Στα μισά του δρόμου ο Κορέα, Αποστολή στον Ισημερινό (Πριν, 8 Απριλίου 2012)

«Εμείς τον είχαμε προειδοποιήσει τον Γιώργο Παπανδρέου έγκαιρα! Πριν ακόμη η Ελλάδα προσφύγει στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ο τότε έλληνας πρωθυπουργός σε ένα διεθνές φόρουμ είχε απευθυνθεί στον πρόεδρο Ραφαέλ Κορέα, ζητώντας την εμπειρία του για την αντιμετώπιση του δημόσιου χρέους. Έλεγε πολλά ο έλληνας πρωθυπουργός. “Κοίτα” του αντιτείνει ο Ραφαέλ Κορέα. “Υπάρχει ένα πράγμα που δεν πρέπει να κάνεις κι ένα μόνο που πρέπει να κάνεις αν θες να μην το πληρώσεις. Αυτό που δεν πρέπει να κάνεις είναι να απευθυνθείς στο ΔΝΤ. Κι αυτό που πρέπει να κάνεις είναι να συστήσεις επιτροπή λογιστικού ελέγχου”. Στη συνέχεια ο Παπανδρέου έκανε τα ακριβώς αντίθετα…». Τάδε έφη ο υπουργός Εξωτερικών του Ισημερινού, Έκο Ρικάρδο Πατίνιο, στην ομιλία με την οποία κήρυξε την έναρξη του διεθνούς συνεδρίου στην πρωτεύουσα του Ισημερινού, Κίτο, με θέμα την διεθνή χρηματοπιστωτική αρχιτεκτονική και την εμπειρία από τον λογιστικό έλεγχο του χρέους.

“Σε χαιρετώ, χώρα καταραμένη του Ισημερινού. Παραείσαι άγρια”. Με αυτά τα λόγια ξεκίναγε το κεφάλαιο που περιέγραφε την άφιξή του στο Κίτο ο Ανρί Μισό, στο ταξιδιωτικό του ημερολόγιο με τίτλο Ισημερινός (εκδ. Άγρα). Παρότι απ’ όταν γράφτηκε το βιβλίο έχουν περάσει περισσότερες από οκτώ δεκαετίες η αρχική εικόνα που αποκομίζει ακόμη και σήμερα ο επισκέπτης, πατώντας το πόδι του στα 2.800 μέτρα, όπου βρίσκεται το Κίτο, δεν απέχει σημαντικά. «Εδώ, καπνίζουμε το όπιο του μεγάλου υψόμετρου, σιγανή φωνή, βήματα μικρά, αναπνοή κοφτή… Η πρώτη εντύπωση είναι φριχτή, απελπιστική σχεδόν. Ορίζοντας δεν υπάρχει. Είμαστε ένα με τα σύννεφα. Στα ψηλά οροπέδια των Άνδεων, που απλώνονται, απλώνονται, χωρίς τελειωμό, χωρίς απρόοπτα».

Ωστόσο, η στροφή προς τα αριστερά που συντελέστηκε τα τελευταία χρόνια στον Ισημερινό (παράλληλα και σε αλληλεπίδραση με τις περισσότερες χώρες της Λατινικής Αμερικής) άλλαξε εκ βάθρων το τοπίο σε αυτή τη χώρα που έχει το ένα έκτο του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος και το ένα όγδοο του κατά κεφαλήν εισοδήματος της Ελλάδας. Σε τέτοιο βαθμό ώστε σήμερα ακόμη και ο βρετανικός Γκάρντιαν να χαρακτηρίζει τον Ισημερινό ως μια από τις καλύτερες χώρες για να ζει κανείς! Κι αυτό, χάρη στα μέτρα αναδιανομής κοινωνικού πλούτου που εφαρμόζει ο πρόεδρος Ραφαέλ Κορέα από το 2007 όταν ανέλαβε πρόεδρος της χώρας. Δύο ήταν οι βασικότερες πηγές εσόδων που χρηματοδότησαν τις παροχές. Κατ’ αρχάς τα χρήματα που κέρδισε σταματώντας να πληρώνει ένα μέρος του δημόσιου χρέους και συγκεκριμένα το εμπορικό, το δημόσιο χρέος δηλαδή που κατείχαν ιδιώτες και το οποίο χαρακτηρίστηκε παράνομο και απεχθές από τη διεθνή επιτροπή λογιστικού ελέγχου τον Δεκέμβριο του 2008, παρέχοντας έτσι την αναγκαία τεκμηρίωση για την παύση πληρωμών. Η δεύτερη πηγή εσόδων προήλθε από την μεγάλη αύξηση (από 13% σε 87%) στο μερίδιο του δημοσίου που ανακοίνωσε μονομερώς ότι θα εισπράττεται από τις πετρελαϊκές εξορύξεις τον Ιούλιο του 2010. Η σημαντική μείωση της ανεργίας, η παροχή για πρώτη φορά στα χρονικά της χώρας δωρεάν ή σχεδόν δωρεάν παροχών όπως υγεία και παιδεία και η αύξηση στα εισοδήματα έχουν οδηγήσει τα ποσοστά δημοτικότητας του Ραφαέλ Κορέα να παραμένουν «καρφωμένα» στο 70% κι ακόμη και σήμερα να μην αμφισβητείται σε πολιτικό επίπεδο.

Σε ένα δεύτερο ωστόσο επίπεδο ο Ραφαέλ Κορέα δέχεται μια διπλή αμφισβήτηση. Η πρώτη και πιο απειλητική προέρχεται από τα δεξιά. Τη σκληρή, αμερικανόθρευτη και οπλισμένη ως το λαιμό Δεξιά! Έγινε εμφανής τον Σεπτέμβριο του 2010 όταν η αστυνομία επιχείρησε να κάνει πραξικόπημα επικαλούμενη μειώσεις στους μισθούς τους που ανήγγειλε η κυβέρνηση. Η αποτυχημένη απόπειρα ανατροπής του Κορέα είχε την στήριξη της ολιγαρχίας του Ισημερινού που εξακολουθεί να στέκεται από διστακτική έως εχθρική απέναντι του. Οι σχέσεις μίσους γίνονται αμέσως αντιληπτές ακόμη κι από τον επισκέπτη αν ακούσει ή δει τα δελτία ειδήσεων των ραδιο-τηλεοπτικών σταθμών και διαβάσει τις εφημερίδες μεγάλης απήχησης που ανήκουν όλα σε ιδιώτες και καθημερινά πνέουν μένεα κατά του Κορέα. Προκειμένου μάλιστα να σπάσει αυτό το μονοπώλιο η κυβέρνηση πολύ πρόσφατα προχώρησε στην ίδρυση δημόσιας ραδιο-τηλεόρασης, η οποία εξακολουθεί έχει περιθωριακά ποσοστά. Ιδιαίτερη σημασία ωστόσο έχει πως η απελευθέρωση του Κορέα από τα χέρια των επίλεκτων της αστυνομίας δεν έγινε από τον λαό, όπως συνέβη για παράδειγμα με τον Ούγκο Τσάβες τον Απρίλιο του 2002.

«Καθόλου τυχαία» λένε όλοι οι συνομιλητές μας, στο διεθνές συνέδριο που διεξήχθη στο Κίτο 13, 14 και 15 Μαρτίου του 2002, με θέμα την νέα διεθνή χρηματοπιστωτική αρχιτεκτονική και το έργο των επιτροπών λογιστικού ελέγχου του δημόσιου χρέους. Με τον όρο νέα διεθνής χρηματοπιστωτική αρχιτεκτονική στη Λατινική Αμερική περιγράφεται το νέο σύστημα οικονομικών και πιστωτικών σχέσεων που έχει συγκροτηθεί στην πράξη, μετά την «έξωση», ατιμωτική τις περισσότερες φορές, που επέβαλαν οι αριστερές και κεντροαριστερές κυβερνήσεις στο ΔΝΤ. Το ρόλο του μισητού οργανισμού ως δανειστή έσχατης ανάγκης και παροχέα πιστώσεων για κοινωνικά και αναπτυξιακά προγράμματα ανέλαβε η Τράπεζα του Νότου που δημιουργήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2009 για να καλύψει το κενό μιας διεθνούς αναπτυξιακής τράπεζας από τις εξής χώρες: Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη, Ουρουγουάη, Ισημερινός, Βολιβία και Βενεζουέλα. Βασικός της γνώρισμα είναι ότι καλύπτει εκ των έσω και με όρους ισοτιμίας το κενό που εκ παραδόσεως καλυπτόταν από βορειοαμερικανικά κεφάλαια είτε του ιδιωτικού τομέα είτε πολυμερών οργανισμών όπως το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα. Στο πλαίσιο της νέας διεθνούς αρχιτεκτονικής η είσοδος των συγκεκριμένων χρηματοπιστωτικών οργανισμών έχει καταστεί περιττή αν δεν έχει απαγορευτεί.

Το μεγαλύτερο μέρος ωστόσο της συνάντησης αναλώθηκε στην πάλη ενάντια στο δημόσιο χρέος, μέσα κυρίως από την δράση των Επιτροπών Λογιστικού Ελέγχου τόσο εκεί που έχουν θεσμική κατοχύρωση, όπως στον Ισημερινό, όσο και σε άλλες χώρες που στο αίτημα συγκρότησης τους συμπυκνώνεται η πάλη για να μην πληρωθεί το δημόσιο χρέος. Ωστόσο, ακόμη και στον Ισημερινό, πλέον, το κύρος και η επιρροή που απολαμβάνει στην πράξη η επιτροπή δεν απέχει απ’ ότι συμβαίνει σε άλλες χώρες. Αυτό που συνέβη είναι ότι «η άνοδος και η πτώση» της Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου στον Ισημερινό, η περιθωριοποίησή της αποτελεί έναν ασφαλή δείκτη της συντηρητικής στροφής που έχει ακολουθήσει αυτά τα χρόνια η κυβέρνηση του Ραφαέλ Κορέα. Η άνοδός του στην εξουσία στηρίχθηκε κατά μεγάλο μέρος στο αίτημα του να διωχθεί το ΔΝΤ και να μην πληρωθούν οι πιστωτές. Σε αυτή την μάχη ο Κορέα αξιοποίησε πλήρως το πρώτο πόρισμα της επιτροπής που αφορούσε το δημόσιο χρέος απέναντι στους ιδιώτες. Τα στοιχεία αυτά συγκεντρώθηκαν μετά από εκατοντάδες ώρες εργασίας των μελών της επιτροπής, που όλοι τους δούλευαν σε εθελοντική βάση. Ακόμη και όσοι προέρχονταν από το εξωτερικό (Βέλγιο, Βραζιλία, Αργεντινή, κ.α.) με την κυβέρνηση να πληρώνει μόνο τα αεροπορικά τους εισιτήρια και το ξενοδοχείο στο οποίο διέμεναν. Τα εμπόδια δε που αντιμετώπισαν είναι ακόμη και σήμερα θέμα σχολιασμού, καθώς πολλές φορές κούτες με υλικό από το υπουργείο Οικονομικών εξαφανίζονταν από τα δωμάτια τους, με αποτέλεσμα στο τέλος, όταν πλησίαζε η ώρα έκδοσης του πορίσματος να μην βγαίνουν απ’ αυτά ούτε λεπτό. Με άλλα λόγια η στήριξη που απολάμβαναν ως άτομα κι ως επιτροπή από την κυβέρνηση ήταν πολύ υποδεέστερη της αναγκαίας για να ανταποκριθούν στο καθήκον που με κάθε επισημότητα (μέσω προεδρικού διατάγματος) ανέλαβαν.

Η σύγκρουση του Κορέα με τους ξένους πιστωτές συμπίπτει με το αποκορύφωμα της αριστερής του γραμμής. Τον Δεκέμβρη του 2009 ανακοινώνει εντελώς αναπάντεχα κυβερνητικό ανασχηματισμό που ως βασικό χαρακτηριστικό έχει την απομάκρυνση των πιο αριστερών υπουργών. Ο μόνος που μένει στην κυβέρνηση από την αριστερή πτέρυγα είναι ο σημερινός υπουργός Εξωτερικών, Έκο Ρικάρδο Πατίνιο. Ο Κορέα δικαιολογεί τον ανασχηματισμό, επικαλούμενος την ανάγκη συγκρότησης μιας «πιο αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης». Μεταξύ των υπουργών που απομακρύνονται είναι ο Χόρχε Ακόστα, κορυφαίος οικονομολόγος του Ισημερινού κι εκ των ιδρυτικών μελών της Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου. Απομακρύνονται επίσης και όλοι οι οικονομικοί αξιωματούχοι, που έφεραν σε πέρας την παύση πληρωμών, όπως για παράδειγμα η τότε υπουργός Οικονομικών Βίλμα Σαλγκάδο, ο τότε κεντρικός τραπεζίτης Ντιέγκο Μπόρχα, κ.α. Ως αποτέλεσμα το ρεύμα που ανέδειξε τον Κορέα σήμερα έχει διασπαστεί στους «Ακοστικούς» και τους «Κορεϊκούς», με τους πρώτους να συγκεντρώνονται στην Επιτροπή Λογιστικού Ελέγχου, η οποία ακόμη και σήμερα εξακολουθεί να εκδίδει πορίσματα με υλικό τεκμηρίωσης χωρίς ωστόσο να αξιοποιούνται από την κυβέρνηση του Ραφαέλ Κορέα. Ο λόγος είναι πως ο συμβιβασμός του με το κεφάλαιο εκφράστηκε πριν απ’ οπουδήποτε αλλού στο μέτωπο του δημόσιου χρέους, αποδεχόμενος να πληρώσει τα μέρη εκείνα του χρέους που αφορούσαν εσωτερικούς πιστωτές (κυρίως τράπεζες), διμερή – διακρατικά δάνεια και άλλα προς διάφορους διεθνείς οργανισμούς. Δυνατότητα να κηρύξει στάση πληρωμών είχε! Όπως είχε και απέναντι στους ιδιώτες πιστωτές, με τη βοήθεια του λογιστικού ελέγχου. Αυτό όμως που πλέον έλλειπε ήταν η διάθεση να συγκρουστεί με την εγχώρια αστική τάξη και τον ιμπεριαλισμό.

Συγκρούσεις με επίκεντρο το περιβάλλον, διώξεις αγωνιστών

Το δεύτερο θέμα στο οποίο φάνηκε η απροθυμία του Ραφαέλ Κορέα να συγκρουστεί μέχρι τέλους με τον ιμπεριαλισμό ήταν το ζήτημα του περιβάλλοντος. Εξ ίσου ακανθώδες θέμα με το δημόσιο χρέος για τη μικρή αυτή χώρα της Λατινικής Αμερικής λόγω του ότι στο έδαφός της από τα νησιά Γκαλάπαγκος στον Ειρηνικό μέχρι τη ζούγκλα στα σύνορα με την Κολομβία φιλοξενούνται εκατοντάδες σπάνια είδη του ζωικού και φυτικού βασιλείου. Αυτό το γεγονός σε συνδυασμό με το ασυνήθιστα πλούσιο υπέδαφος του Ισημερινού (το οποίο ξεχειλίζει από πετρέλαιο μέχρι πλήθος μεταλλευμάτων) ανάγουν το θέμα της διαχείρισης του περιβάλλοντος στο πιο καυτό θέμα της πολιτικής ατζέντας. Ο λόγος είναι προφανής: κάθε απόφαση εκμετάλλευσης προκαλεί ασυνήθιστα υψηλό περιβαλλοντικό κόστος, σημαίνει την μετακίνηση κοινοτήτων ιθαγενών, κ.α.
Η κυβέρνηση του Κορέα επιδεικνύει μια παγκόσμια πρωτοτυπία: άρθρο που περιέλαβε στην πρόσφατη αναθεώρηση του συντάγματος βάσει του οποίου η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί για κάθε κυβέρνηση συνταγματική δέσμευση. Ο ίδιος ο Κορέα δε υποστηρίζει ότι καμιά άλλη κυβέρνηση στον κόσμο δεν έχει επιβάλει τόσα μέτρα προστασίας στις εξορυκτικές εταιρείες.
Για τον συνομιλητή μας όμως, τον Έντγκαρ Ις, η συμβολή της κυβέρνησης του Κορέα στο περιβάλλον είναι πολύ αμφιλεγόμενη. Ο Έντγκαρ Ις συμμετέχει στο Δημοκρατικό Λαϊκό Κίνημα και στο παρελθόν είχε διατελέσει υπουργός Περιβάλλοντος στην κυβέρνηση του Γκουτιέρες. Μια κυβέρνηση που ξεκίνησε με ένα πρόγραμμα ενάντια στο ΔΝΤ για να κάνει στη συνέχεια στροφή 180 μοιρών και στο τέλος ο επικεφαλής της να φύγει με ελικόπτερο. «Η υπό εξέλιξη στροφή του Κορέα θυμίζει την πολιτική στροφή του Γκουτιέρες» στον συνομιλητή μας. «Το ίδιο το σύνταγμα αναμφισβήτητα αποτέλεσε πρόοδο. Σηματοδότησε την ρήξη με το νεοφιλελευθερισμό, επ’ ουδενί όμως δεν μπορεί να χαρακτηριστεί αριστερό. Αρκεί να σας πω ότι για τους δημόσιους υπάλληλους απαγορεύει τις απεργίες ακόμη και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Κατά τη γνώμη μου πρόκειται για ένα σύνταγμα και μια κυβέρνηση αστικού εκσυγχρονισμού που ως έργο έχει την επανακόλληση του θρυμματισμένου κοινωνικού ιστού που άφησαν πίσω τους οι ακραίες νεοφιλελεύθερες πολιτικές και το ΔΝΤ».
«Οι εχθρικές σχέσεις που διατηρεί πλέον η κυβέρνηση του Κορέα με τα κινήματα φαίνεται πεντακάθαρα από το πογκρόμ διώξεων που επιφυλάσσει σε όσους αγωνίζονται με μαχητικό τρόπο για την προστασία του περιβάλλοντος», συνεχίζει ο συνομιλητής μας που δραστηριοποιείται ενεργά στην πρωτοβουλία για το οικολογικό χρέος, η οποία εργάζεται από κοινού με την επιτροπή λογιστικού ελέγχου. «Αρκεί να σας πω ότι οι πιο πρωτοπόροι αγωνιστές σήμερα που μάχονται ενάντια στις κινέζικες εταιρείες που προκαλούν τεράστιες οικολογικές καταστροφές στην προσπάθεια τους να εκμεταλλευτούν το πετρέλαιο η τον χαλκό έχουν κατηγορηθεί για τρομοκρατία! Γύρω στους 500 αγωνιστές μπαινοβγαίνουν στις δικαστικές αίθουσες και προσπαθούν να αποδιώξουν από πάνω τους αυτές τις βαριές κατηγορίες. Καταλαβαίνετε ότι η κυβέρνηση του Κορέα έχει αξιοποιήσει στο έπακρο την τελευταία αμερικανική μόδα σε ότι αφορά τα δημοκρατικά δικαιώματα. Ενώ στα σύνορα με την Κολομβία ο Κορεα επιτρέπει στον  αμερικανικό στρατό να δρα ελευθέρα στο πλαίσιο του Σχεδίου Κολομβία» που ως πρόσχημα έχει την καταπολέμηση των ναρκωτικών κι ως πραγματικό ζητούμενο την στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Λατινική Αμερική.
Κι από που τέλως πάντων αντλεί την δημοτικότητα του ο Κορέα, ήταν η τελευταία ερώτηση που κάναμε στον συνομιλητή μας. «Από ένα πρωτοφανές σε έκταση για την Λατινική Αμερική πρόγραμμα κοινωνικών παροχών, που περισσότερο θυμίζει την κλασική ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία», ήταν η απάντηση του. Στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος οι φτωχοί παίρνουν μια σειρά επιδόματα, η πρόσβαση στην υγεία είναι πλέον εντελώς δωρεάν, όταν στο παρελθόν τα πάντα τιμολογούνταν και πολλές χιλιάδες θέσεις στα πανεπιστήμια κάθε χρόνο δίνονται με τη μορφή υποτροφιών στους φτωχούς. Τα πανεπιστήμια ωστόσο παραμένουν ιδιωτικά, ο αναδασμός που προβλεπόταν στο σύνταγμα δεν έγινε ποτέ και η πιο εύφορη γη ανήκει στους γαιοκτήμονες ενώ στην αγορά εργασίας όπου η ανεργία έχει πέσει στο ιστορικά χαμηλό επίπεδο του 7% δεσπόζει μια εκτεταμένη γκρίζα ζώνη ελαστικών σχέσεων εργασίας», επισημαίνει ο Έντγκαρ Ις.
Ο περίπλοκος, αντιφατικός και κυρίως μεταβατικός χαρακτήρας της κοινωνικής και πολιτικής κατάστασης στον Ισημερινό φαίνεται από το γεγονός ότι σήμερα τα μεγαλύτερα αγκάθια στα πλευρά της κυβέρνησης είναι δυο κινήματα που αρχικά την στήριξαν και τα στήριξε: το κίνημα του λογιστικού ελέγχου που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει κομμάτια του δημόσιου χρέους ως απεχθή και παράνομα διευκολύνοντας την πάλη για την μη πληρωμή του και το κίνημα των ιθαγενών που αρνούνται να παραδώσουν τη γη τους στις κινέζικες μεταλλευτικές εταιρείες.
Δυο κινήματα ζωντανά και ανυποχώρητα που επιβεβαιώνουν τα λόγια του Ανρί Μισό απ’ το βιβλίο του Ισημερινός: «Δυστυχισμένοι όσοι αρκούνται στα λίγα»…

Από το Γκουαντάναμο στις κυβερνήσεις των τραπεζιτών (Επίκαιρα, 26 Ιανουαρίου 2012)

Δέκα χρόνια συμπληρώθηκαν απ’ όταν το Γκουαντάναμο, η ναυτική βάση που παράνομα διατηρούν οι ΗΠΑ στο έδαφος της Κούβας, άνοιξε τις πύλες του για να γίνει τόπος κράτησης και βασανιστηρίων εκατοντάδων μουσουλμάνων και αράβων που συνελήφθησαν από τους Αμερικάνους στο πλαίσιο ενός από τους πιο βρόμικους πολέμους του 20^ου αιώνα: του «πολέμου κατά της τρομοκρατίας». Ήταν η πλήρης συγκινησιακού φόρτου επίσημη δικαιολογία για να θέσουν οι ΗΠΑ υπό τον έλεγχό τους τα πετρέλαια της κεντρικής Ασίας και της Μέσης Ανατολής. Παρότι όμως η δημιουργία του Γκουαντάναμο συνοδεύτηκε από θύελλα διαμαρτυριών και την εξέγερση του νομικού κόσμου, το Γκουαντάναμο εξακολουθεί να είναι εκεί με 171 κρατούμενους, εκ των οποίων μάλιστα οι 89 παρότι μπορούν να απελευθερωθούν, με τη βούλα της CIA, του FBI, του υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας και του αμερικανικού στρατού, παραμένουν στα κελιά τους επειδή οι διώκτες τους δεν έχουν που να τους στείλουν… Η κυβέρνηση του Μπαράκ Ομπάμα συνεχίζει να τους κρατά φυλακισμένους κατά ένα μέρος παγιδευμένη στη νομική μαύρη τρύπα που δημιούργησε, κυρίως όμως αποδεικνύοντας ότι η συνταγματική και νομική οπισθοδρόμηση που έφερε το Γκουαντάναμο δεν ήταν κάτι πρόσκαιρο, αλλά ήρθε για να μείνει.

Το χειρότερο, υπ’ αυτό το πρίσμα, είναι ότι η πιο βαριά κληρονομιά που άφησε πίσω της η οκταετία του Μπους και των «νεοσυντηρητικών» αποδείχτηκε πως δεν ήταν ένα «στιγμιαίο λάθος». Αντίθετα έδωσε το έναυσμα και σηματοδότησε μια ευρύτερη αμφισβήτηση και αναίρεση κατοχυρωμένων δημοκρατικών ελευθεριών και συνταγματικών εγγυήσεων και στις δύο όχθες του Ατλαντικού. Στη γοητεία των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, πάντα για λόγους …ανωτέρας βίας, δεν αντιστάθηκε ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση, που δέκα χρόνια πριν δεν δίστασε να αποδοκιμάσει το αμερικανικό Νταχάου. Στην επέτειο όμως των δέκα χρόνων από την ίδρυσή του, δεν βρήκε να πει ούτε λέξη. Αδιάψευστος μάρτυρας της μετάδοσης του «ιού» και στην από δω μεριά του Ατλαντικού αποτελεί η ανατροπή των εκλεγμένων κυβερνήσεων του Μπερλουσκόνι και του Παπανδρέου τον Νοέμβριο του 2011 από το δίδυμο «Μερκοζύ» και ο διορισμός τραπεζιτών στη θέση του πρωθυπουργού και στις δύο χώρες.

Παρότι πρόκειται για δύο ολότελα διαφορετικές καταστάσεις, μία πιο προσεκτική, συγκριτική ματιά στο Γκουαντάναμο από την μια πλευρά και στις ανατροπές εκλεγμένων κυβερνήσεων από την άλλη, αποκαλύπτει ανατριχιαστικές λεπτομέρειες.

Πρώτη και σημαντικότερη ομοιότητα είναι ότι τόσο το Γκουαντάναμο όσο και το δίδυμο Παπαδήμου – Μόντι επιβλήθηκαν στο πλαίσιο ενός ισχυρού συναισθηματικού σοκ, που μούδιασε τον κόσμο και εξουδετέρωσε κάθε δυνατότητα λογικής σκέψης και εκτίμησης. Η αιτία δε και η προέλευση της απειλής και στις δύο περιπτώσεις ήταν ακαθόριστη, ενώ αμφίβολης αποτελεσματικότητας ήταν τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν για την αναχαίτισή ή την επίλυσή της. Στις ΗΠΑ μεσολάβησε μια «ασύμμετρη απειλή» όπως πολύ σύντομα χαρακτηρίστηκε η οποία δικαιολογούσε εξ ίσου ασύμμετρες ανταποκρίσεις απέναντί της που ξεκινούσαν από την μη αναγνώριση του καθεστώτος του «αιχμάλωτου πολέμου» στους συλληφθέντες Ταλιμπάν, έτσι ώστε να μην κάνουν χρήση των αυστηρά καθορισμένων προβλέψεων του διεθνούς δικαίου γι’ αυτές τις περιπτώσεις, και τον επακόλουθο χαρακτηρισμό τους ως «μαχητών του πολέμου» μέχρι τις απαγωγές υπόπτων που οργάνωνε η CIA σε χώρες με ισχυρό κράτους δικαίου όπως η Ιταλία, παραβιάζοντας την εθνική κυριαρχία τους. Στην Ευρώπη, οι «δίδυμοι πύργοι» που κινδύνευσαν ήταν το δημόσιο χρέος και το δημοσιονομικό έλλειμμα. Για τη διάσωσή τους ξαναγράφονται οι ιδρυτικές συνθήκες της ΕΕ και καταργείται το εργατικό δίκαιο παρότι υπήρχαν εξ αρχής πολύ πιο απλοί τρόποι για να αναχαιτιστεί η απειλή που δέχονταν: υψηλότεροι ρυθμοί μεγέθυνσης που θα μείωναν το χρέος εξ αντανακλάσεως και θα αύξαναν τα δημόσια έσοδα, εσωτερικός δανεισμός που θα καθιστούσε κενό γράμμα τις βαθμολογίες των οίκων αξιολόγησης, κοκ. Όπως όμως στην περίπτωση των ΗΠΑ το ζητούμενο εξ αρχής ήταν να δοθεί το πράσινο φως για την επέμβαση στο Αφγανιστάν κι όλα τ’ άλλα (όπως ο στόχος να καταστεί η Αμερική ασφαλέστερη) αποδείχθηκαν εύσχημες αφορμές έτσι και στην Ευρώπη αποκαλύφθηκε πως το ζητούμενο ήταν η μείωση των μισθών και η διάλυση της κοινωνικής ασφάλισης: Προς επίρρωση, το γεγονός ότι οι συνταγές που προκρίθηκαν για την αντιμετώπιση των δημοσιονομικών ανισορροπιών το μόνο που κατάφεραν ήταν να τις οξύνουν σε εκρηκτικό βαθμό αυξάνοντας δηλαδή το χρέος και το έλλειμμα, ενώ στο Αφγανιστάν οι Ταλιμπάν δεν είναι σήμερα πιο αδύναμοι απ’ όσο ήταν πριν δέκα χρόνια, όπως δείχνει το γεγονός ότι οι Αμερικάνοι τους αποδέχτηκαν ως συνομιλητές.

Η δεύτερη ομοιότητα σχετίζεται με την δικομματική συναίνεση που συνοδεύει και νομιμοποιεί και τα δύο πισωγυρίσματα. Στις ΗΠΑ όλοι σχεδόν είχαν πιστέψει ότι ο πολλά υποσχόμενος Μπαράκ Ομπάμα αν επρόκειτο να υλοποιήσει μία μόνο δέσμευση από όσες προηγήθηκαν της εκλογής του, θα ήταν αυτή που αφορούσε το κλείσιμο του Γκουαντάναμο. Η δήλωσή του άλλωστε πως «το Γκουαντάναμο πιθανότατα δημιούργησε περισσότερους τρομοκράτες στον κόσμο απ’ όσους φυλακίστηκαν σ’ αυτό», αντανακλούσε πιστά τις ανησυχίες που δημιούργησε η λειτουργία του ακόμη και σε μέρος της αμερικανικής πολιτικής ελίτ. Παρόλα αυτά έχουν περάσει δύο χρόνια από τότε που υποτίθεται ότι θα έκλεινε κι όχι μόνο δεν φαίνεται φως στον ορίζοντα αλλά τον τελευταίο χρόνο δεν έχει αποφυλακισθεί ούτε ένας κρατούμενος! Εξετάζοντας τα καθ’ ημάς οι υποχωρήσεις του Ομπάμα δεν απέχουν πολύ από τις υποχωρήσεις του προέδρου της ΝΔ, Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος παρά τις αρχικές αντιρρήσεις του όχι απλώς στήριξε την κυβέρνηση Παπαδήμου, αλλά πρόσφερε στη συγκρότησή της και στελέχη πρώτης γραμμής.

Η δικομματική συναίνεση επέτρεψε μια ακόμη ομοιότητα του Γκουαντάναμο με το δίδυμο των Παπαδήμου – Μόντι, που αφορά τη χρονική διάρκεια. Και τα δύο φαινόμενα αρχικά επιβλήθηκαν με σαφή χρονικό ορίζοντα και στο όνομα μιας έκτακτης ανάγκης που όσο περνάει ο καιρός όμως αποκτά χαρακτηριστικά μονιμότητας. «Το Γκουαντάναμο αποτελεί ένα βαθύτερο πρόβλημα τώρα απ’ ότι ήταν στο παρελθόν», γράφει χαρακτηριστικά το αμερικανικό προοδευτικό περιοδικό The Nation. «Πλέον δεν είναι μια προσωρινή εξαίρεση, έχει γίνει μόνιμο και αναπόσπαστο τμήμα του εθνικού μας συνόλου», συμπληρώνει. Όπως περίπου και η κυβέρνηση Παπαδήμου. Το αρχικό χρονοδιάγραμμα οπότε θα τερμάτιζε τον βίο της προκηρύσσοντας εκλογές είχε τεθεί για τις 19 Φεβρουαρίου 2012. Έκτοτε συνεχώς απομακρύνεται σαν τον ορίζοντα  με τελευταία ημερομηνία που ακούστηκε να είναι η 29^η Απριλίου από τον Βαγγέλη Βενιζέλο. Ο Λουκάς Παπαδήμος φυσικά σιωπά…

Η τέταρτη ομοιότητα είναι πως επιβλήθηκαν μετά από την απειλητική επανεμφάνιση του εσωτερικού εχθρού. Στις ΗΠΑ είχε προηγηθεί η ελπιδοφόρα εμφάνιση του κινήματος κατά της παγκοσμιοποίησης που παρά τις αντιφάσεις του ξεχώρισε για την μαχητικότητά του, αμφισβήτησε τα ιερά και όσια της «ελεύθερης οικονομίας» όπως το διεθνές εμπόριο και θα μπορούσε να ειπωθεί ότι αποτέλεσε τον πρόδρομο του σημερινού κινήματος «του 99%» ή «Καταλάβετε την Γουόλ Στριτ». Στην Ελλάδα ο διορισμός του πρώην διοικητή της κεντρικής τράπεζας (κατά την περίοδο προετοιμασίας της ένταξης της Ελλάδας στη ζώνη του ευρώ) στο Μέγαρο Μαξίμου μια δεκαετία μετά με αποστολή να παραμείνει η Ελλάδα στην ευρωζώνη γίνεται αφού προηγήθηκαν μια σειρά εξελίξεις που η συνέχισή τους δεν προμήνυε τα καλύτερα για την εφαρμογή αυτής της πολιτικής: Το κίνημα των πλατειών το καλοκαίρι του 2011, η πρωτοφανής μαζικότητα της 48ωρης απεργίας στις 19 (κυρίως) και στις 20 Οκτωβρίου, η μετατροπή των παρελάσεων της 28^ης Οκτωβρίου σε συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας και τέλος η μαζική απόρριψη από τις δημοσκοπήσεις της απόφασης της ΕΕ της 27^ης Οκτωβρίου που αφορούσε την συμφωνία ανταλλαγή ομολόγων. Το Γκουαντάναμο και ο διορισμός νέας κυβέρνησης έβαλαν τέλος σε αυτή την σειρά των γεγονότων…

Η πέμπτη ομοιότητα είναι πως τα συνταγματικά – νομικά πραξικοπήματα σε ΗΠΑ και Ευρώπη έγιναν στο έδαφος του …εχθρού. Στην περίπτωση των ΗΠΑ με την κυριολεκτικά έννοια. Το Γκουαντάναμο μετά τον Ιανουάριο του 2002 έπαψε να είναι ένας τόπος που συμβολίζει την παράνομη κατοχή ξένου εδάφους από τις ΗΠΑ, αναδεικνύοντας την απειλή που συνιστούν οι ΗΠΑ για την μικροσκοπική Κούβα. Πλέον η κουβανέζικη ακτή του Γκουαντάναμο έγινε τόπος βασανιστηρίων, δυσφημίστηκε όπως κανείς δεν θα περίμενε. Στην Ευρώπη το «έδαφος του εχθρού» είναι μεταφορικό και σχετίζεται με την καθολική αμφισβήτηση που δέχθηκε η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου και το κόμμα του ΠΑΣΟΚ, το οποίο από «κόμμα των μη προνομιούχων», όπως το ήθελε ο ιδρυτής του, οριστικά και αμετάκλητα πλέον μετατράπηκε στο κόμμα του ΔΝΤ. Η ανατροπή όμως του Παπανδρέου από το ηγετικό δίδυμο της ΕΕ, όσο κι αν συνέπιπτε προς την επιθυμία μεγάλου μέρους του ελληνικού λαού (με μάρτυρα τις δημοσκοπήσεις που έδειχναν την αποδοχή του να τείνει σε μονοψήφια ποσοστά) δεν έγινε για να αναιρεθεί αυτή η πολιτική, αλλά για να θωρακισθεί. Ο διωγμός του Παπανδρέου από την πρωθυπουργία ήρθε να επιβεβαιώσει τη ρήση «πάντα υπάρχουν χειρότερα», προσφέροντας μια ανέλπιστη κατάληξη στο αίτημα «να φύγει η κυβέρνηση του Παπανδρέου» καθώς η οργή κατά των πολιτικών αξιοποιήθηκε στο έπακρο για να δοθεί όλη η εξουσία στους τραπεζίτες.

Πολλά ακόμη θα μπορούσαν να ειπωθούν για την δεκαετία που άνοιξε με τις αναίτιες φυλακίσεις στο Γκουαντάναμο και τα έκτακτα στρατοδικεία για να κλείσει με την εκχώρηση της πολιτικής εξουσίας σε αυτούς που φέρουν εγκληματικές ευθύνες για την σημερινή κρίση, κάνοντας τα δύο αυτά επεισόδια να μοιάζουν με τις δύο πράξεις του ίδιου έργου. Ας ευχηθούμε η αυλαία αυτού του δράματος να πέσει κάπου εδώ…

Παράδειγμα προς αποφυγή η Γερμανία (Επίκαιρα, 12-19.1.2012)

Έτη φωτός απέχει από την πραγματικότητα η εικόνα ενός ευνοούμενου κράτους που με τόση μεθοδικότητα παρουσιάζει προς τα έξω το Βερολίνο για τον εαυτό του. Μια πιο προσεκτική ματιά αποκαλύπτει πως πίσω από τις μεγαλοστομίες και τα στερεότυπα, η Γερμανία διέρχεται μια βαθιά και πολυεπίπεδη κρίση με τον πρόεδρο της Δημοκρατίας να χλευάζεται από τον Τύπο λόγω της διαπλοκής του με ζάπλουτους επιχειρηματίες, την άκρα νεο-ναζιστική Δεξιά να χαίρει μιας προκλητικής ασυλίας από τις δυνάμεις του νόμου και τις γερμανικές πολυεθνικές επιχειρήσεις να διεκδικούν τα πρωτεία της διαφθοράς στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Είναι η σκοτεινή πλευρά του γερμανικού θαύματος που απασχολώντας όλο και συχνότερα τα μέσα ενημέρωσης τείνει να γίνει κυρίαρχη, μεγαλώνοντας την αποστροφή που νιώθει ο κόσμος απέναντι στο Τέταρτο Ράιχ. Αποδεικνύει επίσης με ένα νέο τρόπο ότι η οικονομική και πολιτική πρωτοκαθεδρία που χαίρει η Γερμανία στη γηραιά ήπειρο δεν είναι το φυσικό επακόλουθο της ελκτικής δύναμης που ασκεί ένα πετυχημένο συνολικά παράδειγμα, αλλά αποτέλεσμα επιβολής και κορυφαία έκφραση ενός αποτυχημένου συνολικά προτύπου.

Το θέμα που δεσπόζει τον τελευταίο σχεδόν μήνα στην εσωτερική πολιτική ζωή της Γερμανίας είναι τα κατορθώματα του προέδρου της Δημοκρατίας, Κρίστιαν Γουλφ. Ο δέκατος μεταπολεμικός πρόεδρος της Γερμανίας πιάστηκε στην παγίδα ενός τουλάχιστον διπλού σκανδάλου. Συγκεκριμένα βρέθηκε δύο φορές εκτεθειμένος όταν επιχείρησε με απειλές να αποτρέψει την σκανδαλοθηρική εφημερίδα Bild από την δημοσιοποίηση των αδιαφανών διαδικασιών που συνόδευσαν ένα δάνειο ύψους 500.000 ευρώ που πήρε το 2008 από φίλο του επιχειρηματία με σκοπό την αγορά ενός νέου σπιτιού. Τυπικά, η περιπέτειά του έληξε την προηγούμενη Τετάρτη με μια τηλεοπτική συνέντευξη διάρκειας 21 λεπτών όπου ζήτησε «συγγνώμη» και το γύρισε στο …μελό. Καταλυτικά ωστόσο λειτούργησε η πολιτική κάλυψη που του προσέφερε η καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ, με τον εκπρόσωπό της να δηλώνει πως η συντηρητική και αδέκαστη κατά τ’ άλλα κόρη του πάστορα έχει σε «υψηλή εκτίμηση» τον πρόεδρο.

Η στήριξη που προσέφερε η καγκελαρία στον πρόεδρο ήταν ωστόσο αποτέλεσμα κοντόφθαλμων πολιτικών υπολογισμών. Ειδικότερα, η Μέρκελ επ’ ουδενί δεν ήθελε την παραίτηση του Γουλφ ο οποίος εξελέγη τον Ιούνιο του 2010 με περιπετειώδη τρόπο, όταν ο προηγούμενος πρόεδρος Χερστ Κέλερ (επικεφαλής του ΔΝΤ ως τότε) αναγκάστηκε να παραιτηθεί μετά την ομολογία του σε δημοσιογράφο ότι οι διεθνείς αποστολές του γερμανικού στρατού εξυπηρετούν τα συμφέροντα της Γερμανίας ως εξαγωγικής χώρας. Την αλήθεια είπε, μόνο που αυτή δεν λέγεται δημόσια… Για να εκλεγεί ο Γουλφ στη συνέχεια χρειάστηκαν τρεις απανωτές ψηφοφορίες. Μόνο τότε, την τρίτη φορά μπόρεσε ο εκλεκτός της Μέρκελ να συγκεντρώσει την πλειοψηφία των 623 ψήφων που απαιτείται (και συγκεκριμένα 625 ψήφους) παρότι ο κυβερνητικός συνασπισμός έχει 644 έδρες. Δεν ήθελε επομένως η Μέρκελ να μπει ξανά σε διαδικασία εκλογής προέδρου.

Το πέπλο προστασίας που άπλωσε η Μέρκελ στον 52χρονο Κρίστιαν Γουλφ, που είναι ο μικρότερος σε ηλικία πρόεδρος ο οποίος έχει αναλάβει ποτέ, μπορεί να απέτρεψε την παραίτησή του δεν απέτρεψε όμως την δριμεία κριτική του Τύπου προς το πρόσωπό του. Μια κριτική ασυνήθιστα αιχμηρή που δεν έπεσε θύμα αυτολογοκρισίας στο όνομα της προστασίας του θεσμού, όπως συνηθίζεται σε άλλα μέρη του κόσμου… Οι Financial Times της Γερμανίας για παράδειγμα έγραψαν: «Ο Γουλφ λειτούργησε όπως κάθε μικρός άνδρας, καθώς κρύφτηκε πίσω από τις πλάτες του λαού. Δεν αξίζει κάτι τέτοιο σε έναν γερμανό πρόεδρο». Το Spiegel έγραψε τα ακόλουθα με αφορμή την τηλεοπτική του εμφάνιση και απολογία: «Δεν έδωσε ούτε καν μια καλή ερμηνεία, αλλά μια παράσταση στο επίπεδο του παιδικού κουκλοθέατρου που συνήθως παίζεται στην επαρχιακή πόλη που γεννήθηκε». Ο γερμανικός Τύπος έβριθε από αντίστοιχα δηκτικά σχόλια, ενδεικτικά του πλήγματος που δέχθηκε.

Δεν ήταν όμως η πρώτη φορά τα τελευταία χρόνια που ένας στενός συνεργάτης της Μέρκελ κατηγορήθηκε για διαφθορά. Πριν λίγους μήνες το ίδιο είχε συμβεί με το υπουργό Άμυνας, Καρλ Τέοντορ ζου Γκούτενμπεργκ, ο οποίος όπως αποκαλύφθηκε έγραψε τη διδακτορική του διατριβή με τη μέθοδος της λογοκλοπής. Ο ίδιος αρχικά, που προαλειφόταν ακόμη και για αντικαταστάτης της Μέρκελ, χαρακτήρισε γελοίες τις κατηγορίες μέχρι που ανακοίνωση του ίδιου πανεπιστημίου στο οποίο εκπόνησε την διατριβή του (με θέμα την συγκριτική ανάλυση της εξέλιξης του συνταγματικού δικαίου μεταξύ ΗΠΑ και ευρωπαϊκών χωρών) εξέδωσε ανακοίνωση όπου τον κατηγορούσε για «εκτεταμένη παραβίαση των ακαδημαϊκών τύπων και σκόπιμη αντιγραφή». Η παραίτησή του τον Μάρτιο του 2011 σηματοδότησε την γρήγορη δύση του πολιτικού του άστρου.

Ό,τι κάτι πολύ σάπιο υπάρχει στο βασίλειο του Τέταρτου Ράιχ φάνηκε επίσης και πρόσφατα με αφορμή τις αποκαλύψεις για την ανεμπόδιστη και δολοφονική δράση νεο-ναζιστικών συμμοριών. Εντύπωση μάλιστα προκαλεί το γεγονός ότι οι επιθέσεις τους δεν αφορούσαν μόνο έγχρωμους (απέναντι στους οποίους τι πιο φυσιολογικό από το να αδιαφορούσε η γερμανική αστυνομία;) αλλά και στελέχη του κοινοβουλευτικού κόμματος Αριστερά. Οι επιθέσεις αφορούν σπάσιμο τζαμιών, καταστροφή στα φρένα αυτοκινήτων στελεχών και βουλευτών της Αριστεράς, ακόμη και συνεχείς επιθέσεις απέναντι στον επικεφαλής του κόμματος, Γκρέγκορι Γκίζι που διατηρεί το γραφείο του σε μια συνοικία η οποία έχει εξελιχθεί σε προπύργιο της Άκρας Δεξιάς κι ο ίδιος δηλώνει πως δεν θα τους κάνει τη χάρη να φύγει από κει. Το συμπέρασμα ωστόσο είναι πασιφανές: Η γερμανική αστυνομία και η ειδική υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος που κατά τ’ άλλα «τα πάντα θωρεί» αποδεικνύεται κατ’ επανάληψη απρόθυμη (και όχι ανίκανη) να προστατεύσει τα στελέχη ενός κοινοβουλευτικού κόμματος από την δράση εγκληματικών συμμοριών της Άκρας Δεξιάς. Κατά συνέπεια τα συνταγματικά πραξικοπήματα της Μέρκελ στο εξωτερικό συνοδεύονται από μια βαθιά πολιτική οπισθοδρόμηση στο εσωτερικό, όπου οι ακροδεξιές συμμορίες με την ανοχή του κράτους λιντσάρουν στελέχη της Αριστεράς.

Πέρα από το πολιτικό σύστημα σοβαρά εκτεθειμένες είναι και οι κορυφαίες επιχειρήσεις της Γερμανίας. Οι δεκάδες έρευνες και τα πρόστιμα εκατοντάδων εκατομμυρίων που τους έχουν επιβληθεί παγκοσμίως δείχνουν ότι πίσω από την διείσδυσή τους και στις πιο απομακρυσμένες χώρες του πλανήτη δεν βρίσκεται το τεχνολογικό προβάδισμά τους ή δεν βρίσκεται μόνο αυτό. Βρίσκεται ταυτόχρονα και ένα πάρτι διαφθοράς και δωροδοκίας χωρίς τέλος το οποίο η προτεσταντική και πουριτανική Γερμανία χειρίζεται με εκπληκτική επιδεξιότητα. Ενδεικτικά, κι εδώ, για το τι συμβαίνει σε όλη την κλίμακα της «πειθαρχημένης Γερμανίας που λειτουργεί με σαφείς και απαραβίαστους κανόνες» όπως θέλει ο μύθο είναι τα όσα έχουν επίσημα αποκαλυφθεί για τρεις από τις μεγαλύτερες, αν όχι τις μεγαλύτερες πολυεθνικές επιχειρήσεις της, που καλύπτουν όλη την σφαίρα της οικονομικής δραστηριότητας: αυτοκινητοβιομηχανία, ηλεκτρολογικός εξοπλισμός και χρηματοοικονομικές συναλλαγές. Άλλοθι επομένως του τύπου «οι δουλειές σε αυτό τον κλάδο έτσι γίνονται» δεν ισχύει. Μάλλον ισχύει «οι δουλειές της Γερμανίας έτσι γίνονται» ή γενικότερα «οι δουλειές έτσι γίνονται». Η αυτοκινητοβιομηχανία Daimler Benz αναγκάστηκε τον Απρίλιο του 2010 από την αμερικανική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς να πληρώσει πρόστιμο ύψους 185 εκ. ευρώ κατηγορούμενη για δωροδοκία. Στο στόχαστρο των αρχών μάλιστα βρέθηκαν ύποπτες πληρωμές σε 22 χώρες του πλανήτη! Η Siemens αναγκάστηκε να πληρώσει 800 εκ. ευρώ στην ίδια αρχή για να τερματιστεί η έρευνα που ήταν σε εξέλιξη και αφορούσε κρούσματα χρηματισμού. Η τράπεζα Deutsche Bank, του «πολύ» κυρίου Γιόζεφ Άκερμαν, αναγκάστηκε να πληρώσει στις αμερικανικές αρχές 554 εκ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2010 επειδή βρέθηκε ένοχη για την διευκόλυνση ζάπλουτων Αμερικανών να φοροδιαφύγουν. Με την πολύτιμη βοήθεια της Deutsche Bank επιχειρήθηκε η απόκρυψη από τις φορολογικές αρχές εισοδημάτων ύψους 5,9 δισ. δολ.! Και να σκεφτεί κανείς ότι αυτοί που έχουν ανάγει σε επάγγελμα τη φοροδιαφυγή έχουν το θράσος να μας κατηγορούν ότι δεν πληρώνουμε φόρους…

Σε κάθε περίπτωση η Γερμανία των διεφθαρμένων πολιτικών, μιας αστυνομίας που εκτρέφει συστηματικά το αβγό του φιδιού και των πολυεθνικών της διαφθοράς και της φοροδιαφυγής αποτελεί παράδειγμα προς αποφυγή και δεν έχει κανένα ηθικό πλεονέκτημα να υπαγορεύει κανόνες οικονομικής και πολιτικής συμπεριφοράς σε άλλα κράτη.

«Θα γίνουμε Αργεντινή»: Απειλή ή ευχή; (Επίκαιρα, 29 Σεπτέμβρη 2011)

Ως το χειρότερο που θα μπορούσε να συμβεί στη ζωή μας εμφάνισε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Οικονομικών, Βαγγέλης Βενιζέλος, το ενδεχόμενο «να γίνουμε Αργεντινή» το οποίο παρουσίασε ως απειλή εξερχόμενος από το Προεδρικό Μέγαρο. Τον ισχυρισμό του επανέλαβε την επόμενη μέρα κι ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Χρ. Πρωτόπαπας. Στην πραγματικότητα αυτή τη στιγμή το να γίνουμε Αργεντινή μάλλον είναι ευχή, δεδομένου ότι τα χειρότερα από την δραματική πορεία που ακολούθησε η λατινοαμερικανική χώρα τα έχουμε υποστεί ή είναι θέμα χρόνου να τα υποστούμε, όταν δηλαδή θα αρχίσουν να εμπεδώνονται στην καθημερινότητά μας αντιλαϊκά μέτρα που έχουν ήδη ψηφιστεί. Η μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία δηλαδή στην Ελλάδα έχει μοιραστεί τα βάσανα του αργεντίνικου λαού. Το μόνο που δεν έχει γίνει είναι η πολιτική ελίτ της χώρας να υποστεί όσα υπέστησαν οι συνάδελφοί της από την γενέτειρα του Τσε. Αυτό όμως γιατί να αποτελεί για μας απειλή;

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Η πορεία της Αργεντινής μπορεί να χωριστεί σε τρεις περιόδους.

Η πρώτη περίοδος είναι αυτή που ο λαός της Αργεντινής ταπεινώθηκε και αναγκάστηκε να αποχαιρετήσει μια σειρά από κοινωνικές κατακτήσεις που είχε εξασφαλίσει από την περίοδο της διακυβέρνησης του Περόν και πιο πρόσφατα από την κυβέρνηση του Ραούλ Αλφονσίν, τη δεκαετία του ‘80. Όπως ακριβώς συνέβη και στην Ελλάδα, που η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου κατάργησε σε μια διετία εργατικά δικαιώματα και κατακτήσεις πολλών δεκαετιών: από το δικαίωμα σε μια αξιοπρεπή σύνταξη, μισθό και νοσοκομειακή περίθαλψη μέχρι και τα κυριαρχικά, εθνικά δικαιώματα. Οι ομοιότητες δε του Κάρλος Μένεμ, του μοιραίου πολιτικού προσώπου που ανέλαβε την διάλυση της οικονομίας της Αργεντινής μέσω της υπαγωγής της στο ΔΝΤ, με τον Γιώργο Παπανδρέου είναι εντυπωσιακές. Χαρακτηριστικότερη όλων η πολιτική απάτη χάρη της οποίας εξελέγησαν. Αμφότεροι – Γ. Παπανδρέου και Κ. Μένεμ – εξαπάτησαν με προκλητικό τρόπο τον λαό τους εκμεταλλευόμενοι μια πολιτική παράδοση, ο μεν του ονόματός του ο δε του περονισμού, κέρδισαν τις εκλογές με το σύνθημα «λεφτά υπάρχουν» και μόλις ανέλαβαν την εξουσία εφάρμοσαν το πιο βάρβαρο νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα. Εντυπωσιάζει επίσης κι η υποτέλεια του πολιτικού προσωπικού, ένθεν κι ένθεν. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που στην Ελλάδα οι αποφάσεις για τα πιο σημαντικά θέματα, όπως για παράδειγμα η τύχη του δημόσιου χρέους, λαμβάνονται στο Βερολίνο με αποτέλεσμα την μέρα που ο Β. Βενιζέλος ανακοινώνει την σημασία που δίνει η Αθήνα στην υλοποίηση της συμφωνίας της 21^ης Ιουλίου, ο γερμανός υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε να ανακοινώνει την αναθεώρησή της, έτσι και το Μπουένος Άιρες είχε απλώς αναλάβει την πιστή εφαρμογή των πολιτικών που αποφάσιζε η Ουάσινγκτον, πριν απ’ αυτούς γι’ αυτούς. Η μόνη διαφορά είναι ότι στη θέση της αμερικανικής πρωτεύουσας, που διέταζε ξεπουλήστε τα όλα τώρα έναντι πινακίου φακής, εμείς εδώ έχουμε την γερμανική πρωτεύουσα.

Η πρώτη φάση έχει και μια ακόμη εντυπωσιακή ομοιότητα. Η Αργεντινή όπως και η Ελλάδα, στα πρώτα βήματα της θεραπείας σοκ ήταν ιδανικοί ασθενείς, το τέλειο πειραματόζωο. Ακολουθούσαν πλήρως τις οδηγίες, χωρίς να προβάλουν την παραμικρή αντίσταση, για χάρη των ξένων πιστωτών. Σχεδόν 16 δις. ευρώ θα «ακουμπήσει» η Ελλάδα στους ξένους πιστωτές της μόνο για τόκους φέτος, κλείνοντας για χάρη της Ντόιτσε Μπανκ εκατοντάδες σχολεία και δεκάδες νοσοκομεία. Παρόλα αυτά η τυφλή υπακοή και η πλήρης συμμόρφωση στις οδηγίες των δανειστών δεν έσωσαν την Αργεντινή από την χρεοκοπία, όπως δεν σώζουν και την Ελλάδα. Μάρτυρας η ομοβροντία σεναρίων τις δύο τελευταίες εβδομάδες, με χώρα προέλευσης κατά βάση την Γερμανία, που ως κοινό τους χαρακτηριστικό έχουν μια γενναία μείωση του δημόσιου χρέους, σε ποσοστό ακόμη και 50% – αυτό είναι επί της ουσίας το περιεχόμενο της επικείμενης χρεοκοπίας.

Η Ελλάδα επομένως μέχρι εδώ, δυστυχώς, δεν έχει υποστεί τίποτε λιγότερο απ’ ότι υπέμεινε ο λαός της Αργεντινής. Τα όσα δε θα συμβούν τους επόμενους μήνες στην Ελλάδα, όταν για παράδειγμα από 1/1/2012 δεκάδες χιλιάδες άνεργοι του 2011, θα χάσουν και την κοινωνική τους ασφάλεια, προδιαγράφουν έναν δραματικό χειμώνα. Για όποιον μάλιστα είχε επισκεφθεί την Αργεντινή τις δραματικές εκείνες μέρες, όπως ο γράφων, εντυπωσιάζει η ομοιότητα πολλών γεγονότων, όπως για παράδειγμα τα δεκάδες σφραγισμένα καταστήματα με τις εγκαταλελειμμένες βιτρίνες ή τα παρακμιακά νοσοκομεία με γιατρούς και νοσοκόμες να επιχειρούν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους απλήρωτοι και στερούμενοι των πιο στοιχειωδών μέσων. Αργεντινή επομένως έχουμε ήδη γίνει, όσο κι αν δεν το βλέπει αυτό ο Βαγγέλης Βενιζέλος και οι συν αυτώ, που ζουν στους χρυσελεφάντινους πύργους τους… Κι αφού φτάσαμε ως εδώ με την ευθύνη ΠΑΣΟΚ και Τρόικας, γιατί να μην προχωρήσουμε στη δεύτερη και τρίτη φάση που τα θύματα γίνονται θύτες;

Η δεύτερη φάση έχει την εξέγερση του ίδιου του λαού, όπως συνέβη στις 20 και 21 Δεκέμβρη του 2001, πριν δέκα χρόνια δηλαδή, όταν η κυβέρνηση της Αργεντινής έβαλε χέρι στους τραπεζικούς λογαριασμούς, κατάσχοντας το 50% των καταθέσεων. Ο στρατός που έβγαλε στους δρόμους, θυμίζοντας μέρες χούντας, δεν κατάφερε να βάλει τον λαό στα σπίτια του παρά τον βαρύ φόρο αίματος που πλήρωσαν οι Αργεντινοί, ούτε πολύ περισσότερο να αποτρέψει την φυγή άρον – άρον 3 προέδρων από τις ταράτσες του προεδρικού μεγάρου με ελικόπτερο, το αγαπημένο μέσο των εκλεκτών του ΔΝΤ. Επ’ αυτού αντιλαμβανόμαστε πλήρως τη στεναχώρια του έλληνα πρωθυπουργού, αν θα πρέπει να επιβιβαστεί στο ελικόπτερο με τους δύο αντιπροέδρους του, Βαγγέλη Βενιζέλο και Θόδωρο Πάγκαλο. Γιατί όμως αυτό το γεγονός να αποτελεί απειλή για τους συνταξιούχους ή τους 200.000 εργαζόμενους στο δημόσιο τους οποίους ο Δ. Ρέππας από το βήμα της Βουλής καμάρωνε ότι το ΠΑΣΟΚ έδιωξε από τις δουλειές του, αυτά τα δύο χρόνια;  Η δεύτερη φάση του αργεντίνικου δράματος επομένως, που προβλέπει τον ξεσηκωμό του λαού και την ανατροπή της μισητής και πλήρως απονομιμοποιημένης κυβέρνησης Παπανδρέου, αποτελεί απειλή μόνο για το ΔΝΤ τους λεγόμενους κηπουρούς. Για τον λαό, είναι ευχή.

Η τρίτη φάση της αργεντίνικης περιπέτειας που φθάνει μέχρι σήμερα συνιστά όχι απλά ευχή, αλλά θεόσταλτο δώρο για τους εργαζόμενους, τους συνταξιούχους και τα μεσαία στρώματα στην Ελλάδα και όλη την Ευρώπη, που στενάζουν κάτω από την μπότα της εξοντωτικής λιτότητας. Ο τελευταίος σταθμός αυτής της φάσης είχε την εξαγγελία από την πρόεδρο της Αργεντινής, Κριστίνα Κίρχνερ, την προηγούμενη εβδομάδα αυξήσεων στο βασικό κατώτατο μισθό της τάξης του 25%. Επίσης, αύξηση των κοινωνικών δαπανών κατά μισό δισ. δολάρια – γεγονότα που κατά περίεργο τρόπο παρέλειψε να αναφέρει ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης από το βήμα της Βουλής, όταν έσειε ως φόβητρο τον κίνδυνο «να γίνουμε Αργεντινή». Αυτή η πορεία που κατέληξε με αυξήσεις στους μισθούς της τάξης του 25% (όταν στην Ελλάδα οι μισθοί οδεύουν στα 300 ευρώ) άρχισε με δύο κορυφαίες πράξεις: παύση πληρωμών προς τους δανειστές και γενναίο κούρεμα του δημόσιου χρέους (με πρωτοβουλία όμως της Αργεντινής κι όχι της διεθνούς των τραπεζών, IIF, όπως συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα) κι επίσης με την αποσύνδεση του αργεντίνικου πέσο από το δολάριο, απέναντι στο οποίο ήταν προσδεδεμένο με μια σταθερή ισοτιμία. Η αθέτηση πληρωμών και η άσκηση ανεξάρτητης νομισματικής πολιτικής από το Μπουένος Άιρες, με κριτήριο τη στήριξη της εγχώριας παραγωγής και τη δημιουργία θέσεων εργασίας, είχαν ως αποτέλεσμα τα αμέσως επόμενα 6 χρόνια η οικονομία να αυξηθεί κατά 63% και περισσότερα από 11 εκ. κατοίκων (σε ένα έθνος 39 εκ.) που παράδερναν στη δίνη της φτώχειας να περάσουν το κατώφλι της και να ζουν αξιοπρεπώς. Προοπτική που κι αυτή πάλι συνιστά ευχή για τους εργαζόμενους στην Ελλάδα κι όχι απειλή. Το ίδιο φυσικά δεν ισχύει για τον Βαγγέλη Βενιζέλο και τους πιστωτές της Ελλάδας, οι οποίοι δικαιούνται να εμφανίζουν την Αργεντινή ως απειλή, φοβούμενοι ότι θα φύγουν νύχτα και με ελικόπτερο.

Ισορροπία του τρόμου στη Συρία (Επίκαιρα, 23 Ιούνη 2011))

Με αμείωτους ρυθμούς συνεχίζεται από το καθεστώς του Μπασάρ ελ Άσαντ η άγρια καταστολή των λαϊκών διαμαρτυριών που έχουν ήδη εισέλθει στον τέταρτο μήνα τους. Ο απολογισμός μέχρι στιγμής προκαλεί σοκ: Περισσότεροι από 1.400 νεκροί, 10.000 φυλακισμένοι και άλλοι τόσοι εκτοπισμένοι για να γλιτώσουν τις πράξεις αντεκδίκησης των επίλεκτων δυνάμεων και του στρατού. Από την Κυριακή το βράδυ οι καθεστωτικές δυνάμεις απέκοψαν τις οδούς διαφυγής προς την Τουρκία όπου κατέφευγαν μαζικά οι Σύροι, αναγκάζοντας μεταξύ άλλων την κυβέρνηση του Ερντογάν να λάβει θέση επί των εξελίξεων, σε μια προσπάθεια να περιορίσουν τον αρνητικό διεθνή αντίχτυπο από την εσωτερική καταστολή.

Ωστόσο, παρότι οι αφορμές περισσεύουν, οι δυτικές δυνάμεις και ειδικότερα ΗΠΑ, Αγγλία και Γαλλία, οι συνήθεις ύποπτοι δηλαδή των διεθνών επεμβάσεων, που ουδέποτε άλλοτε θα άφηναν τέτοια ευκαιρία να πάει χαμένη  για να διευρύνουν τη γεωπολιτική τους επιρροή, δεν έχουν αναλάβει τις πρωτοβουλίες που είδαμε να ενεργοποιούν στην περίπτωση της Λιβύης. Τα «ανθρωπιστικά» τους αντανακλαστικά αποδείχθηκαν για άλλη μια φορά πολύ επιλεκτικά. Επιδεικνύουν με άλλα λόγια μια ασυνήθιστη ανοχή απέναντι στο καθεστώς του Άσαντ καίτοι δεν συγκαταλέγεται στα φιλικά τους καθεστώτα, ούτε έχουν λείψει στο παρελθόν οι εστίες έντασης στις μεταξύ τους σχέσεις. Αρκεί να θυμηθούμε τις κατηγορίες των Αμερικανών για την ανοχή που επιδείκνυε η Δαμασκός στους Άραβες που εισέρχονταν από τα σύνορά του στο Ιράκ να πολεμήσουν εναντίον των κατοχικών δυνάμεων και πολλά άλλα περιστατικά. Μέχρι τώρα οι κυρώσεις του ΟΗΕ αφορούσαν την απαγόρευση εισόδου αξιωματούχων του καθεστώτος σε δυτικές χώρες, ενώ τα μοναδικά σχέδια που καταστρώνονται, ως απάντηση στο νέο κύμα βίας, αφορούν την επέκταση των κυρώσεων και σε επιχειρηματίες που διάκεινται φιλικά προς το καθεστώς και επίσης την διακοπή αγοράς πετρελαίου από τη Συρία χωρών όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Γαλλία και η Ολλανδία.

Η απροθυμία των Δυτικών να βάλουν μπροστά την πολεμική τους μηχανή με στόχο την ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ εξηγείται στη βάση των διεθνών εμποδίων που συναντά ένα τέτοιο σχέδιο και των απρόβλεπτων εσωτερικών εξελίξεων που θα απελευθέρωνε από την επόμενη κιόλας μέρα.

Μέχρι στιγμής οι προσπάθειες καταδίκης των ενεργειών του καθεστώτος στο πλαίσιο του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ συνάντησαν δύο λογιών αντιδράσεις, εξ ίσου μάλιστα σοβαρές. Να σημειωθεί επιπλέον πως καμιά απ’ αυτές τις προσπάθειες δεν εμπεριείχε ούτε καν έμμεση απειλή στρατιωτικής επέμβασης στη Συρία ή έρευνας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για υποτιθέμενα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας από τον Άσαντ. Στην πρώτη ομάδα χωρών που απείλησε με βέτο κάθε προσπάθεια διεθνούς απομόνωσης της Συρίας περιλαμβανόταν η Ρωσία και η Κίνα. Η απροθυμία τους να συναινέσουν δεν εξηγείται μόνο λόγω των πληγμάτων που θα δέχονταν από την ήττα ενός καθεστώτος που έχει μάθει επί δεκαετίες να ισορροπεί στο τεντωμένο σχοινί των διεθνών ανταγωνισμών επιλέγοντας το ίδιο πότε να συνεργάζεται με τους Αμερικανούς (όταν για παράδειγμα παρέδωσε ουκ ολίγους υπόπτους για σχέσεις με τρομοκρατία στη CIAεπ’ αφορμή την 11^η Σεπτέμβρη) και πότε όχι (προσφέροντας για παράδειγμα ασφάλεια και φιλοξενία σε ριζοσπαστικές παλαιστινιακές οργανώσεις, όπως η Χαμάς). Η αρνητική στάση της Ρωσίας εξηγείται επίσης και λόγω της αμυντικής συμφωνίας που έχει υπογράψει η Μόσχα με την Δαμασκό στο επίκεντρο της οποίας βρίσκεται η χρησιμοποίηση από τον ρωσικό στόλο του λιμανιού του Τάρτους. Η αμυντική συνεργασία των δύο χωρών ανανεώθηκε τον Μάη του 2010 κατά την επίσκεψη του ρώσου προέδρου Ντμίτρι Μεντβέντεβ στη Δαμασκό με την υπογραφή σημαντικών συμφωνιών.

Κατηγορηματικά αντίθετες απέναντι στο ενδεχόμενο αυστηρών κυρώσεων από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ στάθηκαν και μια σειρά άλλες περιφερειακές χώρες, όπως η Βραζιλία, η Νότια Αφρική και η Ινδία, που είναι εξ ορισμού εχθρικές απέναντι σε νεο-αποικιακά σχέδια επεμβάσεων. Αρνητικά τοποθετήθηκε κι ο Λίβανος (που είναι η μοναδική αραβική χώρα η οποία διατηρεί θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ) λόγω των ιστορικών δεσμών που συνδέει τις δύο χώρες. Κι αυτό πριν αναλάβει η νέα κυβέρνηση  στην Βηρυτό που επηρεάζεται σημαντικά από την μαχητική αντιστασιακή οργάνωση Χεζμπολάχ η οποία διατηρεί σοβαρούς δεσμούς με το καθεστώς του Άσαντ…

Η απροθυμία όλων αυτών των παραγόντων να κινήσουν τις διαδικασίες ανατροπής της κυβέρνησης εξηγείται πρώτα και κύρια στη βάση των συσχετισμών που υπάρχουν στο εσωτερικό της Συρίας. Με λίγα λόγια, ο φόβος είναι πως μια ανατροπή του σημερινού καθεστώτος θα βύθιζε τη Συρία σε έναν εμφύλιο πόλεμο δίχως τέλος. Παρότι δηλαδή όλες οι δυτικές πρωτεύουσες ακόμη και το Ριάντ αυξάνουν τους τόνους της κριτικής τους προς τον Άσαντ, δηλώνοντας για παράδειγμα πως στερείται νομιμοποίησης, συμφωνούν ότι ο Άσαντ αποτελεί το μικρότερο… κακό και μετά απ’ αυτόν υπάρχει ο κίνδυνος να ακολουθήσει το… χάος, ότι για παράδειγμα συνέβη στο Ιράκ μετά την ανατροπή του Μπααθικού καθεστώτος.

Η εύθραυστη ισορροπία της Συρίας ερμηνεύεται λόγω του εθνικού και θρησκευτικού της κατακερματισμού. Αντίθετα για παράδειγμα με την Αίγυπτο όπου το 93% του πληθυσμού είναι σουνίτες μουσουλμάνοι, στη Συρία οι σουνίτες αποτελούν το 68% του πληθυσμού, οι αλεβίτες (απ’ όπου προέρχεται και η οικογένεια των Άσαντ) το 13%, οι Δρούζοι το 6%, οι Ισμαηλίτες το 2% και οι χριστιανοί και μη-μουσουλμάνοι το 9%. Φαίνεται έτσι πως το σύστημα εξουσίας έχει οικοδομηθεί με πυρήνα μια θρησκευτική μειονότητα καθόλου μάλιστα αναίμακτα. Για παράδειγμα το 1982 ο Χαφέζ αλ Άσαντ, πατέρας του σημερινού προέδρου, δε δίστασε να σκοτώσει 10.000 Σύρους στην πόλη Χάμα για να καταστείλει μια απειλητική εξέγερση. Τα τελευταία ωστόσο χρόνια το καθεστώς των Άσαντ κατάφερε να επιβάλει μια ισορροπία στο εσωτερικό της χώρας ασκώντας άγρια καταστολή σε βάρος των Αδελφών Μουσουλμάνων που κινούν τα νήματα εντός των διαφωνούντων. Αυτή η κατάσταση τώρα κινδυνεύει να τιναχθεί στον αέρα. Δεν είναι καθόλου τυχαίο πως το καθεστώς οπλίζει συστηματικά τις τελευταίες εβδομάδες τους κατοίκους των αλεβίτικων χωριών γύρω από το λιμάνι της Λατάκιας έτσι ώστε να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά επιθέσεις αντεκδίκησης από τους σουνίτες. Οι κίνδυνοι εμφυλίου ακόμη και διάσπασης της χώρας που εγκυμονούνται σε περίπτωση ανατροπής της κυβέρνησης Άσαντ, είναι που ωθούν και τα ανώτερα οικονομικά στρώματα της Δαμασκού και του Αλέπο να στέκονται αδιάφορα απέναντι στο κίνημα διαμαρτυρίας, παρά τον μαζικό χαρακτήρα που διαθέτει. Τα ωστικά δε κύματα που μπορεί να απελευθερώσει ένας εμφύλιος πόλεμος στη Συρία έγιναν εμφανή ακόμη και στην πόλη του βόρειου Λιβάνου, την Τρίπολη, επ’ αφορμή εχθροπραξίες που ξέσπασαν μεταξύ σουνιτών και αλεβιτών κατά τη διάρκεια διαδήλωσης εναντίον του Άσαντ.

Το ερώτημα πια είναι κατά πόσο το καθεστώς μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει, ακόμη κι αν δεν γίνει εξωτερική επέμβαση, όσο ακολουθεί αυτή την πολιτική βάρβαρης καταστολής. Τα μέχρι τώρα μηνύματα δεν εμπνέουν μεγάλη αισιοδοξία…