Κωλοτούμπα Τσίπρα για το δημόσιο χρέος (Πριν, 5 Μαΐου 2012)

«ΟΧΙ ΜΟΝΟΜΕΡΕΙΣ ΛΥΣΕΙΣ»

Εξόχως αποκαλυπτική αποδείχτηκε η απάντηση που έδωσε ο Αλέξης Τσίπρας, επικεφαλής του ψηφοδελτίου του ΣΥΡΙΖΑ, στην διακαναλική συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε σε ερώτηση του Γιώργου Λαουτάρη, εκ μέρους του Πριν. Η ερώτηση ήταν η εξής: «Κύριε πρόεδρε, παρατηρώ με προσοχή τις δημόσιες παρεμβάσεις του ΣΥΡΙΖΑ και έχω διαπιστώσει μια σταδιακή έκπτωση σε ένα από τα βασικά σας συνθήματα σχετικά με το χρέος. Το 2010 κάνατε λόγο για στάση πληρωμών για το δημόσιο χρέος προς τους πιστωτές. Το 2011 μιλήσατε για τριετή αναστολή πληρωμών του δημοσίου χρέους. Στην εκλογική διακήρυξη τώρα του 2012 αναφέρετε την αναστολή πληρωμών μόνο ως διαπραγματευτικό μέσο. Και ήθελα να ρωτήσω: Γι’ αυτή τη μετατόπιση ευθύνεται η πολιτική συμμαχιών σας το τελευταίο διάστημα; Και εν πάση περιπτώσει ποιες προϋποθέσεις θέτετε για να επιβάλετε στάση πληρωμών του δημοσίου χρέους προς τους πιστωτές;»

Τα βασικά σημεία από την απάντηση του Αλέξη Τσίπρα, ήταν τα εξής: «Αλλιώς ήταν τα πράγματα πριν από δύο χρόνια, αλλιώς ήταν πριν από το PSI, αλλιώς είναι τώρα μετά το PSI. Τώρα το μεγαλύτερο μέρος του χρέους μας είναι θεσμικό, είναι κρατικό. Διακρατικών σχέσεων πρόβλημα είναι αυτή τη στιγμή το μεγαλύτερο μέρος του χρέους μας. Δεν μπορείς να το αντιμετωπίζεις με τη λογική ότι θα το λύσεις μονάχα με μια μονομερή απόφαση απέναντι στους πιστωτές, τους ιδιώτες πιστωτές. Είναι και ζήτημα διακρατικών σχέσεων. Γι’ αυτό είπα ότι είναι και ζήτημα μιας συνολικής επαναδιαπραγμάτευσης των όρων με τους οποίους η χώρα μας εντάσσεται στο διεθνές γίγνεσθαι, στον διεθνή και ευρωπαϊκό καταμερισμό εργασίας. Μια ισχυρή επαναδιαπραγμάτευση των όρων ένταξής μας, αν θέλετε, στην ίδια την ΕΕ και την Ευρωζώνη. Κι εκεί πρέπει να κάνεις και συμμαχίες. Συμμαχίες με τις άλλες χώρες που έχουν το ίδιο πρόβλημα και κυρίως κοινωνικές συμμαχίες, να έχεις λαϊκό κίνημα να σε στηρίζει σ’ αυτή την προοπτική… Και σε κάθε περίπτωση λέμε ότι δίκαιη και βιώσιμη λύση μπορεί να έρθει μόνο μέσα από μια πολιτική λύση σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο».

Η πραγματικότητα είναι ότι, αδιαμφισβήτητα, η σύνθεση του χρέους έχει αλλάξει άρδην μετά την αναδιάρθρωση που έγινε επ’ αφορμή το PSI. Ειδικότερα μετά την αναδιάρθρωση το δημόσιο χρέος έπαψε να είναι ιδιωτικό (όπως ήταν κατά τα δύο τρίτα περίπου) κι έγινε διακρατικό ή «θεσμικό» (κατά την ίδια σχεδόν αναλογία). Συγκεκριμένα, και με βάση πρόσφατα στοιχεία της ελβετικής τράπεζας UBS, πριν την αναδιάρθρωση το ελληνικό χρέος ανήκε: Πρώτο σε ελληνικές τράπεζες κατά 22% (73,9 δισ. ευρώ), σε άλλους έλληνες επενδυτές κατά 8% (26 δισ.) και μη έλληνες επενδυτές κατά 32% (106,1 δισ.). Αυτές οι τρεις κατηγορίες με συνολική ποσοστιαία συμμετοχή της τάξης του 62% απαρτίζουν το λεγόμενο ιδιωτικό χρέος. Από την άλλη, το δημόσιο χρέος προς την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανερχόταν στο 16% του συνόλου (55 δισ. ευρώ), στο ΔΝΤ 6% (20,7 δισ.) ενώ διμερή δάνεια αντιπροσώπευαν το 16% (55,3 δισ.). Το σύνολο του λεγόμενου θεσμικού ανερχόταν επομένως πριν την αναδιάρθρωση στο 38% γενικού δημόσιου χρέους.

Μετά την αναδιάρθρωση η παραπάνω σχέση σχεδόν αντιστρέφεται! Οι ελληνικές τράπεζες κατέχουν το 10% (25,3 δισ. ευρώ), άλλοι έλληνες επενδυτές 3% (8,9 δισ.) και μη έλληνες επενδυτές το 14% (36,3 δισ.). Το ιδιωτικό μέρος του δημόσιου χρέους επομένως αντιπροσωπεύει το 27% του συνόλου. Από την άλλη, το χρέος προς την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανέρχεται στο 21% (55 δισ. ευρώ), προς το ΔΝΤ 8% (20,7 δισ.), προς το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας μέσω του οποίου δάνεισαν τα κράτη μέλη της ευρωζώνης το 23% (58,4 δισ.) και τα διμερή δάνεια το 21% (55,3 δισ. ευρώ). Το θεσμικό μέρος του ελληνικού δημόσιου δανεισμού επομένως αντιπροσωπεύει πλέον το 73% του συνόλου.

Όμηρος της ευρωλαγνείας του ο πρόεδρος του ΣΥΝ κι επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ δηλώνει υποταγή στους πιστωτές

Η μεταβολή ωστόσο που συντελέστηκε δεν ήταν τεχνικής φύσεως, ουδέτερη δηλαδή πολιτικά και κοινωνικά. Η απόφαση της Τρόικας και πιο συγκεκριμένα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αναδιαρθρώσει το ελληνικό δημόσιο χρέος ισοδυναμούσε στην πράξη με μια ιδιόμορφη «κρατικοποίησή» του. (Πρακτική που έχει ακολουθηθεί απαράλλακτη και σε άλλες χώρες στο παρελθόν, όπου έγινε αναδιάρθρωση δημόσιου χρέους, όπως στη Βραζιλία). Με άλλα λόγια τα κράτη της ευρωζώνης, λειτουργώντας σαν «λευκοί ιππότες», παρείχαν στο ελληνικό δημόσιο την απαραίτητη ρευστότητα και κυρίως εγγυήσεις υπό δρακόντειους, τιμωρητικούς όρους εξοντωτικής λιτότητας, βοηθώντας με αυτό τον τρόπο να ολοκληρωθεί το πρόγραμμα ανταλλαγής των ομολόγων, για να σώσουν τις τράπεζες τους. Όχι την Ελλάδα! Ο κίνδυνος τον οποίο ήθελαν να αποτρέψουν ήταν η παύση πληρωμών του ελληνικού δημοσίου προς τους πιστωτές που θα μετέτρεπε τα ομόλογα σε παλιόχαρτα. Γι αυτό και δέχθηκαν προς ώρας την «κρατικοποίηση» του δημόσιου δανεισμού, μεταβιβάζοντας στους φορολογούμενούς τους το κόστος διάσωσης των τραπεζών τους. Τα κράτη της ευρωζώνης σε αυτό το πλαίσιο δεν κλήθηκαν να υπηρετήσουν τις αρχές της αλληλεγγύης, επάνω στις οποίες έχει ιδρυθεί η ΕΕ, σύμφωνα με το ερμηνευτικό σχήμα των ευρωλάγνων! Με τον τρόπο που λειτούργησαν επιβεβαίωσαν όχι μόνο την φύση τους ως κράτη υποταγμένα στην ιδιωτική, καπιταλιστική κερδοφορία, αλλά επίσης και τον ανταγωνιστικό χαρακτήρα της ΕΕ, προς διάψευση προφανώς αφελών έως παιδαριωδών ερμηνειών που πίσω από την ίδρυση της ΕΕ ακόμη και της ευρωζώνης διακρίνουν την πραγμάτωση της φιλίας των λαών και την διεθνιστική αλληλεγγύη. Αυτή ακριβώς είναι η ανάλυση των ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ για την ευρωπαϊκή ενοποίηση: κανένα ταξικό πρόσημο, καμιά ιεραρχική σχέση μεταξύ των 17 κρατών μελών της ευρωζώνης ή των 27 της ΕΕ.

Μια έμπρακτη απόδειξη των ανταγωνιστικών σχέσεων που διέπουν την λειτουργία της ευρωπαϊκής ιμπεριαλιστικής ολοκλήρωσης ήρθε μόλις την προηγούμενη εβδομάδα. Αφορούσε την αποκάλυψη ότι η Φινλανδία έλαβε τελικά τα 311 εκ. ευρώ που ζητούσε ως εγγύηση για την συνεισφορά της στο δεύτερο δάνειο προς την Ελλάδα, που κατ’ ευφημισμό αποκαλείται «πακέτο διάσωσης». Το σημαντικότερο θέμα εδώ προφανώς είναι η υποκρισία της κυβέρνησης Παπαδήμου και των αρμόδιων υπουργών που ενώ διαβεβαίωναν με κάθε τρόπο, ακόμη και από το βήμα της Βουλής, ότι δεν υφίσταται συμφωνία παροχής εγγυήσεων προς την Φινλανδία, στην πράξη είχαν συνομολογήσει! Κι αποκαλύφθηκε τώρα. Οι λεπτομέρειες μάλιστα προκαλούν ανατριχίλα, γιατί τα χρήματα που έλαβαν τελικά οι Φιλανδοί κόπηκαν από συντάξεις. Κατά συνέπεια η άλλη όψη της μετατροπής του δημόσιου χρέους σε ιδιωτικό είναι: πρώτο, οι δραματικές περικοπές σε μισθούς και συντάξεις που επιβλήθηκαν κατ’ απαίτηση των κρατών – δανειστών, των θεσμικών δηλαδή πιστωτών, δεύτερο οι σχέσεις σύγκρουσης που διαμορφώθηκαν μεταξύ Ελλάδας και κρατών – πιστωτών και τρίτο η μαχητική παρέμβαση των αστικών κρατών της ΕΕ στην πλευρά των τραπεζών τους!

Όλα τα παραπάνω μόνο ο Αλέξης Τσίπρας και οι δυνάμεις του ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ δεν τα είδαν! Εξακολουθώντας όμως ακόμη και σήμερα να αντιμετωπίζουν την ΕΕ και την ευρωζώνη ως «σπίτι των λαών» και συμπύκνωση του διεθνισμού της Αριστεράς (λες και δεν είναι οι ευρωπαϊκές πολυεθνικές που αποτέλεσαν την κινητήρια δύναμη για την προώθηση της ευρωπαϊκής καπιταλιστικής ολοκλήρωσης από την δεκαετία του ’50 μέχρι σήμερα) στην πράξη δηλώνουν την υποταγή τους στους πιστωτές και υπονομεύουν την πάλη για διαγραφή του δημόσιου χρέους. Όμηροι της ευρωλαγνείας τους δεν βλέπουν ότι ειδικά σήμερα οποιαδήποτε προσπάθεια για μονομερή παύση πληρωμών και διαγραφή μέρους ή όλου του δημόσιου χρέους περνάει μέσα από την σύγκρουση με τους πιστωτές και μονομερείς αποφάσεις. Κι αν πριν την εφαρμογή του προγράμματος ανταλλαγής των ομολόγων πιστωτές ήταν οι τράπεζες, πλέον σχεδόν σε αποκλειστικό βαθμό είναι τα κράτη μέλη της ΕΕ και η ίδια η ΕΕ που έχει αναλάβει την θεσμική τους εκπροσώπηση και την υπεράσπιση των αυτοτελών συμφερόντων τους ως πιστωτών. Από την «πολιτική λύση σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο» που ευαγγελίζεται ο επικεφαλής του ψηφοδελτίου του ΣΥΡΙΖΑ έχει εξοβελιστεί κάθε σύγκρουση και στην πράξη σημαίνει υποταγή στους πιστωτές! Οι δυνάμεις του ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ μάλιστα δεν έχουν αντιληφθεί ότι αυτή η προσέγγιση τους κάνει να αποδεχθούν στην πράξη τον εγκλωβισμό στην Λέσχη του Παρισιού (όπου διεκπεραιώνονται οι αναδιαρθρώσεις διακρατικών δανείων) κι η οποία αποτελεί αποδεδειγμένα κρεματόριο σε βάρος κρατών – οφειλετών, όπως δείχνει κι η εμπειρία της Αργεντινής. Ενδεχομένως κι η Λέσχη του Παρισιού να χαρακτηριστεί κι αυτή …σπίτι των λαών.

Αντίθετα με τις θεσμικές αυταπάτες που δημιουργεί η ευρωλιγούρικη άποψη του ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ για το δημόσιο χρέος οι τελευταίες όχι μονοσήμαντα αρνητικές εξελίξεις γύρω από την σύνθεσή του υπογραμμίζουν τα εξής συμπεράσματα: Πρώτον, απαιτείται πλέον πολύ πιο μαχητική και ριζοσπαστική πάλη για να μην πληρωθεί. Τα τμήματα του χρέους που εύκολα διαγράφονται, αναδιαρθρώθηκαν κι έχουν σχεδόν εξανεμιστεί. Δεύτερο, πάλη ενάντια στο δημόσιο χρέος σημαίνει πολύ πιο έντονα (ακόμη και σε σχέση με το 2011 ή το 2010!) πάλη ενάντια στο ευρώ και την ΕΕ. Τρίτο, κι αυτό είναι το μοναδικό αισιόδοξο, η πάλη για τη διαγραφή του χρέους διευκολύνεται στον βαθμό που ο προηγούμενος κατακερματισμός του (ο οποίος επέβαλε την αναζήτηση κάθε ξεχωριστού ομολόγου και την απόδειξη ότι αυτό αντιστοιχούσε σε απεχθές ή παράνομο χρέος) έχει ξεπερασθεί και πλέον το δημόσιο χρέος είναι συγκεντρωμένο σε λιγότερα χέρια. Η καταγγελία επομένως των δύο δανειακών συμβάσεων (η πρώτη εκ των οποίων δεν έχει καν ψηφισθεί από την Βουλή ενώ η δεύτερη βρίθει από συγκρούσεις με το διεθνές δίκαιο και το σύνταγμα) μπορεί αυτομάτως να παραγράψει τα δύο τρίτα του δημόσιου χρέους. Προϋπόθεση όμως είναι η σύγκρουση με τους δανειστές, δηλαδή την ΕΕ, κι όχι η δήλωση νομιμοφροσύνης απέναντί της όπως κάνουν ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ, αποφεύγοντας ακόμη και να χρησιμοποιήσουν τον όρο καταγγελία των δανειακών συμβάσεων!

Το τέλος του πολιτικού μας συστήματος (Unfollow #2, Ιανουάριος 2012)

Το 2011 δεν μας άφησε μόνο την εμβάθυνση της πολιτικής κρίσης σε όσες χώρες είχαν ήδη πληγεί το 2010 και τη βύθιση στη δίνη της κι άλλων οικονομιών. Μας άφησε και την μετάσταση της κρίσης στην πολιτική, στο ίδιο το πολιτικό σύστημα και όχι στο κυβερνών κόμμα. Πρόκειται μάλιστα για φαινόμενο που ξεπερνάει κατά πολύ τα ελληνικά σύνορα, όσο κι αν ακόμη κι εδώ η Ελλάδα διεκδικεί τον τίτλο του πειραματόζωου.

Επιχειρώντας μια ακτινογραφία της δομικής κρίσης του πολιτικού συστήματος, παρατηρούμε ότι η κινούμενη άμμος της πολιτικής ζωής ξεκινάει από το ΠΑΣΟΚ και εστιάζεται στο πρόβλημα της διαδοχής, καθώς όλοι οι δελφίνοι (αθώοι φυσικά του αίματος που χύθηκε τα δύο τελευταία χρόνια) συνειδητοποιούν ότι η αλλαγή ηγεσίας αποτελεί όρο εκ των ων ουκ άνευ για να ανακοπεί η καθοδική πορεία του κόμματος που καταγράφεται στις δημοσκοπήσεις, με κίνδυνο να φτάσει σε μονοψήφια ποσοστά. Η Νέα Δημοκρατία από την άλλη αυτο-ακρωτηριάστηκε πολιτικά, αποδεχόμενη να συγκυβερνήσει υπό τον Λουκά Παπαδήμο. Η συμμετοχή της στην κυβέρνηση ανέκοψε απότομα την ανοδική της δυναμική, με αποτέλεσμα παρότι διατηρεί ένα σαφές δημοσκοπικό προβάδισμα συγκεντρώνοντας τις προτιμήσεις του 1 στους 3 ψηφοφόρους να απέχει ακόμη από το ποσοστό που μπορεί να χαρίσει την αυτοδυναμία στις εκλογές. Το διαζύγιο που πήρε από την αντι-Μνημονιακή λαϊκή Δεξιά ήταν το κόστος που κατέβαλε για το χρίσμα των εκδοτών και των Βρυξελλών. Το ακροδεξιό ΛΑΟΣ πολύ γρήγορα θα πληρώσει την συνειδητή του πρωτοβουλία να βάλει πλάτη στο συνταγματικό πραξικόπημα που έφερε τον Λουκά Παπαδήμο στο Μέγαρο Μαξίμου. Η μαζική αποχώρηση στελεχών του αν όχι η σοβαρή διάσπαση, πέραν της ελεύθερης πτώσης της δημοτικότητας του αρχηγού του, θα είναι το τίμημα της επιτυχίας του να συμμετάσχει στην εξουσία καλούμενο να υλοποιήσει τα νεοφιλελεύθερα κι όχι μόνο ρατσιστικά μαργαριτάρια που υπήρχαν στο πρόγραμμά του. Παρά λοιπόν τις επευφημίες που συνόδευσαν την ανάληψη των καθηκόντων του, παρά την εντυπωσιακή κοινοβουλευτική πλειοψηφία που ενέκρινε την τοποθέτησή του, ο δοτός πρωθυπουργός Λουκάς Παπαδήμος σε λιγότερο από δύο μήνες έγινε βαρίδι που παρασέρνει την τριμερή συγκυβέρνηση στα Τάρταρα.

Δεν είναι δύσκολο να διακρίνουμε πίσω από την κρίση του πολιτικού μας συστήματος τις δυνάμεις που άμεσα την προκάλεσαν: Πρώτα και κύρια η ΕΕ και στη συνέχεια η ντόπια οικονομική ελίτ που μαζί με τον «ενοχλητικό κύκλο» της Μεταπολίτευσης βιάζεται να κλείσει και τον εξ’ ίσου ενοχλητικό κύκλο των εκλεγμένων πολιτικών ηγετών και κομμάτων, δίνοντας τη σκυτάλη της διακυβέρνησης σε ανεξέλεγκτους τεχνοκράτες και ασταθείς, βραχύβιες κυβερνήσεις που στερούνται νομιμοποίησης. Ως μέτρο του πισωγυρίσματος ας κρατήσουμε τα ποσοστά που θα λάβαιναν οι κάθε είδους Παπαδήμοι αν συμμετείχαν στις εκλογές ως επικεφαλείς δικών τους συνδυασμών και ψηφοδελτίων…

Τα γκρίζα κουστούμια είχαν την τιμητική τους και σε άλλες χώρες της ΕΕ, δίνοντας την πιο συντηρητική και απρόβλεπτη, ομολογουμένως, λύση στην κρίση νομιμοποίησης που αντιμετώπιζε ο πολιτικός κόσμος. Σχεδόν ταυτόχρονα με την Ελλάδα ανατράπηκε από το δίδυμο «Μερκοζύ» και ο ιταλός πρωθυπουργός Σίλβιο Μπερλουσκόνι. Αιτία για το άδοξο τέλος του δεν αποτέλεσε η απροθυμία του να εφαρμόσει πολιτικές λιτότητας (ό,τι του ζήτησαν το εφάρμοσε με στρατιωτική πειθαρχεία, προκαλώντας την οργή των Ιταλών) ούτε ο κυνισμός του που έγραψε ιστορία, παρότι ακόμη κι αυτό το θέμα δεν αφορούσε σε κανέναν άλλον πέρα από τους ιταλούς ψηφοφόρους. Η θητεία του συντομεύτηκε μόνο και μόνο γιατί βρέθηκε ένας «καταλληλότερος» να εφαρμόσει αυτή την πολιτική, που είχε «χτίσει» εν καιρώ ειρήνης πολύ πιο μάχιμο βιογραφικό δουλεύοντας στην μεγάλη του …έξυπνου χρήματος σχολή: τη Goldman Sachs. Υπό μία έννοια πάλι καλά. Γιατί τουλάχιστον η Goldman Sachs δεν χρεοκόπησε παρασέρνοντας τις μεγαλύτερες οικονομίες στο χείλος της αβύσσου όπως η Lehman Brothers, από το στελεχικό δυναμικό της οποίας επέλεξε ο νέος πρωθυπουργός της Ισπανίας, ο Μαριάνο Ραχόι, τον υπουργό Οικονομικών της κυβέρνησής του! Προκαλεί γέλια: Ένας άνθρωπος που επωμίστηκε τεράστιες ευθύνες για μια από τις πιο σκανδαλώδεις χρεωκοπίες στην ιστορία του παγκόσμιου καπιταλισμού αντί να μείνει στο περιθώριο της ιστορίας δακτυλοδεικτούμενος έρχεται στο προσκήνιο αναλαμβάνοντας στο εσωτερικό της Ισπανίας να επιβάλει λιτότητα και στο εξωτερικό να βοηθήσει τη χώρα του να επανακτήσει την εμπιστοσύνη των …επενδυτών. Αυτό το επιχείρημα ακούστηκε από τον ίδιο τον ισπανό πρωθυπουργό κι είναι αρκετό για να φανεί ποιοί σχεδιάζουν και εκτελούν την σημερινή κοινωνικά καταστροφική πολιτική: Οι ίδιοι που προκάλεσαν την κρίση! «Με τα ρούχα κάποιων άλλων» τώρα, των πολιτικών, έρχονται και ζητούν από την κοινωνία να πληρώσει για τα δεινά που δημιούργησαν. Ουδέποτε όμως θα είχε κερδίσει με τέτοια άνεση το Λαϊκό Κόμμα στις εκλογές του Νοεμβρίου αν οι σοσιαλιστές του Θαπατέρο δεν εφάρμοζαν μια βαθιά αντιλαϊκή πολιτική που περιλάμβανε περικοπές στις συντάξεις και ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων.

Το 2011 εγκατέλειψαν τα πρωθυπουργικά αξιώματα πέρα από τον Παπανδρέου, τον Μπερλουσκόνι και τον Θαπατέρο, ο πορτογάλος Ζοζέ Σόκρατες και ο ιρλανδός Μπράιαν Κόουεν επίσης. Θύματα όλοι της πολιτικής λιτότητας που εφάρμοσαν. Ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας, ο Ζοζέ Σόκρατες, ανατράπηκε τον Ιούνιο όταν η Βουλή αρνήθηκε να ψηφίσει το τέταρτο πακέτο λιτότητας που επιχείρησε να περάσει μέσα σε ένα χρόνο. Ο Μπράιαν Κόουεν διέλυσε τη Βουλή και παραιτήθηκε αφού είδε τη δημοτικότητά του να φτάνει στο ναδίρ. Είχε προηγηθεί ένα από τα μεγαλύτερα οικονομικά εγκλήματα: η ανάληψη από το ιρλανδικό δημόσιο του χρέους των τραπεζών που οδήγησε το δημόσιο χρέος να αυξηθεί κατά 100 ποσοστιαίες μονάδες!

Κοινή επομένως αιτία της πολιτικής κρίσης που μαστίζει την Ευρώπη είναι η πολιτική της λιτότητας. Η ΕΕ στη συνέχεια έρχεται και ανατρέπει τους φθαρμένους πολιτικούς που ακολούθησαν κατά γράμμα τα δικά της «εγχειρίδια χρήσης» μόνο και μόνο για να θωρακίσει αυτή την πολιτική.

Επιστρέφοντας στα οικεία κακά, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ουδέποτε οι έλληνες βουλευτές θα επιδείκνυαν τέτοιο ζήλο να εφαρμόσουν τα ολέθρια μέτρα του Μνημονίου, αν και οι ίδιοι ως φυσικά πρόσωπα δεν ήταν κοινωνικά, ταξικά τοποθετημένοι από την μεριά όσων επωφελούνται της λιτότητας, των πιο παρασιτικών μάλιστα τμημάτων της οικονομικής ελίτ. Μάρτυρας τα πρόσφατα στοιχεία από το «πόθεν έσχες» των βουλευτών. Τι να καταλάβει από κρίση το «3 million dollars baby» με τους 18 τραπεζικούς λογαριασμούς (μετά της συζύγου του, θυγατέρας Μπακατσέλου, για να μην τον αδικούμε) ή ο έτερος αντιπρόεδρος με τα 51 ακίνητα; Και μόνο η αναδιανομή της δικής του περιουσίας θα έκλεινε ελαφρώς έστω την ψαλίδα των αντιθέσεων στην Ελλάδα. Μην πούμε δε για τους 11 βουλευτές που έβγαλαν τα λεφτά τους στην Ελβετία, χωρίς ποτέ να γίνουν γνωστά τα ονόματά τους…

Επομένως, η βαθύτερη αιτία για την κρίση που διέρχεται το πολιτικό σύστημα εντοπίζεται στο πέρασμα του πολιτικού κόσμου στην άλλη κοινωνική όχθη, σε σημείο ώστε όλο και λιγότερο να γίνεται πιστευτός ο ρόλος τους ως …γνήσιων εκφραστών της λαϊκής βούλησης. Πρόκειται για μια διαδικασία που είναι αποτέλεσμα δύο εξελίξεων: των μυθικών ποσών που απαιτούνται για την εκλογή ενός βουλευτή και φυσικά της …στρατολόγησης που ακολουθεί την εκλογή τους από οικονομικά κέντρα. Οι συζητήσεις που διεξάγονται για την αλλαγή του εκλογικού συστήματος έτσι ώστε να περιοριστεί η έκθεση των υποψήφιων βουλευτών στην λαϊκή διαμαρτυρία προς όφελος ενός ακόμη πιο πλειοψηφικού συστήματος θα επιχειρήσει να ξεπεράσει την σημερινή πολιτική κρίση και να διαχειριστεί τα αδιέξοδα προς όφελος της συνέχισης αυτής της κοινωνικά καταστρεπτικής πολιτικής.

Ακόμη όμως κι αν την ξεπεράσει θα πρόκειται για μια προσωρινή νίκη, όπως ακριβώς συνέβη και με τον διορισμό του Λ. Παπαδήμου στο Μέγαρο Μαξίμου, που το μόνο το οποίο κατάφερε ήταν να οδηγήσει σε εξάπλωση την κρίση του ΠΑΣΟΚ η οποία πλέον πλήττει όλο το πολιτικό σύστημα, κι όχι μόνο ένα κόμμα. Όπως συμβαίνει και στην Ευρώπη…

Αργεντινάζο: Αυγή της εποχής των σύγχρονων επαναστάσεων (Πριν, 30.12.11)

Όπως και σήμερα συμβαίνει στην Ελλάδα, έτσι και στην Αργεντινή τη παραμονή του Αργεντινάζο τίποτε δεν προμήνυε την ορμητική είσοδο της μαζών στην πολιτική και την ιστορία. Πλούσια τα διδάγματα που πρέπει να βγάλει η Αριστερά για την σχέση μεταρρύθμισης – επανάστασης, για την ανάγκη του εργατικού πρσανατολισμού και μετωπικής δράσης.

Το Αργεντινάζο, ως μια από τις σημαντικότερες στιγμές της ταξικής πάλης τις τελευταίες δεκαετίες, αποτέλεσε ένα βίαιο και απρόσμενο ρήγμα στην (προ)ιστορία, μια φευγαλέα ματιά, μια σκηνή από τα προσεχώς της ανθρώπινης ιστορίας. Τίποτε ωστόσο μέχρι μια μέρα πριν δεν συνηγορούσε ότι το διήμερο 19-20 Δεκεμβρίου θα ανοίξει μια νέα σελίδα στην ιστορία των σύγχρονων εξεγέρσεων. «Κανένα φως μόνο ορατό σκοτάδι» διακρινόταν, όπως ακριβώς συμβαίνει και σήμερα στην Ελλάδα, με βάση την περιγραφή της κόλασης από τον Χαμένο παράδεισο του Τζον Μίλτον. Ο σύγχρονος, ολοκληρωτικός καπιταλισμός επομένως παράγει εξεγέρσεις και επαναστάσεις, με την ίδια σχεδόν αναγκαιότητα που παράγει φτώχεια και εξαθλίωση. Το πετυχαίνει δε όχι στην περιφέρεια, όπου οι σχέσεις μισθωτής εργασίας και η ατομική ιδιοκτησία συνυπάρχουν με σχετικά καθυστερημένες καπιταλιστικές μορφές εκμετάλλευσης αλλά στην καρδιά του ανεπτυγμένου καπιταλισμού.

Ποια είναι όμως τα συμπεράσματα που αξίζει να κρατήσει μια Αριστερά η οποία θέλει να νικήσει από την εκρηκτική άνοδο και τη σταδιακή υποχώρηση του Αργεντινάζο; Οι παρακαταθήκες του πολύτιμου αυτού άλματος αφορούν νέες εμπειρίες για τη σχέση μεταρρύθμισης και επανάστασης, στην ανάγκη αυτοτελούς έκφρασης της εργατικής πολιτικής και στη σημασία που έχει η μετωπική δράση της Αριστεράς.

Η σημαντική και αδιαμφισβήτητη βελτίωση που επήλθε στη θέση της κοινωνικής πλειοψηφίας την τελευταία δεκαετία, μεταξύ 2003 και 2010 συγκεκριμένα, όπως φαίνεται από την μείωση της ανεργίας από το 19,7% στο 7,3%, της φτώχειας από το 50,6% στο 19% και της ακραίας φτώχειας από το 24,7% στο 2,8% δεν οφείλεται τόσο στη γενναιοδωρία του Κιρχνερισμού, αλλά στον κλονισμό που δέχτηκε η αστική πολιτική. Είναι το τίμημα που πληρώνει το κεφάλαιο για το Αργεντινάζο. Ταυτόχρονα φαίνεται πως προϋπόθεση ακόμη και γι’ αυτή την βελτίωση της θέσης των εργαζομένων, που σε κάθε περίπτωση παραμένει επισφαλής και πρόσκαιρη, είναι η μετωπική αμφισβήτηση των νόμων κίνησης της αστικής κοινωνίας, ο κλονισμός της αστικής κυριαρχίας. Η «αριστερή κυβέρνηση» δεν αποτέλεσε επομένως την δικαίωση αλλά την υποχώρηση της επαναστατικής δυνατότητας, δεν ήταν το αίτημα των εξεγερμένων αλλά η παραχώρηση του κεφαλαίου. Κατά συνέπεια καμιά διεκδίκηση σήμερα δεν έχει καν ελπίδες πραγματοποίησης όσο δεν γίνεται απειλητική, όσο δεν αποτελεί μέρος ενός συνολικού προγράμματος αιτημάτων που συγκρούεται με τους νόμους των αστικών σχέσεων στην οικονομία και την πολιτική.

• Δυσκολότερη στις σημερινές συνθήκες γενικευμένης δημοσιονομικής κρίσης η μείωση του δημόσιου χρέους

Επιβεβαιώνεται άλλωστε όχι μόνο από τις παραχωρήσεις της κυβέρνησης Κίρχνερ αλλά και από τις υποχωρήσεις της, που είναι εξ ίσου θεαματικές. Καθώς, αναπόσπαστο τμήμα της απόφασης του 76% των πιστωτών της Αργεντινής να παραιτηθούν από το 60% της ονομαστικής αξίας των ομολόγων τους, τον Φεβρουάριο του 2005, ήταν η απόφαση της κυβέρνησης να αποπληρώσει το σύνολο του χρέους της στο ΔΝΤ, ύψους 9,8 δισ. ευρώ, επιτυγχάνοντας να διαγράψει από το χρέος στο μισητό οργανισμό μόνο 900 εκ. ευρώ που αφορούσαν τόκους. Οι όροι δε που περιλαμβάνονται στα νέα ομόλογα τα οποία εκδόθηκαν σε αντικατάσταση των παλιών συνιστούν ωρολογιακή βόμβα για την πορεία του δημόσιου χρέους της Αργεντινής στο άμεσο μέλλον. Ακόμη όμως κι αυτός ο συμβιβασμός του «αριστερού» Περονισμού με το διεθνές χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο (όπως αποθανατίστηκε σε μια ιστορική επίσκεψη του Νέστορα Κίρχνερ στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης τον Σεπτέμβριο του 2006, όπου σήμανε το καμπανάκι με το οποίο ξεκινά η καθημερινή συνεδρίαση) δεν είναι παρά το αντεστραμμένο είδωλο της υποχώρησης του Αργεντινάσο. Η άνοδος και η αποκαθήλωση του Κιρχνερισμού δεν είναι παρά αντανάκλαση της πίεσης που άσκησε όλη την προηγούμενη δεκαετία στην αστική τάξη η εργατική και λαϊκή πάλη. Οι κοινωνικοί αγώνες επομένως καθόρισαν το επίπεδο των παραχωρήσεων, αποτελώντας το καθοριστικό στοιχείο στην κίνηση του κοινωνικού εκκρεμούς και όχι η απλοχεριά της «αριστερής κυβέρνησης», που κι αυτή έγινε δυνατή σε ένα πολύ συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο. Η μείωση του δημόσιου χρέους της Αργεντινής από 138,8% του ΑΕΠ το 2003 στο 45,9% του ΑΕΠ τον Μάρτιο του 2011, με άλλα λόγια, μπορούσε να γίνει πιο εύκολα την δεκαετία που μας πέρασε όταν η καπιταλιστική κρίση που εμφανίζεται ως κρίση χρέους δεν είχε προσλάβει τα χαρακτηριστικά πανδημίας όπως σήμερα, απειλώντας άμεσα ακόμη και χώρες όπως η Γαλλία που κινδυνεύει με υποβάθμιση από τους οίκους αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας ή οι ΗΠΑ που ήδη υποβαθμίστηκαν. Επομένως ακόμη και για ένα ισοδύναμο αποτέλεσμα σήμερα, που η κρίση έχει μεταφερθεί σε όλο το βόρειο και δυτικό ημισφαίριο απαιτείται πολύ πιο μαχητικός, πολύ πιο μακροχρόνιος, πολύ πιο συνειδητά αντικαπιταλιστικός αγώνας που να τροφοδοτείται και να τροφοδοτεί την επαναστατική – κομμουνιστική προοπτική. Πρόκειται για μια διαδικασία που δεν καταργεί την ανάγκη των διαφορετικών, αυτοτελών κοινωνικών μετώπων (για παράδειγμα ενάντια στο δημόσιο χρέος ή ενάντια στις νομισματικές ενοποιήσεις) αλλά υπογραμμίζει την ανάγκη εμβάθυνσης του περιεχομένου τους και του εργατικού προσανατολισμού τους.

Κατά πόσο όμως εκφράστηκε ολοκληρωμένα η εργατική πολιτική, διαπερνώντας και ηγεμονεύοντας τους πολύμορφους κοινωνικούς αγώνες, κοινή συνισταμένη των οποίων αποτέλεσε το Αργεντινάζο; Αναμφισβήτητα ο αγώνας των άνεργων πικετέρος και των κατηλλειμένων εργοστασίων αύξησε το ειδικό βάρος της εργατικής τάξης στην κοινωνική αναμέτρηση, με αποτέλεσμα ακόμη και σήμερα αυτά τα μέτωπα να αποτελούν αγκάθι στα πλευρά της κυβέρνησης και ζωντανή υπόμνηση του Αργεντινάζο. Παρόλα αυτά τα μικροαστικά συμφέροντα, που ριζοσπαστικοποιήθηκαν με την κατάσχεση των τραπεζικών λογαριασμών και εκφράστηκαν μέσα από το κίνημα των συνελεύσεων στις πλατείες ακόμη και στο ρηξιακό αίτημα της δημιουργίας συντακτικής συνέλευσης, φαίνεται πως ηγεμόνευσαν και δεν ηγεμονεύθηκαν στην απολύτως απαραίτητη, σύγχρονη εργατολαϊκή συμμαχία, μέσα στην πορεία του αγώνα προσδιορίζοντας με αρνητικό τρόπο το βεληνεκές και την αποτελεσματικότητά του.

ΕΛΛΕΙΨΗ ΜΕΤΩΠΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ

Ανάγκη προγραμματικών τομών στην Αριστερά

Η ικανότητα της αστικής πολιτικής να κλείσει το ρήγμα που άνοιξε η ορμητική και επικίνδυνη εισβολή των μαζών στο προσκήνιο φάνηκε μόλις τον Απρίλιο του 2003, ενάμισι χρόνο μετά το Αργεντινάζο, όταν στις εκλογές που πραγματοποιήθηκαν ο Κάρλος Μένεμ (πρόεδρος που χρεώθηκε την χρεοκοπία και υπ’ αριθμόν ένα μισητό πρόσωπο στην Αργεντινή την περίοδο της εξέγερσης) χάνει την πρώτη θέση για δύο ποσοστιαίες μονάδες και την δεύτερη Κυριακή, στις επαναληπτικές εκλογές, πρόεδρος αναδεικνύεται ο Νέστορ Κίρχνερ. Η κάλυψη του ρήγματος επιβεβαιώνεται επίσης από τα απογοητευτικά εκλογικά αποτελέσματα της επαναστατικής Αριστεράς. Το Εργατικό Κόμμα (Παρτίδο Ομπρέρο) παρότι διαδραμάτισε σπουδαίο ρόλο στην εξέγερση, παρότι συνέβαλε στον προσανατολισμό, την εμβάθυνση και την κατανόησή της με τις θεωρητικές επεξεργασίες και τις κινηματικές του πρωτοβουλίες, δεν μπόρεσε να κεφαλαιοποιήσει σε πολιτικό επίπεδο την πρωτοπόρα δράση του. Κι εδώ προφανώς τα εκλογικά αποτελέσματα δεν αποτελούν τίποτε περισσότερο από έναν ευαίσθητο παλμογράφο τνω κοινωνικών και πολιτικών διεργασιών.

Η αιτία, κατά την γνώμη μας, βρίσκεται στην υποτίμηση της αναγκαιότητας ενός σύγχρονου, καινοτόμου συνδυασμού επαναστατικής στρατηγικής και τακτικής, καθώς και της αναγκαίας μετωπικής αντικαπιταλιστικής παρέμβασης. Οι δυνάμεις της επαναστατικής Αριστεράς στην Αργεντινή δεν ξεπέρασαν με ένα προωθητικό τρόπο τις επιμέρους διαφορές τους για να μπορέσουν να στείλουν το μήνυμα της αντικαπιταλιστικής ενότητας στον ίδιο τον κόσμο του αγώνα, με αρνητικά αποτελέσματα για την απήχηση και την ανάγκη δημιουργίας τομών στο πρόγραμμα και τα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά τους.

Ευρύτερα μιλώντας, η ανάγκη που αναδύουν οι ραγδαίες οικονομικο–κοινωνικές αλλαγές και η επαναστατική κατάσταση στην οποία θα μπαινοβγαίνουμε όλη αυτή την περίοδο ως αποτέλεσμα της αφύπνισης των εργαζομένων, υπογραμμίζουν την ανάγκη η επαναστατική Αριστερά να ξεπεράσει το αίσθημα αυτάρκειας σε βαθμό αλαζονείας που την διακατέχει και να τολμήσει την προγραμματική υπέρβαση, με νέες συνεισφορές στη θεωρία και με την επεξεργασία των κινηματικών εμπειριών, των επιτυχιών και των αποτυχιών. Από την απάντηση σε αυτό το στοίχημα θα κριθούν όλα τα επαναστατικά εγχειρήματα και η τύχη των ιδιόμορφων και παλινδρομικών επαναστατικών καταστάσεων που είναι προ των θυρών, ειδικά στην Ελλάδα.

Η επικοινωνία στο απόσπασμα

Ομιλία σε ημερίδα του Πανεπιστημίου Αθηνών με τίτλο «Η επικοινωνία στο απόσπασμα: Κρίση, παραπληροφόρηση, απολύσεις στα ΜΜΕ», Τρίτη 22 Νοέμβρη

Θα ήθελα αρχικά να τονίσω ότι η σημερινή εκδήλωση τιμά τους διοργανωτές της καθώς αποδεικνύει ότι τα πανεπιστήμια δεν μένουν αμέτοχα των εξελίξεων που διαδραματίζονται, αλλά παρεμβαίνουν ενθαρρύνοντας την βαθύτερη διερεύνηση των αλλαγών, την ανταλλαγή ιδεών και την ανάπτυξη της κριτικής.

Οι ραγδαίες μεταβολές που συντελούνται στο χώρο της ενημέρωσης και των ΜΜΕ κατά την τελευταία διετία δεν μπορούν παρά να ειδωθούν κάτω από ένα διπλό πρίσμα: τη λειτουργία τους ως καπιταλιστικές επιχειρήσεις από την μια και από την άλλη το ρόλο τους ως ιδεολογικών μηχανισμών με σημαντικά αναβαθμισμένο ρόλο στην διαμόρφωση, καλύτερα την χειραγώγηση, της κοινωνικής συνείδησης. Πρόκειται φυσικά για δύο πλευρές που αλληλοκαθορίζονται. Ποιος ιδιοκτήτης ΜΜΕ θα αναδείξει ως θέμα την ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων, όταν και τα δικά του κέρδη προέρχονται κατά μείζονα λόγο από αυτή την πηγή; Η βιασύνη άλλωστε των εκδοτών να εφαρμόσουν πρώτοι τις ατομικές συμβάσεις εργασίας εξηγεί την ανοχή και την υποστήριξη που προσέφεραν στο Μνημόνιο. Ενώ, η απ’ ευθείας πρόσβαση των εκδοτών στην εξουσία δίνει τη δυνατότητα σε έναν εκδότη να εξασφαλίζει έργα για τις κατασκευαστικές του, πιέζοντας με τα μέσα που διαθέτει, και σε άλλον να μπλοκάρει κοινοτική οδηγία που θα σήμαινε τον παροπλισμό του στόλου του (αναφέρομαι σε αυτή για τα διπύθμενα). Την ίδια ώρα, φυσικά, τα Μέσα του διοργανώνουν την μια φιλο-περιβαλλοντική εκστρατεία μετά την άλλη καλλιεργώντας στην κοινωνία την εντύπωση πως πρόκειται για ένα συγκρότημα με αυξημένη κοινωνική ευαισθησία.

Ξεκινώντας από τη δεύτερη λειτουργία τους, ως διαμορφωτές γνώμης και μηχανισμοί διαμεσολάβησης μεταξύ της πραγματικότητας και της κοινωνίας, τα ΜΜΕ προσπαθούν κι αυτά με τον τρόπο τους να απαντήσουν στον σύγχρονο γόρδιο δεσμό όπως τον διατύπωσε πρόσφατα ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, πρόεδρος του συμβουλίου υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης: «Ξέρουμε πώς να το κάνουμε. Αυτό που δεν ξέρουμε είναι πως θα ξαναεκλεγούμε αν το κάνουμε». Το πρόβλημα με άλλα λόγια του σημερινού πολιτικού κόσμου έγκειται στο πως θα προωθήσει τις απαραίτητες αντιδραστικές αλλαγές στην οικονομία (περικοπές κοινωνικών δαπανών, μειώσεις μισθών, ιδιωτικοποιήσεις, κ.α.) και να μπορεί ταυτόχρονα να κυκλοφορεί στην οδό Πανεπιστημίου χωρίς να έχει ανάγκη να μεταμφιεστεί όπως είχε κάνει τον Μάιο του 2010 η υπουργός Παιδείας Άννα Διαμαντοπούλου, φορώντας παλτό και κράνος για να μπει στη Βουλή απαρατήρητη. Τα ΜΜΕ επομένως, ως ο μοναδικός δημόσιος χώρος στον οποίο εμφανίζονται οι πολιτικοί χωρίς να κινδυνεύει η σωματική τους ακεραιότητα, έχουν αναλάβει το καθήκον να εμφανίσουν ως αναγκαία, χρήσιμη και επωφελής στην κοινωνία την πιο αντιλαϊκή, ταξική και κτηνώδη πολιτική, αναστηλώνοντας επίσης το κύρος των φορέων της, των ίδιων των πολιτικών. Καλούνται να βγάλουν την βρόμικη δουλειά. Να βοηθήσουν ώστε να ξαναεκλεγούν οι πολιτικοί αφού πρώτα κάνουν αυτό που πρέπει να κάνουν για να χρησιμοποιήσουμε την ορολογία του Γιούνκερ.

Το καθήκον αυτό, της διευκόλυνσης δηλαδή της επιβολής των αντιλαϊκών μέτρων με το ελάχιστο πολιτικό κόστος, έρχονται να επιτελέσουν οι αλλαγές στα ΜΜΕ, που κυρίως περιλαμβάνουν:

• Πρώτο, την συνεχή πίεση σε όλους τους δημοσιογράφους να μην αποκλίνουν από έναν επίσημο λόγο που αναμασά τα «προφανή», πως «όλοι μαζί τα φάγαμε», πως το «ΔΝΤ είναι μονόδρομος», κλπ. Πρόκειται για έναν εκ πρώτης όψεως αόρατο μηχανισμό αυτο-πειθάρχησης και αυτο-λογοκρισίας που αποτελεί την βασιλική οδό από την οποία αναπαράγεται η κυρίαρχη άποψη.
• Δεύτερο, τον σφιχτότερο έλεγχο επί της πληροφορίας που εξασφαλίζεται μέσω της αποσιώπησης, της διαστρέβλωσης ή της κατάφωρης παραποίησης ακόμη και κορυφαίων γεγονότων.
• Τρίτο, το κλείσιμο μικρών αλλά και μεγάλων μέσων (περιοδικών π.χ.) που σε ένα βαθμό ήταν ανεξέλεγκτα. Δεν μπορεί να μείνει ασχολίαστο το γεγονός πως η μόνη φορά που ο πρώην πρωθυπουργός, Γιώργος Παπανδρέου, επέκρινε τις τράπεζες ήταν επειδή χρηματοδοτούσαν τον Άλτερ.
• Τέταρτο, την βίαιη αναδιάρθρωση του διαφημιστικού κυκλώματος ώστε να ελέγχεται μέχρι τελευταίου ευρώ ποιος παίρνει χρηματοδότηση και
• Πέμπτο, την απόλυση ή τον εξαναγκασμό σε παραίτηση αριστερών κι εν γένει ενοχλητικών δημοσιογράφων ακόμη κι από κερδοφόρα μέσα.

Οι επιπτώσεις των παραπάνω δεν αποτυπώνονται μόνο σε εντυπωσιακές στατιστικές και πάντα χρήσιμα στοιχεία για το κλείσιμο μέσων και την ανεργία. Αποτυπώνονται και σε ένα αίσθημα ταπείνωσης που διατρέχει δεκάδες αξιοπρεπείς εργαζόμενους σε μια απέραντη μοναξιά που κατακλύζει κάθε απολυμένο όταν πρέπει να αναμετρηθεί με τα όνειρά του. Πλευρά που πολύ εύστοχα επισημαίνεται στο δελτίο τύπου της σημερινής ημερίδας.

Τα φαινόμενα αυτά, που ως κοινή επιδίωξη έχουν τη διαμόρφωση ενός πολύ μικρότερου κλάδου ενημέρωσης ο οποίος θα ελέγχεται όμως πολύ πιο αποτελεσματικά, δεν είναι νέα. Πολλές φορές στο παρελθόν είχαμε γίνει μάρτυρες ανάλογων γεγονότων. Αν η κρίση της ενημέρωσης στα χρόνια του ΔΝΤ θα συμβολίζεται από την εξαφάνιση της συζήτησης για την σκοπιμότητα παραμονής στο ευρώ, την αποσιώπηση της Δανειακής Σύμβασης ή του ντοκιμαντέρ Χρεοκρατία και την είδηση που μάθαμε από τα Wikileaks πως η αμερικανική πρεσβεία διαθέτει τμήμα μοντάζ ενημερωτικών, τηλεοπτικών εκπομπών, η προγενέστερη κατάσταση χαρακτηρίζεται από απολύσεις δημοσιογράφων κατά διαταγή της αμερικανικής πρεσβείας, παροχές σε δημοσιογράφους από τα μαύρα κονδύλια της Γενικής Γραμματείας Ενημέρωσης και του υπουργείου Εξωτερικών και το αίσχος των γραφείων Τύπου τραπεζών και άλλων εταιρειών του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που απασχολούσαν πολλές εκατοντάδες δημοσιογράφους. Πολλές φορές σήμερα οι πιο διαπρύσιοι υποστηρικτές του Μνημονίου και εκλαϊκευτές της ανάγκης «να κάνουμε όλοι θυσίες» είναι δημοσιογράφοι που ευνοήθηκαν πολλαπλώς από την διαφθορά του παρελθόντος κι εξακολουθούν και σήμερα να είναι υπηρέτες πολλών αφεντάδων και κυρίως τραπεζών. «Όλοι διαφθείρουν ή διαφθείρονται» θα λέγαμε κι εμείς σήμερα, παρότι αυτή η γενίκευση υποτιμάει όσους αντιστέκονται, επαναλαμβάνοντας τη ρήση ενός ήρωα από τα Χαμένα όνειρα του Μπαλζάκ που αναφερόταν φυσικά στον χώρο του Τύπου και της επικοινωνίας.

Ο πρωταγωνιστικός ρόλος δημοσιογράφων που αποτελούν υπόδειγμα διαφθοράς στην υποστήριξη της σημερινής πολιτικής αποδεικνύει ότι το σημερινό ξεκαθάρισμα στον χώρο του Τύπου δεν θα καταργήσει τις σχέσεις διαπλοκής. Απλώς θα τις εκσυγχρονίσει πετώντας στο καλάθι των αχρήστων την παλιά φουρνιά προθύμων, λόγω του ότι πλέον δεν τους χρειάζονται άλλο. Αν και κανείς ποτέ δε χάνεται σε αυτούς τους περίεργους, δαιδαλώδεις και, σε κάθε περίπτωση, αδιαφανείς μηχανισμούς.

Επιστρέφοντας στο σημείο από το οποίο ξεκίνησα, τις δύο εποχές της ενημέρωσης, η σημαντικότερη αιτία της απότομης μεταστροφής που συντελέστηκε στο χώρο των ΜΜΕ πρέπει να αναζητηθεί κατά την άποψή μου στην πρώτη τους λειτουργία, ως καπιταλιστικές επιχειρήσεις, έστω ιδιόμορφες. Η τρέχουσα οικονομική κρίση τα έπληξε με προνομιακό τρόπο στον βαθμό που οι βάσεις της κερδοφορίας τους ήταν πολύ πιο σαθρές από τις βάσεις κερδοφορίας μιας τυπικής καπιταλιστικής επιχείρησης. Η ανάγκη τους να λειτουργήσουν υπό τους αδυσώπητους νόμους του κέρδους, αποτέλεσμα πολύ συχνά του υψηλού ποσοστού συμμετοχής που διαθέτουν οι τραπεζίτες στα μετοχικά κεφάλαια των επιχειρήσεών τους, έκανε τους καναλάρχες να πετάξουν το φιλολαϊκό προσωπείο, να σταματήσουν να προσποιούνται ότι υπηρετούν τον πλουραλισμό και να πρωταγωνιστήσουν με τη σειρά τους στην μητέρα των μαχών, που είναι αυτό που συχνά λέγεται «να κλείσει ο κύκλος της μεταπολίτευσης»: Μεθερμηνευόμενο, επιστροφή στα μετεμφυλιακά χρόνια με τις ιδέες της Αριστεράς και της κοινωνικής χειραφέτησης να τελούν υπό συνεχή διωγμό και τους φορείς αυτών των ιδεών να οδηγούνται στα όρια της βιολογικής εξόντωσης. Αυτή είναι η δημοκρατία του πιο καθαρόαιμου νεοφιλελευθερισμού, που εφαρμόζεται σήμερα στην Ελλάδα.

Κατά συνέπεια οποιαδήποτε συζήτηση για επιστροφή στην προγενέστερη κατάσταση (που όσο περνάει ο καιρός θα μοιάζει με παράδεισο) δεν είναι μόνο αντι-ιστορική, αλλά παραγνωρίζει ότι η σημερινή οπισθοδρόμηση αποτελεί υποτροπή και μετεξέλιξη της.

Απέναντι λοιπόν σε αυτό το ζόφο, τι; είναι το ρώτημα που εγείρεται. Ερώτημα – πρόκληση που πρέπει να το απαντήσουμε όχι μόνο ως επαγγελματίες της ενημέρωσης αλλά κι ως κοινωνικά όντα που γνωρίζουν με προνομιακό τρόπο τις απελευθερωτικές ή καθηλωτικές δυνάμεις της γνώσης και της ενημέρωσης. «Με το να ενσπείρετε την επίγνωση στις καρδιές των κατωτέρων τάξεων θα θερίσετε την επανάσταση», επεσήμανε ο γερμανός διπλωμάτης στο αριστούργημα του Ονόρε ντε Μπαλζάκ, υποδεικνύοντας πόσο σημαντικό είναι να κυριαρχήσει η ευτέλεια στον Τύπο.

Η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα προσδιορίζεται από δύο συντεταγμένες:

Πρώτα και κύρια από τις συγκλονιστικές δυνατότητες της εποχής μας. Τα τεχνολογικά άλματα και την ικανότητα του σύγχρονου ανθρώπου να μαθαίνει, να κρίνει και να παράγει ο ίδιος γνώση, ενημέρωση, πολιτισμό. Πρόκειται για δυναμική που ξεχωρίζει την εποχή μας από οποιαδήποτε άλλη, όταν η επαγγελία της χειραφέτησης στερούταν των υλικών δυνατοτήτων για να γίνει πράξη.

Κατά δεύτερο από την πορεία της ταξικής πάλης και τη δύναμη των κοινωνικών αγώνων. Στον αντίποδα του ενημερωτικού ζόφου και της επικοινωνιακής ευτέλειας βρίσκεται:

• Η μείωση των ωρών εργασίας και η άνοδος του βιοτικού επιπέδου που θα επιτρέψει στον κάθε εργαζόμενο να διαβάζει και να ενημερώνεται.
• Ο κοινωνικός έλεγχος και η δημόσια λογοδοσία σε κάθε πηγή γνώσης, από τον Τύπο μέχρι τα πανεπιστημιακά τμήματα που διδάσκουν το αντικείμενο.
• Η βελτίωση των συνθηκών εργασίας (υψηλότερες αποδοχές, λιγότερες ώρες) των εργαζομένων στον Τύπο στο πλαίσιο της βελτίωσης συνολικά της θέσης της εργασίας απέναντι στο κεφάλαιο και σε σύγκρουση με αυτό.

Προβάλλοντας αυτό το τρίπτυχο, η αισιοδοξία θα πάψει να είναι «ένα χέλι που γλιστρά πάντοτε στην επόμενη φάση» για να θυμηθούμε το Νίκο Καρούζο από τη Νεολιθική Νυχτωδία.

Έφυγε στα 63 του ο Κώστας Τζιαντζής (Πριν, 6.11.2011)

ΑΝΘΡΩΠΟΣ – ΣΥΜΒΟΛΟ

Τελευταίο αντίο υπό τους ήχους της Διεθνούς

Πολλές εκατοντάδες αγωνιστές της Αριστεράς, φίλοι και άνθρωποι που τον γνώρισαν και εμπνεύστηκαν από τον Κώστα Τζιαντζή, τον δάσκαλο, σύντροφο και φίλο μας, τον συνόδευσαν την Πέμπτη το μεσημέρι στην τελευταία του κατοικία. Μάτια βουρκωμένα και μακρές σιωπές που πλημμύρισαν τον χώρο όταν ακούστηκε και η τελευταία νότα της Διεθνούς εξέφρασαν τον απέραντο θαυμασμό μας για έναν άνθρωπο που η δράση, η σκέψη και η συνολική παρουσία του τον τοποθετούν στις πιο εμβληματικές μορφές της κομμουνιστικής Αριστεράς.

Ο Κώστας άφησε την τελευταία του πνοή στις 6.00 το πρωί της Τρίτης 1^ης Νοεμβρίου, του μήνα που σημάδεψε κι άλλες φορές τη ζωή του. Πέθανε στα 63 του χρόνια, πριν καν συμπληρωθούν δυόμισι μήνες αφότου έγινε γνωστή η αρρώστιά του.

Με αφορμή το θάνατό του ανακοινώσεις εξέδωσαν όλες σχεδόν οι οργανώσεις της ελληνικής Αριστεράς, υπογραμμίζοντας το ήθος του και την τεράστια συμβολή του στην υπόθεση της επανάστασης. Συλλυπητήρια στην οικογένειά του και τους συντρόφους του έστειλαν οι μαρξιστές διανοούμενοι Κονστάντζο Πρέβε από την Ιταλία και ο Ερίκ Τουσέν από το Βέλγιο.

Πολλές ήταν και οι τιμητικές αναφορές στον Τύπο (Αυγή, Ελευθεροτυπία, Καθημερινή, Δρόμος, κ.α.). Ο Στάθης, από την στήλη του στην Ελευθεροτυπία, αποχαιρέτησε τον Κώστα, γράφοντας το όνομά του και δίπλα το σφυροδρέπανο πάνω από το σκίτσο του ναυτίλου. Ο Θανάσης Καρτερός από τη στήλη του στην Αυγή μεταξύ άλλων έγραψε: «Και ξαφνικά συνειδητοποιείς μέσα στη θλίψη της απώλειάς του πόσο μεγάλη τύχη ήταν που τον γνώρισες. Που μίλησες, χάρηκες, λυπήθηκες, πάλεψες μαζί του σε δύσκολους καιρούς και σε μαύρα χρόνια. Που συμφώνησες και διαφώνησες με τις απόψεις και τη στάση του στα χρόνια της νομιμότητας –αυτά που αποδείχτηκαν τελικά πιο δύσκολα από τα δύσκολα και από μια άποψη πιο μαύρα από τα μαύρα.

Είχε παλικαριά απέναντι στον αντίπαλο κι αυτό το δίκιο κανένας δεν μπορεί να του το φάει, όσες φορές κι αν τον διαγράψει».

Το Νέο Αντικαπιταλιστικό Κόμμα (ΝΡΑ) της Γαλλίας αναφέρει στην ανακοίνωσή του για τον θάνατο του Κώστα Τζιαντζή: «Ήταν καθοριστική η συνεισφορά του στην δημιουργία του πολιτικού χώρου που παίζει σημαντικό ρόλο αυτή την περίοδο των κινητοποιήσεων και της αξιοθαύμαστης αντίστασης του ελληνικού λαού απέναντι στον πραγματικό κοινωνικό πόλεμο που επιχειρούν εναντίον του η κυβέρνησή σας και οι εργοδότες. Συμπαραστάτης στον αγώνας σας, το NPA (Νέο Αντικαπιταλιστικό Κόμμα) σας στέλνει την απόλυτη αλληλεγγύη του και σας ζητά να μεταφέρετε τα συλλυπητήριά του στην οικογένεια του και τους συγγενείς του. Για το NPA: Ολιβιέ Μπεζανσενό, Βανίνα Τζιουντιτσέλλι, Αλαίν Κριβίν, Ιβαν Λεμέτρ».