Λογιστικός έλεγχος του χρέους: υπό ποιούς όρους και με ποιό στόχο (Επίκαιρα, 10 Μαΐου 2012)

Στην επικαιρότητα επανήλθε το αίτημα συγκρότησης επιτροπής λογιστικού ελέγχου που θα ανοίξει τα βιβλία του δημόσιου χρέους με αφορμή τις πέντε προτάσεις που κατέθεσε ο επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξης Τσίπρας, παραλαμβάνοντας την διερευνητική εντολή για τον σχηματισμό κυβέρνησης από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Πρόκειται για ένα αίτημα που μέχρι στιγμής έχει συναντήσει την θερμή ανταπόκριση της ελληνικής κοινωνίας. Ήδη, η Πρωτοβουλία για τη Συγκρότηση Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου που ιδρύθηκε τον Μάρτιο του 2011, με ακριβώς αυτό το στόχο, έχει συγκεντρώσει περισσότερες από 60.000 υπογραφές σε ψήφισμα με το οποίο ζητά τον σχηματισμό μιας τέτοιας επιτροπής, που θα είναι ανεξάρτητη, διεθνής και θα λογοδοτεί στην κοινωνία. Το αίτημα είχε υποστηριχθεί κι από πολλές διεθνείς προσωπικότητες. Από την ιδρυτική της μάλιστα συνέντευξη η Πρωτοβουλία είχε αποκλείσει το ενδεχόμενο να εκφυλισθεί σε Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής γιατί το αποτέλεσμα θα ήταν το κουκούλωμα των αλλεπάλληλων σκανδάλων τα οποία συνοδεύουν την έκρηξη του ελληνικού δημόσιου χρέους. Επίσης είχε ειπωθεί με σαφήνεια ότι το αίτημα δεν απευθυνόταν στην τότε κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου, δεδομένου του καθόλου …έντιμου πρότερου βίου της. Κανείς εκ των ιδρυτών της Πρωτοβουλίας δεν ήθελε να χρησιμοποιηθεί η πρόταση του λογιστικού ελέγχου από την κυβέρνηση και τους πιστωτές ως ένα μέσο νομιμοποίησης των απαιτήσεων των δανειστών.

Ο ριζοσπαστικός χαρακτήρας του αιτήματος φάνηκε πολύ γρήγορα από την απροθυμία του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ να υιοθετήσουν το αίτημα, υπό οποιαδήποτε εκδοχή ή ερμηνεία του. Αντίθετα με ό,τι συνέβη στην αντίπερα πολιτική όχθη όπου οι περισσότεροι πολιτικοί χώροι οι οποίοι τάσσονται κατά του Μνημονίου το υιοθέτησαν, παραλλάσσοντας και προσαρμόζοντάς το στο δικό τους πρόγραμμα. Συνηθισμένα πράγματα… Ωστόσο, για την Πρωτοβουλία Συγκρότησης της Επιτροπής είναι δεδομένο ότι το αίτημα της ΕΛΕ συμβαδίζει και αλληλοσυμπληρώνεται με το αίτημα παύσης πληρωμών και διαγραφής του μεγαλύτερου μέρους ή όλου του δημόσιου χρέους.

Ο ισχυρισμός αυτός (περί παύσης πληρωμών και διαγραφής του χρέους) όσο ακραίος κι αν ακούγεται, θεμελιώθηκε πριν λίγους μήνες σε δημόσια εκδήλωση στην ΕΣΗΕΑ όπου παρουσιάστηκε μέρος της ερευνητικής δουλειάς που ήδη γίνεται εθελοντικά στο πλαίσιο της ΕΛΕ από δευτερογενές φυσικά υλικό και χωρίς πρόσβαση σε επίσημα έγγραφα. Ειδικότερα, η παρουσίαση του κεφαλαίου που αφορά τα χρήματα τα οποία οφείλει να καταβάλει στην Ελλάδα η κυβέρνηση της Άνγκελα Μέρκελ στο πλαίσιο του κατοχικού δανείου και των γερμανικών επανορθώσεων από την εποχή της ναζιστικής κατοχής (με τη βοήθεια στοιχείων που έχει συγκεντρώσει και επεξεργαστεί επιτροπή της οποίας ηγείται ο Μανόλης Γλέζος) έδειξε ότι οποιαδήποτε συζήτηση για τις οικονομικές σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας οφείλει να ξεκινά από τα ποσά που μας οφείλει η Γερμανία. Κι αυτά είναι σχεδόν δύο φορές όσο το ελληνικό δημόσιο χρέος. Κατ’ επέκταση, οποιαδήποτε ανησυχία μην τυχόν και ο λογιστικός έλεγχος καταλήξει ότι η Ελλάδα τελικά χρωστάει και πρέπει να πληρώσει είναι πέρα για πέρα αβάσιμη!

Ωστόσο, επιχειρήματα για την ανακήρυξη μεγάλου μέρους του δημόσιου χρέους ως παράνομου ή αντισυνταγματικού, που θα επιτρέψει την μη πληρωμή του, γεννάει και η δυσάρεστη και πολλαπλά αρνητική εξέλιξη της πρόσφατης αναδιάρθρωσης του ελληνικού δημόσιου χρέους (PSI). Όπως συνέβη με το πρώτο δάνειο των 110 δις. ευρώ έτσι και με το δεύτερο δάνειο των 109 δισ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και των 28 δις. από το ΔΝΤ υπάρχει πλήθος ενδείξεων ότι οι σχετικές δανειακές συμβάσεις είναι στον …αέρα. Η πρώτη κατ’ αρχήν δεν έχει καν ψηφισθεί από την Βουλή γιατί η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου ήξερε πως δεν είχε την απαιτούμενη αυξημένη πλειοψηφία των 180 εδρών. Ήταν η εποχή που η Νέα Δημοκρατία αντιπάλευε το Μνημόνιο, αυξάνοντας την επιρροή της στην ελληνική κοινωνία. Όμως, κατά πόσο μπορεί να είναι δεσμευτική και νόμιμη μια διεθνής συμφωνία που δεν φέρει την έγκριση της εθνικής αντιπροσωπείας; Ερωτηματικά εγείρονται και σε ό,τι αφορά τη νομιμότητα της παρούσας σύμβασης. Γιατί να μην αμφισβητηθεί σε ελληνικά και διεθνή δικαστήρια η έκδοση ελληνικών ομολόγων υπό το δίκαιο μιας ξένης χώρας, όπως της Αγγλίας και του Λουξεμβούργου, που περισσότερο παραπέμπει σε τριτοκοσμικές αποικίες της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου κι όχι φυσικά σε ευρωπαϊκά κράτη; Υπάρχουν επίσης και τα οικονομικά επίδικα της δανειακής σύμβασης και της ανταλλαγής ομολόγων: από τη σφαγή, ακόμη και στο ύψος του 98%, που έγινε στα αποθεματικά Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου τα οποία ήταν κατατεθειμένα στην Τράπεζα Ελλάδας, χωρίς να έχουν γνώση οι διοικήσεις τους, μέχρι τη νομιμότητα των χρημάτων που θα δανειστεί η χώρα και θα πληρώσουν οι φορολογούμενοι, θυσιάζοντας μισθούς, συντάξεις και δημόσια περιουσία, για να ανακεφαλαιοποιηθούν οι τράπεζες.

Ακόμη, ο λογιστικός έλεγχος μπορεί να δείξει ότι το διεθνές δίκαιο παρέχει την απαραίτητη δικαιολογητική βάση, με την επίκληση για παράδειγμα της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, που επιτρέπει την παύση πληρωμών.

Σε κάθε περίπτωση η διαδικασία του λογιστικού ελέγχου, ακόμη και της αμφισβήτησης του δημόσιου χρέους και πολύ περισσότερο της παύσης πληρωμών, θα μας φέρει απέναντι σε όλα σχεδόν τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εξέλιξη που μπορεί να προσθέτει δυσκολίες στο εγχείρημα, είναι όμως αναμενόμενη από την στιγμή που τα κράτη αυτά ανέλαβαν να λειτουργήσουν ως ναυαγοσώστες για τις τράπεζές τους, κρατικοποιώντας στην πράξη τα χρέη που όφειλε το ελληνικό δημόσιο σε ιδιωτικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Από την στιγμή που αυτά τα ευρωπαϊκά κράτη λειτούργησαν σαν ασφαλιστικές εταιρείες των τραπεζών τους, ιεραρχώντας τα συμφέροντά των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων σε βάρος της περιλάλητης κοινοτικής αλληλεγγύης γιατί θα πρέπει η Ελλάδα να κάνει επίδειξη διπλωματικής αβρότητας αναζητώντας «ευρωπαϊκές λύσεις» στο πρόβλημα της κρίσης χρέους; Όταν μάλιστα η μοναδική «ευρωπαϊκή λύση» που έχει μέχρι στιγμής δοθεί είναι υπερδανεισμός και λιτότητα. Από την άλλη, όσο θα αποκαλύπτεται ο ρόλος της κυβέρνησης Μέρκελ τόσο ο ελληνικός λαός θα έρχεται πιο κοντά με τον γερμανικό που θα αντιλαμβάνεται ότι οι φόροι του δεν πάνε για συντάξεις αλλά για την χρηματοδότηση της Ντόιτσε Μπανκ. Η σύγκρουση επομένως με τους πιστωτές δεν σημαίνει και την δημιουργία εχθρικών σχέσεων με τους ευρωπαϊκούς λαούς. Μάλλον το αντίθετο θα συμβεί…

Η σύγκρουση με τους δανειστές άλλωστε δεν αποφεύχθηκε ούτε στην Ισλανδία, ούτε στην  Αργεντινή, ούτε στον Ισημερινό, ούτε στη Ρωσία που ακολούθησαν τον δρόμο της παύσης πληρωμών, χωρίς ωστόσο οι κινδυνολογικές προβλέψεις περί διεθνούς απομόνωσης να επιβεβαιωθούν. Δεν αποφεύχθηκε ούτε και στις πολύ πρόσφατες εθνικοποιήσεις που έγιναν στην Αργεντινή και την Βολιβία, όταν η Ισπανία λειτούργησε ως μακρύ χέρι των πολυεθνικών της.

Εν κατακλείδι η διαδικασία του λογιστικού ελέγχου είναι μια διαδικασία προφανώς συγκρουσιακή που θα εξελιχθεί παρά κι ενάντια στη θέληση των δανειστών, με κριτήριο όμως τα συμφέροντα του ελληνικού λαού και βάσει του διεθνούς δικαίου.

Κανένας δεν είναι ασφαλής απέναντι στο Τρίτο Μνημόνιο (Unfollow #5 Απρίλιος 2012)

Θα χάσουν όσοι βιαστούν να δώσουν την προφανή απάντηση στην ερώτηση αν το πολεμικό Ιράκ έχει σχέση με την σύγχρονη Ελλάδα. Προς επίρρωση πιθανά ενός από τα πιο πνευματώδη και προφητικά συνθήματα που κοσμούν εδώ και χρόνια τους δρόμους της Αθήνας («μωρό μου έχουμε πόλεμο») πρόσφατη μελέτη της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας αποκάλυψε ότι το άγχος που βιώνουν οι έλληνες πολίτες είναι παρόμοιο με το άγχος στρατιωτών που συμμετέχουν σε πολεμικές επιχειρήσεις! Έχοντας προφανώς ξεπεράσει προ πολλού το στάδιο της κατάθλιψης, της παραίτησης, ακόμη και της απόγνωσης όσοι συμμετείχαν στην έρευνα (που παρουσιάστηκε στο 9^ο Πανελλήνιο Συνέδριο Δημόσιας Υγείας) βρέθηκε ότι πάσχουν από μετατραυματική διαταραχή η οποία απαντάται συστηματικά σε στρατιώτες που επιστρέφουν από το Ιράκ, το Αφγανιστάν κι επίσης στα παιδιά της Παλαιστίνης που ακούν αβοήθητα τις ισραηλινές βόμβες να σφυρίζουν πάνω από τα κεφάλια τους, ελπίζοντας να τη γλιτώσουν μια φορά ακόμη! Αυτή είναι η Ελλάδα δύο σχεδόν χρόνια μετά την εφαρμογή του πρώτου Μνημονίου και την υιοθέτηση ενός μπαράζ μέτρων άγριων περικοπών σε μισθούς, ημερομίσθια, συντάξεις και κοινωνικές παροχές, με την ευθύνη της «Τρόικας εσωτερικού»: ΠΑΣΟΚ, ΝΔ και ΛΑΟΣ.

Κανένα ωστόσο απ’ τα μέτρα που ψηφίσθηκαν μέχρι και τις 12 Φεβρουαρίου 2012, όταν η Βουλή έκανε νόμο του κράτους και το δεύτερο Μνημόνιο (ν. 4046/2012), δεν φαίνεται να σηματοδοτεί μια πρόσκαιρη έστω ανακωχή στον κοινωνικό πόλεμο που έχουν κηρύξει ΔΝΤ και ΕΕ. Πριν καν εφαρμοσθούν τα μέτρα που προβλέπει ο παραπάνω νόμος η επίσημα εκπορευόμενη φημολογία για ένα τρίτο Μνημόνιο οργίαζε, προδιαγράφοντας επακριβώς και την ατζέντα του καυτού δίμηνου Μαΐου – Ιουνίου. Ανεξαρτήτως των πολιτικών εξελίξεων, οι φάκελοι έχουν ήδη τοποθετηθεί επάνω στο τραπέζι και με μεγάλα γράμματα γράφουν: Πρώτο, μειώσεις μισθών στον ιδιωτικό τομέα, δεύτερο μαζικές απολύσεις στον δημόσιο τομέα, τρίτο νέο αντι-ασφαλιστικό νόμο και τέλος αλλαγές στη φορολογική νομοθεσία προς όφελος των γνωστών φοροκλεπτών.

Πριν δούμε τον «λογαριασμό» αξίζει να επισημάνουμε τον ψυχρό, ανυπόκριτο τρόπο με τον οποίο προωθείται αυτή τη φορά το νέο Μνημόνιο, παρά τα κοινωνικά οδυνηρά μέτρα που το συνοδεύουν. Από την Άνοιξη του 2010 μέχρι και τον Φεβρουάριο του 2012 κάθε νέα περικοπή είχε ως απαραίτητο συνοδευτικό ένα μίγμα εκβιασμών («Μνημόνιο ή χρεοκοπία»), απολογητικής («δεν υπάρχει άλλη λύση») και ενοχοποίησης της κοινωνίας («μαζί τα φάγαμε», «δεν εφαρμόστηκαν τα μέτρα του προηγούμενου Μνημονίου», κ.α.). Τώρα όμως ούτε αυτά τα επιχειρήματα δεν επιστρατεύονται και …δικαίως. Η χρεοκοπία επετεύχθη με κάθε επισημότητα, εγγράφοντας το 2012 (μετά τα έτη 1827, 1843, 1893 και 1931) ως το έτος που σημειώθηκε η πέμπτη χρεοκοπία της Ελλάδας από συστάσεως του νεότερου ελληνικού κράτους παρά τα αλλεπάλληλα μνημόνια που ψηφίσθηκαν και εφαρμόσθηκαν, οι δικαιολογίες για την ανυπαρξία «σχεδίου Β» έχουν καταρρεύσει μετά τις αποκαλύψεις του υπουργού Οικονομικών πλέον, Φίλιπου Σαχινίδη, πως η προσφυγή της Ελλάδας στο σφαγείο του «μηχανισμού διάσωσης» ήταν ειλημμένη απόφαση κι όσο για τα προηγούμενα Μνημόνια είναι πλέον ηλίου φαεινότερο ότι εφαρμόστηκαν και μάλιστα με το… παραπάνω!

Η διαγραφόμενη «αποτυχία» άλλωστε της δημοσιονομικής πολιτικής αυτή τη φορά, πιο εμφανώς από κάθε άλλην, οφείλεται στην απαρέγκλιτη υιοθέτηση των πολιτικών ισοπεδωτικής λιτότητας και όχι στην πλημμελή και διστακτική εφαρμογή τους. Επιτέλους: ο Φίλιππος Σαχινίδης και οι συν αυτώ και όχι ο κόσμος της Πλατείας Συντάγματος είχε τον έλεγχο του υπουργείου Οικονομικών από την εποχή του Κ. Σημίτη μέχρι και τώρα που εφαρμόζονται αυτές οι εξοντωτικές πολιτικές. Δικά τους είναι τα υπουργεία, δικιά τους είναι και η αποτυχία, σε ό,τι αφορά την εκπλήρωση των δημοσιονομικών στόχων που θέτουν! Προς επιβεβαίωση τα στοιχεία για την υλοποίηση του κρατικού προϋπολογισμού το πρώτο δίμηνο του 2012, όπου ακόμη κι αυτό το πρωτογενές πλεόνασμα (μοναδικό κριτήριο επιτυχίας της οικονομικής πολιτικής κι ας βυθίζεται στη φτώχεια η κοινωνία, κι ας φτάνει η ανεργία στο 21% κι ας αυτοκτονούν καταμεσίς της πλατείας Συντάγματος τα άλλοτε «περήφανα γηρατειά» για «να μην αφήσουν χρέη στα εγγόνια τους») αποδείχθηκε μαϊμού: Αποτέλεσμα των αυξημένων εισροών από την ΕΕ και των συνεχιζόμενων μειώσεων του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Το σκιάχτρο του ελλείμματος με άλλα λόγια είναι εδώ, όχι όμως ως αποτέλεσμα του «γενναιόδωρου κράτους πρόνοιας» (το οποίο ποτέ δεν γνωρίσαμε) ή «της σπατάλης του δημοσίου» (την οποία ποτέ δεν είδαμε), αλλά της τεχνητής ύφεσης, προϊόν δηλαδή ενδογενών αιτιών και σκόπιμων ενεργειών. Η ύφεση αυτή θα φθάσει σε νέα βάθη (-5% κατά την εκτίμηση του Ιδρύματος Ερευνών των βιομηχάνων) κατά τη διάρκεια του τρέχοντος, πέμπτου στη σειρά, έτους χαρίζοντας στην Ελλάδα ένα διεθνές ρεκόρ: Το ότι είναι η μοναδική χώρα την μεταπολεμική περίοδο σε καιρό ειρήνης που είδε το ΑΕΠ της να συρρικνώνεται για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα. Ούτε στην Αργεντινή, ούτε στη Ρωσία, ούτε ακόμη στη Νοτιοανατολική Ασία δέχθηκε η οικονομία τέτοιο συντριπτικό πλήγμα, όπως έχει συμβεί στην Ελλάδα, με το μέλλον να παραμένει ακόμη …άδηλο. Δηλαδή κανένα από τα Μνημονιακά κόμματα να μην είναι σε θέση να υποσχεθεί πότε θα αρχίσουν να δημιουργούνται θέσεις εργασίας, πότε θα αρχίσουν να αυξάνουν τα εισοδήματα, πότε θα τελειώσει η «ειδική περίοδος» της δημοσιονομικής προσαρμογής. Προφανώς, κι όσο περνάει από το χέρι τους, ποτέ…

Η λιτότητα και η φτώχεια που προδιαγράφουν εκτείνεται στο διηνεκές. Θα ανανεώνεται δε κάθε φορά με νέες αφορμές που δεν πρόκειται να εκλείψουν ποτέ, λόγω της δικιάς τους, ατελέσφορης, πέρα από κοινωνικά ολέθριας, πολιτικής. Αρκεί μια ματιά να έριχνε κανείς στη συνέντευξη που παραχώρησε ο δοτός πρωθυπουργός Λουκάς Παπαδήμος στην ιταλική εφημερίδα Il Sole 24Ore την Παρασκευή 30 Μαρτίου όπου προανήγγειλε ένα νέο τρίτο δάνειο το 2015! «Όμως, τελικά, ίσως να μην επιστρέψουμε στις αγορές ακόμη κι αν εφαρμόσουμε πλήρως όλα τα μέτρα. Γι αυτό δεν πρέπει να αποκλειστεί μια πρόσθετη μορφή οικονομικής βοήθειας», ήταν τα λόγια του! Κι εδώ να προσθέσουμε πως τέτοια «διευκόλυνση» δεν θα δοθεί «αχρεωστήτως», αλλά θα συνοδευτεί με νέα μέτρα λιτότητας…

Επιστρέφοντας στον τρέχοντα «λογαριασμό» του Μαΐου – Ιουνίου, πάνω – πάνω θα έχει τα εργασιακά και τις αποδοχές του ιδιωτικού τομέα. Στόχος και αποστολή της επόμενης κυβέρνησης είναι ένας: να φτάσουν οι μισθοί του ιδιωτικού τομέα στα 150 ευρώ όπως συμβαίνει στην Ρουμανία και την Κροατία! Αυτό το επίπεδο μισθών κρίνεται ανταγωνιστικό για την Τρόικα και τους έλληνες συνεργάτες της, όπως απερίφραστα και χωρίς να διαψευστεί από κανέναν εκτός, ακόμη κι εντός Ελλάδας, δήλωσε ο Πολ Τόμσεν, εκ μέρους του ΔΝΤ, την Τρίτη 27 Μαρτίου μιλώντας στην κοινή συνεδρίαση των επιτροπών Οικονομικών και Απασχόλησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι τα πρόσφατα μέτρα που περιλαμβάνονταν στο δεύτερο Μνημόνιο για μείωση των μισθών κατά 22% και 32% για τους νέους, δεν είναι τα τελευταία, αλλά θα ακολουθήσουν κι άλλα. Ακόμη και μετά την ελεύθερη πτώση που θα υποστούν οι μισθοί στις 14 Μαΐου, όταν θα εξαντληθεί η μετενέργεια των κλαδικών συμβάσεων κι εκατομμύρια εργαζόμενοι δουν τους μισθούς τους να προσγειώνονται απότομα στο μειωμένο επίπεδο των συλλογικών συμβάσεων (586,08 ευρώ και 510,95 όσοι είναι κάτω των 25 ετών) ακόμη και τότε θα έρθει μια νέα μείωση. Κατά πάσα πιθανότητα, σε πρώτο στάδιο, θα λάβει την μορφή της κατάργησης του 13^ου και 14^ου μισθού. Θα απαιτηθούν όμως επιπλέον μειώσεις για να φτάσουν οι μισθοί στα 150 ευρώ όπως επιδιώκουν ΔΝΤ – ΕΕ με τη σύμφωνη γνώμη ΠΑΣΟΚ – ΝΔ – ΛΑΟΣ…

Ζητούμενο προφανώς αυτών των μέτρων δεν είναι η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας, να γίνουν δηλαδή τα ελληνικά προϊόντα ελκυστικά από άποψη τιμής, όπως δημόσια ισχυρίζονται. Το πόσο αναληθής είναι ο ισχυρισμός τους φαίνεται με δύο τρόπους. Αρχικά, αν δούμε ότι το εργατικό κόστος συμμετέχει στο συνολικό κόστος παραγωγής κατά μέσο όρο 20%. Επομένως (και σε αντίθεση με το τι θα συνέβαινε αν η συμμετοχή του εργατικού κόστους στο συνολικό ήταν για παράδειγμα άνω του 50%) η επίπτωση που έχει σήμερα στην Ελλάδα η μείωση του εργατικού στο τελικό κόστος είναι πρακτικά ασήμαντη. Σε άλλα στοιχεία κόστους πρέπει κατά συνέπεια να στραφούν αν πράγματι θέλουν να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα, όπως για παράδειγμα στην εγκατάλειψη του ευρώ και την υιοθέτηση εθνικού νομίσματος. Δεν είναι δυνατό το 64,3% των ελληνικών εξαγωγών να κατευθύνεται εκτός ευρωζώνης και να παραμένουμε προσδεμένοι σε ένα νόμισμα που συνεχώς ανατιμάται, εξαλείφοντας ακόμη κι όποια κέρδη ανταγωνιστικότητας ήταν δυνατό να επιτευχθούν! Κατά δεύτερο, ο προσχηματικός χαρακτήρας του στόχου βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας φαίνεται αν δούμε ότι ακόμη και μέχρι σήμερα παρά τις συνεχείς μειώσεις των μισθών, οι τιμές όλων σχεδόν των προϊόντων δεν μειώνονται, αλλά αυξάνονται, ακολουθούν εντελώς αντίθετη κατεύθυνση! Το εργατικό κόστος όμως κατρακυλά, κατά πολλούς τρόπους: Μέσω της άμεσης, «οριζόντιας» μείωσης μισθών και ημερομισθίων, της επέκτασης των ελαστικών σχέσεων εργασίας, του φθηνέματος του κόστους των απολύσεων, και πολλά άλλα. Εντελώς χαρακτηριστικά σε αυτό το πλαίσιο τα 50 εκ. ευρώ που θα εξοικονομεί ετησίως ο όμιλος Carrefour – Μαρινόπουλος από την οριζόντια μείωση μισθών ύψους 10% που επέβαλε στους 13.000 εργαζόμενούς του (εκ των οποίων το 70% εργάζονται με καθεστώς μερικής απασχόλησης), δεν θα οδηγήσει σε πτώση των τιμών όπως δεν έχει οδηγήσει και μέχρι τώρα. Συμπερασματικά, πίσω από τον στόχο μείωσης των μισθών στα 150 ευρώ, αν κάτι κρύβεται είναι η απογείωση του περιθωρίου κέρδους για τις επιχειρήσεις. Όλα τ’ άλλα είναι για τους αφελείς…

Το δεύτερο πακέτο μέτρων θα αφορά τον δημόσιο τομέα. Ζητούμενο θα είναι η μείωση του κόστους λειτουργίας του και θα επιτευχθεί μέσω της απόλυσης δεκάδων χιλιάδων δημοσίων υπαλλήλων που δεν θα περνούν τα τεστ αξιολόγησης κι επίσης του λουκέτου που θα μπει σε υπηρεσίες και οργανισμούς. Το κόστος λειτουργίας του δημόσιου τομέα θα αποδειχθεί το αμορτισέρ που θα απορροφά τους κραδασμούς τους οποίους θα παράγει ο ειδικός λογαριασμός για την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους που ψηφίστηκε με ειδική τροπολογία, την οποία κατέθεσε ο υπουργός Οικονομικών. Από τη στιγμή που η αποπληρωμή των πιστωτών αποκτά προτεραιότητα έναντι οποιουδήποτε άλλου κονδυλίου δημόσιας δαπάνης (προς μεγάλη χαρά φυσικά των Γερμανών καθώς έτσι απομακρύνεται ο κίνδυνος αδυναμίας πληρωμών και η χρεοκοπία) τα χρήματα που κάθε μήνα θα λείπουν από τα δημόσια ταμεία θα σημαίνουν νέες απολύσεις και επιπλέον μειώσεις μισθών για τους δημόσιους υπαλλήλους.

Ο ειδικός λογαριασμός και η προτεραιότητα εξυπηρέτησης των πιστωτών θα σημάνει επίσης και νέα αντι-ασφαλιστικά νομοσχέδια. Η δραματική κατάσταση των ασφαλιστικών ταμείων γίνεται εμφανής αν δούμε ότι μόνο στο πρώτο δίμηνο του 2012 έχουν απορροφήσει ακόμη και το 64% της ετήσιας επιχορήγησής τους, με αποτέλεσμα αργά ή γρήγορα να βρεθούν ενώπιον του εξής διλλήματος: Ή απότομη και μεγάλη μείωση των κύριων συντάξεων (κι όχι μόνο των επικουρικών) ή νέα γενναία επιχορήγησή τους από τον κρατικό προϋπολογισμό. Από τη στιγμή που ο νεοφιλελεύθερος κρετινισμός ΠΑΣΟΚων Νεοδημοκρατών και Τρόικας απαγορεύει την δεύτερη λύση, η μόνη που απομένει είναι η μείωση των συντάξεων. Προοπτική που καθίσταται μονόδρομος για την χούντα ΔΝΤ – ΕΕ αν υπολογίσουμε και τις τεράστιες απώλειες που σήμανε για τα ασφαλιστικά ταμεία η συμφωνία ανταλλαγής ελληνικών ομολόγων, το PSI. Τουλάχιστον κατά 12 δισ. ευρώ μειώθηκαν τα αποθεματικά τους, στο πλαίσιο της πιο άδικης και μεροληπτικής αναδιάρθρωσης χρέους που έγινε ποτέ,  βάσει της οποίας οι τράπεζες που τζόγαραν στα ομόλογα θα πάρουν στο ακέραιο τα κεφάλαιά τους (περί τα 50 δισ. ευρώ) ενώ ασφαλιστικά ταμεία, επιμελητήρια, ΑΕΙ, ΤΕΙ και δεκάδες άλλα ΝΠΔΔ χάνουν εν αγνοία τους ποσά πολύ άνω του 53% των αναγκαστικών αποταμιεύσεών τους.

Ό,τι μείνει όρθιο από αυτό τον Αρμαγεδώνα θα σαρωθεί από το νέο φορολογικό νόμο. Με βάση όσα είναι γνωστά μέχρι στιγμής θεωρείται σίγουρη η μείωση του ανώτατου συντελεστή φορολόγησης από το 45% στο 40%. Θα πρόκειται για κίνηση εξόχως αποκαλυπτική στον βαθμό που θα δείξει ότι η ιδεολογική τρομοκρατία για τα δημοσιονομικά ελλείμματα στρέφεται μόνο ενάντια στη νεολαία, τους εργαζόμενους και τους συνταξιούχους και αφορά τις κοινωνικές δαπάνες. Όταν όμως πρόκειται η ήδη κατοχυρωμένη (θεσμικά και στην πράξη) φορολογική ασυλία των εχόντων να διευρυνθεί τότε …λεφτά υπάρχουν και το κράτος γίνεται ξανά γενναιόδωρο! Κι όσο για τις μαύρες τρύπες που θα δημιουργηθούν στα δημόσια ταμεία αυτές θα καλυφθούν από την επαναφορά των τεκμηρίων (που επιβαρύνουν δυσανάλογα τους μικρο-επαγγελματίες) και την κατάργηση όλων ανεξαιρέτως των φοροαπαλλαγών: ενοικίου πρώτης κατοικίας, διδάκτρων, ασφαλίστρων ζωής, για δαπάνες τόκων στεγαστικών δανείων, κοκ. Οι άλλες φοροαπαλλαγές, των εφοπλιστών για παράδειγμα, θα παραμείνουν άθικτες!

Κύριο χαρακτηριστικό όχι μόνο του νέου φορολογικού αλλά όλων των νέων οικονομικών μέτρων, ύψους (κατ’ ελάχιστον) 11,6 δισ. ευρώ που έρχονται, είναι ότι θίγουν όλη την κοινωνία. Ισχύει επομένως κι εδώ το μότο της ταινίας «Το κρησφύγετο» που προβλήθηκε στους κινηματογράφους τον Μάρτιο, με πρωταγωνιστές τον Ντένζελ Ουάσινγκτον και τον Ράιαν Ρέινολντς: «Κανένας δεν είναι ασφαλής» («no one is safe»)…

Γενική τάση κι όχι ελληνική ιδιαιτερότητα η αύξηση του χρέους (Επίκαιρα, 3-9 Μαΐου 2012)

Το δημόσιο χρέος και η επίθεση στην Ελλάδα – όλη η αλήθεια για τη Eurostat

Μια διαφορετική ερμηνεία της κρίσης χρέους που ταλανίζει την Ευρώπη παρουσιάζουν τα στοιχεία για την εξέλιξη του δημόσιου χρέους και του δημοσιονομικού ελλείμματος, που δόθηκαν στην δημοσιότητα από την Eurostat στις 23 Απριλίου 2012. Πρόκειται για μια στατιστική καταγραφή που δίνεται στην δημοσιότητα κάθε χρόνο τον Απρίλιο, αποτελώντας το σημείο αναφοράς για πολιτικούς και τεχνοκράτες στην Ευρώπη και διεθνώς. Στην προ διετίας εν λόγω έρευνα, για παράδειγμα, αυτή που κυκλοφόρησε τον Απρίλιο του 2010, το δημόσιο χρέος της Ελλάδας για το 2009 εμφανιζόταν στο 115,1%. Ακόμη δεν είχαν εφαρμοστεί τα μαγειρέματα που επέτρεψαν στη συνέχεια την εκτίναξη του δημόσιου χρέους και παρουσίαση της προσφυγής στον μηχανισμό ΔΝΤ – ΕΕ ως μονόδρομο. Όταν ολοκληρώθηκε η «δημιουργική λογιστική» με ευθύνη όχι μόνο της προερχόμενης από το ΔΝΤ διορισμένης διοίκησης της ΕΛ.ΣΤΑΤ αλλά και της Eurostat, στην έκθεση του 2011, το δημόσιο χρέος για το επίμαχο έτος, το 2009, «πέταξε» στο 127,1%!!!

Παρότι λοιπόν η πολιτική είναι παρούσα και οι χειρισμοί οργιάζουν, τα ευρήματα της Eurostat έχουν την δική τους σημασία. Το πρώτο και σημαντικότερο είναι πως η κρίση χρέους συνεχίζεται αμείωτη. Στην ευρωζώνη των 17 από 70,1% του ΑΕΠ που ήταν το δημόσιο χρέος το 2008, το 2011 έφθασε το 87,2%. Στην ΕΕ των 27 από 62,5% έφθασε το 82,5% του ΑΕΠ για την ίδια περίοδο. Η πλειοψηφία μάλιστα των κρατών μελών της ΕΕ, και συγκεκριμένα 14 χώρες, έχει δημόσιο χρέος ανώτερο του 60%, που σύμφωνα με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ αποτελεί την διαχωριστική γραμμή. Οι χώρες που την παραβιάζουν είναι οι εξής: Ολλανδία (65,2%), Ισπανία (68,5%), Κύπρος (71,6%), Μάλτα (72%), Αυστρία (72,2%), Ουγγαρία (80,6%), Γερμανία (81,2%), Αγγλία (85,7%), Γαλλία (85,8%), Βέλγιο (98%), Πορτογαλία (107,8%), Ιρλανδία (108,2%), Ιταλία (120,1%) και Ελλάδα (165,3%). Φαίνεται επομένως πως είκοσι χρόνια μετά την υιοθέτηση του «σιδηρού κανόνα» για το δημόσιο χρέος και το δημοσιονομικό έλλειμμα (60% και 3%), η εφαρμογή τους εξακολουθεί να αποτελεί άπιαστο όνειρο όχι μάλιστα μόνο για τις περιφερειακές χώρες της ευρωζώνης, αλλά ακόμη για την Γερμανία και τις χώρες που αποτελούσαν ανέκαθεν δορυφόρους της, όπως η Αυστρία και η Ολλανδία.

Η αύξηση του δημόσιου χρέους δεν αποτελεί ευρωπαϊκή ιδιαιτερότητα. Μόλις πριν λίγες μέρες, στις 21 Απριλίου, η επικεφαλής του ΔΝΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, παρουσίασε την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί με το δημόσιο χρέος στο σύνολο του προηγμένου κόσμου: «Στις ανεπτυγμένες οικονομίες, ο λόγος του χρέους προς το ΑΕΠ αναμένεται να αγγίξει το 109% τον επόμενο χρόνο, πάνω από το 75% που ήταν το 2007. Αυτός είναι ο μεγαλύτερος καταγεγραμμένος λόγος χρέους για περισσότερα από 130 χρόνια, με μοναδική εξαίρεση την βραχυχρόνια συσσώρευση χρέους μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Πως φτάσαμε ως εδώ;», συνεχίζει η διάδοχος του Ντομινίκ Στρος Καν. «Κυρίως λόγω της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Η άμεση επίπτωση της κρίσης ερμηνεύει τα δύο τρίτα της ανόδου του λόγου χρέους μεταξύ των 20 ανεπτυγμένων χωρών».

Αυθαίρετη η επίθεση

Στο πλαίσιο της παραπάνω ερμηνείας, που συμβαδίζει με τα γεγονότα, φαίνεται πόσο προκατειλημμένη, μεροληπτική και υστερόβουλη ήταν η επίθεση που εξαπολύθηκε στην Ελλάδα, με αφορμή την άνοδο του δημόσιου χρέους που παρατηρήθηκε την ίδια χρονική περίοδο. Με άλλα λόγια, οι επιθέσεις στους δημοσίους υπαλλήλους για τις υψηλές αποδοχές τους, τις ΔΕΚΟ, και το «γενναιόδωρο» υποτίθεται κράτος πρόνοιας της Ελλάδας, πολύ συχνά με την συμμετοχή κι ελληνικών μέσων ενημέρωσης, συσκότισε το γεγονός ότι η άνοδος του δημόσιου χρέους ήταν μια διεθνής τάση οφειλόμενη μεταξύ άλλων στην πτώση των φορολογικών εσόδων. Στη συνέχεια η παρουσίαση της αύξησης του δημόσιου χρέους ως ελληνικής ιδιαιτερότητας άνοιξε τον δρόμο για την ενοχοποίηση του ελληνικού λαού που επέτρεψε την επιβολή της θεραπείας – σοκ, η οποία προφανώς θα συνεχιστεί και μετά τις εκλογές.

Στα ίδια οι δαπάνες

Το πόσο άστοχες επιστημονικά και άδικες κοινωνικά ήταν οι επιθέσεις στο «σπάταλο ελληνικό κράτος» και το υπερδιογκωμένο ελληνικό δημόσιο, φαίνεται από μια άλλη παράμετρο που παρουσιάζεται στην στατιστική μελέτη της Eurostat. Αφορά την συγκριτική εξέταση ανά χώρα των δημοσίων δαπανών και των εσόδων ως ποσοστό του ΑΕΠ. Είναι ένα αξιόπιστο μέτρο για να φανεί αν ένα δημόσιο είναι «υπερδιογκωμένο» ή όχι κι επίσης, σε σχέση με τα υπόλοιπα κράτη μέλη, πού εν τέλει έγκειται η διαφορά κι η αιτία της κρίσης. Σημείο αφετηρίας υπ’ αυτό το πρίσμα είναι πως στην ευρωζώνη των 17 οι δημόσιες δαπάνες αντιπροσωπεύουν το 49,3% του ΑΕΠ και τα δημόσια έσοδα το 45,2% του ΑΕΠ. Με βάση την φιλολογία των τελευταίων ετών, ότι οι αθρόες κοινωνικές παροχές προκάλεσαν την κρίση χρέους (ερμηνεία που εμφανίζει ως αυτονόητη λύση την πολιτική της λιτότητας) θα περίμενε κανείς πως στις τρεις χώρες που επιβλήθηκε η χημειοθεραπεία των Μνημονίων οι δημόσιες δαπάνες θα είναι σημαντικά υψηλότερες του μέσου όρου (49,3%). Δεν παρατηρείται ωστόσο κάτι τέτοιο! Σημαντικά υψηλότερες δαπάνες εμφανίζουν χώρες που δεν έχουν πληγεί καθόλου από την κρίση χρέους όπως η Δανία (57,9%), η Γαλλία (55,9%) και η Φινλανδία (54%)! Αντίθετα, Ελλάδα, Ιρλανδία και Πορτογαλία εμφανίζουν δημόσιες δαπάνες γύρω από το μέσο ευρωπαϊκό όρο: 50,1%, 48,7% και 48,9%, αντίστοιχα.

Η διαφορά αντίθετα βρίσκεται στην πλευρά των δημοσίων εσόδων με τις τρεις παραπάνω κλυδωνιζόμενες χώρες να εμφανίζουν σημαντικά χαμηλότερα έσοδα από το μέσο όρο (45,2%). Ειδικά, τα δημόσια έσοδα Ελλάδας, Ιρλανδίας και Πορτογαλίας αντιστοιχούν στο 40,9%, 35,7% και 44,7% του ΑΕΠ τους. Κατά συνέπεια αν η δημοσιονομική κρίση που έπληξε τις παραπάνω χώρες το 2010 και το 2011 έπρεπε να αποδοθεί σε μια αιτία, αυτή θα έπρεπε να είναι η πλευρά των εσόδων, σε διαμετρικά δηλαδή αντίθετη κατεύθυνση απ’ αυτήν που ιεραρχούν ελληνικές κυβερνήσεις και Τρόικα, που είναι η πλευρά των δαπανών. Δεν είναι επομένως καθόλου τυχαία και η αύξηση που καταγράφει το δημόσιο χρέος όχι μόνο γενικά, ως μέσος όρος στην ΕΕ των 27 ή στην ευρωζώνη των 17, αλλά και στις τρεις χώρες που επιβλήθηκαν τα Μνημόνια: Στην Ελλάδα όπου το δημόσιο χρέος από 115% του ΑΕΠ το 2009 εκτινάχθηκε το 2011 στο 165,3%, στην Ιρλανδία που για την ίδια περίοδο από 65,1% έφτασε το 108,2% και στην Πορτογαλία που από 83,1% έφτασε το 107,8%. Λιτότητα και περικοπές επομένως αυξάνουν το δημόσιο χρέος και δεν το μειώνουν…

PSI: Στοιχηματίζοντας στην εξαθλίωση ενός λαού (Unfollow, #4, Μάρτιος 2012)

Οργή και αγανάκτηση προκάλεσε στην Γερμανία επενδυτικό προϊόν που είχε δημιουργήσει η Deutsche Bank στο οποίο οι επενδυτές πλούτιζαν όσο περισσότεροι από ένα δείγμα 500 ανωνύμων  Αμερικανών, οι οποίοι προσφέρονταν να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα εθελοντικά, πέθαιναν πριν την ώρα τους. Νωρίτερα δηλαδή από το προσδόκιμο ζωής. Στην αντίθετη περίπτωση, όταν τα μέρη του «δείγματος» εγκατέλειπαν τον μάταιο τούτο κόσμο αργότερα, τα κέρδη πήγαιναν στην «μάνα», την τράπεζα. Καθαρές δουλειές, χωρίς ψιλά γράμματα. Ωστόσο, η αποκάλυψη των λεπτομερειών του επενδυτικού χαρτοφυλακίου Kompass Life 3, όπως αποκαλούταν το πρόγραμμα, και οι αντιδράσεις που ακολούθησαν οδήγησαν στον πρόωρο τερματισμό του και την αποζημίωση των συμμετεχόντων με το 100% του κεφαλαίου τους. Η δε γερμανική τράπεζα παραδέχτηκε πως «το προϊόν δύσκολα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί συμβατό με τις αξίες μας, ιδίως όσες ισχύουν στον τομέα της προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας».

Τέλος καλό όλα καλά λοιπόν, αντίθετα με ότι συνέβη με ένα άλλο επενδυτικό πρόγραμμα που «έτρεξαν» οι γερμανικές τράπεζες εντός της ευρωπαϊκής ηπείρου, υπό την επωνυμία «εθελοντικό πρόγραμμα ανταλλαγής ελληνικών ομολόγων», PSI …στα ελληνικά. Είτε λόγω της μη εθελοντικής (τελικά) συμμετοχής των θυμάτων, είτε λόγω των αντεστραμμένων όρων, με τις γερμανικές τράπεζες να κερδίζουν από τον πρόωρο θάνατο του ανώνυμου δείγματος, το επενδυτικό πρόγραμμα κρίθηκε επιτυχημένο και συνεχίζεται μέχρι νεωτέρας…

Νέα αναδιάρθρωση εν όψει

Μέχρι πότε άγνωστο; Το πολύ στα επόμενα τρία χρόνια υπολογίζουν έγκυρες πηγές πως η Ελλάδα θα αναγκαστεί να προχωρήσει σε μια νέα αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους, αποδεικνύοντας με αυτό τον τρόπο πως το «στέρεο έδαφος» για το οποίο μίλησε ο πρωθυπουργός Λουκάς Παπαδήμος, στο διάγγελμά του την Παρασκευή 9 Μαρτίου 2012, όταν ολοκληρώθηκε το πρόγραμμα ανταλλαγής ελληνικών ομολόγων που κατέχουν ιδιώτες, με την απομείωση του 53% της αξίας τους, υπάρχει μόνο στη φαντασία του. Στην πραγματικότητα το πρόγραμμα ανταλλαγής των ελληνικών ομολόγων αποτελεί μια βαθιά επιζήμια για τον ελληνικό λαό και μεταβατική συμφωνία, που οξύνει το πρόβλημα χρέους και δεν το επιλύει.

Κατ’ αρχάς οποιαδήποτε αποτίμηση του προγράμματος δεν μπορεί παρά να τοποθετήσει από την άλλη μεριά του ισοζυγίου το τεράστιο κοινωνικό κόστος που απαιτήθηκε για να δοθεί το πράσινο φως από τις Βρυξέλλες και το Βερολίνο. Το αντίτιμο που πλήρωσε η ελληνική κοινωνία περιελάμβανε τους όρους του δεύτερου μνημονίου: μείωση των μισθών κατά 22% και για τους νέους κάτω των 25 ετών κατά 32%, κατάργηση των κλαδικών συμβάσεων, απόλυση 150.000 δημοσίων υπαλλήλων, αυξήσεις 25% στα εισιτήρια των λεωφορείων και των τρένων, μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση των συνηθισμένων υποζυγίων μέσω της κατάργησης φοροαπαλλαγών και της αύξησης των αντικειμενικών αξιών, μείωση των επικουρικών συντάξεων, μαχαίρι στις κοινωνικές δαπάνες και τα κονδύλια φαρμακευτικής περίθαλψης μέσω της χρήσης γενόσημων φαρμάκων, λουκέτο στο Οργανισμό Εργατικής Κατοικίας και Εστίας και, μεταξύ άλλων, αθρόες ιδιωτικοποιήσεις. Αυτά τα μέτρα οδηγούν σε παροξυσμό μια ήδη επιβαρυμένη κοινωνικά κατάσταση όπως μαρτυρά η εκτίναξη της ανεργίας στο 21% και το κλείσιμο του 2011 με μια ύφεση στο ύψος (καλύτερα το βάθος) του 7%, «τιμωρητική» όπως χαρακτηρίστηκε από την Wall Street Journal στις 7 Μαρτίου 2011. Δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε την αιτία. Ευρωπαϊκή Ένωση και Διεθνές Νομισματικό Ταμείο επέβαλαν ένα εξοντωτικό πρόγραμμα λιτότητας, χωρίς προηγούμενο για άλλη χώρα του βόρειου ημισφαιρίου, κι αυτό με τη συναίνεση της ελληνικής πολιτικής και οικονομικής ελίτ μόνο και μόνο ώστε καμιά άλλη χώρα να μην διανοηθεί να ακολουθήσει τον ελληνικό δρόμο, φλερτάροντας με την ιδέα να μην εξυπηρετήσει τις δανειακές υποχρεώσεις της.

Η προθυμία των σωτήρων

Η «προθυμία» δε να σώσουν την Ελλάδα ερμηνεύθηκε με τον πιο σαφή τρόπο από το Διεθνές Ινστιτούτο Χρηματοοικονομικής (Institute of International Finance), στο πλαίσιο εμπιστευτικής του έκθεσης όπου υπολόγιζε τις επιπτώσεις μια μη ελεγχόμενης χρεοκοπίας, όπως χαρακτηρίζεται αυτή που δεν έχει σχεδιαστεί από τους πιστωτές. Να υπενθυμίσουμε ότι στο συγκεκριμένο οργανισμό, που θεωρείται λόμπι των τραπεζών, ανατέθηκαν οι διαπραγματεύσεις για την αναδιάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους όχι μόνο από το ΔΝΤ και την ΕΕ, αλλά και από την κυβέρνηση του δοτού πρωθυπουργού Παπαδήμου που, κρίνοντας εξ ιδίων τα αλλότρια, υπέθεσε πως ό,τι είναι καλό για τις τράπεζες είναι και για την Ελλάδα. Τι κι αν αυτή η παραδοχή μέχρι σήμερα έχει οδηγήσει την μια ημερομηνία εξόδου στις αγορές να διαδέχεται η άλλη, για να φτάσουμε τώρα να μετατίθεται στο άγνωστο μέλλον, ακόμη και μετά από δέκα χρόνια… Το κόστος μια παύσης πληρωμών κατά τις εκτιμήσεις τους θα έφθανε το 1 τρισ. ευρώ, περιλαμβάνοντας: ζημιές για τους ιδιώτες ομολογιούχους ύψους 73 δις. ευρώ και για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ύψους 177 δις. ευρώ, νέα κεφάλαια για την Ιρλανδία και την Πορτογαλία ύψους 380 δις. ευρώ και έκτακτη στήριξη στην Ισπανία και την Ιταλία που θα έμπαιναν για τα καλά στο κάντρο της κρίσης, ύψους 350 δισ. ευρώ. Για να αποφευχθεί λοιπόν αυτό το σενάριο τρόμου που θα ξεκινούσε αν δεν πληρωνόταν το ομόλογο ύψους 14,5 δις. ευρώ με ημερομηνία λήξης 20 Μαρτίου, οδηγείται στην εξαθλίωση και το εξανδραποδισμό ένας ολόκληρος λαός.

Επίσης, τινάζεται στον αέρα το ασφαλιστικό σύστημα της Ελλάδας. Τα ασφαλιστικά ταμεία στο σύνολό τους (και όχι μόνο αυτά που δέχτηκαν να συμμετάσχουν οικειοθελώς στο κούρεμα) μετά την εφαρμογή των ρητρών συλλογικής δράσης, των περίφημων CAC, θα χάσουν περί τα 11 δις. ευρώ από τα αποθεματικά τους. Η μείωση αυτή αργά ή γρήγορα θα δώσει το έναυσμα για ένα γύρο σοβαρών μειώσεων στις κύριες και όχι μόνο τις επικουρικές συντάξεις. Η αναλγησία με την οποία αντιμετώπισαν η κυβέρνηση και η Τρόικα το χαντάκωμα των ασφαλιστικών ταμείων δεν μπορεί να μην συγκριθεί με την ευαισθησία που επέδειξαν απέναντι στις τράπεζες οι οποίες θα αποζημιωθούν και με το παραπάνω για τις ζημιές που θα καταγράψουν από την συμμετοχή τους στο πρόγραμμα εθελοντικής ανταλλαγής ομολόγων, με τίτλους ονομαστικής αξίας ή εγγυήσεως του δημοσίου ονομαστικής αξίας περίπου 50 δις. ευρώ.

Την τύχη των ασφαλιστικών ταμείων θα έχουν και οι ιδιώτες κάτοχοι ομολόγων που υπολογίζονται περίπου σε 11.000 άτομα, με ομόλογα συνολικής αξίας 2,7 δις. ευρώ. Σε αυτή την ομάδα συμπεριλαμβάνονται ακόμη και απολυμένοι, όπως για παράδειγμα της Ολυμπιακής Αεροπορίας, που ελλείψει ρευστού αποζημιώθηκαν με ομόλογα του ελληνικού δημοσίου. Παρόλα αυτά η κυβέρνηση δεν πρόκειται να καλύψει ούτε καν μέρος των ζημιών τους από το κούρεμα με το επιχείρημα ότι τότε άλλοι ομολογιούχοι πιθανά να έθεταν νομικό ζήτημα άνισης μεταχείρισης, τινάσσοντας στον αέρα το πρόγραμμα ανταλλαγής. Θαυμάστε ωστόσο υποκρισία: Άνιση μεταχείριση υφίσταται για τις τράπεζες που απομυζούν συστηματικά τον κρατικό προϋπολογισμό, από υπουργίας Αλογοσκούφη ακόμη, και πλέον με τις αποζημιώσεις που θα λάβουν ευθύνονται άμεσα για την υπερχρέωση του ελληνικού λαού, οδηγώντας το απεχθές χρέος στα ύψη. Η περίπτωσή τους δεν συνιστά, κατά την κυβέρνηση, διακριτική μεταχείριση, ενώ διακριτική μεταχείριση θα συνιστούσε η αποζημίωση των φυσικών προσώπων και των απολυμένων…

Η φτώχεια επομένως και η κατάργηση των κοινωνικών κατακτήσεων που σημάδεψαν τον 20^ο αιώνα είναι το πρώτο, σημαντικότερο και ασφαλέστερο μέτρο για να αποτιμήσουμε το PSI. Το δεύτερο κριτήριο, είναι η αλλαγή του προφίλ του ελληνικού δημόσιου χρέους, μετά την λήψη του δανείου των 130 δις. ευρώ το οποίο από ιδιωτικό (οφειλόμενο δηλαδή σε ιδιώτες ομολογιούχους) κατά το μεγαλύτερο μέρος του (62% μέχρι την Πέμπτη 8 Μαρτίου) πλέον μετατρέπεται σε διακρατικό (καθώς με την ολοκλήρωση της συμφωνίας τα κράτη μέλη της ευρωζώνης και το ΔΝΤ θα κατέχουν το 77%). Σε συνδυασμό με το γεγονός ότι το δίκαιο που θα διέπει τα νέα ομόλογα ονομαστικής αξίας 46,5% της αρχικής τιμής των υπό ανταλλαγή ομολόγων θα είναι βρετανικό (το πιο φιλικό προς τους πιστωτές διεθνές δίκαιο) προκύπτει μια ραγδαία επιδείνωση των όρων δανεισμού. Κι αυτό γιατί απέναντι στους ιδιώτες δανειστές κάθε κράτος διαθέτει συντριπτική νομική υπεροχή. Απέναντι σε κράτη αυτή η υπεροχή μειώνεται σημαντικά. Λαβαίνοντας δε υπ’ όψη μας την ντε φάκτο δημιουργία κρατών δύο ταχυτήτων λόγω της κρίσης χρέους, αυτή η υπεροχή εξανεμίζεται αν πρέπει να ασκηθεί από κράτη-χρεώστες, όπως η Ελλάδα, απέναντι σε κράτη-δανειστές, όπως η Γερμανία με την πρωτοβουλία μάλιστα ασπόνδυλων πολιτικών ελίτ, όπως η ελληνική που εκχωρεί την εθνική ανεξαρτησία πριν καν της ζητηθεί! Η «αξία χρήσης» της νομικής δυνατότητας επαναδιαπραγμάτευσης του χρέους δεν είναι θεωρητική, καθώς πριν καλά – καλά σιγήσει ο αντίλαλος από τους διθυράμβους της ελληνικής κυβέρνησης για την επιτυχία του προγράμματος ανταλλαγής, οικονομολόγοι και αναλυτές στον διεθνή Τύπο χαρακτήριζαν την συμφωνία αν όχι νεκρή, τουλάχιστον με ημερομηνία λήξης. «Είναι επαρκές το “κούρεμα” για να ελευθερώσει την Ελλάδα από τα μεγαλύτερα βάρη της», ρώτησε ο δημοσιογράφος του γερμανικού περιοδικού Der Spiegel τον καθηγητή Οικονομικών Χέραλντ Χάου. «Όχι» ήταν η απάντησή του. Και συνέχισε: «Το κούρεμα που συμφωνήθηκε είναι ανεπαρκές. Χωρίς να έχει σημασία τι ακριβώς, θα υπάρχει ένα δεύτερο, κατάλληλο κούρεμα. Πιθανότατα θα πάρει εννιά μήνες με τρία χρόνια, αλλά τότε θα υπάρξει μια πραγματικά μεγάλη κρίση, οικονομική και πολιτική. Το πρόβλημα απλώς έχει μετατεθεί», ανέφερε ο καθηγητής  Οικονομικών στην ηλεκτρονική έκδοση του γερμανικού περιοδικού στις 9 Μαρτίου, την ώρα του πρωθυπουργικού διαγγέλματος… Με ποιά εργαλεία θα γίνει τότε η επαναδιαπραγμάτευση, είναι το ερώτημα…

Αποκρύπτοντας αυτή την σκληρή πραγματικότητα η κυβέρνηση συνέχισε να υποστηρίζει ότι το 2020 το δημόσιο χρέος θα φτάσει στο 120,5% του ΑΕΠ και θα είναι μάλιστα βιώσιμο. Ούτε το ένα, ούτε το άλλο πρόκειται να συμβεί. Άκρως απόρρητη έκθεση της Τρόικας, που φρόντισαν έγκαιρα οι βρετανικοί Financial Times να γίνει φέιγ βολάν, ως πιθανότερο σενάριο για την πορεία του χρέους έκρινε ότι το 2020 θα βρίσκεται στο 140% του ΑΕΠ ακόμη και στο 160%. Να θυμίσουμε δε ότι τον Σεπτέμβριο του 2009, πριν αρχίσει η δημιουργική λογιστική με την σύμπραξη της Eurostat που οδήγησε στην εκτίναξη του δημόσιου χρέους, κυμαινόταν στο 115% του ΑΕΠ. Και δεν χαρακτηριζόταν βιώσιμο. Μη βιώσιμο επίσης χαρακτηρίστηκε το δημόσιο χρέος της Ιταλίας το καλοκαίρι του 2011, όταν κι αυτό κυμαινόταν στα ίδια επίπεδα. Γιατί επομένως να είναι βιώσιμο το ελληνικό χρέος τότε στο επίπεδο του 115%, πολύ περισσότερο που όλες οι προβλέψεις για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας μέχρι τότε καταλήγουν σε μία σύσταση: «προσδεθείτε»…

Αυτό που αξίζει να κρατήσουμε από τα παραπάνω είναι ότι η βύθιση της ελληνικής οικονομίας στη δίνη της κρίσης χρέους ακόμη συνεχίζεται, χωρίς να διαφαίνεται ένα ορατό τέλος στα δεινά των εργαζομένων. Κι ούτε πρόκειται να διαφανεί όσο η τύχη του δημόσιου χρέους αφήνεται στα χέρια αυτών που το έφτασαν στο σημερινό του ύψος κι εξακολουθούν να εμφανίζουν ως εθνική επιτυχία την κήρυξη της Ελλάδας σε καθεστώς επίσημης χρεοκοπίας και την αύξηση του δημόσιου χρέους, μετά την αναδιάρθρωση, κατά 25 δις. ευρώ. Αυτός είναι ο λογαριασμός που προστίθεται αν από τα 130 δις. του νέου δανείου αφαιρέσουμε τα 105 δις. ευρώ που διαγράφτηκαν.

Δανειακή σύμβαση υποτέλειας (Πριν, 24 Μαρτίου 2012)

Οι τράπεζες μεγάλοι κερδισμένοι

ΠΛΗΡΗΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ

Με την πληρωμή των συμβολαίων ασφάλισης πιστωτικού κινδύνου (CDS) ύψους 2,5 δισ. ευρώ την Δευτέρα 19 Μαρτίου ολοκληρώθηκε επί τη ουσίας η ανταλλαγή των ελληνικών ομολόγων. Τυπικά το θέμα δεν έχει λήξει καθώς η διαδικασία ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί με τους κατόχους ελληνικών ομολόγων που διέπονται από διεθνές δίκαιο.

Η αναδιάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους που σύμφωνα με την κυβέρνηση και τους πιστωτές οδήγησε στην διαγραφή χρέους ύψους 105 δις. ευρώ σηματοδότησε όχι μόνο την μεγαλύτερη σε έκταση αναδιάρθρωση χρέους σε ανεπτυγμένη χώρα αλλά και την πιο φιλική προς τους πιστωτές αναδιάρθρωση που έχει ποτέ συμβεί. Αρκεί μια πρώτη ματιά στα ποσά που άλλαξαν χέρια για να φανεί πως ο μεγάλος χαμένος ήταν το ελληνικό δημόσιο που βρίσκεται επιβαρυμένο με ένα πολύ μεγαλύτερο χρέος. Η διάσωση της Ελλάδας από το ΔΝΤ και την ΕΕ ανεβάζει το νέο, συνολικό δανεισμό της στα 247 δισ. ευρώ (73 δισ. ευρώ από το πρώτο δάνειο, 109 από ευρωζώνη, 28 από ΔΝΤ και 37 το υπόλοιπο του πρώτου δανείου των 110 δισ. ευρώ). Να θυμίσουμε ότι η τελευταία εκτίμηση για το δημόσιο χρέος της Ελλάδας το φέρνει στα 361 δισ. ευρώ. Τα δάνεια της διάσωσης επομένως εκπροσωπούν ένα ποσοστό που υπερβαίνει τα δύο τρίτα του συνόλου του δημόσιου χρέους.

Από τα 137 δισ. ευρώ του δεύτερου δανείου (109 ευρωζώνης και 28 ΔΝΤ) τα 113 (ή το 82%) θα πάνε στις τράπεζες. Ειδικότερα, πρώτο, τα 48 δισ. θα δοθούν στις ελληνικές τράπεζες οι τοποθετήσεις των οποίων σε ελληνικά ομόλογα ανέρχονταν σε 55 περίπου δισ. ευρώ. Παρότι λοιπόν τυπικά θα έπρεπε να αποζημιωθούν για τα 53% της ονομαστικής αξίας των ομόλογων που κατείχαν (29 δισ.) στην πραγματικότητα θα αμειφθούν για ολόκληρο το ποσό και με το παραπάνω μάλιστα. Στα υπ’ όψη πως η κεφαλαιοποίηση του κλάδου (τιμή μετοχής επί το σύνολο των μετοχών) στις 20 Μαρτίου ανερχόταν στα 6,9 δισ. ευρώ, ενώ η αξία όλων των καταθέσεων στις 31 Ιανουαρίου 2012 (όπως αναφέρεται στην έκθεση για τη νομισματική πολιτική που έδωσε στη δημοσιότητα η Τράπεζα της Ελλάδας την Τετάρτη) ήταν 172 εκ. ευρώ. Οι ελληνικές τράπεζες επομένως θα πάρουν 7 φορές την αξία της κεφαλαιοποίησής τους ή το ένα τρίτο της αξίας των καταθέσεών τους, χωρίς να μπορεί κανείς να εγγυηθεί πως στο τέλος δεν θα χρεοκοπήσουν ή δεν θα εξαγορασθούν. Δεύτερο, 36 δισ. ευρώ θα πάνε στις εθνικές κεντρικές τράπεζες που είχαν στην κατοχή τους ελληνικά ομόλογα για να αποζημιωθούν για τις απώλειες και τέλος, 30 δισ. ευρώ θα πάνε στους ιδιώτες πιστωτές που εκπροσωπούνταν μέσω του Διεθνούς Ινστιτούτου Χρηματοπιστωτικής κι οι οποίοι κατείχαν ομόλογα ύψους 30 δισ. ευρώ. Θα αποζημιωθούν δηλαδή κι αυτοί στο ακέραιο.

Αντίθετα, ασφαλιστικά ταμεία, ακόμη και πανεπιστήμια ή επιμελητήρια που είχαν στην Τράπεζα της Ελλάδας τις αποταμιεύσεις τους οι οποίες μετατράπηκαν σε ομόλογα παρά τη θέλησή τους, κι επίσης φυσικά πρόσωπα ομολογιούχοι υπέστησαν μόνο ζημιές. Γι’ αυτούς δεν προβλέπεται καμιά αποζημίωση. Σε όσους δεν ζημιώθηκαν καθόλου συγκαταλέγονται τα ευρωπαϊκά κράτη και το ΔΝΤ που έχουν υπό την κατοχή τους τα 73 δισ. ευρώ του πρώτου δανείου κι επίσης η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα που είχε στο χαρτοφυλάκιό της από τις εμπορικές τράπεζες ομόλογα 50 περίπου δισ. ευρώ.

• Τεράστιες αλυσιδωτές αντιδράσεις θα έχει η νέα δανειακή σύμβαση που ψηφίσθηκε στη Βουλή την Τρίτη 20 Μαρτίου. Η προτεραιότητα που δίνει στην αποπληρωμή των χρεών προς τα κράτη μέλη της ευρωζώνης και το ΔΝΤ σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν θα μπορεί να βγει στις αγορές για πολλά χρόνια και θα είναι εξαρτημένη μόνιμα από την Γερμανία, καθώς οι ιδιώτες πιστωτές θα ξέρουν πως στην επόμενη χρεοκοπία θα υποστούν πάλι τις μεγαλύτερες ζημιές.

•                                                                     Κι επίσημα στο δίκαιο της Αγγλίας

και του κράτους-καρικατούρα του Λουξεμβούργου τα ελληνικά ομόλογα

Με 213 ψήφους (έναντι 79 βουλευτών που καταψήφισαν) προερχόμενους από το ΠΑΣΟΚ, τη ΝΔ και την Δημοκρατική Συμμαχία ενσωματώθηκε την Τρίτη το βράδυ στην ελληνική νομοθεσία η νέα δανειακή σύμβαση που συνοδεύει το δεύτερο δάνειο της Τρόικας προς την Ελλάδα. Η νέα δανειακή σύμβαση είναι ένα νεο-αποικιακό κείμενο, που καθιστά την Ελλάδα «χρέους υποτελή» στους δανειστές της, τυπικά για 17,5 χρόνια όπως αναφέρεται στο άρθρο 2 (με τίτλο «η δανειακή διευκόλυνση») του προσαρτήματος 1: «Η μέση διάρκεια της χρηματοδοτικής ενίσχυσης στα πλαίσια της παρούσας δανειακής διευκόλυνσης δεν θα υπερβαίνει τα 17,5 έτη». Στην πραγματικότητα η Ελλάδα μετατρέπεται σε κράτος – παρία για πάντα, όσο τουλάχιστον θα ισχύει η παρούσα σύμβαση, καθώς η νέα χρεοκοπία που έρχεται θα ενεργοποιήσει από την μεριά των δανειστών, δηλαδή των κρατών – μελών της ευρωζώνης (που πλέον θα κατέχουν πάνω από τα δύο τρίτα του ελληνικού δημόσιου χρέους), όρους και διατάξεις της παρούσας οι οποίοι θα σημάνουν ακόμη μεγαλύτερη υποτέλεια.

Χαρακτηριστικό στοιχείο για την άνιση σχέση που κατοχυρώνεται είναι το γεγονός ότι τα χρήματα μπορούν ανά πάσα στιγμή να διεκδικηθούν από τους δανειστές μας: «Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας δύναται με γραπτή ενημέρωση του δικαιούχου κράτους μέλους να ακυρώσει όλες ή κάποιο μέρος από τις διευκολύνσεις (ή οποιασδήποτε από αυτές) και ή να κηρύξει το συνολικό ποσό κεφαλαίου οποιασδήποτε ή όλων των χρηματοδοτικών ενισχύσεων που έγιναν και εκκρεμούν σύμφωνα με τους όρους των διευκολύνσεων άμεσα ληξιπρόθεσμο και απαιτητό μαζί με τους δεδουλευμένους τόκους» αναφέρεται στο κεφάλαιο 9 με τίτλο «γεγονότα καταγγελίας». Οι περιπτώσεις που μπορεί να συμβεί το παραπάνω περιλαμβάνουν ακόμη και το ενδεχόμενο «το δικαιούχο κράτος μέλος, το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας ή η Τράπεζα της Ελλάδας να αθετήσουν οποιαδήποτε υποχρέωσή τους»!

Η νέα δανειακή σύμβαση από τις πρώτες της κιόλας σελίδες θωρακίζει τα συμφέροντα των κρατών μελών που δάνεισαν την Ελλάδα, δίνοντάς τους προτεραιότητα έναντι άλλων ιδιωτών πιστωτών – ομολογιούχων. Αναφέρεται συγκεκριμένα στο κεφάλαιο 5 με τίτλο «Δηλώσεις, εγγυήσεις, και υποσχέσεις» ότι το δικαιούχο κράτος μέλος αναλαμβάνει την υποχρέωση «να μην χορηγήσει σε οποιονδήποτε άλλο πιστωτή ή κάτοχο του δημόσιου χρέους οποιαδήποτε προτεραιότητα έναντι των υποχρεώσεων που απορρέουν από την παρούσα σύμβαση». Όρος που επαναλαμβάνεται στη συνέχεια αναφορικά με τις τράπεζες. Συγκεκριμένα αναφέρεται ότι «το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας αναλαμβάνει μέχρι την πλήρη εκταμίευση του συνόλου του κεφαλαίου από την παρούσα σύμβαση και την αποπληρωμή όλων των πρόσθετων ποσών… να μην χορηγεί σε κανέναν άλλον πιστωτή καμία προτεραιότητα σε βάρος του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας».

Οι παραπάνω όροι εξασφαλίζουν ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να βγει ποτέ στις αγορές! Γιατί, από τη στιγμή που τράπεζες και κάθε μεγέθους ιδιώτης επενδυτής ξέρει την προτεραιότητα που έχουν οι επίσημοι λεγόμενοι πιστωτές της Ελλάδας στην αποπληρωμή τους, σε περίπτωση χρεοκοπίας, δεν πρόκειται να μας δανείσουν ποτέ γιατί ξέρουν πως θα είναι οι τελευταίοι που θα εισπράξουν και οι πρώτοι που θα χάσουν τα λεφτά τους! Με την επίσημη χρεοκοπία της Ελλάδας δηλαδή, από την στιγμή που έπαψε να είναι εθελοντική κι έγινε υποχρεωτική όταν ενεργοποιήθηκαν οι Ρήτρες Συλλογικής Δράσης, συνέβη αυτό που κραδαίνουν απειλητικά ως φόβητρο απέναντι στο αίτημα της Αριστεράς και του κινήματος για την ανακήρυξη μονομερούς παύσης πληρωμών: Οι αγορές αποκλείουν την Ελλάδα, θεωρώντάς την επικίνδυνη για επενδύσεις χώρα. Δεν αποκλείεται μάλιστα να αποδειχθεί στο μέλλον πως η Ρωσία, μετά την παύση πληρωμών του 1998, και η Αργεντινή να επέστρεψαν γρηγορότερα στις αγορές από την Ελλάδα που ανέθεσε στους πιστωτές της να διαχειριστούν την βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους της. Παραπέρα, εδώ έχουμε δύο πολύ σοβαρά τετελεσμένα που αλλάζουν άρδην τους όρους του παιχνιδιού: Πρώτο, η μη αποζημίωση των ομολογιούχων – φυσικών προσώπων κλείνει τον δρόμο του εσωτερικού δανεισμού και δεύτερο, η αναγόρευση των «επίσημων» πιστωτών (κράτη – μέλη της ευρωζώνης, ΕΚΤ και ΔΝΤ) σε ανώτερης εξασφάλισης δανειστές κλείνει κι αυτή με τη σειρά της τον δρόμο του δανεισμού με όρους αγοράς. Αυτό το πλαίσιο (πρωτοφανές για αναπτυγμένη καπιταλιστική χώρα) μετατρέπει εκ νέου, με διαφορετικούς δηλαδή όρους την Ελλάδα σε αποικία της ευρωζώνης και του Τέταρτου Ράιχ! Πρόκειται επί της ουσίας για την διαμόρφωση ενός «κρατικού πτωχευτικού δικαίου» του σύγχρονου, ολοκληρωτικού καπιταλισμού που με θεσμικούς όρους υποβιβάζει ένα τύποις κυρίαρχο κράτος σε κράτος δεύτερης διαλογής.

Ενδεικτικό στοιχείο της ολοκληρωτικής νοοτροπίας που διαπερνά την δανειακή σύμβαση είναι ότι απαγορεύει ρητά ακόμη και την αθέτηση πληρωμών, όρος αδιανόητος στον ιδιωτικό τομέα για παράδειγμα όπου κάθε επιχείρηση διατηρεί το «ιερό» δικαίωμα, ειδικά για τους νεοφιλελεύθερους που επαγγέλλονται την ανεμπόδιστη δράση των επιχειρήσεων, να αναστείλει τις πληρωμές της ακόμη και να μην πληρώσει. Ένα κράτος όμως ποτέ… Αναφέρεται έτσι πως: «τόσο το δικαιούχο κράτος μέλος όσο και το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας δηλώνει και εγγυάται… ότι η σύναψη και εκτέλεση από αυτό της παρούσας σύμβασης (συμπεριλαμβανομένων και των ειδικών όρων διευκόλυνσης ή οποιαδήποτε σύμβαση προχρηματοδότησης) και των συναλλαγών που προβλέπονται από αυτήν και του Μνημονίου (και των συναλλαγών που προβλέπονται σε αυτό)… δεν αποτελούν και δεν θα αποτελέσουν γεγονός αθέτησης υποχρέωσης ή καταγγελίας (με οποιοδήποτε τρόπο κι αν περιγράφονται)».

Δραματικές συνέπειες θα έχει επίσης το γεγονός ότι τα νέα ομόλογα συνολικής αξίας 46,5% επί της ονομαστικής αξίας των παλιών που «κουρεύονται» δεν θα διέπονται από το ελληνικό δίκαιο. Στο κεφάλαιο 15 με τίτλο «εφαρμοστέο δίκαιο και αρμόδια δικαστήρια» τονίζεται πως: «(1) Η παρούσα σύμβαση και οι ειδικοί όροι διευκόλυνσης (συμπεριλαμβανομένων των όποιων παραρτημάτων και προσαρτημάτων) και κάθε εξωσυμβατική υποχρέωση που απορρέει από ή γεννάται σε σχέση με κάθε μία από αυτές διέπονται και ερμηνεύονται σύμφωνα με το αγγλικό δίκαιο. (2) Τα μέρη υποχρεούνται να υπαγάγουν κάθε διαφορά που ενδέχεται να προκύψει σε σχέση με τη νομιμότητα, εγκυρότητα, ερμηνεία ή εκτέλεση της παρούσας σύμβασης και καθενός από τους ειδικούς όρους διευκόλυνσης της (συμπεριλαμβανομένων των όποιων παραρτημάτων και προσαρτημάτων της) στην αποκλειστική αρμοδιότητα των δικαστηρίων του Μεγάλου Δουκάτου του Λουξεμβούργου». Η υπαγωγή των νέων ομολόγων  στο βρετανικό δίκαιο και σε αυτό του Λουξεμβούργου έρχεται να δυσκολέψει αφάνταστα, καθιστώντάς την δαπανηρότερη οποιαδήποτε μελλοντική προσπάθεια του ελληνικού κράτους να τροποποιήσει τους όρους των ομολογιακών εκδόσεων, χωρίς την πλήρη συναίνεση και εκ των προτέρων έγκριση των πιστωτών που μετατρέπονται σε κράτος εν κράτει. Κι αυτός ο όρος ισοδυναμεί με αυτοκτονία στον βαθμό που στερεί από το ελληνικό δημόσιο ακόμη κι εκείνα τα νομικά μέσα τα οποία διέθετε τώρα η κυβέρνηση του δοτού Παπαδήμου χάρη των οποίων, όταν η εθελοντική συμμετοχή στο πρόγραμμα ανταλλαγής κρίθηκε μη ικανοποιητική, μετατράπηκε σε υποχρεωτική. Η εγγύηση που παίρνουν στην πραγματικότητα οι πιστωτές ισοδυναμεί με ένα συμβόλαιο νομισματικής εξασφάλισης, βάσει του οποίου στο μέλλον οποιαδήποτε νομισματική αλλαγή στην Ελλάδα, ανεξαρτήτως μάλιστα αν θα γίνει κατόπιν λαϊκών αγώνων ή απόφασης του Βερολίνου, δεν πρόκειται να επηρεάσει αυτόματα τα ομόλογα. Αλλά αντίθετα, θα απαιτηθούν δικαστικοί αγώνες εν αντιθέσει, παραδείγματος χάριν με ότι εύκολα μπορεί να συμβεί στα δάνεια των νοικοκυριών και των μικρών επιχειρήσεων τα οποία με μια απλή απόφαση της κυβέρνησης μπορούν να μετατραπούν στο νέο νόμισμα ώστε να μην υποστούν τις αρνητικές επιπτώσεις μιας πιθανής ανατίμησης.

Κατά συνέπεια οι παραπάνω δυσμενείς αλλαγές δεν καταργούν τα δικαιώματα που έχει ένα κυρίαρχο κράτος επάνω στα ομόλογα του, απλώς δυσκολεύουν τους όρους υπο τους οποίους μπορούν να σκηθούν αυτά τα δικαιώματα.

Κίνηση ματ αποτελεί και η παραίτηση του ελληνικού δημοσίου από κάθε ασυλία, όρος που επιτρέπει στους δανειστές να προχωρήσουν στην κατάσχεση δημόσιας περιουσίας. Αναφέρεται στο κεφάλαιο 15: «Το δικαιούχο κράτος μέλος, το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και η Τράπεζα Ελλάδας παραιτούνται με την παρούσα αμετάκλητα και ανεπιφύλακτα από κάθε δικαίωμα ασυλίας που ήδη έχουν ή μπορεί να δικαιούνται σε σχέση με τα ίδια και τα περιουσιακά τους στοιχεία έναντι νομικών διαδικασιών σχετικά με την παρούσα σύμβαση και κάθε ένα από τα παραρτήματα και τα προσαρτήματά της (συμπεριλαμβανομένων των παραρτημάτων σε αυτά τα προσαρτήματα) και κάθε σύμβαση προχρηματοδότησης, συμπεριλαμβανομένων ενδεικτικά της ασυλίας έναντι άσκησης αγωγής, έκδοσης δικαστικής απόφασης ή άλλης διαταγής, κατάσχεσης, εκτέλεσης ή ασφαλιστικού μέτρου και έναντι κάθε εκτέλεσης και αναγκαστικού μέτρου σε βάρος των περιουσιακών τους στοιχείων». Με το συγκεκριμένο άρθρο οι πιστωτές μπορούν εύκολα να προβούν στην κατάσχεση δημόσιας περιουσίας, αν όχι στο εσωτερικό της χώρας όπου το εκτελεστικό δίκαιο παραμένει το εθνικό, με ευκολία στο εξωτερικό όπου υπάρχει δημόσιος πλούτος, όπως για παράδειγμα ο χρυσός της Τράπεζας της Ελλάδας, το σημαντικότερο μέρος του οποίου κρατείται στην κεντρική τράπεζα της Αγγλίας και στην κεντρική τράπεζα της Νέας Υόρκης.

Ψήφισαν το ακαταδίωκτο τους! 

ΔΙΑΤΡΗΤΟ ΚΙ ΑΥΘΑΙΡΕΤΟ ΠΑΡΟΤΙ ΑΣΦΥΚΤΙΚΟ ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ 

Οι παραπάνω όροι δημιουργούν αναμφισβήτητα ένα ασφυκτικό νομικό πλαίσιο που στόχο έχει να αποτρέψει κάθε προσπάθεια ακύρωσης του στο πλαίσιο της μακρόχρονης πάλης για διαγραφή του δημόσιου χρέους. Πάλη που, ειρήσθω εν παρόδω, διευκολύνεται, στον βαθμό που τα διακρατικά και κάθε είδους «επίσημα» δάνεια, όπως το σύνολο των 247 δισ. ευρώ, πολύ πιο εύκολα αποδεικνύεται στο πλαίσιο ενός λογιστικού ελέγχου ότι συνιστούν παράνομο και απεχθή δανεισμό ο οποίος αντιβαίνει στις αρχές του διεθνούς δικαίου. Παρόλα αυτά η δανειακή σύμβαση στηρίζεται σε πήλινα πόδια. Και μια απλή κοινοβουλευτική πλειοψηφία, όπως έγραψε την προηγούμενη εβδομάδα στο Πριν ο συνταγματολόγος Γιώργος Κατρούγκαλος, κάλλιστα μπορεί να την ανατρέψει. Ας μην θεωρούν τίποτε δεδομένο, λοιπόν.

Η ανασφάλεια των συντακτών της νέας δανειακής σύμβασης αποτυπώνεται ανάγλυφα στο παράρτημα 2 που τη συνοδεύει με τίτλο υπόδειγμα νομικών γνωμοδοτήσεων όπου αναφέρεται στο άρθρο 5 ότι «η εκτέλεση της σύμβασης δεν είναι αντίθετη με ελληνικές διατάξεις αναγκαστικού δικαίου, με τη δημόσια τάξη στην ελληνική δημοκρατία, με τις διεθνείς συνθήκες ή τις γενικώς παραδεδεγμένες αρχές του διεθνούς δικαίου που δεσμεύουν το δικαιούχο κράτος μέλος και την Τράπεζα της Ελλάδας». Πρόκειται για όρο που πιο πολύ θυμίζει τις δηλώσεις του νόμου 105 (και νυν 1599) με τις οποίες αποδεικνύεις ό,τι δεν μπορεί να αποδειχθεί με τον προφανή κι ενδεδειγμένο τρόπο. Στην προκειμένη έρχεται εκ των υστέρων να προσδώσει θεσμική ισχύ σε ένα σύνολο νομικά διάτρητων και αυθαίρετων δεσμεύσεων και καταναγκασμών.

Η ίδια ανασφάλεια εκδηλώνεται και στο κεφάλαιο υπ. αρ. 5 με τίτλο «δηλώσεις, εγγυήσεις και υποσχέσεις», όπου αναφέρεται: «Τόσο το δικαιούχο κράτος μέλος όσο και το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας δηλώνει και εγγυάται ότι… καμία δικαστική διαδικασία, διαιτησία, ή διοικητική διαδικασία ή έρευνα από ή ενώπιον οποιουδήποτε δικαστηρίου, διαιτητικού οργάνου ή αρχής που ενδέχεται να θίξουν την υπογραφή ή υλοποίηση του Μνημονίου, της παρούσας σύμβασης ή των συναλλαγών που προβλέπονται στην παρούσα… δεν έχει εκκινήσει ή επαπειλείται γραπτώς κατά αυτού». Εδώ είναι προφανές ότι οι διαβεβαιώσεις της ελληνικής κυβέρνησης και η ψήφος των 213 νενέκων βουλευτών είναι για τα πανηγύρια. Από πού κι ως που ξέρουν ότι δεν επαπειλείται δικαστική διερεύνηση γι αυτή την γελοιότητα δικαίου που υπέγραψαν, η οποία πολύ γρήγορα θα περάσει στην ιστορία της εθνικής υποτέλειας και ταπείνωσης;

ΣΕ ΠΤΩΣΗ ΤΑ ΕΣΟΔΑ

Δημοσιονομικός εκτροχιασμός

ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΝΕΑ ΜΕΤΡΑ

Τις σκηνές αποκάλυψης που υποτίθεται ότι θα ζούσαμε στις 20 Μαρτίου, οπότε μας έλεγαν ότι λήγουν ομόλογα αξίας 14,5 δισ. ευρώ, δεν τις ζήσαμε ποτέ. Για την ακρίβεια κανείς δεν έμαθε καν τι συνέβη με αυτά τα ομόλογα, βεβαιώνοντας έτσι ότι επρόκειτο για ένα ακόμη εκβιασμό που χρησιμοποιήθηκε στο πλαίσιο της επιχείρησης ιδεολογικής τρομοκρατίας ώστε να επιβληθεί το δεύτερο μνημόνιο και η νέα δανειακή σύμβαση που καταστρατηγεί κάθε έννοια εθνικής ανεξαρτησίας.

Το μόνο που είδαμε αντίθετα την προηγούμενη εβδομάδα ήταν την εκκίνηση των πρώτων εκβιασμών εν όψει του τρίτου μνημόνιου που θα έρθει τον Μάιο. Ο εκβιασμός προήλθε από το ΔΝΤ που έκανε γνωστό ότι ενδέχεται να καθυστερήσει την πρώτη δόση (ύψους 1,65 δισ. ευρώ) του δανείου του, επικαλούμενο τους κινδύνους που διατρέχει η υλοποίηση των πολιτικών λιτότητας στην Ελλάδα.

Οι κίνδυνοι έγιναν ορατοί από την νομισματική έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδας και τα στοιχεία για την εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού που έδωσε στη δημοσιότητα το ίδιο το υπουργείο Οικονομικών. Στη μελέτη της κεντρικής τράπεζας (όπου αναφέρεται ότι τη διετία 2010-2011 τα πραγματικά εισοδήματα μειώθηκαν κατά 15,5%, ενώ μαζί με το φετινό έτος η μείωση θα ξεπεράσει το 25%) το κεφάλαιο για τις δημοσιονομικές εξελίξεις ξεκινούσε με τα εξής: «Ο κρατικός προϋπολογισμός παρουσίασε έλλειμμα 10,6% του ΑΕΠ (22.882 εκ. ευρώ) το 2011 έναντι ελλείμματος 9,8% του ΑΕΠ το 2010 (22.284 εκ. ευρώ)». Έπεσαν έξω δηλαδή τόσο στα ποσά όσο και στα ποσοστά. Ίδια αποτυχία παρατηρείται και τους δύο πρώτους μήνες του 2012. Το φιάσκο επικεντρώνεται σε δύο τομείς. Αρχικά στην απόκλιση των φορολογικών εσόδων, που κινήθηκαν χαμηλότερα απ’ όσο υπολογίζονταν. Διερευνώντας τις αιτίες αξίζει να ανατρέξουμε στην έκθεση της κεντρικής τράπεζας όπου αναφέρει (για μια διαφορετική μεν χρονική περίοδο που κάλλιστα όμως μπορεί να φωτίσει τις αιτίες και της τρέχουσας απόκλισης) πως «τα δύο τρίτα της χειροτέρευσης του συνόλου των εσόδων από έμμεσους φόρους και από φόρους εισοδήματος φυσικών και νομικών προσώπων σε σύγκριση με το 2010 αποδίδονται στην κάμψη της οικονομικής δραστηριότητας». Με άλλα λόγια η λιτότητα τινάζει στον αέρα τις προβλέψεις για τα φορολογικά έσοδα. Η δεύτερη αιτία του υπό εξέλιξη δημοσιονομικού εκτροχιασμού σχετίζεται με τα ελλείμματα των ασφαλιστικών ταμείων που τα αναγκάζει να έχουν ήδη απορροφήσει ακόμη και το 66% της ετήσιας επιχορήγησης, όπως συνέβη για παράδειγμα στο ΙΚΑ. Αξίζει να αναφερθεί πως όλα τα ασφαλιστικά ταμεία έχουν αντλήσει πολύ μεγαλύτερο μέρος από την επιχορήγηση που αντιστοιχεί στους δύο μήνες που πέρασαν. Κι αυτό συνέβη χωρίς να βαρύνει τις ταμειακές τους ροές η απώλεια των 11 δισ. ευρώ από το κούρεμα των ομολόγων…

Ως απάντηση και στις δύο παραπάνω εξελίξεις κυβέρνηση και Τρόικα ετοιμάζονται μέχρι τον Σεπτέμβριο το πολύ να εξαγγείλουν μειώσεις στο εφ’ άπαξ και τις συντάξεις, κατάργηση 13^ου και 14^ου μισθού και μαζικές απολύσεις στο δημόσιο, υπό την επίκληση του γεγονότος ότι στο μέτωπο της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας δεν έχει συμβεί η παραμικρή πρόοδος – εξέλιξη που επιβεβαιώνει την αναποτελεσματικότητα της συνταγής που ακολουθήθηκε. Αυτά όμως τα μέτρα θα βυθίσουν ακόμη πιο βαθιά την ελληνική οικονομία στην υφεσιακή παγίδα που παραδέρνει την τελευταία 5ετία. Η ύφεση όπως συμβαίνει κάθε χρόνο θα αποδειχθεί μεγαλύτερη της προβλεπόμενης για φέτος (4,5%) καταδικάζοντας όχι μόνο κι άλλες εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπων στη φτώχεια αλλά και τα φορολογικά έσοδα σε αποκλίσεις, δημιουργώντας στη συνέχεια νέα χρηματοδοτικά κενά και επιπλέον δανειακές ανάγκες. Το σημείο κορύφωσης αυτής της οικονομικής πορείας που θα εμφανιστεί το νωρίτερο το καλοκαίρι του 2012 και το αργότερο μέχρι τα μέσα του 2013 θα σημάνει, κατά τη γνώμη μας, ένα νέο σημείο παροξυσμού της κρίσης χρέους.