του ειδικού βάρους των αναπτυσσόμενων χωρών και πιο ειδικά της τετράδας των BRIC: Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία και Κίνα. Το 2012 όμως ενδέχεται να αποδειχθεί και το έτος που θα εκδηλωθούν τα πρώτα ρήγματα μεταξύ αυτών των χωρών. Ειδικότερα η κυρίαρχη τάση προβλέπει την απότομη επιβράδυνση των ρυθμών μεγέθυνσης της Βραζιλίας και της Κίνας και μια καλύτερη πορεία των άλλων δύο χωρών: της Ινδίας και της Ρωσίας. Απρόβλεπτος παράγοντας εδώ είναι οι εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στη Μόσχα, που δεν αποκλείεται να προσλάβουν καταιγιστικό ρυθμό και σε βάρος της σταθερότητας που είχε εξασφαλιστεί την τελευταία δεκαετία, μετά την άνοδο του Πούτιν στην εξουσία.

Προβλέψεις για την πορεία του ΑΕΠ το 2012

Βόρεια Αμερική                 + 1,4%

Λατινική Αμερική              +3,5%

Δυτική Ευρώπη                -0,2%

Ανατολική Ευρώπη           +3,4%

Μ. Ανατολή, Β. Αφρική     +4%

Υποσαχάρια Αφρική                   +5%

Ασία                                +6,5%

Ιαπωνία                           +2,2%

Η πορεία ανόδου της σχετικής σημασίας των περιφερειακών χωρών θα υπογραμμισθεί κι από ένα επιπλέον γεγονός: το ότι οι χώρες που κινούνται εκτός της Αγίας Τριάδας (ΗΠΑ, ΕΕ, Ιαπωνία) θα εισάγουν περισσότερα εμπορεύματα απ’ ότι οι τρεις παραπάνω πλούσιες περιοχές του πλανήτη, που ανέκαθεν θεωρούνταν ως οι αδιαμφισβήτητοι πόλοι έλξης κάθε οικονομικής δραστηριότητας. Για να υπάρχει ένα μέτρο σύγκρισης αρκεί να αναφέρουμε πως μόνο το 2000 οι αναπτυσσόμενες περιοχές εισήγαγαν εμπορεύματα που αντιστοιχούσαν στην μισή αξία των εισαγωγών των πλουσίων χωρών. Οι καιροί όμως αλλάζουν γρήγορα…

Πολλά ερωτηματικά τέλος υπάρχουν και για την οικονομική πορεία των ΗΠΑ το 2012. Το γεγονός που ξεχωρίζει είναι προφανώς οι εκλογές που θα γίνουν στις 6 Νοεμβρίου. Ανεξαρτήτως ωστόσο του αποτελέσματος, ακόμη δηλαδή κι αν δεν ηττηθεί ο Μπαράκ Ομπάμα, είναι σίγουρο ότι οι Ρεπουμπλικάνοι θα γίνουν πολύ πιο επιθετικοί απέναντι στην οικονομική πολιτική που εφάρμοσε τα τελευταία χρόνια η οποία σε ό,τι αφορά τη νομισματική διαχείριση επικεντρώνεται στα προγράμματα Ποσοτικής Διευκόλυνσης (Quantitative Easing) βάσει των οποίων η κεντρική τράπεζα δημιουργούσε χρήμα παρεμβαίνοντας άμεσα στις αγορές. Οι δριμείες επιθέσεις ωστόσο του τεξανού κυβερνήτη Ρικ Πέρυ, ο οποίος διεκδικεί το χρίσμα των Ρεπουμπλικάνων, καθιστά αβέβαιη την συνέχιση αυτών των πρακτικών, που ούτως ή άλλως έχουν οδηγηθεί στα όρια τους.

Σε κάθε περίπτωση, το 2012 δεν πρόκειται να πλήξουμε…

Πολύ πιο άδηλο όμως είναι το ίδιο το μέλλον του ελληνικού χρέους. Γιατί, αν κάτι αποσιωπάται, συστηματικά μάλιστα, είναι το γεγονός ότι ακόμη κι αν οριστικοποιηθεί αυτή η συμφωνία το σίριαλ του ελληνικού χρέους δεν πρόκειται να λήξει. Αργά ή γρήγορα θα απαιτηθεί ένα νέο γενναίο κούρεμα, μια νέα αναδιάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους, το οποίο αποκλείεται ποτέ να γίνει βιώσιμο, εξυπηρετήσιμο δηλαδή (ακόμη κι αν κάνουμε την υπόθεση ότι πρέπει να εξυπηρετηθεί) αν δεν πέσει κάτω από 85% του ΑΕΠ. Η υπό εξέλιξη αναδιάρθρωση, χρεοκοπία στην πραγματικότητα, θα το οδηγήσει στο 120% του ΑΕΠ με αρνητικές μάλιστα προοπτικές, λόγω της ραγδαίας επιδείνωσης του μακροοικονομικού περιβάλλοντος της Ελλάδας. Τεράστια ευθύνη γι αυτή την πορεία λεηλασίας και παρακμής δεν υπάρχει αμφιβολία ότι επωμίζεται η ίδια η ΕΕ πέρα από το ΔΝΤ, που εξάντλησε όλο της το ενδιαφέρον για να γλιτώσουν από το κούρεμα τα ελληνικά ομόλογα που διατηρεί η ΕΚΤ στο χαρτοφυλάκιό της.

Η έκδοση όμως των νέων ομολόγων στο αγγλικό δίκαιο, όπως υποχρεούται να κάνει κάθε αποικία και κάθε προτεκτοράτο, θα δυσκολέψει αφάνταστα την επόμενη αναδιάρθρωση, που είναι θέμα χρόνου. Αν ακόμη και τώρα, που το ελληνικό δίκαιο επιτρέπει την εφαρμογή Ρητρών Συλλογικής Δράσης οι οποίες επιβάλλουν την αποδοχή της ανταλλαγής των ομολόγων και σε εκείνους τους κατόχους τους που δεν συμφωνούν, διατυπώνονται ευθέως απειλές για προσφυγή σε διεθνή δικαστήρια, τι θα γίνει τότε; Με μαθηματική βεβαιότητα, άτακτη χρεοκοπία και οικονομική κατάρρευση. Υπ’ αυτό το πρίσμα η κυβέρνηση Παπαδήμου επωμίζεται πολιτικά εγκληματικές πέρα από τεράστιες ποινικές ευθύνες που δεν πρόκειται ποτέ να παραγραφούν αν ενδώσει οριστικά στο αίτημα των πιστωτών και εκδοθούν τα νέα ομόλογα υπό το αγγλικό δίκαιο!

Ραγδαίες αλλαγές ωστόσο θα προέλθουν άμεσα από τους όρους που συνοδεύουν ακόμη κι αυτή την συμφωνία ανταλλαγής που αργά ή γρήγορα θα χαρακτηρισθεί μεταβατική και αναποτελεσματική, όταν κοπάσουν οι πηχαίοι “τονωτικοί” τίτλοι (βλέπε για παράδειγμα χθεσινή Ημερησία του Σαββάτου: “Η χώρα αλλάζει σελίδα”) και οι υποσχέσεις πως η Ελλάδα θα πλημμυρίσει από χρήμα που θα φέρουν οι επενδυτές. Οι όροι της ανταλλαγής θα αποτυπωθούν στη νέα δανειακή σύμβαση που θα αρχίσει να συζητιέται επίσημα από τη Δευτέρα, η ψήφιση της οποίας από την συγκυβέρνηση ΠΑΣΟΚ – ΝΔ – ΛΑΟΣ θα ανάψει το πράσινο φως για να δοθεί η νέα δόση που θα επιτρέψει την αποπληρωμή των ομολόγων αξίας 14,5 δισ. ευρώ τα οποία λήγουν στις 20 Μαρτίου. Για χάρη των πιστωτών λοιπόν οι εργαζόμενοι και η κοινωνία θα υποστούν ένα δεύτερο κύμα της θεραπείας – σοκ που υπομένουν την τελευταία διετία. Θα περιλαμβάνει δε πρώτα και κύρια ένα νέο χτύπημα στους εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα μέσω της μείωσης των μισθών και ημερομισθίων και της επιδείνωσης των εργασιακών σχέσεων, με περισσότερη ελαστικοποίηση και κατάργηση κάθε είδους προστατευτική ρύθμιση. Για τους εργαζόμενους του δημόσιου τομέα το νέο Μνημόνιο επιφυλάσσει μαζικές απολύσεις με αποκλειστικό κριτήριο την δημιουργία πλεονασμάτων στα δημόσια οικονομικά, ώστε να απομακρυνθεί το ενδεχόμενο μιας νέας χρεοκοπίας κι αν είναι δυνατό να μετατεθεί το πολιτικό κόστος στην επόμενη κυβέρνηση. Άμεσα ωστόσο οι χώρες της ευρωζώνης ενδιαφέρονται για τις εγγυήσεις που θα τους δοθούν ως αντάλλαγμα για τα νέα δάνεια και θα περιλαμβάνουν δικαιώματα στον φυσικό πλούτο.

Το θέμα που δεσπόζει τον τελευταίο σχεδόν μήνα στην εσωτερική πολιτική ζωή της Γερμανίας είναι τα κατορθώματα του προέδρου της Δημοκρατίας, Κρίστιαν Γουλφ. Ο δέκατος μεταπολεμικός πρόεδρος της Γερμανίας πιάστηκε στην παγίδα ενός τουλάχιστον διπλού σκανδάλου. Συγκεκριμένα βρέθηκε δύο φορές εκτεθειμένος όταν επιχείρησε με απειλές να αποτρέψει την σκανδαλοθηρική εφημερίδα Bild από την δημοσιοποίηση των αδιαφανών διαδικασιών που συνόδευσαν ένα δάνειο ύψους 500.000 ευρώ που πήρε το 2008 από φίλο του επιχειρηματία με σκοπό την αγορά ενός νέου σπιτιού. Τυπικά, η περιπέτειά του έληξε την προηγούμενη Τετάρτη με μια τηλεοπτική συνέντευξη διάρκειας 21 λεπτών όπου ζήτησε «συγγνώμη» και το γύρισε στο …μελό. Καταλυτικά ωστόσο λειτούργησε η πολιτική κάλυψη που του προσέφερε η καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ, με τον εκπρόσωπό της να δηλώνει πως η συντηρητική και αδέκαστη κατά τ’ άλλα κόρη του πάστορα έχει σε «υψηλή εκτίμηση» τον πρόεδρο.

Η στήριξη που προσέφερε η καγκελαρία στον πρόεδρο ήταν ωστόσο αποτέλεσμα κοντόφθαλμων πολιτικών υπολογισμών. Ειδικότερα, η Μέρκελ επ’ ουδενί δεν ήθελε την παραίτηση του Γουλφ ο οποίος εξελέγη τον Ιούνιο του 2010 με περιπετειώδη τρόπο, όταν ο προηγούμενος πρόεδρος Χερστ Κέλερ (επικεφαλής του ΔΝΤ ως τότε) αναγκάστηκε να παραιτηθεί μετά την ομολογία του σε δημοσιογράφο ότι οι διεθνείς αποστολές του γερμανικού στρατού εξυπηρετούν τα συμφέροντα της Γερμανίας ως εξαγωγικής χώρας. Την αλήθεια είπε, μόνο που αυτή δεν λέγεται δημόσια… Για να εκλεγεί ο Γουλφ στη συνέχεια χρειάστηκαν τρεις απανωτές ψηφοφορίες. Μόνο τότε, την τρίτη φορά μπόρεσε ο εκλεκτός της Μέρκελ να συγκεντρώσει την πλειοψηφία των 623 ψήφων που απαιτείται (και συγκεκριμένα 625 ψήφους) παρότι ο κυβερνητικός συνασπισμός έχει 644 έδρες. Δεν ήθελε επομένως η Μέρκελ να μπει ξανά σε διαδικασία εκλογής προέδρου.

Το πέπλο προστασίας που άπλωσε η Μέρκελ στον 52χρονο Κρίστιαν Γουλφ, που είναι ο μικρότερος σε ηλικία πρόεδρος ο οποίος έχει αναλάβει ποτέ, μπορεί να απέτρεψε την παραίτησή του δεν απέτρεψε όμως την δριμεία κριτική του Τύπου προς το πρόσωπό του. Μια κριτική ασυνήθιστα αιχμηρή που δεν έπεσε θύμα αυτολογοκρισίας στο όνομα της προστασίας του θεσμού, όπως συνηθίζεται σε άλλα μέρη του κόσμου… Οι Financial Times της Γερμανίας για παράδειγμα έγραψαν: «Ο Γουλφ λειτούργησε όπως κάθε μικρός άνδρας, καθώς κρύφτηκε πίσω από τις πλάτες του λαού. Δεν αξίζει κάτι τέτοιο σε έναν γερμανό πρόεδρο». Το Spiegel έγραψε τα ακόλουθα με αφορμή την τηλεοπτική του εμφάνιση και απολογία: «Δεν έδωσε ούτε καν μια καλή ερμηνεία, αλλά μια παράσταση στο επίπεδο του παιδικού κουκλοθέατρου που συνήθως παίζεται στην επαρχιακή πόλη που γεννήθηκε». Ο γερμανικός Τύπος έβριθε από αντίστοιχα δηκτικά σχόλια, ενδεικτικά του πλήγματος που δέχθηκε.

Δεν ήταν όμως η πρώτη φορά τα τελευταία χρόνια που ένας στενός συνεργάτης της Μέρκελ κατηγορήθηκε για διαφθορά. Πριν λίγους μήνες το ίδιο είχε συμβεί με το υπουργό Άμυνας, Καρλ Τέοντορ ζου Γκούτενμπεργκ, ο οποίος όπως αποκαλύφθηκε έγραψε τη διδακτορική του διατριβή με τη μέθοδος της λογοκλοπής. Ο ίδιος αρχικά, που προαλειφόταν ακόμη και για αντικαταστάτης της Μέρκελ, χαρακτήρισε γελοίες τις κατηγορίες μέχρι που ανακοίνωση του ίδιου πανεπιστημίου στο οποίο εκπόνησε την διατριβή του (με θέμα την συγκριτική ανάλυση της εξέλιξης του συνταγματικού δικαίου μεταξύ ΗΠΑ και ευρωπαϊκών χωρών) εξέδωσε ανακοίνωση όπου τον κατηγορούσε για «εκτεταμένη παραβίαση των ακαδημαϊκών τύπων και σκόπιμη αντιγραφή». Η παραίτησή του τον Μάρτιο του 2011 σηματοδότησε την γρήγορη δύση του πολιτικού του άστρου.

Ό,τι κάτι πολύ σάπιο υπάρχει στο βασίλειο του Τέταρτου Ράιχ φάνηκε επίσης και πρόσφατα με αφορμή τις αποκαλύψεις για την ανεμπόδιστη και δολοφονική δράση νεο-ναζιστικών συμμοριών. Εντύπωση μάλιστα προκαλεί το γεγονός ότι οι επιθέσεις τους δεν αφορούσαν μόνο έγχρωμους (απέναντι στους οποίους τι πιο φυσιολογικό από το να αδιαφορούσε η γερμανική αστυνομία;) αλλά και στελέχη του κοινοβουλευτικού κόμματος Αριστερά. Οι επιθέσεις αφορούν σπάσιμο τζαμιών, καταστροφή στα φρένα αυτοκινήτων στελεχών και βουλευτών της Αριστεράς, ακόμη και συνεχείς επιθέσεις απέναντι στον επικεφαλής του κόμματος, Γκρέγκορι Γκίζι που διατηρεί το γραφείο του σε μια συνοικία η οποία έχει εξελιχθεί σε προπύργιο της Άκρας Δεξιάς κι ο ίδιος δηλώνει πως δεν θα τους κάνει τη χάρη να φύγει από κει. Το συμπέρασμα ωστόσο είναι πασιφανές: Η γερμανική αστυνομία και η ειδική υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος που κατά τ’ άλλα «τα πάντα θωρεί» αποδεικνύεται κατ’ επανάληψη απρόθυμη (και όχι ανίκανη) να προστατεύσει τα στελέχη ενός κοινοβουλευτικού κόμματος από την δράση εγκληματικών συμμοριών της Άκρας Δεξιάς. Κατά συνέπεια τα συνταγματικά πραξικοπήματα της Μέρκελ στο εξωτερικό συνοδεύονται από μια βαθιά πολιτική οπισθοδρόμηση στο εσωτερικό, όπου οι ακροδεξιές συμμορίες με την ανοχή του κράτους λιντσάρουν στελέχη της Αριστεράς.

Πέρα από το πολιτικό σύστημα σοβαρά εκτεθειμένες είναι και οι κορυφαίες επιχειρήσεις της Γερμανίας. Οι δεκάδες έρευνες και τα πρόστιμα εκατοντάδων εκατομμυρίων που τους έχουν επιβληθεί παγκοσμίως δείχνουν ότι πίσω από την διείσδυσή τους και στις πιο απομακρυσμένες χώρες του πλανήτη δεν βρίσκεται το τεχνολογικό προβάδισμά τους ή δεν βρίσκεται μόνο αυτό. Βρίσκεται ταυτόχρονα και ένα πάρτι διαφθοράς και δωροδοκίας χωρίς τέλος το οποίο η προτεσταντική και πουριτανική Γερμανία χειρίζεται με εκπληκτική επιδεξιότητα. Ενδεικτικά, κι εδώ, για το τι συμβαίνει σε όλη την κλίμακα της «πειθαρχημένης Γερμανίας που λειτουργεί με σαφείς και απαραβίαστους κανόνες» όπως θέλει ο μύθο είναι τα όσα έχουν επίσημα αποκαλυφθεί για τρεις από τις μεγαλύτερες, αν όχι τις μεγαλύτερες πολυεθνικές επιχειρήσεις της, που καλύπτουν όλη την σφαίρα της οικονομικής δραστηριότητας: αυτοκινητοβιομηχανία, ηλεκτρολογικός εξοπλισμός και χρηματοοικονομικές συναλλαγές. Άλλοθι επομένως του τύπου «οι δουλειές σε αυτό τον κλάδο έτσι γίνονται» δεν ισχύει. Μάλλον ισχύει «οι δουλειές της Γερμανίας έτσι γίνονται» ή γενικότερα «οι δουλειές έτσι γίνονται». Η αυτοκινητοβιομηχανία Daimler Benz αναγκάστηκε τον Απρίλιο του 2010 από την αμερικανική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς να πληρώσει πρόστιμο ύψους 185 εκ. ευρώ κατηγορούμενη για δωροδοκία. Στο στόχαστρο των αρχών μάλιστα βρέθηκαν ύποπτες πληρωμές σε 22 χώρες του πλανήτη! Η Siemens αναγκάστηκε να πληρώσει 800 εκ. ευρώ στην ίδια αρχή για να τερματιστεί η έρευνα που ήταν σε εξέλιξη και αφορούσε κρούσματα χρηματισμού. Η τράπεζα Deutsche Bank, του «πολύ» κυρίου Γιόζεφ Άκερμαν, αναγκάστηκε να πληρώσει στις αμερικανικές αρχές 554 εκ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2010 επειδή βρέθηκε ένοχη για την διευκόλυνση ζάπλουτων Αμερικανών να φοροδιαφύγουν. Με την πολύτιμη βοήθεια της Deutsche Bank επιχειρήθηκε η απόκρυψη από τις φορολογικές αρχές εισοδημάτων ύψους 5,9 δισ. δολ.! Και να σκεφτεί κανείς ότι αυτοί που έχουν ανάγει σε επάγγελμα τη φοροδιαφυγή έχουν το θράσος να μας κατηγορούν ότι δεν πληρώνουμε φόρους…

Σε κάθε περίπτωση η Γερμανία των διεφθαρμένων πολιτικών, μιας αστυνομίας που εκτρέφει συστηματικά το αβγό του φιδιού και των πολυεθνικών της διαφθοράς και της φοροδιαφυγής αποτελεί παράδειγμα προς αποφυγή και δεν έχει κανένα ηθικό πλεονέκτημα να υπαγορεύει κανόνες οικονομικής και πολιτικής συμπεριφοράς σε άλλα κράτη.

Το αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί τώρα, χωρίς να συνιστά αποτέλεσμα τη συνειδητής παρέμβασης του λαϊκού παράγοντα που με τη δράση του υπονόμευσε την εφαρμογή και αμφισβήτησε τη σκοπιμότητα του σχεδίου, είναι προϊόν των εγγενών αντιφάσεων που συνόδευσαν την εκπόνησή του από την πρώτη στιγμή. Ειδικότερα, το υπό εξέλιξη ναυάγιο υπογραμμίζει ότι οι κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις και τα οικονομικά συμφέροντα που οδήγησαν το ελληνικό δημόσιο χρέος στο σημερινό δυσθεώρητο και απειλητικό (για όλους!) ύψος του δεν μπορούν να εγγυηθούν την μείωσή του, δεν μπορούν να εξασφαλίσουν καν την διαχείρισή του. Είναι πολύ πιθανό μάλιστα, αν πιστέψουμε τα δημοσιεύματα, να βρισκόμαστε μπροστά σε πραγματικά φαιδρές καταστάσεις, όπου τα συμφέροντα της Ελλάδας αυτή τη στιγμή προασπίζεται με τον πιο σθεναρό τρόπο το ΔΝΤ! Διαβάζοντας πίσω από τις γραμμές των επίσημων ανακοινώσεων και σύμφωνα με την αρθρογραφία, στο μέτωπο των διαπραγματεύσεων έχουν διαμορφωθεί δύο στρατόπεδα: Στο πρώτο στρατόπεδο, με εκπρόσωπο του το Διεθνές Χρηματοπιστωτικό Ινστιτούτο που εκφράζεται από τον Νταλάρα και τον Λεμιέρ, εντάσσεται η ΕΕ και η ελληνική κυβέρνηση, η οποία σε καμιά περίπτωση δεν εκφέρει γνώμη: παρακολουθεί πειθήνια κι έχει άποψη πάντα εκ των υστέρων, παρακαλώντας να τελειώσει μια ώρα αρχύτερα αυτό το μαρτύριο που της έτυχε, ανεξαρτήτως αποτελέσματος. Αυτό είναι το «ενδοτικό» στρατόπεδο. Στο άλλο στρατόπεδο, των «ανυποχώρητων», βρίσκονται η Ουάσινγκτον και το ΔΝΤ, οι οποίοι φέρονται να αρνούνται κατηγορηματικά το αίτημα των πιστωτών για επιτόκιο άνω του 5%, θέτοντας ως κόκκινη γραμμή το επιτόκιο του 4%. Το ΔΝΤ δε νοιάζεται προφανώς για τις επιπλέον επιβαρύνσεις που θα σημάνει στους έλληνες φορολογούμενους ένα υψηλό επιτόκιο. Απλώς, επιδεικνύοντας λιγότερο πολιτικό οπορτουνισμό και οικονομική μυωπία από την Γερμανία και την κυβέρνηση του Παπαδήμου (κι έχοντας την εμπειρία της κατάρευσης άλλων χωρών όπως η Αργεντινή ως αποτέλεσμα της υλοποίησης ανεδαφικών απαιτήσεων) αντιλαμβάνεται ότι και μία περίπτωση στο εκατομμύριο να υπήρχε να αποδεικνυόταν αποτελεσματική και τελεσφόρα η συμφωνία της 27^ης Οκτωβρίου, με επιτόκιο σαν κι αυτό που ζητούν τα ιδιωτικά, ακραία κερδοσκοπικά κεφάλαια που έχουν αναγορευτεί σε επίσημους συνομιλητές, κάθε τέτοια περίπτωση εξαλείφεται. Και τότε στην καλύτερη εκδοχή θα είναι θέμα χρόνου μια νέα συμφωνία, που θα σημάνει το άδοξο τέλος της συμφωνίας της 27^ης Οκτωβρίου, ακολουθώντας την τύχη εκείνης της 21^ης Ιουλίου. Στην χειρότερη περίπτωση θα ακολουθήσει μη συντεταγμένη και χωρίς τον δικό τους έλεγχο παύση πληρωμών, που θα θέσει σε κίνδυνο την αποπληρωμή των χρημάτων τα οποία έχει ήδη δώσει το ΔΝΤ. Γι’ αυτά επομένως νοιάζεται κι όχι για τα βάρη που θα πέσουν στις πλάτες των φορολογουμένων.

Η αποτυχία των συναινετικών λύσεων αναδεικνύει σε μονόδρομο

την σύγκρουση με τους πιστωτές και το Βερολίνο

Ο χρόνος ωστόσο που έχουν μπροστά τους δεν είναι άπειρος, λόγω του ότι στις 20 Μαρτίου λήγει ένα ομόλογο ύψους 14,5 δισ. ευρώ, και συνεπώς πολύ πριν απ’ αυτή τη ημερομηνία πρέπει να έχουν ληφθεί οι σχετικές αποφάσεις. Τον καθοριστικό ρόλο ωστόσο κι εδώ είναι πολύ πιθανόν να παίξουν οι διεθνείς εξελίξεις που έρχονται να συρρικνώσουν απελπιστικά όχι μόνο τον χρόνο των αποφάσεων αλλά και το εύρος των δυνατοτήτων. Ειδικότερα, η απότομη επιδείνωση του οικονομικού κλίματος, όπως εκφράστηκε το απόγευμα της Παρασκευής με την άνευ προηγουμένου, σχεδόν εκδικητική,υποβάθμιση 9 χωρών της ευρωζώνης από τους οίκους αξιολόγησης και την απώλεια της ανώτερης δυνατής βαθμολογίας (ΑΑΑ) από τη Γαλλία και την Αυστρία έχει τις εξής άμεσες επιπτώσεις: Πρώτο, μετατοπίζει το κέντρο βάρους της κρίσης χρέους από την Ελλάδα. Όταν υποβαθμίζεται σχεδόν όλη η ευρωζώνη, ποιος νοιάζεται για την τύχη του ελληνικού προγράμματος ανταλλαγής ομολόγων και γιατί να μη θυσιαστεί το ασθενές μέλος, αν πρόκειται έτσι να σωθεί το κυρίως σώμα; Δεύτερο, και σημαντικότερο, τα κεφάλαια που μπορούν να διατεθούν για την Ελλάδα περιορίζονται σημαντικά. Μέχρι στιγμής το «σχέδιο διάσωσης» της Ελλάδας δεν στερείτο κόστους και κινδύνου. Ήταν αναγκαίο κακό, το οποίο θα απέφερε μελλοντικά κέρδη ακόμη και υπό την μορφή της βίαιης αρπαγής του ελληνικού δημόσιου πλούτου. Στο πλαίσιο της συμφωνίας της 27^ης Οκτωβρίου (βάσει της οποίας το ελληνικό δημόσιο χρέος θα μειωνόταν κατά 100 δισ. ευρώ) οι ιδιώτες πιστωτές που σε εθελοντική βάση πάντα θα συμμετείχαν στο κούρεμα ύψους 50%, θα ανταμείβονταν εισπράττοντας στο χέρι υπό την μορφή μετρητών το 15% της εναπομείνασας αξίας και το υπόλοιπο 35% σε νέα ομόλογα υπό το αγγλικό δίκαιο. Προσθέτοντας σε αυτό το κόστος και άλλα 30 δισ. που θα λάβουν οι τράπεζες για να αντισταθμίσουν τις απώλειες, φαίνεται πως δεν είναι καθόλου κακή από την πλευρά τους η συμφωνία, αν μάλιστα ληφθεί υπ’ όψη ότι οι πολλοί από τους πιστωτές απέκτησαν τα ελληνικά ομόλογα τους τελευταίους μήνες από την δευτερογενή αγορά στο 30% της ονομαστικής τους αξίας. Ακόμη όμως κι αυτή η συμφωνία θα μπορούσε να γίνει επωφελέστερη για τους πιστωτές αν βελτιωνόντουσαν οι όροι. Κάτι τέτοιο όμως αποκλείεται μετά την απρόσμενη υποβάθμιση που ανακοινώθηκε την Παρασκευή. Σε αυτό το πλαίσιο η πιθανότητα να ενεργοποιηθούν οι Ρήτρες Συλλογικής Δράσης, να επιβάλλουν δηλαδή το κούρεμα σε όλους τους πιστωτές, έχοντας την έγκριση μόνο του 60-65%, αυξάνεται απότομα. Έτσι όμως ο εθελοντικός χαρακτήρας καταργείται, το κούρεμα χαρακτηρίζεται πιστωτικό γεγονός χωρίς δεύτερη σκέψη από τους οίκους αξιολόγησης, και η χρεοκοπία της Ελλάδας είναι και τυπικά γεγονός, δίνοντας το έναυσμα για μια σειρά δραματικών εξελίξεων.

Σε κάθε περίπτωση, ακόμη δηλαδή κι αν υπάρξει μια θετική (τρόπος του λέγειν) κατάληξη των διαπραγματεύσεων, αυτό το οποίο απέτυχε παταγωδώς είναι το σχέδιο κουρέματος του δημόσιου χρέους με πρωτοβουλία των πιστωτών. Αναδεικνύεται ως μονόδρομος, σε αυτό το περιβάλλον, η ανακοίνωση παύσης πληρωμών, εδώ και τώρα, με την επίκληση λόγων έκτακτης ανάγκης και σε σύγκρουση με τους δανειστές και το Βερολίνο, που θα δρομολογήσει την έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη και την ΕΕ – όρος εκ των ων ουκ άνευ για να επιλυθούν τα νομισματικά ζητήματα που θα προκύψουν, αποτέλεσμα τα παραπάνω των ανυποχώρητων αγώνων του εργατικού μαζικού κινήματος και των αναγκαίων τομών στην πορεία ανάπτυξης μιας ισχυρής αντικαπιταλιστικής Αριστεράς. Στην πορεία, η σύσταση Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου μπορεί να συμβάλει καθοριστικά προσφέροντας τα απαραίτητα επιχειρήματα ώστε το βάρος της διαγραφής μέρους ή του συντριπτικά μεγαλύτερου μέρους του χρέους να μην το σηκώσουν τα ασφαλιστικά ταμεία (τα οποία θα εξαιρεθούν) ή οι ιδιώτες κάτοχοι ομολόγων μικρής αξίας αλλά όλοι οι υπόλοιποι δανειστές.

Το πρώτο μέρος περιλαμβάνει μια ιστορική αναφορά που ξεκινάει από την Μεσοποταμία και καταλήγει στην κρίση του 1973 με επίκεντρο την Μέση Ανατολή και όσα ακολούθησαν. Στο επίκεντρο της ανάλυσης βρίσκονται τα καταναλωτικά πρότυπα που επιβάλει η σύγχρονη οικονομία (η χρήση του αυτοκινήτου για παράδειγμα) και οι συγκρούσεις που μαίνονται επί δεκαετίες για τον έλεγχο των κοιτασμάτων. “Στο μεταίχμιο του 20ού με τον 21ο αιώνα γίνεται φανερό ότι ο συγκεντρωτισμός και η δημιουργία κολοσσών από τις ήδη μεγάλες εταιρείες πετρελαίου με τις εξαγορές και συγχωνεύσεις δεν είναι μια αμυντική κίνηση σε μια αγορά με κύριο χαρακτηριστικό τις τότε χαμηλές τιμές, αλλά προετοιμασία του εδάφους για τις υψηλές τιμές που είναι βέβαιο από τότε ότι δεν θα αργήσουν να έρθουν”, αναφέρεται χαρακτηριστικά

Το δεύτερο μέρος είναι αφιερωμένο στην “πονεμένη” ιστορία των ελληνικών κοιτασμάτων. Σε σαράντα σχεδόν σελίδες καταφέρνει και ρίχνει φως στο μαύρο κουτί του ελληνικού πετρελαίου, χωρίς και πάλι να χάνεται από τη διευρεύνηση ο καθοριστικός ρόλος της πολιτικής. Αναφέρεται συγκεκριμένα πως “ο ρόλος της κοινοπραξίας στην κρίση του 1987 είναι καταλυτικός. Στηρίζεται στην, επιεικώς, ατελέστατη και αποικιοκρατικού χαρακτήρα σύμβαση του 1969 που είχε υπογράψει η κυβέρνηση των συνταγματαρχών”. Ας μην υποτιμούμε επομένως τις μακροχρόνιες αποσταθεροποιητικές συνέπειες που μπορεί να έχουν συμφωνίες που μπορεί να υπογραφτούν τώρα από την Ελλάδα ή την Κύπρο αν προχωρήσουν οι έρευνες.

Το τρίτο μέρος με τίτλο Ο κόσμος του πετρελαίου τον 21ο αιώνα περιγράφονται οι πιο πρόσφατες εξελίξεις (όπως οι σύγχρονες αγορές και οι μονοπωλιακές πετρελαϊκές εταιρείες) και τα ανοιχτά μέτωπα του ακήρυχτου πολέμου για τον έλεγχο των κοιτασμάτων (διείσδυση της Κίνας στην Αφρική, θαλάσσιοι δρόμοι του πετρελαίου, παραγωγοί εκτός ΟΠΕΚ, κλπ). Αναφέρουν χρακτηριστικά οι συγγραφείς για την επέμβαση των Αμερικάνων το 2003 κατά του Ιράκ: “Ο πόλεμος του Ιράκ για τα “πυρηνικά” ου Σαντάμ Χουσεΐν αποδεικνύεται ότι δεν είναι παρά η ρεβάνς των δυτικών πετρελαϊκών εταιρειών, που μετά 36 χρόνια επιστρέφουν στον τόπο της κάποτε μακράς κυριαρχίας τους”.

Η έκδοση συμπληρώνεται με ένα χρονολόγιο που περιέχει τις ιστορικές εξελίξεις για το πετρέλαιο το οποίο ξεκινάει από το 8.500 π.χ. και τελειώνει με τη χρονολογία 20 Ιουλίου 2010 όταν η Κίνα περνάει στην πρώτη θέση της παγκόσμιας κατανάλωσης ενέργειας, πιο μπροστά κι από τις ΗΠΑ. Ταυτόχρονα κερδίζει και τα πρωτεία στις εκπομπές ρύπων στην ατμόσφαιρα.

Συνολικά το βιβλίο των Μπακανάκη, Λίτση και Καϊταντζίδη θα μπορούσαμε να πούμε ότι για την τρέχουσα χρονική συγκυρία καταφέρνει και εξαντλεί το θέμα με το οποίο καταπιάνεται, ανταμείβοντας τον αναγνώστη με ένα πλούτο καλά αξιολογημένων πληροφοριών και γνώσεων. Δείγμα της επάρκειας του βιβλίου είναι οι επιτυχημένες προβολές που διατυπώνει για το ενεργειακό μας μέλλον.

Αντιμετωπίζοντας με λίγο χιούμορ τον διορισμό του θα μπορούσε να είναι η ποινή που του επιβλήθηκε: «Έτσι όπως τα έκανες, έλα να τα καθαρίσεις». Τα πράγματα όμως είναι πολύ χειρότερα γιατί ο διορισμός του Λουκά Παπαδήμου στο Μέγαρο Μαξίμου αν κάτι σηματοδοτεί είναι την πιστή και απαρέγκλιτη εφαρμογή (χωρίς αναισθητικό για τους κάτω και χωρίς αστερίσκους για τους πάνω) της πιο βάρβαρης και αποτυχημένης, τουλάχιστον στους ονομαστικούς της στόχους, πολιτικής λιτότητας.

Αξίζει όμως να δούμε γιατί ο Λουκάς Παπαδήμος δεν έρχεται από το μέλλον αλλά από το παρελθόν, γιατί δηλαδή η κόπρος που κλήθηκε να καθαρίσει είναι δική του, μέχρι πάνω! Ο Παπαδήμος είναι Αυγείας επομένως και όχι Ηρακλής.

Ο Λουκάς Παπαδήμος αποτέλεσε συνειδητή και επίμονη επιλογή όλων των πολιτικών ηγετών που σφράγισαν την ελληνική μεταπολιτευτική ζωή. Σε κάθε εκδοχή της μάλιστα: από την πιο φιλολαϊκή του Ανδρέα Παπανδρέου μέχρι την πιο φιλοεργοδοτική, του Κώστα Μητσοτάκη. Ο Λουκάς Παπαδήμος διορίστηκε στην θέση του αντιπροέδρου της Τράπεζας της Ελλάδας το 1993 και ένα χρόνο αργότερα στη θέση του προέδρου, επί πρωθυπουργίας του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ, με τις φήμες να επιμένουν από τότε ότι η τοποθέτησή του ήταν απαίτηση του σημερινού επίτιμου της ΝΔ. Το άστρο του μεσουρανεί επί πρωθυπουργίας Κ. Σημίτη, ενώ η επιλογή του Γ. Παπανδρέου, την εποχή μάλιστα που κορόιδευε τους ψηφοφόρους του αλλά και την μωρόπιστη εγχώρια διανόηση ότι είναι αντι-εξουσιαστής, να τον διορίσει σύμβουλό του (προφανώς για να εξισορροπεί και να διορθώνει τα …αριστερίστικα λάθη του) του χαρίζει ένα εκπληκτικό ρεκόρ: Να είναι ο πιο πολύτιμος παίκτης του ελληνικού πολιτικού συστήματος καθώς στο πρόσωπό του ξεπεράστηκαν οι διαχωριστικές πολιτικές γραμμές, την εποχή μάλιστα που η επίκληση αυτού του στόχου δεν λεγόταν και τόσο εύκολα δημόσια. Ο Λουκάς Παπαδήμος λοιπόν υπερέβη το εγχώριο πολιτικό προσωπικό εισάγοντας την Ελλάδα στο «νέο γενναίο κόσμο» όπου την πολιτική ασκούν ανεξέλεγκτοι τραπεζίτες που προσγειώνονται στην πολιτική σαν αλεξιπτωτιστές, με τις ευχές και την ώθησή του. Βάζει στο περιθώριο, πρόσκαιρα έστω, την πολιτική, επαγγελλόμενος μάλιστα το κλείσιμο του κύκλου της μεταπολίτευσης, αφού πρώτα γεννήθηκε από τα σπλάχνα της και αναθράφηκε από το γάλα της. Μεταξύ συνέχειας και τομής επομένως, σημειώνουμε 1.

Ο θρίαμβος της οικονομίας επί της πολιτικής όμως δεν τοποθετεί στην ηττημένη πλευρά το ρουσφέτι, την αργομισθία και όλα τα νοσηρά και αποκρουστικά φαινόμενα που χαρίζουν τις εκλογικές επιτυχίες στο ΠΑΣΟΚ και τη ΝΔ. Η κατίσχυση του οικονομικού σημαίνει «όλη η εξουσία στους ανεξέλεγκτους», «σας ακούω αλλά δεν δίνω σημασία σε όσα λέτε» («I hear you but I don’t listen you») όπως συνήθιζε να λέει προς τους πολιτικούς ο πρώτος πρόεδρος της ΕΚΤ, ολλανδός Βιμ Ντούιζενμπεργκ, που προερχόταν μάλιστα από το Εργατικό Κόμμα. Η βελούδινη παράδοση της σκυτάλης στους οικονομικούς παράγοντες από τους πολιτικούς σημαίνει την αδιαμεσολάβητη και γνήσια εφαρμογή των πιο βάρβαρων μορφών οικονομικής εκμετάλλευσης. Παρότι όμως κι αυτό φαίνεται καινούργιο, στην πραγματικότητα έχει δοκιμαστεί και θα αποτύχει πανηγυρικά στην πιο χοντροκομμένη και πρωτόλεια μορφή του, όπως απέτυχε και στην πιο εκλεπτυσμένη και συγκαλυμμένη του. Αρκεί μια αναδρομή στα έργα και τις ημέρες του Λουκά Παπαδήμου.

Ο άνθρωπος που ήρθε να «διορθώσει τα κακώς κείμενα» φέρει τεράστια ευθύνη για τα «Greek statistics», τις λογιστικές αλχημείες δηλαδή που επέτρεψαν την ένταξη της Ελλάδας στην ΟΝΕ, καθώς από την θέση που είχε στην κεντρική τράπεζα δεν μπορεί να μην ήξερε για τα στοιχεία που δίνονταν στις Βρυξέλλες. Κατά τη γνώμη μας ωστόσο πρόκειται περί πταίσματος! Γιατί, εκείνη την εποχή μόνο ο «πληθυσμιακός γίγαντας» του Λουξεμβούργου με την …βαριά πολιτική ιστορία που χάνεται στα βάθη των χιλιετιών πληρούσε τις προϋποθέσεις για να ενταχθεί στην ευρωζώνη (δημόσιο χρέος 60% ΑΕΠ και δημοσιονομικό έλλειμμα 3%), πέραν της Δανίας που κατάλαβε γρήγορα την παγίδα και άφησε τη …χαρά για τους άλλους. Οι ευθύνες ωστόσο του Λ. Παπαδήμου για τα «Greek statistics» αν αξίζουν υπενθύμισης είναι επειδή έχει συμβεί το αδιανόητο: ενοχοποιήθηκαμε άπαντες ενώ δοξάστηκε ο αυτουργός τους, με αποτέλεσμα σήμερα οποιοσδήποτε ακόμη και υπαινιγμός για τις ευθύνες του Λ. Παπαδήμου τότε να κινδυνεύει να χαρακτηριστεί αντεθνική προπαγάνδα!

Το πταίσμα γίνεται ωστόσο κακούργημα σε ότι αφορά τους όρους ένταξης της Ελλάδας στην ευρωζώνη. Το Βερολίνο ξέροντας ότι είναι στην διακριτική του ευχέρεια να αποφασίσει ποιοί θα ενταχθούν στην ευρωζώνη, από τη στιγμή που κανένα κράτος δεν πληρούσε τα κριτήρια του Μάστριχτ (εδώ δεν συμπεριλαμβάνονται τραπεζικές θυρίδες όπως το Λουξεμβούργο), επέβαλε τους πιο απεχθείς όρους που ως κοινό γνώρισμα είχαν ισοτιμίες κλειδώματος του μέχρι τότε εθνικού νομίσματος με το εκκολαπτόμενο κοινό νόμισμα που ωφελούσαν με σκανδαλώδη τρόπο τις γερμανικές εξαγωγές. Το ίδιο συνέβη με όλες τις περιφερειακές χώρες της ευρωζώνης κι όχι μόνο με την Ελλάδα. Ο Λουκάς Παπαδήμος λοιπόν, από τη στιγμή που διαπραγματεύτηκε τους όρους ένταξης, έχει ευθύνη για τη χρεοκοπία στην οποία έχουμε οδηγηθεί σήμερα, άμεση συνέπεια όχι μόνο της αδυναμίας νομισματικών υποτιμήσεων (βασιλική οδός για την αντιμετώπιση του γερμανικού ανταγωνισμού) αλλά και μιας εξωπραγματικής ισοτιμίας που επιβλήθηκε από το Βερολίνο.

Η ελληνική χρεοκοπία φέρει φαρδιά – πλατιά την υπογραφή του σωτήρα μας και με βάση τα τελευταία του επιτεύγματα. Από τη θέση του αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας μέχρι το 2010 και από τη θέση του συμβούλου του Γιώργου Παπανδρέου μέχρι και τις 10 Νοεμβρίου του 2011 (μια μέρα δηλαδή πριν την εθνοσωτήριο 11.11.11 που ανέλαβε) ο Λουκάς Παπαδήμος διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στο σχεδιασμό και την εφαρμογή αυτού του καταστρεπτικού μίγματος οικονομικής πολιτικής που επιβλήθηκε. Τρία ήταν τα βασικά του γνωρίσματα: λιτότητα για τους πολλούς (με περισσότερους φόρους, ακρωτηριασμό των κοινωνικών παροχών, υψηλότερη ανεργία και χαμηλότερους μισθούς), προτεραιότητα στη διάσωση των τραπεζών (με αποτέλεσμα να συντηρούνται στη ζωή τράπεζες – ζόμπι χάρη στα 155 δις. ευρώ που έχουν πάρει από τον κρατικό κορβανά και την κεντρική τράπεζα) και, πάνω απ’ όλα, η …Ευρώπη έχει πάντα δίκιο ή ότι είναι καλό για τις Βρυξέλλες και το Βερολίνο είναι και για την Ελλάδα!

Η παράδοση των κλειδιών και επισήμως στον Λουκά Παπαδήμο σημαίνει ότι οι παραπάνω συνταγές που ήδη έχουν οδηγήσει σε κώμα τον ασθενή θα εφαρμοστούν σε πολύ μεγαλύτερη δοσολογία. Συγκεκριμένα, η λιτότητα θα ενταθεί με ένα νέο αντιασφαλιστικό νόμο που θα θυσιάσει τις συντάξεις στο βωμό των δημοσιονομικών πλεονασμάτων (τη νέα «μεγάλη ιδέα») και καταιγισμό ιδιωτικοποιήσεων που ως αποτέλεσμα θα έχουν την δημιουργία ιδιωτικών μονοπωλίων – βασίλεια της μαύρης και ελαστικής εργασίας και την απαγόρευση της πρόσβασης στα πιο φτωχά στρώματα ακόμη και σε υπηρεσίες που μέχρι πρότινος θεωρούνταν δεδομένες για κάθε πορτοφόλι (νερό, ηλεκτρικό, κ.α.). Η δεσποτεία των τραπεζών θα γνωρίσει νέες λαμπρές ημέρες με την προσπάθεια που θα καταβάλει ο νέος πρωθυπουργός για να μείνουν σε ελληνικά χέρια. Ενώ, η υποτέλεια θα γνωρίσει νέες δόξες μέσα από την προσπάθεια εφαρμογής της συμφωνίας της 26^ης Οκτωβρίου η οποία ευνοεί στο έπακρο τους δανειστές, την ίδια ώρα που διαλύει τα ασφαλιστικά ταμεία, αλλάζει το δίκαιο των νέων εγγυημένων ομολόγων που θα ενσωματώνουν το κούρεμα κ.λπ.

Την ηγεμονία άλλωστε των πιο κοσμοπολίτικων συμφερόντων ήρθε να εγγυηθεί η καταδρομική έφοδος και κατάληψη του Μαξίμου από τον Λουκά Παπαδήμο, αφού πρώτα έλαβε το χρίσμα από μια πολιτική ελίτ που στο παρελθόν απέναντι στην πρόκληση της γερμανικής κατοχής απάντησε είτε μεταβαίνοντας στο Κάιρο, είτε μετατρεπόμενη σε μαυραγορίτες και δοσίλογους, είτε και τα δύο. Όπως κάνει και τώρα στέλνοντας τις καταθέσεις της στην Ελβετία και εναποθέτοντας τις διαπραγματεύσεις για το κούρεμα των ομολόγων κατά 50% στην «Διεθνή των τραπεζιτών», το Διεθνές Χρηματοπιστωτικό Ινστιτούτο. Ο Λουκάς Παπαδήμος αποτελεί υπ’ αυτή την έννοια τη «χρυσή τομή» των παραπάνω επιλογών μιας πολιτικής ελίτ που ανέκαθεν στον τόπο της «ένιωθε ξένη». Η προϋπηρεσία του δε στην «Τριμερή Επιτροπή» μαζί με αστέρες του βαθέος συντηρητισμού, όπως ο Σάμουελ Χάντιγκτον, που εδώ και δεκαετίες απεργαζόταν μεθόδους για να ξεπεραστούν «ενοχλητικές» και «απαρχαιωμένες» διαδικασίες όπως η βάσανος των εκλογών εγγυάται την fast track υπέρβαση εμποδίων όπως ο πολύμορφος και ελπιδοφόρος κοινωνικός ριζοσπαστισμός που αναδύεται σήμερα, ζητώντας μια θέση στα δημόσια πράγματα: από το κίνημα των πλατειών μέχρι το «δεν πληρώνω».

Ας μην τους κάνουμε όμως τη χάρη να τους θεωρούμε πανίσχυρους, παρότι πήραν ψήφο εμπιστοσύνης από τα τέσσερα πέμπτα της βουλής. Η ανάγκη που ένιωσαν να στηριχθούν ακόμη και στο ακροδεξιό και ρατσιστικό ΛΑΟΣ ενθαρρύνοντας μια φιλοφασιστική, ξενοφοβική  στροφή στην κοινωνία, δε δείχνει μόνο τη φαιά απόχρωση των γκρίζων κουστουμιών των τραπεζιτών. Δείχνει ταυτόχρονα και τα πήλινα πόδια στα οποία στηρίζεται η πιο ασταθής κυβέρνηση της μεταπολιτευτικής ιστορίας.

Κατ’ αρχάς, τόσο ο Β. Ράπανος όσο και ο Γ. Προβόπουλος μόνο για να απολογηθούν έπρεπε να διαθέτουν σήμερα δικαίωμα δημόσιου λόγου. Γιατί και οι δύο, από την δεκαετία του ’80 κιόλας, έχουν εργαστεί σε νευραλγικές και πολύ υψηλής ευθύνης θέσεις του τραπεζικού τομέα και του κράτους με αποτέλεσμα να φέρουν ευθύνη για το καθεστώς άτυπης χρεοκοπίας στο οποίο ζούμε τα τελευταία δύο χρόνια. Οι πολιτικές τις οποίες οι ίδιοι σχεδίασαν, υπηρέτησαν και προπαγάνδισαν επί δεκαετίες έφεραν την χρεοκοπία. Έχοντας δε εργαστεί τα περισσότερα χρόνια της ζωής τους σε τράπεζες όφειλαν επιπλέον να απολογηθούν και για το χάλι στο οποίο βρίσκεται ο τραπεζικός τομέας, με αποτέλεσμα να είναι ο μεγάλος ασθενής, στη διάθεση του οποίου έχουν τεθεί μέχρι σήμερα 155 δισ. ευρώ ή το 70% του ελληνικού ΑΕΠ! Κι αυτά την ίδια στιγμή που μειώνονται οι μισθοί και οι συντάξεις και το σύστημα υγείας βρίσκεται στα πρόθυρα της διάλυσης.

Σε ένα σημείο μόνο έχουν δίκιο οι ισχυρισμοί τους: Ότι «αληθινή κόλαση» θα ακολουθήσει την έξοδο από το ευρώ αν αυτή ανακοινωθεί από την Μέρκελ και το παραπάνω δίδυμο εξακολουθεί να βρίσκεται στη διοίκηση της τράπεζας που είναι ήδη ή κάποιας άλλης. Γιατί, δεν φθάσαμε στα πρόθυρα της εξόδου από την ευρωζώνη επειδή ήμασταν «κακοί μαθητές». Αντίθετα, οδηγηθήκαμε λόγω των ανταγωνισμών που απελευθερώθηκαν στο πλαίσιο της νομισματικής ενοποίησης. Η παραπέρα όξυνσή τους επομένως είναι θέμα χρόνου και θα συμβεί ανεξάρτητα από το αν οι εργαζόμενοι της Ελλάδας θα δεχθούν τα βάρβαρα μέτρα που αποφάσισε το υπουργικό συμβούλιο της Πέμπτης και τα οποία δεν σχετίζονται φυσικά με την επίλυση του δημοσιονομικού προβλήματος. Πρέπει να είναι κρετίνος κάποιος σήμερα για να συνεχίζει να πιστεύει ότι αυτά τα μέτρα σχετίζονται με το δημόσιο χρέος και τα δημοσιονομικά ελλείμματα ή υπηρετούν την ανάγκη παραμονής της Ελλάδας στο ευρώ. Κατ’ επιταγή του κεφαλαίου λαμβάνονται! Και όσο για τις απειλές περί δημοσιονομικής κατάρρευσης ή εξόδου από το ευρώ είναι ωμοί εκβιασμοί για να αποτραπούν οι αντιδράσεις που εκμεταλλεύονται το γεγονός ότι ακόμη και σήμερα η πλειοψηφία του κόσμου είναι υπέρ του ευρώ.

Η ανάγκη επομένως εξόδου από την ευρωζώνη είναι επιτακτική και άμεση ως πρώτο βήμα για την απόκρουση του αντεργατικού πραξικοπήματος το οποίο είναι σε εξέλιξη τα δύο τελευταία χρόνια με αποτέλεσμα η ζωή εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων να έχει ήδη μετατραπεί σε «αληθινή κόλαση». Δεν περιμένει την έξοδο από το ευρώ.

Από κει και πέρα: Η εκτύπωση των νέων χαρτονομισμάτων και κερμάτων που θα αντικαταστήσουν το ευρώ είναι υπόθεση ενός μήνα. Μέχρι τότε οι ανάγκες των καθημερινών συναλλαγών θα καλύπτονται από τα ευρώ που κυκλοφορούν ήδη. Επίσης, από υποσχετικές οι οποίες θα τυπωθούν γι αυτό το σκοπό με καθορισμένη ημερομηνία λήξης που θα είναι η ημερομηνία που εκτιμάται ότι θα έχει ολοκληρωθεί η εκτύπωση. Οι ανάγκες σε καύσιμα μπορούν να καλυφθούν με διακρατικές συμφωνίες με την Ρωσία του Πούτιν ή το Ιράν του Αχμαντινετζάντ, καταγγέλλοντας παράλληλα το σχεδιαζόμενο, δολοφονικό και πολιτικά υποκινούμενο εμπάργκο της ΕΕ εναντίον του Ιράν. Οι βραχυπρόθεσμες ανάγκες σε τρόφιμα μπορούν να καλυφθούν από διακρατικές συμφωνίες ενώ σε λίγους μήνες η στροφή στην εγχώρια παραγωγή τροφίμων θα καλύψει τις βιοποριστικές ανάγκες όπως συνέβαινε μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του ’80. (Εδώ δεν πείνασε η παγωμένη Ισλανδία που προχώρησε σε παύση πληρωμών γιατί να πεινάσει η Ελλάδα;). Όσοι δε εμφανίζουν την Ελλάδα ως Ψωροκώσταινα ας κρατήσουν πως ακόμη και σήμερα το κατά κεφαλήν ετήσιο ΑΕΠ είναι περίπου 22.000 ευρώ! Η νέα, υποτιμημένη ισοτιμία μπορεί κάλλιστα να μη σημάνει απώλειες στον εργατικό μισθό αν συνοδευτεί από αντίστοιχες μισθολογικές αυξήσεις και πάγωμα τιμών σε βασικά είδη. Ο υπαρκτός κίνδυνος μαζικής αγοράς από το εξωτερικό των υποτιμημένων ελληνικών περιουσιακών στοιχείων εξαλείφεται αν επιβληθούν φραγμοί στην εισαγωγή κεφαλαίων. Αντίστοιχοι φραγμοί στην εξαγωγή κεφαλαίων θα αποτρέψουν την μαζική μετανάστευση των καταθέσεων. Σε κάθε περίπτωση όμως τους δύο τελευταίους κινδύνους δεν έχουν δικαίωμα να τους σείουν απειλητικά αυτοί που εμφανίζουν ως αναγκαίο σήμερα το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας για να αποπληρωθεί το δημόσιο χρέος κι όσοι διευκόλυναν την φυγή των καταθέσεων στην Ελβετία και άλλους φορολογικούς παραδείσους τα τελευταία χρόνια. Η κάλυψη των δημοσιονομικών ελλειμμάτων μπορεί να γίνει με την εκτύπωση επιπλέον (πληθωριστικού) χρήματος, την αύξηση της φορολογίας των ΑΕ και εσωτερικό δανεισμό.

Πολιτική βούληση απαιτείται. Τίποτε άλλο!

Η συγκεκριμένη εξέλιξη λύνει ένα κρίσιμο ερώτημα που ταλανίζει όχι μόνο τους οικονομικούς παράγοντες αλλά και τις πολιτικές ελίτ του δυτικού κόσμου: Κατά πόσο η κινέζικη ηγεσία ιεραρχεί την οικονομική διείσδυση στην ευρω-αμερικανική αγορά ή, αντίθετα, δίνει προτεραιότητα στην επικράτησή της στην Ασία. Οι πρωτοβουλίες που ανακοινώθηκαν από το Πεκίνο δίνουν μια κατηγορηματική απάντηση: Το Πεκίνο ακολουθεί μια πολιτική που στηρίζεται σε γερά θεμέλια, επιλέγοντας πρώτα να εξαντλήσει τα περιθώρια και τις ανεκμετάλλευτες δυνατότητες που παρέχει η ίδια η Ασία και σε δεύτερο χρόνο θα εισβάλει οικονομικά στις αγορές των ΗΠΑ και της ΕΕ.

Προφανώς, η συγκεκριμένη ιεράρχηση δεν αποκλείει την πρόσφατη απόφαση του Πεκίνου να δώσει 3,5 δις. δολάρια για να αγοράσει την ενεργειακή εταιρεία της Πορτογαλίας που έβγαλε στο σφυρί η κυβέρνηση του Πάσος Κοέλιο. Επίσης είναι συμβατή με την πρόθεσή του να δανειοδοτήσει το ΔΝΤ ώστε ο μισητός οργανισμός να έχει την απαραίτητη επάρκεια κεφαλαίων αν τυχόν και χρειαστεί να στηρίξει την Ιταλία και την Ισπανία σε περίπτωση που αποκλειστούν από τις αγορές ομολόγων. Εξηγεί όμως πολύ καλά γιατί οι χρόνιες προσδοκίες ειδικά των Ευρωπαίων να επωφεληθούν από τα μυθικά συναλλαγματικά αποθέματα του Πεκίνου ύψους 3,2 τρις. δολ. σταθερά αποτυγχάνουν, κι αυτό παρότι η ΕΕ αποτελεί τη νούμερο ένα εξαγωγική αγορά της Κίνας. Οι άμεσες ξένες επενδύσεις της Κίνας αντίθετα στην ΕΕ είναι εντελώς αναντίστοιχες. Με βάση κινέζικους υπολογισμούς ανήλθαν σε 12 δις. δολάρια και με βάση ευρωπαϊκούς ήταν ακόμη μικρότερες, μόλις 8 δις. δολάρια, ποσά που αντιστοιχούν στο εντυπωσιακά χαμηλό ποσοστό του 0,2% του συνόλου των άμεσων ξένων επενδύσεων στη γηραιά ήπειρο.

Η στενότερη οικονομική συνεργασία Ιαπωνίας και Κίνας

απαντά στην προσπάθεια των ΗΠΑ να διεισδύσουν στην Ασία 

Η πραγματικότητα βέβαια είναι πως η Κίνα δεν γυρίζει την πλάτη της στην Ευρώπη από δική της και μόνο επιλογή, ιεραρχώντας την Ασία (αλλά και την Αφρική!). Σημαντικό μέρος ευθύνης σε αυτή την απόφαση έχουν και οι περιορισμοί που έχει θέσει η ίδια η ΕΕ, οι οποίοι κατά μεγάλο μέρος είναι επιβεβλημένοι με κοινωνικά κριτήρια, αποτελώντας για παράδειγμα το τίμημα που πληρώνει η Κίνα για την ανυπαρξία εργατικής νομοθεσίας και τις παραβιάσεις των πιο στοιχειωδών πολιτικών ελευθεριών. Τα περιοριστικά αυτά μέτρα πρόκειται σύντομα να αρθούν στο πλαίσιο σχετικών διαπραγματεύσεων που διεξάγονται μεταξύ Βρυξελλών και Πεκίνου κι ως απόρροια του έρωτα που νιώθει η ΕΕ με το όχι και τόσο κρυφό μυστικό της κινέζικης επιτυχίας.

Η απόφαση ωστόσο της Ιαπωνίας και της Κίνας να συσφίξουν τις οικονομικές σχέσεις τους, παραμερίζοντας με ασυνήθιστη αποφασιστικότητα χρόνιες αντιθέσεις, συνιστά επίσης μια επιθετική απάντηση στην προσπάθεια των ΗΠΑ να διεισδύσουν στην ανατολική Ασία και την Άπω Ανατολή. Η επίμονη προσπάθεια ειδικότερα της Ουάσινγκτον να κρατάει ανοιχτό το μέτωπο του 38^ου παράλληλου που χωρίζει τη Βόρεια από τη Νότια Κορέα ισοδυναμεί με ωρολογιακή βόμβα για την περιοχή και πολύ περισσότερο για την ικανότητα της Ιαπωνίας και της Κίνας να ελέγχουν τα του οίκους τους. Ο εξοβελισμός επομένως του δολαρίου από τις μεταξύ τους οικονομικές συναλλαγές θα μπορούσε να συνοδεύεται από τις δύο ασιατικές πολιτικές ηγεσίες και από την ευχή να είναι μόνο η αρχή για να χαρακτηριστεί όλη η περιοχή του Ειρηνικού ως απαγορευμένη ζώνη για την Ουάσινγκτον.

Εξοβελισμός του δολαρίου

Το σχέδιο επομένως υποκατάστασης του δολαρίου από το γουάν και το γιεν συνιστά μια επιθετική κίνηση των δύο χωρών. Δεν είναι όμως μόνο αυτή η πραγματικότητα όσο κι αν υποστηρίζεται από πλήθος ενδείξεων που υπογραμμίζουν την οικονομική ευρωστία των δύο χωρών, όπως για παράδειγμα η απόφαση της Ιαπωνίας να ξεκινήσει τις εξαγωγές όπλων, τερματίζοντας μια απαγόρευση που ίσχυε από το τέλος του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, ή η απόφαση της Κίνας να αναπτύξει στην επόμενη πενταετία ένα φιλόδοξο διαστημικό πρόγραμμα που θα περιλαμβάνει ακόμη και επανδρωμένες αποστολές στο διάστημα και επίσης την ανάπτυξη ενός δικού της συστήματος γεωγραφικού προσδιορισμού (GPS). Υπάρχει ταυτόχρονα και η άλλη όψη. Για την ακρίβεια, πλήθος από ανησυχητικά σημάδια τόσο για την Κίνα όσο και για την Ιαπωνία ότι εισέρχονται σε μια περίοδο μειωμένων προσδοκιών και οικονομικής συρρίκνωσης. Στη χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου για παράδειγμα το εμπορικό έλλειμμα το Νοέμβρη του 2011 έφθασε σε επίπεδα ρεκόρ από το 1979 που ξεκίνησαν να δημοσιεύονται σχετικά στοιχεία ως αποτέλεσμα τριών αιτιών: της πτώσης των εξαγωγών (λόγω της ύφεσης στην Ευρώπη και σε άλλες χώρες), της ανόδου των εισαγωγών (και ειδικότερα καυσίμων λόγω της καταστροφής στο πυρηνικό εργοστάσιο της Φουκουσίμα τον Μάρτιο του 2011) και της ανατίμησης του εθνικού τους νομίσματος, του γιεν (που κάνει ακριβότερες τις εξαγωγές και φθηνότερες τις εισαγωγές). Σε αυτό το πλαίσιο η κεντρική τράπεζα της Ιαπωνίας ανακοίνωσε την επιδείνωση των οικονομικών επιδόσεων της τρίτης μεγαλύτερης οικονομίας του πλανήτη.

Για την Κίνα οι προοπτικές είναι πολύ χειρότερες, σε πλήρη αντίθεση με τις μεγαλεπήβολες προοπτικές που διατυπώνονταν έναν χρόνο πριν όταν η οικονομία της «έτρεχε» με ρυθμό 9% ετησίως. Οι προβλέψεις είναι τόσο δυσοίωνες ώστε το ερώτημα εστιάζεται στο κατά πόσο η «προσγείωση» θα είναι ομαλή ή απότομη κι όχι αν θα υπάρξει «προσγείωση». Σε αυτό το συμπέρασμα συνηγορεί η επιβράδυνση των ρυθμών μεγέθυνσης, η πτώση της παραγωγής σε κρίσιμους κλάδους όπως ο χάλυβας, η μείωση των εξαγωγών, η φούσκα στην αγορά ακινήτων, η κρίση χρέους που παρατηρείται στην περιφερειακή και τοπική διακυβέρνηση, οι κλυδωνισμοί που δέχονται οι τράπεζες της, σειρά σκανδάλων απάτης με επίκεντρο πολυεθνικές της που δημιουργούν αμφιβολίες για την πραγματική ευρωστία τους κ.α.

Κατ’ άλλους όμως η αδιαμφισβήτητη κόπωση που εμφανίζει η Κίνα αποτελεί συνάρτηση της εξάντλησης ενός μοντέλου οικονομικής ανάπτυξης και προσέλκυσης επενδύσεων που στηρίχθηκε στην βάρβαρη εκμετάλλευση της ανθρώπινης εργασίας που ως συνδικαλιστική έκφραση είχε ένα σώμα τεχνοκρατών διορισμένων από την κυβέρνηση. Ανέφερε για παράδειγμα στέλεχος της τράπεζας Barclays στους Financial Times της προηγούμενης Πέμπτης 29 Δεκεμβρίου: «Το αποκαλούμενο μοντέλο της φθηνής εργασίας έχει δημιουργήσει πολλά προβλήματα και δεν δουλεύει πλέον άλλο. Η ψυχολογία των εργατών έχει αλλάξει σημαντικά», δήλωνε ο τραπεζίτης στο ρεπορτάζ της βρετανικής εφημερίδας με αφορμή μια μεγάλη απεργία στο κινέζικο εργοστάσιο της κορεάτικης εταιρείας παραγωγής προϊόντων υψηλής τεχνολογίας LG, όπου συμμετείχαν 8.000 εργάτες. «Πέντε ή δέκα χρόνια πριν αυτά τα άτομα ένιωθαν απλώς τυχερά να βρουν μια δουλειά γιατί υπήρχε υπερπροσφορά εργασίας. Τώρα όμως συμβαίνει το αντίθετο. Υπάρχει έλλειψη εργατικών χρειών, έτσι οι εργάτες έχουν μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη»!

Η επίδειξη δύναμης στο εξωτερικό έρχεται επομένως, κατά ένα τουλάχιστον μέρος, να καλύψει τα ρήγματα που δημιουργούν οι κοινωνικές εντάσεις και η οικονομική κρίση στο εσωτερικό.

Όπως και σήμερα συμβαίνει στην Ελλάδα, έτσι και στην Αργεντινή τη παραμονή του Αργεντινάζο τίποτε δεν προμήνυε την ορμητική είσοδο της μαζών στην πολιτική και την ιστορία. Πλούσια τα διδάγματα που πρέπει να βγάλει η Αριστερά για την σχέση μεταρρύθμισης – επανάστασης, για την ανάγκη του εργατικού πρσανατολισμού και μετωπικής δράσης.

Το Αργεντινάζο, ως μια από τις σημαντικότερες στιγμές της ταξικής πάλης τις τελευταίες δεκαετίες, αποτέλεσε ένα βίαιο και απρόσμενο ρήγμα στην (προ)ιστορία, μια φευγαλέα ματιά, μια σκηνή από τα προσεχώς της ανθρώπινης ιστορίας. Τίποτε ωστόσο μέχρι μια μέρα πριν δεν συνηγορούσε ότι το διήμερο 19-20 Δεκεμβρίου θα ανοίξει μια νέα σελίδα στην ιστορία των σύγχρονων εξεγέρσεων. «Κανένα φως μόνο ορατό σκοτάδι» διακρινόταν, όπως ακριβώς συμβαίνει και σήμερα στην Ελλάδα, με βάση την περιγραφή της κόλασης από τον Χαμένο παράδεισο του Τζον Μίλτον. Ο σύγχρονος, ολοκληρωτικός καπιταλισμός επομένως παράγει εξεγέρσεις και επαναστάσεις, με την ίδια σχεδόν αναγκαιότητα που παράγει φτώχεια και εξαθλίωση. Το πετυχαίνει δε όχι στην περιφέρεια, όπου οι σχέσεις μισθωτής εργασίας και η ατομική ιδιοκτησία συνυπάρχουν με σχετικά καθυστερημένες καπιταλιστικές μορφές εκμετάλλευσης αλλά στην καρδιά του ανεπτυγμένου καπιταλισμού.

Ποια είναι όμως τα συμπεράσματα που αξίζει να κρατήσει μια Αριστερά η οποία θέλει να νικήσει από την εκρηκτική άνοδο και τη σταδιακή υποχώρηση του Αργεντινάζο; Οι παρακαταθήκες του πολύτιμου αυτού άλματος αφορούν νέες εμπειρίες για τη σχέση μεταρρύθμισης και επανάστασης, στην ανάγκη αυτοτελούς έκφρασης της εργατικής πολιτικής και στη σημασία που έχει η μετωπική δράση της Αριστεράς.

Η σημαντική και αδιαμφισβήτητη βελτίωση που επήλθε στη θέση της κοινωνικής πλειοψηφίας την τελευταία δεκαετία, μεταξύ 2003 και 2010 συγκεκριμένα, όπως φαίνεται από την μείωση της ανεργίας από το 19,7% στο 7,3%, της φτώχειας από το 50,6% στο 19% και της ακραίας φτώχειας από το 24,7% στο 2,8% δεν οφείλεται τόσο στη γενναιοδωρία του Κιρχνερισμού, αλλά στον κλονισμό που δέχτηκε η αστική πολιτική. Είναι το τίμημα που πληρώνει το κεφάλαιο για το Αργεντινάζο. Ταυτόχρονα φαίνεται πως προϋπόθεση ακόμη και γι’ αυτή την βελτίωση της θέσης των εργαζομένων, που σε κάθε περίπτωση παραμένει επισφαλής και πρόσκαιρη, είναι η μετωπική αμφισβήτηση των νόμων κίνησης της αστικής κοινωνίας, ο κλονισμός της αστικής κυριαρχίας. Η «αριστερή κυβέρνηση» δεν αποτέλεσε επομένως την δικαίωση αλλά την υποχώρηση της επαναστατικής δυνατότητας, δεν ήταν το αίτημα των εξεγερμένων αλλά η παραχώρηση του κεφαλαίου. Κατά συνέπεια καμιά διεκδίκηση σήμερα δεν έχει καν ελπίδες πραγματοποίησης όσο δεν γίνεται απειλητική, όσο δεν αποτελεί μέρος ενός συνολικού προγράμματος αιτημάτων που συγκρούεται με τους νόμους των αστικών σχέσεων στην οικονομία και την πολιτική.

• Δυσκολότερη στις σημερινές συνθήκες γενικευμένης δημοσιονομικής κρίσης η μείωση του δημόσιου χρέους

Επιβεβαιώνεται άλλωστε όχι μόνο από τις παραχωρήσεις της κυβέρνησης Κίρχνερ αλλά και από τις υποχωρήσεις της, που είναι εξ ίσου θεαματικές. Καθώς, αναπόσπαστο τμήμα της απόφασης του 76% των πιστωτών της Αργεντινής να παραιτηθούν από το 60% της ονομαστικής αξίας των ομολόγων τους, τον Φεβρουάριο του 2005, ήταν η απόφαση της κυβέρνησης να αποπληρώσει το σύνολο του χρέους της στο ΔΝΤ, ύψους 9,8 δισ. ευρώ, επιτυγχάνοντας να διαγράψει από το χρέος στο μισητό οργανισμό μόνο 900 εκ. ευρώ που αφορούσαν τόκους. Οι όροι δε που περιλαμβάνονται στα νέα ομόλογα τα οποία εκδόθηκαν σε αντικατάσταση των παλιών συνιστούν ωρολογιακή βόμβα για την πορεία του δημόσιου χρέους της Αργεντινής στο άμεσο μέλλον. Ακόμη όμως κι αυτός ο συμβιβασμός του «αριστερού» Περονισμού με το διεθνές χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο (όπως αποθανατίστηκε σε μια ιστορική επίσκεψη του Νέστορα Κίρχνερ στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης τον Σεπτέμβριο του 2006, όπου σήμανε το καμπανάκι με το οποίο ξεκινά η καθημερινή συνεδρίαση) δεν είναι παρά το αντεστραμμένο είδωλο της υποχώρησης του Αργεντινάσο. Η άνοδος και η αποκαθήλωση του Κιρχνερισμού δεν είναι παρά αντανάκλαση της πίεσης που άσκησε όλη την προηγούμενη δεκαετία στην αστική τάξη η εργατική και λαϊκή πάλη. Οι κοινωνικοί αγώνες επομένως καθόρισαν το επίπεδο των παραχωρήσεων, αποτελώντας το καθοριστικό στοιχείο στην κίνηση του κοινωνικού εκκρεμούς και όχι η απλοχεριά της «αριστερής κυβέρνησης», που κι αυτή έγινε δυνατή σε ένα πολύ συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο. Η μείωση του δημόσιου χρέους της Αργεντινής από 138,8% του ΑΕΠ το 2003 στο 45,9% του ΑΕΠ τον Μάρτιο του 2011, με άλλα λόγια, μπορούσε να γίνει πιο εύκολα την δεκαετία που μας πέρασε όταν η καπιταλιστική κρίση που εμφανίζεται ως κρίση χρέους δεν είχε προσλάβει τα χαρακτηριστικά πανδημίας όπως σήμερα, απειλώντας άμεσα ακόμη και χώρες όπως η Γαλλία που κινδυνεύει με υποβάθμιση από τους οίκους αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας ή οι ΗΠΑ που ήδη υποβαθμίστηκαν. Επομένως ακόμη και για ένα ισοδύναμο αποτέλεσμα σήμερα, που η κρίση έχει μεταφερθεί σε όλο το βόρειο και δυτικό ημισφαίριο απαιτείται πολύ πιο μαχητικός, πολύ πιο μακροχρόνιος, πολύ πιο συνειδητά αντικαπιταλιστικός αγώνας που να τροφοδοτείται και να τροφοδοτεί την επαναστατική – κομμουνιστική προοπτική. Πρόκειται για μια διαδικασία που δεν καταργεί την ανάγκη των διαφορετικών, αυτοτελών κοινωνικών μετώπων (για παράδειγμα ενάντια στο δημόσιο χρέος ή ενάντια στις νομισματικές ενοποιήσεις) αλλά υπογραμμίζει την ανάγκη εμβάθυνσης του περιεχομένου τους και του εργατικού προσανατολισμού τους.

Κατά πόσο όμως εκφράστηκε ολοκληρωμένα η εργατική πολιτική, διαπερνώντας και ηγεμονεύοντας τους πολύμορφους κοινωνικούς αγώνες, κοινή συνισταμένη των οποίων αποτέλεσε το Αργεντινάζο; Αναμφισβήτητα ο αγώνας των άνεργων πικετέρος και των κατηλλειμένων εργοστασίων αύξησε το ειδικό βάρος της εργατικής τάξης στην κοινωνική αναμέτρηση, με αποτέλεσμα ακόμη και σήμερα αυτά τα μέτωπα να αποτελούν αγκάθι στα πλευρά της κυβέρνησης και ζωντανή υπόμνηση του Αργεντινάζο. Παρόλα αυτά τα μικροαστικά συμφέροντα, που ριζοσπαστικοποιήθηκαν με την κατάσχεση των τραπεζικών λογαριασμών και εκφράστηκαν μέσα από το κίνημα των συνελεύσεων στις πλατείες ακόμη και στο ρηξιακό αίτημα της δημιουργίας συντακτικής συνέλευσης, φαίνεται πως ηγεμόνευσαν και δεν ηγεμονεύθηκαν στην απολύτως απαραίτητη, σύγχρονη εργατολαϊκή συμμαχία, μέσα στην πορεία του αγώνα προσδιορίζοντας με αρνητικό τρόπο το βεληνεκές και την αποτελεσματικότητά του.

ΕΛΛΕΙΨΗ ΜΕΤΩΠΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ

Ανάγκη προγραμματικών τομών στην Αριστερά

Η ικανότητα της αστικής πολιτικής να κλείσει το ρήγμα που άνοιξε η ορμητική και επικίνδυνη εισβολή των μαζών στο προσκήνιο φάνηκε μόλις τον Απρίλιο του 2003, ενάμισι χρόνο μετά το Αργεντινάζο, όταν στις εκλογές που πραγματοποιήθηκαν ο Κάρλος Μένεμ (πρόεδρος που χρεώθηκε την χρεοκοπία και υπ’ αριθμόν ένα μισητό πρόσωπο στην Αργεντινή την περίοδο της εξέγερσης) χάνει την πρώτη θέση για δύο ποσοστιαίες μονάδες και την δεύτερη Κυριακή, στις επαναληπτικές εκλογές, πρόεδρος αναδεικνύεται ο Νέστορ Κίρχνερ. Η κάλυψη του ρήγματος επιβεβαιώνεται επίσης από τα απογοητευτικά εκλογικά αποτελέσματα της επαναστατικής Αριστεράς. Το Εργατικό Κόμμα (Παρτίδο Ομπρέρο) παρότι διαδραμάτισε σπουδαίο ρόλο στην εξέγερση, παρότι συνέβαλε στον προσανατολισμό, την εμβάθυνση και την κατανόησή της με τις θεωρητικές επεξεργασίες και τις κινηματικές του πρωτοβουλίες, δεν μπόρεσε να κεφαλαιοποιήσει σε πολιτικό επίπεδο την πρωτοπόρα δράση του. Κι εδώ προφανώς τα εκλογικά αποτελέσματα δεν αποτελούν τίποτε περισσότερο από έναν ευαίσθητο παλμογράφο τνω κοινωνικών και πολιτικών διεργασιών.

Η αιτία, κατά την γνώμη μας, βρίσκεται στην υποτίμηση της αναγκαιότητας ενός σύγχρονου, καινοτόμου συνδυασμού επαναστατικής στρατηγικής και τακτικής, καθώς και της αναγκαίας μετωπικής αντικαπιταλιστικής παρέμβασης. Οι δυνάμεις της επαναστατικής Αριστεράς στην Αργεντινή δεν ξεπέρασαν με ένα προωθητικό τρόπο τις επιμέρους διαφορές τους για να μπορέσουν να στείλουν το μήνυμα της αντικαπιταλιστικής ενότητας στον ίδιο τον κόσμο του αγώνα, με αρνητικά αποτελέσματα για την απήχηση και την ανάγκη δημιουργίας τομών στο πρόγραμμα και τα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά τους.

Ευρύτερα μιλώντας, η ανάγκη που αναδύουν οι ραγδαίες οικονομικο–κοινωνικές αλλαγές και η επαναστατική κατάσταση στην οποία θα μπαινοβγαίνουμε όλη αυτή την περίοδο ως αποτέλεσμα της αφύπνισης των εργαζομένων, υπογραμμίζουν την ανάγκη η επαναστατική Αριστερά να ξεπεράσει το αίσθημα αυτάρκειας σε βαθμό αλαζονείας που την διακατέχει και να τολμήσει την προγραμματική υπέρβαση, με νέες συνεισφορές στη θεωρία και με την επεξεργασία των κινηματικών εμπειριών, των επιτυχιών και των αποτυχιών. Από την απάντηση σε αυτό το στοίχημα θα κριθούν όλα τα επαναστατικά εγχειρήματα και η τύχη των ιδιόμορφων και παλινδρομικών επαναστατικών καταστάσεων που είναι προ των θυρών, ειδικά στην Ελλάδα.